ekonāśītikaṃ viddhi hanumatkeśvaraṃ priye
śrīmahādeva uvāca
ekonāśītikaṃ viddhi hanumatkeśvaraṃ priye ||
yasya darśanamātreṇa samīhitaphalaṃ labhet
||1||एकोनाशीतिकं विद्धि हनुमत्केश्वरं प्रिये ॥
यस्य दर्शनमात्रेण समीहितफलं लभेत्
prāptarājyasya rāmasya rākṣasānāṃ vadhe kṛte ||
āgatā munayo devi rāghavaṃ pratinaṃditum
||2||प्राप्तराज्यस्य रामस्य राक्षसानां वधे कृते ॥
आगता मुनयो देवि राघवं प्रतिनंदितुम्
rāmeṇa pūjitāḥ sarve hyagastipramukhā dvijāḥ ||
prahṛṣṭamanaso viprā rāmaṃ vacanamabruvan
||3||रामेण पूजिताः सर्वे ह्यगस्तिप्रमुखा द्विजाः ॥
प्रहृष्टमनसो विप्रा रामं वचनमब्रुवन्
diṣṭyā tu nihato rāma rāvaṇaḥ putrapautravān ||
diṣṭyā vijayinaṃ tvā'dya paśyāmaḥ saha bhāryayā
||4||दिष्ट्या तु निहतो राम रावणः पुत्रपौत्रवान् ॥
दिष्ट्या विजयिनं त्वाऽद्य पश्यामः सह भार्यया
hanūmatā ca sahitaṃ vānareṇa mahātmanā ||
diṣṭyā pavanaputreṇa rākṣasāṃtakareṇa ca
||5||हनूमता च सहितं वानरेण महात्मना ॥
दिष्ट्या पवनपुत्रेण राक्षसांतकरेण च
ciraṃ jīvatu dīrghāyurvānaro hanumānsadā ||
aṃjanīgarbhasaṃbhūto rudrāṃśo hi dharātale
||6||चिरं जीवतु दीर्घायुर्वानरो हनुमान्सदा ॥
अंजनीगर्भसंभूतो रुद्रांशो हि धरातले
ākhaṃḍalo'gnirbhagavānyamo vai niṛtistathā ||
varuṇaḥ pavanaścaiva dhanādhyakṣastathā śivaḥ ||
brahmaṇā sahitāścaiva dikpālāḥ pātu sarvadā
||7||आखंडलोऽग्निर्भगवान्यमो वै निऋतिस्तथा ॥
वरुणः पवनश्चैव धनाध्यक्षस्तथा शिवः ॥
ब्रह्मणा सहिताश्चैव दिक्पालाः पातु सर्वदा
śrutvā teṣāṃ tu vacanaṃ munīnāṃ bhāvitātmanām ||
vismayaṃ paramaṃ gatvā rāmaḥ prāṃjalirabravīt
||8||श्रुत्वा तेषां तु वचनं मुनीनां भावितात्मनाम् ॥
विस्मयं परमं गत्वा रामः प्रांजलिरब्रवीत्
kimarthaṃ lakṣmaṇaṃ tyaktvā vānaro'yaṃ praśaṃsitaḥ ||
kīdṛśaḥ kiṃprabhāvo vā kiṃvīryaḥ kiṃparākramaḥ
||9||किमर्थं लक्ष्मणं त्यक्त्वा वानरोऽयं प्रशंसितः ॥
कीदृशः किंप्रभावो वा किंवीर्यः किंपराक्रमः
athocuḥ satyamevaitatkāraṇaṃ vānarottame ||
na tvasya sadṛśo vīrye vidyate bhuvanatraye
||10||अथोचुः सत्यमेवैतत्कारणं वानरोत्तमे ॥
न त्वस्य सदृशो वीर्ये विद्यते भुवनत्रये
eṣa deva mahāprājño yojanānāṃ śataṃ plutaḥ ||
dharṣayitvā purīṃ laṃkāṃ rāvaṇāṃtaḥpuraṃ gataḥ
||11||एष देव महाप्राज्ञो योजनानां शतं प्लुतः ॥
धर्षयित्वा पुरीं लंकां रावणांतःपुरं गतः
prādeśamātrapratimaṃ kṛtaṃ rūpamanena vai ||
dṛṣṭā saṃbhāṣitā sītā pṛṣṭā viśvāsitā tathā
||12||प्रादेशमात्रप्रतिमं कृतं रूपमनेन वै ॥
दृष्टा संभाषिता सीता पृष्टा विश्वासिता तथा
senāgragā maṃtriputrāḥ kiṃkarā rāvaṇātmajāḥ ||
hatā hanumatā tatra tāḍitā rāvaṇālaye
||13||सेनाग्रगा मंत्रिपुत्राः किंकरा रावणात्मजाः ॥
हता हनुमता तत्र ताडिता रावणालये
bhūyo bandhavimuktena saṃbhāṣya tu daśānanam ||
laṃkā bhasmīkṛtā tena pātakeneva medinī
||14||भूयो बन्धविमुक्तेन संभाष्य तु दशाननम् ॥
लंका भस्मीकृता तेन पातकेनेव मेदिनी
na kālasya na śakrasya na viṣṇorvedhaso'pi vā ||
śrūyaṃte tāni karmāṇi yādṛśāni hanūmataḥ
||15||न कालस्य न शक्रस्य न विष्णोर्वेधसोऽपि वा ॥
श्रूयंते तानि कर्माणि यादृशानि हनूमतः
rāma uvāca
etasya bāhuvīryeṇa laṃkā sītā ca lakṣmaṇaḥ ||
prāpto mama jayaścaiva rājyaṃ mitrāṇi bāndhavāḥ
||16||एतस्य बाहुवीर्येण लंका सीता च लक्ष्मणः ॥
प्राप्तो मम जयश्चैव राज्यं मित्राणि बान्धवाः
sakhāyaṃ vānarapatirmuktvainaṃ haripuṃgavam ||
pravṛttimapi ko vettuṃ jānakyāḥ śaktimānbhavet
||17||सखायं वानरपतिर्मुक्त्वैनं हरिपुंगवम् ॥
प्रवृत्तिमपि को वेत्तुं जानक्याः शक्तिमान्भवेत्
vālī kimarthametena sugrīvapriyakāmyayā ||
tadā vaire samutpanne na dagdhastṛṇavatkatham
||18||वाली किमर्थमेतेन सुग्रीवप्रियकाम्यया ॥
तदा वैरे समुत्पन्ने न दग्धस्तृणवत्कथम्
nāyaṃ viditavānmanye hanumānātmano balam ||
upekṣitaḥ kliśyimāne kimarthaṃ vānarādhipe
||19||नायं विदितवान्मन्ये हनुमानात्मनो बलम् ॥
उपेक्षितः क्लिश्यिमाने किमर्थं वानराधिपे
evaṃ bruvāṇaṃ rāmaṃ tu munayo vākyamabruvan ||
satyametadraghuśreṣṭha yadbravīṣi hanūmataḥ
||20||एवं ब्रुवाणं रामं तु मुनयो वाक्यमब्रुवन् ॥
सत्यमेतद्रघुश्रेष्ठ यद्ब्रवीषि हनूमतः
na bale vidyate tulyo na gatau na matāvapi ||
amoghavākyaiḥ śāpastu datto'sya munibhiḥ purā
||21||न बले विद्यते तुल्यो न गतौ न मतावपि ॥
अमोघवाक्यैः शापस्तु दत्तोऽस्य मुनिभिः पुरा
na jñātaṃ hi balaṃ yena balinā vālimardane ||
bālye'pyanena yatkarma kṛtaṃ nāma mahātmanā
||22||न ज्ञातं हि बलं येन बलिना वालिमर्दने ॥
बाल्येऽप्यनेन यत्कर्म कृतं नाम महात्मना
tanna varṇayituṃ śakyametasya tu balaṃ mahat ||
yadi śrotuṃ tavecchāsti niśāmaya vadāmahe
||23||तन्न वर्णयितुं शक्यमेतस्य तु बलं महत् ॥
यदि श्रोतुं तवेच्छास्ति निशामय वदामहे
asau hi jātamātro'pi bālārka iva mūrttimān ||
grahītukāmo bālārkaṃ puplāvāṃbaramadhyataḥ
||24||असौ हि जातमात्रोऽपि बालार्क इव मूर्त्तिमान् ॥
ग्रहीतुकामो बालार्कं पुप्लावांबरमध्यतः
tūrṇamādhāvato rāma śakreṇa viditātmanā ||
hanustenāsya sahasā kuliśenaiva tāḍitaḥ
||25||तूर्णमाधावतो राम शक्रेण विदितात्मना ॥
हनुस्तेनास्य सहसा कुलिशेनैव ताडितः
tato girau papātaiṣa śakravajrābhitāḍitaḥ ||
patatosya mahāvegādvāmo hanurabhajyata ||
asmiṃstu patite bāle mṛtakalpe'śanikṣatāt
||26||ततो गिरौ पपातैष शक्रवज्राभिताडितः ॥
पततोस्य महावेगाद्वामो हनुरभज्यत ॥
अस्मिंस्तु पतिते बाले मृतकल्पेऽशनिक्षतात्
tato vāyuḥ samādāya mahā kālavanaṃ gataḥ ||
liṃgamārādhayāmāsa putrārthaṃ pavanastadā
||27||ततो वायुः समादाय महा कालवनं गतः ॥
लिंगमाराधयामास पुत्रार्थं पवनस्तदा
spṛṣṭamātrastu liṃgena samuttasthau plavaṃgamaḥ ||
jalasiktaṃ yathā sasyaṃ punarjīvi tamāptavān
||28||स्पृष्टमात्रस्तु लिंगेन समुत्तस्थौ प्लवंगमः ॥
जलसिक्तं यथा सस्यं पुनर्जीवि तमाप्तवान्
prāṇavaṃtamimaṃ dṛṣṭvā pavano harṣitastadā ||
pratyuvāca prasannātmā putramādāya satvaram
||29||प्राणवंतमिमं दृष्ट्वा पवनो हर्षितस्तदा ॥
प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पुत्रमादाय सत्वरम्
sparśanādasya liṃgasya mama putraḥ samutthitaḥ ||
hanumatkeśvaro devo vikhyāto'yaṃ bhaviṣyati
||30||स्पर्शनादस्य लिंगस्य मम पुत्रः समुत्थितः ॥
हनुमत्केश्वरो देवो विख्यातोऽयं भविष्यति
etasminnaṃtare śakraḥ samāyātaḥ surairvṛtaḥ ||
nīlotpalamayīṃ mālāṃ saṃpragṛhyedamabravīt
||31||एतस्मिन्नंतरे शक्रः समायातः सुरैर्वृतः ॥
नीलोत्पलमयीं मालां संप्रगृह्येदमब्रवीत्
matkarotsṛṣṭavajreṇa yasmādasyahanurhataḥ ||
tadeṣa kapiśārdūlo hanumāṃstu bhaviṣyati
||32||मत्करोत्सृष्टवज्रेण यस्मादस्यहनुर्हतः ॥
तदेष कपिशार्दूलो हनुमांस्तु भविष्यति
varuṇo'sva varaṃ prādānnāsya mṛtyurbhaviṣyati ||
yamo daṃḍādavadhyatvamārogyaṃ dhanado dadau
||33||वरुणोऽस्व वरं प्रादान्नास्य मृत्युर्भविष्यति ॥
यमो दंडादवध्यत्वमारोग्यं धनदो ददौ
sūryeṇa ca prabhā dattā pavanena gatirdrutā ||
liṃgena ca varo datto devānāṃ saṃnidhau tadā
||34||सूर्येण च प्रभा दत्ता पवनेन गतिर्द्रुता ॥
लिंगेन च वरो दत्तो देवानां संनिधौ तदा
āyudhānāṃ hi sarveṣāmavadhyo'yaṃ bhaviṣyati ||
ajaraścāmaraścaiva bhaviṣyati na saṃśayaḥ
||35||आयुधानां हि सर्वेषामवध्योऽयं भविष्यति ॥
अजरश्चामरश्चैव भविष्यति न संशयः
amitrabhayado hyeṣa mitrāṇāmabhaya pradaḥ ||
ajeyo bhavitā yuddhe liṃgenoktaṃ punaḥpunaḥ
||36||अमित्रभयदो ह्येष मित्राणामभय प्रदः ॥
अजेयो भविता युद्धे लिंगेनोक्तं पुनःपुनः
śatrorbalotsādanāya rāghavaprītaye sadā ||
kiyatkālaṃ balaṃ svīyaṃ na smariṣyati śāpataḥ
||37||शत्रोर्बलोत्सादनाय राघवप्रीतये सदा ॥
कियत्कालं बलं स्वीयं न स्मरिष्यति शापतः
hate tu rāvaṇe bhūyo rāmasyānumate sthitaḥ ||
vibhīṣaṇaṃ prārthayitvā māmatra sthāpayiṣyati
||38||हते तु रावणे भूयो रामस्यानुमते स्थितः ॥
विभीषणं प्रार्थयित्वा मामत्र स्थापयिष्यति
tato māṃ tridaśāḥ sarve pūjayiṣyaṃti bhāvitāḥ ||
tenaiva nāmnā vikhyātiṃ punaryāsyāmi bhūtale
||39||ततो मां त्रिदशाः सर्वे पूजयिष्यंति भाविताः ॥
तेनैव नाम्ना विख्यातिं पुनर्यास्यामि भूतले
atha gaṃdhavahaḥ putraṃ pragṛhya gṛhamānayat ||
aṃjanāyai tadācakhyau varalabdhiṃ ca liṃgataḥ
||40||अथ गंधवहः पुत्रं प्रगृह्य गृहमानयत् ॥
अंजनायै तदाचख्यौ वरलब्धिं च लिंगतः
evaṃ liṃgaprabhāvācca balavānmārutātmajaḥ ||
sa jātastriṣulokeṣu rāma tasmātpraśasyate
||41||एवं लिंगप्रभावाच्च बलवान्मारुतात्मजः ॥
स जातस्त्रिषुलोकेषु राम तस्मात्प्रशस्यते
parākramotsāhamati pratāpaiḥ sauśīlyamādhuryanayādikaiśca ||
gāṃbhīryacāturyasuvīryadhairyairhanūmataḥ ko'bhyadhiko'sti loke
||42||पराक्रमोत्साहमति प्रतापैः सौशील्यमाधुर्यनयादिकैश्च ॥
गांभीर्यचातुर्यसुवीर्यधैर्यैर्हनूमतः कोऽभ्यधिकोऽस्ति लोके
mameva vikṣobhitasāgarasya lokāndi dhakṣoriva pāvakasya ||
prajā jihīrṣoriva cātakasya hanūmataḥ sthāsyati kaḥ purastāt
||43||ममेव विक्षोभितसागरस्य लोकान्दि धक्षोरिव पावकस्य ॥
प्रजा जिहीर्षोरिव चातकस्य हनूमतः स्थास्यति कः पुरस्तात्
etadvai kathita tubhyaṃ yanmāṃ tvaṃ pari pṛcchasi ||
hanūmato'sya bālasya karmāṇyadbhutavikrama
||44||एतद्वै कथित तुभ्यं यन्मां त्वं परि पृच्छसि ॥
हनूमतोऽस्य बालस्य कर्माण्यद्भुतविक्रम
dṛṣṭaḥ sabhājitaścāpi rāma gacchāmahe vayam ||
evamuktvā gatāḥ sarve munayo'vaṃtimaṇḍalam ||
pūjayāmāsurīśānaṃ hanumatkeśvaraṃ śivam ||
samarcayaṃti ye bhaktyā liṃgaṃ tridaśapūjitam ||
hanumatkeśvaraṃ devaṃ te kṛtārthāḥ kalau yuge
||46||दृष्टः सभाजितश्चापि राम गच्छामहे वयम् ॥
एवमुक्त्वा गताः सर्वे मुनयोऽवंतिमण्डलम् ॥
पूजयामासुरीशानं हनुमत्केश्वरं शिवम् ॥
समर्चयंति ये भक्त्या लिंगं त्रिदशपूजितम् ॥
हनुमत्केश्वरं देवं ते कृतार्थाः कलौ युगे
vrajaṃtyeva suduṣprāpyaṃ brahmasāyujyamavyayam|
saṃprāpya tu punarjanma labhaṃte mokṣamavyayam
||47||व्रजंत्येव सुदुष्प्राप्यं ब्रह्मसायुज्यमव्ययम्।
संप्राप्य तु पुनर्जन्म लभंते मोक्षमव्ययम्
yaḥ paśyati naro liṃgaṃ hanumatkeśvarĕ priya ||
so'dhikaṃ phalamāpnoti sarvaduḥkhavivarjitaḥ
||48||यः पश्यति नरो लिंगं हनुमत्केश्वरॆ प्रिय ॥
सोऽधिकं फलमाप्नोति सर्वदुःखविवर्जितः
sarvalokeṣu tasyaiva gatirna pratihanyate ||
divyenaiśvaryayogena yujyate nātra saṃśayaḥ
||49||सर्वलोकेषु तस्यैव गतिर्न प्रतिहन्यते ॥
दिव्येनैश्वर्ययोगेन युज्यते नात्र संशयः
bālasūryapratīkāśavimānena suvarcasā ||
vṛtaḥ strīṇāṃ sahasraistu svacchadagamanāgamaḥ
||50||बालसूर्यप्रतीकाशविमानेन सुवर्चसा ॥
वृतः स्त्रीणां सहस्रैस्तु स्वच्छदगमनागमः
vicaratyavicāreṇa sarvalokāndivaukasām ||
spṛhaṇīyatamaḥ puṃsāṃ sarvavarṇottamodhunā
||51||विचरत्यविचारेण सर्वलोकान्दिवौकसाम् ॥
स्पृहणीयतमः पुंसां सर्ववर्णोत्तमोधुना
svargāccyutaḥ prajāyeta kule mahati rūpavān ||
dharmajño rudrabhaktaśca sarvavidyārthapāragaḥ
||52||स्वर्गाच्च्युतः प्रजायेत कुले महति रूपवान् ॥
धर्मज्ञो रुद्रभक्तश्च सर्वविद्यार्थपारगः
rājā vā rājatulyo vā darśanādasya jāyate ||
sparśanātparamaṃ puṇyaṃ yajanātparamaṃ padam
||53||राजा वा राजतुल्यो वा दर्शनादस्य जायते ॥
स्पर्शनात्परमं पुण्यं यजनात्परमं पदम्
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
hanumatkeśvareśasya svapneśvaramatho śṛṇu
||54||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
हनुमत्केश्वरेशस्य स्वप्नेश्वरमथो शृणु
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ paṃcama āvantyakhaṇḍe caturaśītiliṃgamāhātmya umāmaheśvarasaṃvāde hanumatkeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmaikonāśītitamo'dhyāyaḥ || 79 ||