ekaṣaṣṭitamaṃ viddhi saubhāgyeśvaramīśvaram
īśvara uvāca
ekaṣaṣṭitamaṃ viddhi saubhāgyeśvaramīśvaram ||
yasya darśanamātreṇa saubhāgya matulaṃ labhet
||1||एकषष्टितमं विद्धि सौभाग्येश्वरमीश्वरम् ॥
यस्य दर्शनमात्रेण सौभाग्य मतुलं लभेत्
pradhamaṃ prākṛte kalpe rājābhūdaśvavāhanaḥ ||
prāgjyotiṣapure ramye dharmātmā kīrttivarddhanaḥ
||2||प्रधमं प्राकृते कल्पे राजाभूदश्ववाहनः ॥
प्राग्ज्योतिषपुरे रम्ये धर्मात्मा कीर्त्तिवर्द्धनः
anekayajñakṛtprājñaḥ saṃgrāmeṣvapa rājitaḥ ||
tasya bhāryā viśālākṣi nāmnā madanamañjarī
||3||अनेकयज्ञकृत्प्राज्ञः संग्रामेष्वप राजितः ॥
तस्य भार्या विशालाक्षि नाम्ना मदनमञ्जरी
kāśirājasutā subhrū rūpeṇātīva śobhanā ||
dakṣā suśīlā dharmiṣṭhā gṛhavyāpārako vidā
||4||काशिराजसुता सुभ्रू रूपेणातीव शोभना ॥
दक्षा सुशीला धर्मिष्ठा गृहव्यापारको विदा
catuḥṣaṣṭikalāyuktā sadā bhartṛhite ratā ||
pūrṇenduvadanā saumyā sadā madhurabhāṣiṇī
||5||चतुःषष्टिकलायुक्ता सदा भर्तृहिते रता ॥
पूर्णेन्दुवदना सौम्या सदा मधुरभाषिणी
pūrvakarmavaśāddevi durbhūgā samajāyata ||
sā neṣṭā tasya nṛpaternetrodvegakarī sadā
||6||पूर्वकर्मवशाद्देवि दुर्भूगा समजायत ॥
सा नेष्टा तस्य नृपतेर्नेत्रोद्वेगकरी सदा
śrotrodvegakaraṃ vākyaṃ tasya rājñaḥ karoti sā ||
dadāha locane rājastasyāḥ saṃdarśanaṃ sadā
||7||श्रोत्रोद्वेगकरं वाक्यं तस्य राज्ञः करोति सा ॥
ददाह लोचने राजस्तस्याः संदर्शनं सदा
mṛrchāṃ prāpnotyasahyāṃ sa tasyāḥ sparśena bhūpatiḥ ||
kadā cālokito rājā tayā premṇā varānane ||
dahyamāno'titīvreṇa vahninā vākyamabravīt
||8||मृर्छां प्राप्नोत्यसह्यां स तस्याः स्पर्शेन भूपतिः ॥
कदा चालोकितो राजा तया प्रेम्णा वरानने ॥
दह्यमानोऽतितीव्रेण वह्निना वाक्यमब्रवीत्
dvāsthaitāṃ durbhagāṃ bhāryāmādāya vipine vane ||
parityajāśu naitatte vicāryaṃ vacanaṃ mama
||9||द्वास्थैतां दुर्भगां भार्यामादाय विपिने वने ॥
परित्यजाशु नैतत्ते विचार्यं वचनं मम
tato nṛpasya vacanamavicāryamavekṣya saḥ ||
dvāsthastatyāja tāṃ subhrūmāropya syaṃdanaṃ vane
||10||ततो नृपस्य वचनमविचार्यमवेक्ष्य सः ॥
द्वास्थस्तत्याज तां सुभ्रूमारोप्य स्यंदनं वने
sā ca tyaktā vane śūnye rudatī ca muhurmuhuḥ ||
sasmāra taṃ mahīpālaṃ tamamanyata daivatam
||11||सा च त्यक्ता वने शून्ये रुदती च मुहुर्मुहुः ॥
सस्मार तं महीपालं तममन्यत दैवतम्
atha sā cārusarvāṃgī tatrāsaktātmamānasā ||
niśvāsaparamā ninye dinaśeṣaṃ tathā niśām
||12||अथ सा चारुसर्वांगी तत्रासक्तात्ममानसा ॥
निश्वासपरमा निन्ये दिनशेषं तथा निशाम्
niśvasantyanavadyāṃgī hāheti rudatī muhuḥ ||
mandabhāgyeti cātmānaṃ nininda madirekṣaṇā
||13||निश्वसन्त्यनवद्यांगी हाहेति रुदती मुहुः ॥
मन्दभाग्येति चात्मानं निनिन्द मदिरेक्षणा
na vihāre na cāhāre ramaṇīye na tadvane ||
na kandareṣu śailānāṃ sā babandha tadā ratim ||
tyaktā tena varārohe nininda nijayauvanam
||14||न विहारे न चाहारे रमणीये न तद्वने ॥
न कन्दरेषु शैलानां सा बबन्ध तदा रतिम् ॥
त्यक्ता तेन वरारोहे निनिन्द निजयौवनम्
durbhagāhaṃ kva jātātra duṣṭadaivavaśīkṛtā ||
kathaṃ prāptaḥ sa me bharttā tādṛśo nṛpasa ttamaḥ
||15||दुर्भगाहं क्व जातात्र दुष्टदैववशीकृता ॥
कथं प्राप्तः स मे भर्त्ता तादृशो नृपस त्तमः
dhanyo'yamatipuṇyo'yaṃ yo'yaṃ yauvanagocaraḥ ||
anyāsāmasatīnāṃ ca ramiṣyati na saṃśayaḥ
||16||धन्योऽयमतिपुण्योऽयं योऽयं यौवनगोचरः ॥
अन्यासामसतीनां च रमिष्यति न संशयः
abhīṣṭā kasyacitkāṃtā kāṃtaḥ kasyāścidīpsitaḥ ||
parasparānurāgāḍhayaṃ dāṃpatyamatidurlabham
||17||अभीष्टा कस्यचित्कांता कांतः कस्याश्चिदीप्सितः ॥
परस्परानुरागाढयं दांपत्यमतिदुर्लभम्
mamāyaṃ vallabho rājā na cāhaṃ nṛpavallabhā ||
parasparānurāgo hi dhanyānāmeva jāyate
||18||ममायं वल्लभो राजा न चाहं नृपवल्लभा ॥
परस्परानुरागो हि धन्यानामेव जायते
yadyadya sa mahīpālo na mayā saṃgameṣyati ||
tatkāmāgniravaśyaṃ māṃ kṣapayiṣyati duḥsahaḥ
||19||यद्यद्य स महीपालो न मया संगमेष्यति ॥
तत्कामाग्निरवश्यं मां क्षपयिष्यति दुःसहः
ramaṇīyamabhūdyattu puṃskokilanināditam ||
hīnaṃ hi vallabhenaivaṃ dahatīvādya me vanam
||20||रमणीयमभूद्यत्तु पुंस्कोकिलनिनादितम् ॥
हीनं हि वल्लभेनैवं दहतीवाद्य मे वनम्
itthaṃ sā madanāviṣṭā vilapantī punaḥpunaḥ ||
dadarśa tāpasaṃ tatra trikālajñaṃ dṛḍhavratam
||21||इत्थं सा मदनाविष्टा विलपन्ती पुनःपुनः ॥
ददर्श तापसं तत्र त्रिकालज्ञं दृढव्रतम्
mekhalājinakaupīnadaṇḍakāṣṭhopajīvanam ||
mahaujasaṃ mahābhāgaṃ mumukṣuṃ munipuṃgavam
||22||मेखलाजिनकौपीनदण्डकाष्ठोपजीवनम् ॥
महौजसं महाभागं मुमुक्षुं मुनिपुंगवम्
udayādityasaṃkāśaṃ vibhāvasusamadyutim ||
taṃ dṛṣṭvā sahasotthāya sā rājñī durmatā satī
||23||उदयादित्यसंकाशं विभावसुसमद्युतिम् ॥
तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय सा राज्ञी दुर्मता सती
vinayenopasaṃyamya praṇipatyābhivādya ca ||
viyogakāraṇaṃ rājñaḥ papraccha praṇatā satī
||24||विनयेनोपसंयम्य प्रणिपत्याभिवाद्य च ॥
वियोगकारणं राज्ञः पप्रच्छ प्रणता सती
bhagavankāśirājasya sutāhamativallabhā ||
bhaginī śatrusenasya mātuścātīva vallabhā
||25||भगवन्काशिराजस्य सुताहमतिवल्लभा ॥
भगिनी शत्रुसेनस्य मातुश्चातीव वल्लभा
aśvavāhanasaṃjñena nṛpeṇoḍhā mahāmune ||
dharmato dharmakalpena prajapatisamena tu
||26||अश्ववाहनसंज्ञेन नृपेणोढा महामुने ॥
धर्मतो धर्मकल्पेन प्रजपतिसमेन तु
sā kimarthaṃ na cābhīṣṭā jātā'haṃ tasya bhūpateḥ ||
sa cātīva mamābhīṣṭo nṛpatiḥ sarvadā vibho
||27||सा किमर्थं न चाभीष्टा जाताऽहं तस्य भूपतेः ॥
स चातीव ममाभीष्टो नृपतिः सर्वदा विभो
durbhagāhaṃ kathaṃ jātā karmaṇā kena tāpasa ||
kathaṃ bhavati vaśyo me bharttā nṛpatisattamaḥ ||
saubhāgyaṃ ca kathaṃ me syāditi satyaṃ ca kathyatām
||28||दुर्भगाहं कथं जाता कर्मणा केन तापस ॥
कथं भवति वश्यो मे भर्त्ता नृपतिसत्तमः ॥
सौभाग्यं च कथं मे स्यादिति सत्यं च कथ्यताम्
tasyāstadvacanaṃ śrutvā sa muniḥ saṃśitavrataḥ ||
jñānena kathayāmāsa tasyā daurbhāgyakāraṇam
||29||तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स मुनिः संशितव्रतः ॥
ज्ञानेन कथयामास तस्या दौर्भाग्यकारणम्
pāṇigrahaṇakāle tvaṃ grahaiḥ pāpairvilokitā ||
bhartā te nṛpatiḥ putri grahaiḥ saumyairvilokitaḥ
||30||पाणिग्रहणकाले त्वं ग्रहैः पापैर्विलोकिता ॥
भर्ता ते नृपतिः पुत्रि ग्रहैः सौम्यैर्विलोकितः
tena te vallabho rājā na tvaṃ bhūpasya vallabhā ||
iti tasya vacaḥ śrutvā sā rājñī dīnamānasā ||
papraccha vinayopetā bhaktinamrātmakandharā
||31||तेन ते वल्लभो राजा न त्वं भूपस्य वल्लभा ॥
इति तस्य वचः श्रुत्वा सा राज्ञी दीनमानसा ॥
पप्रच्छ विनयोपेता भक्तिनम्रात्मकन्धरा
bhagavankena dānena snānena niyamena ca ||
karmaṇā kena saubhāgyaṃ paramaṃ hi kathaṃ bhavet
||32||भगवन्केन दानेन स्नानेन नियमेन च ॥
कर्मणा केन सौभाग्यं परमं हि कथं भवेत्
iti tasyā vacaḥ śrutvā sa muniḥ saṃśitavrataḥ ||
kathayāmāsa māhātmyaṃ saubhāgyaṃ yena labhyate
||33||इति तस्या वचः श्रुत्वा स मुनिः संशितव्रतः ॥
कथयामास माहात्म्यं सौभाग्यं येन लभ्यते
mahākālavane putri ligaṃ saubhāgyadāyakam ||
mataṃgeśvarapārśve tu vidyate'bhīṣṭadāyakam ||
tasya darśanamātreṇa saubhāgyaṃ samavāpsyasi
||34||महाकालवने पुत्रि लिगं सौभाग्यदायकम् ॥
मतंगेश्वरपार्श्वे तु विद्यतेऽभीष्टदायकम् ॥
तस्य दर्शनमात्रेण सौभाग्यं समवाप्स्यसि
iṃdrāṇyārādhitaṃ liṃgaṃ purā saubhāgyakāraṇāt ||
saubhāgyaṃ paramaṃ labdhaṃ naṣṭaḥ śakro'pi labdhavān ||
tasmādgaccha mamādeśānmahākālavanaṃ śubham
||35||इंद्राण्याराधितं लिंगं पुरा सौभाग्यकारणात् ॥
सौभाग्यं परमं लब्धं नष्टः शक्रोऽपि लब्धवान् ॥
तस्माद्गच्छ ममादेशान्महाकालवनं शुभम्
saubhāgyaṃ bhavitā tatra kāṃtena saha darśanam ||
putro bhaviṣyati śubhe tasya liṃgasya darśanāt
||36||सौभाग्यं भविता तत्र कांतेन सह दर्शनम् ॥
पुत्रो भविष्यति शुभे तस्य लिंगस्य दर्शनात्
ityuktā sā tadā tena tāpasena varānane ||
vidyate yatra talliṃgaṃ mahākālavanaṃ gatā
||37||इत्युक्ता सा तदा तेन तापसेन वरानने ॥
विद्यते यत्र तल्लिंगं महाकालवनं गता
dadarśa praṇayopetā liṃgaṃ saubhāgyadāyakam ||
darśanāttasya liṃgasya rājā sasmāra tāṃ priyām
||38||ददर्श प्रणयोपेता लिंगं सौभाग्यदायकम् ॥
दर्शनात्तस्य लिंगस्य राजा सस्मार तां प्रियाम्
papraccha jamadagniṃ tu kva gatā me priyā vibho ||
bhakṣitā vipine vipra siṃhavyāghraniśācaraiḥ
||39||पप्रच्छ जमदग्निं तु क्व गता मे प्रिया विभो ॥
भक्षिता विपिने विप्र सिंहव्याघ्रनिशाचरैः
mayā tyaktā nṛśaṃsena ahaṃ tasyāstu vallabhaḥ ||
evaṃ bruvāṇo nṛpatiḥ pratyukto jamadagninā
||40||मया त्यक्ता नृशंसेन अहं तस्यास्तु वल्लभः ॥
एवं ब्रुवाणो नृपतिः प्रत्युक्तो जमदग्निना
na bhakṣitā sā bhūpāla siṃhavyāghraniśācaraiḥ ||
sā cāviplutacāritrā tvadbhaktā ca pativratā
||41||न भक्षिता सा भूपाल सिंहव्याघ्रनिशाचरैः ॥
सा चाविप्लुतचारित्रा त्वद्भक्ता च पतिव्रता
mahākālavanaṃ rājangatā saubhāgyakāmyayā ||
bhāryā rakṣyā mahīpāla iti sā śrutiruttamā
||42||महाकालवनं राजन्गता सौभाग्यकाम्यया ॥
भार्या रक्ष्या महीपाल इति सा श्रुतिरुत्तमा
bhāryāyāṃ rakṣyamāṇāyāṃ prajā bhavati rakṣitā ||
ātmā hi jāyate tasyāṃ sā rakṣyāto nareśvara
||43||भार्यायां रक्ष्यमाणायां प्रजा भवति रक्षिता ॥
आत्मा हि जायते तस्यां सा रक्ष्यातो नरेश्वर
dharmahāniścānudinamabhāryasya bhavennṛpa ||
nityakriyāyā vibhraṃśaḥ sa cāpi patanāya vai
||44||धर्महानिश्चानुदिनमभार्यस्य भवेन्नृप ॥
नित्यक्रियाया विभ्रंशः स चापि पतनाय वै
patnyānukūlayā bhāvyaṃ yathāśīle'pi bharttari ||
duḥśīlā durbhagā bhāryā poṣaṇīyā nareśvara
||45||पत्न्यानुकूलया भाव्यं यथाशीलेऽपि भर्त्तरि ॥
दुःशीला दुर्भगा भार्या पोषणीया नरेश्वर
iti tasya vacaḥ śrutvā samāyāto nareśvaraḥ ||
mahākālavane ramye dadarśa svāṃ priyāṃ tadā
||46||इति तस्य वचः श्रुत्वा समायातो नरेश्वरः ॥
महाकालवने रम्ये ददर्श स्वां प्रियां तदा
saubhāgyālaṃkṛtāṃ subhrū pūjayaṃtīṃ maheśvaram ||
dṛṣṭvā snehena cāliṃgya pratyuvāca sa tāṃ priyām
||47||सौभाग्यालंकृतां सुभ्रू पूजयंतीं महेश्वरम् ॥
दृष्ट्वा स्नेहेन चालिंग्य प्रत्युवाच स तां प्रियाम्
viraheṇa tvadīyena saṃtapto'haṃ varānane ||
adya me saphalaṃ cakṣurjīvitaṃ ca sujīvitam
||48||विरहेण त्वदीयेन संतप्तोऽहं वरानने ॥
अद्य मे सफलं चक्षुर्जीवितं च सुजीवितम्
yattvāṃ paśyāmi subhage kṛtārthohaṃ kṛtastvayā ||
evaṃ dṛṣṭātiharṣeṇa sā dadarśa tadā patim ||
uvāca ca prasīdeti bhūyo bhūyo mudānvitā
||49||यत्त्वां पश्यामि सुभगे कृतार्थोहं कृतस्त्वया ॥
एवं दृष्टातिहर्षेण सा ददर्श तदा पतिम् ॥
उवाच च प्रसीदेति भूयो भूयो मुदान्विता
tataḥ sa rājā rabhasātpariṣvajyāha bhāminīm ||
priye prasanna evāhaṃ bhūyo bhūyo bravīmi kim
||50||ततः स राजा रभसात्परिष्वज्याह भामिनीम् ॥
प्रिये प्रसन्न एवाहं भूयो भूयो ब्रवीमि किम्
tataḥ samāgamo jāto jātaḥ putro'tidhārmikaḥ ||
tasya liṃgasya māhātmyāddattonāma sa gīyate
||51||ततः समागमो जातो जातः पुत्रोऽतिधार्मिकः ॥
तस्य लिंगस्य माहात्म्याद्दत्तोनाम स गीयते
saubhāgyamatulaṃ labdhaṃ tayā devyā himātmaje ||
saubhāgyeśvarasaṃjñaṃ tu tataḥprabhṛti bhūtale
||52||सौभाग्यमतुलं लब्धं तया देव्या हिमात्मजे ॥
सौभाग्येश्वरसंज्ञं तु ततःप्रभृति भूतले
ye paśyaṃti viśālākṣi saubhāgyeśvaramīśvaram ||
teṣāṃ kule na daurbhāgyaṃ jāyate parvatātmaje
||53||ये पश्यंति विशालाक्षि सौभाग्येश्वरमीश्वरम् ॥
तेषां कुले न दौर्भाग्यं जायते पर्वतात्मजे
bhaviṣyati na dāridryaṃ viyogo na ca bandhubhiḥ ||
putramitrakalatrāṇāṃ liṃgasya ca samarcanāt
||54||भविष्यति न दारिद्र्यं वियोगो न च बन्धुभिः ॥
पुत्रमित्रकलत्राणां लिंगस्य च समर्चनात्
nopasargabhayaṃ teṣāṃ ye paśyaṃti varānane ||
saubhāgyeśvarasaṃjñaṃ tu na grahādibhayaṃ bhavet
||55||नोपसर्गभयं तेषां ये पश्यंति वरानने ॥
सौभाग्येश्वरसंज्ञं तु न ग्रहादिभयं भवेत्
sarvabādhāvinirmukto dhanadhānyasamanvitaḥ ||
manuṣyo jāyate devi saubhāgyeśvaradarśanāt ||
saṃpūjyaḥ sarvalokeṣu saubhāgyekanidhirbhavet
||56||सर्वबाधाविनिर्मुक्तो धनधान्यसमन्वितः ॥
मनुष्यो जायते देवि सौभाग्येश्वरदर्शनात् ॥
संपूज्यः सर्वलोकेषु सौभाग्येकनिधिर्भवेत्
|| jāyate bhūpatirloke sārvabhaumo varānane ||
nāputrā nādhanā nārī na dīnā na ca duḥkhitā ||
jāyate durbhagā naiva saubhāgyeśvaradarśanāt
||57|||| जायते भूपतिर्लोके सार्वभौमो वरानने ॥
नापुत्रा नाधना नारी न दीना न च दुःखिता ॥
जायते दुर्भगा नैव सौभाग्येश्वरदर्शनात्
na vaidhavyaṃ na ca vyādhirnākālamaraṇaṃ śriye ||
na putrabhartṛjaṃ duḥkhaṃ jāyate liṃgadarśanāt
||58||न वैधव्यं न च व्याधिर्नाकालमरणं श्रिये ॥
न पुत्रभर्तृजं दुःखं जायते लिंगदर्शनात्
yathā lakṣmīrharernityaṃ sāvitrī brahmaṇaḥ smṛtā ||
rohiṇī vallabhā ceṃdoḥ śacī śakrasya vallabhā ||
tathā sā jāyate nārī saubhāgyeśvaradarśanāt
||59||यथा लक्ष्मीर्हरेर्नित्यं सावित्री ब्रह्मणः स्मृता ॥
रोहिणी वल्लभा चेंदोः शची शक्रस्य वल्लभा ॥
तथा सा जायते नारी सौभाग्येश्वरदर्शनात्
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
saubhāgyeśvaradevasya śṛṇu rūpeśvaraṃ priye
||60||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
सौभाग्येश्वरदेवस्य शृणु रूपेश्वरं प्रिये
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe caturaśīti liṃgamāhātmye saubhāgyeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmaikaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ || 61 ||