ekonaṣaṣṭikaṃ viddhi devaṃ siddheśvaraṃ priye
śrīmahādeva uvāca
ekonaṣaṣṭikaṃ viddhi devaṃ siddheśvaraṃ priye ||
yasya darśanamātreṇa siddhiḥ puṃsāṃ prajāyate
||1||एकोनषष्टिकं विद्धि देवं सिद्धेश्वरं प्रिये ॥
यस्य दर्शनमात्रेण सिद्धिः पुंसां प्रजायते
āsīdaśvaśirānāma rājā paramadhārmikaḥ ||
so'śvamedhena yajñena iṣṭvā sabahudakṣiṇam
||2||आसीदश्वशिरानाम राजा परमधार्मिकः ॥
सोऽश्वमेधेन यज्ञेन इष्ट्वा सबहुदक्षिणम्
snātaścāvabhṛthe hṛṣṭo brāhmaṇaiḥ parivāritaḥ ||
yāvadāste sa rājarṣistāvatsiddho'tidīptimān
||3||स्नातश्चावभृथे हृष्टो ब्राह्मणैः परिवारितः ॥
यावदास्ते स राजर्षिस्तावत्सिद्धोऽतिदीप्तिमान्
nānauṣadhiprabhāvajño maṃtrataṃtra viśāradaḥ ||
āyayau kapilaḥ śrīmānjaigīṣavyaśca siddharāṭ
||4||नानौषधिप्रभावज्ञो मंत्रतंत्र विशारदः ॥
आययौ कपिलः श्रीमान्जैगीषव्यश्च सिद्धराट्
tayostvaritamutthāya sa rājābhyāgatakriyām ||
cakāra parayā yukto mudā vai pṛthi vīpatiḥ
||5||तयोस्त्वरितमुत्थाय स राजाभ्यागतक्रियाम् ॥
चकार परया युक्तो मुदा वै पृथि वीपतिः
tāvarcitāvāsanasthau kṣamāśīlau śucivratau ||
mahaujasau mahābhāgau mumukṣū munipuṃgavau ||
vidyāvinayasaṃpannau brahmacaryaparāyaṇau ||
anekasṛṣṭisaṃhārasthitikāryaparāyaṇau
||7||तावर्चितावासनस्थौ क्षमाशीलौ शुचिव्रतौ ॥
महौजसौ महाभागौ मुमुक्षू मुनिपुंगवौ ॥
विद्याविनयसंपन्नौ ब्रह्मचर्यपरायणौ ॥
अनेकसृष्टिसंहारस्थितिकार्यपरायणौ
udayādityasaṃkāśau vibhāvasusamadyutī ||
tejorāśisamāyuktau durnirīkṣyau pṛthagjanaiḥ
||8||उदयादित्यसंकाशौ विभावसुसमद्युती ॥
तेजोराशिसमायुक्तौ दुर्निरीक्ष्यौ पृथग्जनैः
vinayenopasaṃgamya praṇipatyābhivādya ca ||
sa rājā prāṃjalirbhūtvā praśnamenamapṛcchata
||9||विनयेनोपसंगम्य प्रणिपत्याभिवाद्य च ॥
स राजा प्रांजलिर्भूत्वा प्रश्नमेनमपृच्छत
aśvaśirā uvāca
śrutaṃ mayā muniśreṣṭhau nānyo devo janārddanāt ||
dhyātotha pūjito nṝṇāṃ muktido bhavabaṃdhanāt
||10||श्रुतं मया मुनिश्रेष्ठौ नान्यो देवो जनार्द्दनात् ॥
ध्यातोथ पूजितो नॄणां मुक्तिदो भवबंधनात्
saṃsmṛte tu hṛṣīkeśe narāṇāṃ koṭijanmajam ||
aśubhaṃ kṣayamāpnoti kathaṃ na praṇameddharim
||11||संस्मृते तु हृषीकेशे नराणां कोटिजन्मजम् ॥
अशुभं क्षयमाप्नोति कथं न प्रणमेद्धरिम्
samārādhya jagannāthaṃ śakrādyāstridivaukasaḥ ||
vasaṃti muditāḥ svarge divyadyutisamanvitāḥ
||12||समाराध्य जगन्नाथं शक्राद्यास्त्रिदिवौकसः ॥
वसंति मुदिताः स्वर्गे दिव्यद्युतिसमन्विताः
janmamṛtyujarā rogairduḥkhāni vividhāni ca ||
prayāṃti vilayaṃ sadyaḥ prasanne garuḍadhvaje
||13||जन्ममृत्युजरा रोगैर्दुःखानि विविधानि च ॥
प्रयांति विलयं सद्यः प्रसन्ने गरुडध्वजे
iti pṛṣṭastadā tena prārthitena yaśasvinā ||
ūcatustaṃ nṛpaṃ siddhau siddhivijñānakovidau
||14||इति पृष्टस्तदा तेन प्रार्थितेन यशस्विना ॥
ऊचतुस्तं नृपं सिद्धौ सिद्धिविज्ञानकोविदौ
ka eṣa procyate rājaṃstvayā nārāyaṇo'dhunā ||
āvāṃ nārāyaṇau dvau tu tvatpratyakṣaṃ gatau nṛpa
||15||क एष प्रोच्यते राजंस्त्वया नारायणोऽधुना ॥
आवां नारायणौ द्वौ तु त्वत्प्रत्यक्षं गतौ नृप
aśvaśirā uvāca
bhavaṃtau brāhmaṇau siddhau tapasā dagdhakilviṣau ||
yuvāṃ nārāyaṇau kasmāditi vākyamuvāca saḥ
||16||भवंतौ ब्राह्मणौ सिद्धौ तपसा दग्धकिल्विषौ ॥
युवां नारायणौ कस्मादिति वाक्यमुवाच सः
śaṃkhacakragadāpāṇiḥ pītavāsā janārddanaḥ ||
garuḍastho hṛṣīkeśaḥ kastasya sadṛśo bhuvi
||17||शंखचक्रगदापाणिः पीतवासा जनार्द्दनः ॥
गरुडस्थो हृषीकेशः कस्तस्य सदृशो भुवि
tasya rājño vacaḥ śrutvā saṃsiddhau yogakovidau ||
darśayāmāsatustau hi kṛtvā nārāyaṇaṃ vapuḥ
||18||तस्य राज्ञो वचः श्रुत्वा संसिद्धौ योगकोविदौ ॥
दर्शयामासतुस्तौ हि कृत्वा नारायणं वपुः
kapilo maṃtramāhātmyātsvayaṃ viṣṇurbabhūva ha ||
śaṃkhacakragadāpāṇiḥ pītavāsāśca tatkṣaṇāt
||19||कपिलो मंत्रमाहात्म्यात्स्वयं विष्णुर्बभूव ह ॥
शंखचक्रगदापाणिः पीतवासाश्च तत्क्षणात्
jaigīṣavyaśca garuḍastatkṣaṇātsamajāyata ||
tataḥ samabhavattatra rājaveśmani kautukam
||20||जैगीषव्यश्च गरुडस्तत्क्षणात्समजायत ॥
ततः समभवत्तत्र राजवेश्मनि कौतुकम्
dṛṣṭvā nārāyaṇaṃ devaṃ garuḍasthaṃ sanātanam ||
āścaryaṃ tādṛśaṃ dṛṣṭvā sa rājā vismayānvitaḥ ||
uvāca kṣāmyatāṃ siddhau nāyaṃ viṣṇurathedṛśaḥ
||21||दृष्ट्वा नारायणं देवं गरुडस्थं सनातनम् ॥
आश्चर्यं तादृशं दृष्ट्वा स राजा विस्मयान्वितः ॥
उवाच क्षाम्यतां सिद्धौ नायं विष्णुरथेदृशः
tasya brahmā samutpanno nābhipaṃkajamadhyataḥ ||
tasmāttu brahmaṇo rudraḥ sa viṣṇuḥ parameśvaraḥ
||2||तस्य ब्रह्मा समुत्पन्नो नाभिपंकजमध्यतः ॥
तस्मात्तु ब्रह्मणो रुद्रः स विष्णुः परमेश्वरः
iti rājño vacaḥ śrutvā tadā tau siddhasattamau ||
cakratuḥ paramāṃ māyāṃ yogācāryau sumāṃtrikau
||23||इति राज्ञो वचः श्रुत्वा तदा तौ सिद्धसत्तमौ ॥
चक्रतुः परमां मायां योगाचार्यौ सुमांत्रिकौ
kapilaḥ padmanābhastu padmamadhye prajāpatiḥ ||
babhūva svayamevātra sahasā yogatastadā
||24||कपिलः पद्मनाभस्तु पद्ममध्ये प्रजापतिः ॥
बभूव स्वयमेवात्र सहसा योगतस्तदा
jaigīṣavyo'tha rudrastu tasyaivāṃke vyavasthitaḥ ||
dadarśa mahadāścaryaṃ sa rājā yogamohitaḥ
||25||जैगीषव्योऽथ रुद्रस्तु तस्यैवांके व्यवस्थितः ॥
ददर्श महदाश्चर्यं स राजा योगमोहितः
kautukātpratyuvācedaṃ bhītaḥ kaṃpitakandharaḥ ||
netthaṃ bhavati viśveśo māyā yogināṃ tadā ||
sarvarūpī hariḥ śrīmānsarvagaḥ sarvadaḥ smṛtaḥ
||26||कौतुकात्प्रत्युवाचेदं भीतः कंपितकन्धरः ॥
नेत्थं भवति विश्वेशो माया योगिनां तदा ॥
सर्वरूपी हरिः श्रीमान्सर्वगः सर्वदः स्मृतः
tato vākyāvasāne tu tasya rājñaśca saṃsadi ||
maśakā matkuṇā yūkā bhramarāḥ pakṣiṇo mṛgāḥ
||27||ततो वाक्यावसाने तु तस्य राज्ञश्च संसदि ॥
मशका मत्कुणा यूका भ्रमराः पक्षिणो मृगाः
aśvā gāvo hayāḥ siṃhā vyāghrā gomahiṣāstathā ||
anyepi paśavaḥ kīṭā grāmyāraṇyāśca sarvaśaḥ
||28||अश्वा गावो हयाः सिंहा व्याघ्रा गोमहिषास्तथा ॥
अन्येपि पशवः कीटा ग्राम्यारण्याश्च सर्वशः
dṛśyaṃte rājabhavane koṭiśaḥ parvatātmaje ||
taṃ dṛṣṭvā bhūtasaṃghātaṃ rājā vismitamānasaḥ
||29||दृश्यंते राजभवने कोटिशः पर्वतात्मजे ॥
तं दृष्ट्वा भूतसंघातं राजा विस्मितमानसः
yāvacciṃtayate kiṃ syāttāvajjñātaṃ nṛpeṇa hi ||
jaigīṣavyasya māhātmyaṃ kapilasya mahātmanaḥ
||30||यावच्चिंतयते किं स्यात्तावज्ज्ञातं नृपेण हि ॥
जैगीषव्यस्य माहात्म्यं कपिलस्य महात्मनः
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā sa rājā'śvaśirāstadā ||
papraccha ca dvijau bhaktyā kimidaṃ siddhasattamau
||31||कृतांजलिपुटो भूत्वा स राजाऽश्वशिरास्तदा ॥
पप्रच्छ च द्विजौ भक्त्या किमिदं सिद्धसत्तमौ
sāmarthyamīdṛśaṃ labdhaṃ kasmādvai tapaso balāt ||
adya me saphalotpattiradya me saphalaṃ śrutam
||32||सामर्थ्यमीदृशं लब्धं कस्माद्वै तपसो बलात् ॥
अद्य मे सफलोत्पत्तिरद्य मे सफलं श्रुतम्
saphalā me manovṛttiryuvayordarśanena vai ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā kapilo vākyamabravīt
||33||सफला मे मनोवृत्तिर्युवयोर्दर्शनेन वै ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कपिलो वाक्यमब्रवीत्
mahākālavane rājanvidyate liṃgamuttamam ||
khyātaṃ siddheśvaraṃ nāmnā siddhairabhyarcitaṃ sadā
||34||महाकालवने राजन्विद्यते लिंगमुत्तमम् ॥
ख्यातं सिद्धेश्वरं नाम्ना सिद्धैरभ्यर्चितं सदा
saubhāgyeśvarapūrve tu saubhāgyārogyadāyakam ||
prabhāvāttasya liṃgasya prāptā siddhiranuttamā
||35||सौभाग्येश्वरपूर्वे तु सौभाग्यारोग्यदायकम् ॥
प्रभावात्तस्य लिंगस्य प्राप्ता सिद्धिरनुत्तमा
jaigīṣavyena siddhena mayā vaiṃ nṛpasattama ||
tasmādvraja mahābāho mahākālavanaṃ śubham
||36||जैगीषव्येन सिद्धेन मया वैं नृपसत्तम ॥
तस्माद्व्रज महाबाहो महाकालवनं शुभम्
tatra drakṣyasi sarveśaṃ śaṃkhacakragadādharama ||
liṃgamūrttau sthitaṃ viṣṇuṃ yaste siddhiṃ pradāsyati
||37||तत्र द्रक्ष्यसि सर्वेशं शंखचक्रगदाधरम ॥
लिंगमूर्त्तौ स्थितं विष्णुं यस्ते सिद्धिं प्रदास्यति
saṃsiddhā bahavastatra sanakādyā nareśvara ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā kapilasya mahātmanaḥ
||38||संसिद्धा बहवस्तत्र सनकाद्या नरेश्वर ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कपिलस्य महात्मनः
jagāma sahasā tatra sa rājāśvaśirāstadā ||
dadarśa caiva tau siddhau siddheśvarasamīpataḥ
||39||जगाम सहसा तत्र स राजाश्वशिरास्तदा ॥
ददर्श चैव तौ सिद्धौ सिद्धेश्वरसमीपतः
anye ca bahavaḥ siddhāḥ siddhanāthāstathā pare ||
jñātvā siddheśvaraṃ devaṃ siddhasaṃghaiḥ samarcitam
||40||अन्ये च बहवः सिद्धाः सिद्धनाथास्तथा परे ॥
ज्ञात्वा सिद्धेश्वरं देवं सिद्धसंघैः समर्चितम्
liṃgamadhye sthita viṣṇuṃ jñātvā sa nṛpasattamaḥ ||
pūjayāmāsa bhāvena parameṇa samādhinā
||41||लिंगमध्ये स्थित विष्णुं ज्ञात्वा स नृपसत्तमः ॥
पूजयामास भावेन परमेण समाधिना
tatastuṣṭo'bravīddevo varaṃ varaya suvrata ||
yattebhilaṣitaṃ sarvamahaṃ dāsyāmi bhūpate
||42||ततस्तुष्टोऽब्रवीद्देवो वरं वरय सुव्रत ॥
यत्तेभिलषितं सर्वमहं दास्यामि भूपते
liṃgasya vacanaṃ śrutvā nṛpeṇoktaṃ ca tacchṛṇu ||
yadi me'sti dayā deva prasanno'si hi cetprabho
||43||लिंगस्य वचनं श्रुत्वा नृपेणोक्तं च तच्छृणु ॥
यदि मेऽस्ति दया देव प्रसन्नोऽसि हि चेत्प्रभो
yatte rūpaṃ paraṃ nātha taddarśaya mamācyuta ||
etadeva hi me deva sadābhilaṣitaṃ hṛdi
||44||यत्ते रूपं परं नाथ तद्दर्शय ममाच्युत ॥
एतदेव हि मे देव सदाभिलषितं हृदि
ājanmano jagannātha kadā drakṣye janārddanam ||
etadicchāmyahaṃ deva varāṇāṃ pravaraṃ varam ||
dīyamānaṃ tvayābhīṣṭaṃ khyātaṃ siddheśvaraṃ kṣitau
||45||आजन्मनो जगन्नाथ कदा द्रक्ष्ये जनार्द्दनम् ॥
एतदिच्छाम्यहं देव वराणां प्रवरं वरम् ॥
दीयमानं त्वयाभीष्टं ख्यातं सिद्धेश्वरं क्षितौ
nṛpasya vacanaṃ śrutvā liṃgenoktaṃ varānane ||
na me vidurdevagaṇā nāsurā na maharṣayaḥ
||46||नृपस्य वचनं श्रुत्वा लिंगेनोक्तं वरानने ॥
न मे विदुर्देवगणा नासुरा न महर्षयः
paraṃ rūpaṃ nṛpaśreṣṭha kṛṣṇo'haṃ liṃgatāṃ gataḥ ||
mamalokaṃ tu ye prāptā munayo maṃtrabhūṣitāḥ
||47||परं रूपं नृपश्रेष्ठ कृष्णोऽहं लिंगतां गतः ॥
ममलोकं तु ये प्राप्ता मुनयो मंत्रभूषिताः
na caite māṃ vijānaṃti paramārthena pārthiva ||
yadetaddṛśyate tejo liṃgarūpeṇa māmakam
||48||न चैते मां विजानंति परमार्थेन पार्थिव ॥
यदेतद्दृश्यते तेजो लिंगरूपेण मामकम्
etadeva hi brahmādyā dhyāyanti tridaśāstvamī ||
ato na me paraṃ rūpaṃ draṣṭuṃ kaścitkṣamo bhavet
||49||एतदेव हि ब्रह्माद्या ध्यायन्ति त्रिदशास्त्वमी ॥
अतो न मे परं रूपं द्रष्टुं कश्चित्क्षमो भवेत्
anekajanmasaṃśuddhā yogino madanugrahāt ||
praviśaṃti tanau mahyaṃ muktāḥ saṃsārabaṃdhanaiḥ
||50||अनेकजन्मसंशुद्धा योगिनो मदनुग्रहात् ॥
प्रविशंति तनौ मह्यं मुक्ताः संसारबंधनैः
evaṃ hi buvatastasya siddhiḥ prāptā nṛpeṇa hi ||
viṣṇurūpaṃ samāsthāya tasmim̐lliṃge layaṃ gataḥ
||51||एवं हि बुवतस्तस्य सिद्धिः प्राप्ता नृपेण हि ॥
विष्णुरूपं समास्थाय तस्मिँल्लिंगे लयं गतः
ato devi suvikhyātaṃ liṃgaṃ siddheśvaraṃ param ||
ye paśyaṃti narā bhaktyā teṣāṃ siddhiśca śāśvatī
||52||अतो देवि सुविख्यातं लिंगं सिद्धेश्वरं परम् ॥
ये पश्यंति नरा भक्त्या तेषां सिद्धिश्च शाश्वती
aṃjanaṃ pādalepaṃ ca pādukāsiddhireva ca ||
guṭikā khaḍgasiddhiśca mahāsiddhiḥ sudurlabhā
||53||अंजनं पादलेपं च पादुकासिद्धिरेव च ॥
गुटिका खड्गसिद्धिश्च महासिद्धिः सुदुर्लभा
divyauṣadhaiśca yā siddhirmaṃtrasparśodbhavā ca yā ||
etāstu siddhayaḥ proktā aparā laghimādayaḥ
||54||दिव्यौषधैश्च या सिद्धिर्मंत्रस्पर्शोद्भवा च या ॥
एतास्तु सिद्धयः प्रोक्ता अपरा लघिमादयः
dharmārthakāma siddhiśca mokṣasiddhiranuttamā ||
jāyate nātra sandehaḥ śrīsiddheśvaradarśanāt
||55||धर्मार्थकाम सिद्धिश्च मोक्षसिद्धिरनुत्तमा ॥
जायते नात्र सन्देहः श्रीसिद्धेश्वरदर्शनात्
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
siddheśvarasya devasya mataṃgeśamatho śṛṇu
||56||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
सिद्धेश्वरस्य देवस्य मतंगेशमथो शृणु
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṃḍe caturaśīti liṅgamāhātmye siddheśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmaikonaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ || 59 ||