ekasaptatikaṃ viddhi prayāgeśvarasaṃjñakam
īśvara uvāca
ekasaptatikaṃ viddhi prayāgeśvarasaṃjñakam ||
advitīyaṃ vijānīhi mahāpātakanāśanam
||1||एकसप्ततिकं विद्धि प्रयागेश्वरसंज्ञकम् ॥
अद्वितीयं विजानीहि महापातकनाशनम्
hāstine' bhūtpure śrīmāñchaṃtanurnṛpasattamaḥ ||
vaivasvateṃ'tare kalpe yuge dvāparasaṃjñake
||2||हास्तिनेऽ भूत्पुरे श्रीमाञ्छंतनुर्नृपसत्तमः ॥
वैवस्वतेंऽतरे कल्पे युगे द्वापरसंज्ञके
sa cādbhutamahāvīryo vajrasaṃhanano yuvā ||
sarvaśāstreṣu kuśalaḥ kalā puṃjavicakṣaṇaḥ
||3||स चाद्भुतमहावीर्यो वज्रसंहननो युवा ॥
सर्वशास्त्रेषु कुशलः कला पुंजविचक्षणः
balena viṣṇusadṛśastejasā bhāskaropamaḥ ||
gaṃgāmeṣa cacāraikaḥ siddhacāraṇasevitām
||4||बलेन विष्णुसदृशस्तेजसा भास्करोपमः ॥
गंगामेष चचारैकः सिद्धचारणसेविताम्
sa kadācinmahābāhuḥ prabhūta balavāhanaḥ ||
vanaṃ jagāma gahanaṃ hayanāgaśatairvṛtaḥ
||5||स कदाचिन्महाबाहुः प्रभूत बलवाहनः ॥
वनं जगाम गहनं हयनागशतैर्वृतः
gatvā tatra mṛgānvyāghrānghātayāmāsa līlayā ||
mahiṣāśvavarāhāṃśca vinighnanrājasattamaḥ
||6||गत्वा तत्र मृगान्व्याघ्रान्घातयामास लीलया ॥
महिषाश्ववराहांश्च विनिघ्नन्राजसत्तमः
sa kadācidvane tasmindadarśa paramāṃ striyam ||
jājvalyamānāṃ vapuṣā sākṣātpadmāmivāparām
||7||स कदाचिद्वने तस्मिन्ददर्श परमां स्त्रियम् ॥
जाज्वल्यमानां वपुषा साक्षात्पद्मामिवापराम्
tāṃ dṛṣṭvā hṛṣṭaromābhūdvismito rūpasaṃpadā ||
pibanniva ca netrābhyāṃ nātṛpyata narādhipaḥ
||8||तां दृष्ट्वा हृष्टरोमाभूद्विस्मितो रूपसंपदा ॥
पिबन्निव च नेत्राभ्यां नातृप्यत नराधिपः
sā dṛṣṭvaiva ca rājānaṃ vicaraṃtaṃ mahādyutim ||
snehādāgatasauhārdānnātṛpyata vilāsinī
||9||सा दृष्ट्वैव च राजानं विचरंतं महाद्युतिम् ॥
स्नेहादागतसौहार्दान्नातृप्यत विलासिनी
tāmuvāca tato rājā sāṃtvayañchlakṣṇayā girā ||
devī vā dānavī tvaṃ ca gaṃdharvī yadi vāpsarāḥ
||10||तामुवाच ततो राजा सांत्वयञ्छ्लक्ष्णया गिरा ॥
देवी वा दानवी त्वं च गंधर्वी यदि वाप्सराः
yakṣī vā pannagī vā tvaṃ mānuṣī vā sumadhyame ||
yāce tvāṃ'bhojagarbhābhe bhāryā me bhava śobhane
||11||यक्षी वा पन्नगी वा त्वं मानुषी वा सुमध्यमे ॥
याचे त्वांऽभोजगर्भाभे भार्या मे भव शोभने
etacchrutvā vaco rājñaḥ saṃstutaṃ mṛdu valgu ca ||
aṃgīkṛtaṃ tayā devi samayaṃ prārthito nṛpaḥ
||12||एतच्छ्रुत्वा वचो राज्ञः संस्तुतं मृदु वल्गु च ॥
अंगीकृतं तया देवि समयं प्रार्थितो नृपः
vāritā vipriye vāpi tyajeyaṃ tvāmasaṃśayam ||
na praṣṭavyā tvayā rājankāsi kasyeti sarvathā
||13||वारिता विप्रिये वापि त्यजेयं त्वामसंशयम् ॥
न प्रष्टव्या त्वया राजन्कासि कस्येति सर्वथा
evamastviti tenoktaṃ satyena sukṛtena ca ||
sa tasyāḥ śīlavṛttena rūpaudāryaguṇena ca
||14||एवमस्त्विति तेनोक्तं सत्येन सुकृतेन च ॥
स तस्याः शीलवृत्तेन रूपौदार्यगुणेन च
upacāreṇa ca rahastutoṣa jagatīpatiḥ ||
divyarūpā hi sā devī gaṃgā tripathagā nadī
||15||उपचारेण च रहस्तुतोष जगतीपतिः ॥
दिव्यरूपा हि सा देवी गंगा त्रिपथगा नदी
mānuṣaṃ vigrahaṃ kṛtvā śrīmaṃtaṃ varavarṇini ||
rājānaṃ ramayāmāsa yathā reme tathaiva ca
||16||मानुषं विग्रहं कृत्वा श्रीमंतं वरवर्णिनि ॥
राजानं रमयामास यथा रेमे तथैव च
sa rājā rati saktatvāduttamastrīguṇairhṛtaḥ ||
saṃvatsarānṛtūnmāsānna bubodha bahūngatān
||17||स राजा रति सक्तत्वादुत्तमस्त्रीगुणैर्हृतः ॥
संवत्सरानृतून्मासान्न बुबोध बहून्गतान्
ramamāṇastayā sārddhaṃ yathākāmaṃ nareśvaraḥ ||
aṣṭāvajanayatputrāṃ stasyāmamaravarṇinaḥ
||18||रममाणस्तया सार्द्धं यथाकामं नरेश्वरः ॥
अष्टावजनयत्पुत्रां स्तस्याममरवर्णिनः
jātaṃ jātaṃ ca sā putraṃ kṣipatyaṃbhasi muktaye ||
prīṇāmi tvāmahamiti gaṃgāsrotasi pāvane
||19||जातं जातं च सा पुत्रं क्षिपत्यंभसि मुक्तये ॥
प्रीणामि त्वामहमिति गंगास्रोतसि पावने
nāsya tattu priyaṃ rājñaḥ śaṃtanorhyabhavattadā ||
novāca kiṃcittāṃ devīṃ tyāgādbhīto mahīpatiḥ
||20||नास्य तत्तु प्रियं राज्ञः शंतनोर्ह्यभवत्तदा ॥
नोवाच किंचित्तां देवीं त्यागाद्भीतो महीपतिः
athaināmaṣṭame putre jāte prahasatīmiva ||
uvāca rājā duḥkhārttaḥ parīpsanputramātmanaḥ
||21||अथैनामष्टमे पुत्रे जाते प्रहसतीमिव ॥
उवाच राजा दुःखार्त्तः परीप्सन्पुत्रमात्मनः
mā vadhīḥ kasya kāsīti kiṃ vidhvaṃsi sutāniti ||
putrahiṃsā mahatpāpaṃ mā prāpsīstiṣṭha garhite
||22||मा वधीः कस्य कासीति किं विध्वंसि सुतानिति ॥
पुत्रहिंसा महत्पापं मा प्राप्सीस्तिष्ठ गर्हिते
gaṃgovāca
putrakāmā na te hanmi putraṃ putravatāṃvara ||
jīrṇastu mama vāso'yaṃ yathā me samayaḥ kṛtaḥ
||23||पुत्रकामा न ते हन्मि पुत्रं पुत्रवतांवर ॥
जीर्णस्तु मम वासोऽयं यथा मे समयः कृतः
ahaṃ gaṃgā jahnusutā maharṣigaṇasevitā ||
devakāryārthasiddhyarthamuṣitvāhaṃ tvayā saha
||24||अहं गंगा जह्नुसुता महर्षिगणसेविता ॥
देवकार्यार्थसिद्ध्यर्थमुषित्वाहं त्वया सह
ime'ṣṭau vasavo devā mahābhīmā mahaujasaḥ ||
vaśiṣṭhaśāpadoṣeṇa mānuṣatvamupāgatāḥ
||25||इमेऽष्टौ वसवो देवा महाभीमा महौजसः ॥
वशिष्ठशापदोषेण मानुषत्वमुपागताः
teṣāmānayitā nānyastvadṛte bhuvi vidyate ||
madvidhā mānuṣī dhātrī na caivāsti kadācana
||26||तेषामानयिता नान्यस्त्वदृते भुवि विद्यते ॥
मद्विधा मानुषी धात्री न चैवास्ति कदाचन
tasmāttajjananīhetormānuṣatvamupāgatā ||
svasti te'stu gamiṣyāmi putraṃ pāhi mahāvrata
||27||तस्मात्तज्जननीहेतोर्मानुषत्वमुपागता ॥
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि पुत्रं पाहि महाव्रत
saivamuktvā tadā gaṅgā viṣṇumāyāvimohitā ||
ruroda mānuṣaṃ bhāvamāśritā tanumadhyamā
||28||सैवमुक्त्वा तदा गङ्गा विष्णुमायाविमोहिता ॥
रुरोद मानुषं भावमाश्रिता तनुमध्यमा
aho bata mahatkaṣṭaṃ yadamī ghātitāḥ sutāḥ ||
mayā nṛśaṃsayā mohājjale kṣiptāstu bālakāḥ
||29||अहो बत महत्कष्टं यदमी घातिताः सुताः ॥
मया नृशंसया मोहाज्जले क्षिप्तास्तु बालकाः
hā vatsā hā sutāḥ putrā hā tātāstanayāḥ kva vai ||
māṃ vihāya gatāḥ kutra hṛdayaṃ kiṃ na dīryate
||30||हा वत्सा हा सुताः पुत्रा हा तातास्तनयाः क्व वै ॥
मां विहाय गताः कुत्र हृदयं किं न दीर्यते
mātarmāteti karuṇaṃ bruvāṇāḥ svayamāgatā ||
upaguhye kadā putrānvatsavatseti sauhṛdāt
||31||मातर्मातेति करुणं ब्रुवाणाः स्वयमागता ॥
उपगुह्ये कदा पुत्रान्वत्सवत्सेति सौहृदात्
kasya jātu praṇītena piṃgena kṣitireṇunā ||
mamottarīyamutsaṃgaṃ kadāṅga malayiṣyati
||32||कस्य जातु प्रणीतेन पिंगेन क्षितिरेणुना ॥
ममोत्तरीयमुत्संगं कदाङ्ग मलयिष्यति
aṃgapratyaṃgasaṃbhūtā manohṛdayanaṃdanāḥ ||
mayā tu mātrā hā vatsā māritā nidhanaṃ gatāḥ
||33||अंगप्रत्यंगसंभूता मनोहृदयनंदनाः ॥
मया तु मात्रा हा वत्सा मारिता निधनं गताः
kām̐llokānnu gamiṣyāmi kṛtvā karma sudāruṇam ||
kathaṃ puṇyā bhaviṣyāmi putrapnī nirdayā satī
||34||काँल्लोकान्नु गमिष्यामि कृत्वा कर्म सुदारुणम् ॥
कथं पुण्या भविष्यामि पुत्रप्नी निर्दया सती
ityevaṃ karuṇaṃ kṛtvā ruditvā ca punaḥpunaḥ ||
mūrchitā patitāpyārtā niśceṣṭā dharaṇītale
||35||इत्येवं करुणं कृत्वा रुदित्वा च पुनःपुनः ॥
मूर्छिता पतिताप्यार्ता निश्चेष्टा धरणीतले
etasminnaṃtare devi nārado munisattamaḥ ||
tasyā vilāpaśabdaṃ tamākarṇya sahasā tadā
||36||एतस्मिन्नंतरे देवि नारदो मुनिसत्तमः ॥
तस्या विलापशब्दं तमाकर्ण्य सहसा तदा
vismayopphullanayanaḥ kimetaditi ciṃtayat ||
eṣā sā jāhnavī gaṃgā pāvanī devavaṃditā
||37||विस्मयोप्फुल्लनयनः किमेतदिति चिंतयत् ॥
एषा सा जाह्नवी गंगा पावनी देववंदिता
samudramahiṣī divyā puṇyā tripathagā nadī ||
mānuṣaṃ bhāvamāśritya kasmādroditi vihvalā
||38||समुद्रमहिषी दिव्या पुण्या त्रिपथगा नदी ॥
मानुषं भावमाश्रित्य कस्माद्रोदिति विह्वला
ityevaṃ ciṃtayitvā ca samīpamagamanmuniḥ ||
gaṃgāyā vilapantyāśca brahmaputrastu nāradaḥ ||
uvācoccairviyatstho'sau devi gaṃge namo'stute
||39||इत्येवं चिंतयित्वा च समीपमगमन्मुनिः ॥
गंगाया विलपन्त्याश्च ब्रह्मपुत्रस्तु नारदः ॥
उवाचोच्चैर्वियत्स्थोऽसौ देवि गंगे नमोऽस्तुते
nārado'haṃ mahāpuṇye kasmādrodiṣi pāvani ||
himādriputrī vikhyātā devagaṃdharvasevitā
||40||नारदोऽहं महापुण्ये कस्माद्रोदिषि पावनि ॥
हिमाद्रिपुत्री विख्याता देवगंधर्वसेविता
dhṛtā śirasi devena śivena parameṣṭhinā
||41||धृता शिरसि देवेन शिवेन परमेष्ठिना
nāradasya vacaḥ śrutvā divyā devanadī tathā ||
avalokya vimānasthaṃ pratyuvāca mahāmunim
||42||नारदस्य वचः श्रुत्वा दिव्या देवनदी तथा ॥
अवलोक्य विमानस्थं प्रत्युवाच महामुनिम्
mayā nārada mohena kṛto'dharmo jugupsitaḥ ||
jānaṃtyā sumahatpāpaṃ saptaputrā hatā mayā
||43||मया नारद मोहेन कृतोऽधर्मो जुगुप्सितः ॥
जानंत्या सुमहत्पापं सप्तपुत्रा हता मया
samudreṇa viyogastu saṃjāto mama daivataḥ ||
bhāryā jātā manuṣyasya putrā jātā hatāśca me
||44||समुद्रेण वियोगस्तु संजातो मम दैवतः ॥
भार्या जाता मनुष्यस्य पुत्रा जाता हताश्च मे
ato mayā vilapitaṃ magnayā śokasāgare ||
kathyatāṃ mama devarṣe yena puṇyā bhavāmi vai
||45||अतो मया विलपितं मग्नया शोकसागरे ॥
कथ्यतां मम देवर्षे येन पुण्या भवामि वै
iti tasyā vacaḥ śrutvā nārado munisattamaḥ ||
trikālavedī śuddhātmā gaṃgāṃ vacanamabravīt
||46||इति तस्या वचः श्रुत्वा नारदो मुनिसत्तमः ॥
त्रिकालवेदी शुद्धात्मा गंगां वचनमब्रवीत्
nārada uvāca
kiṃ vismṛto jagadvaṃdye devānāṃ samayaḥ śubhaḥ ||
pratijñātaṃ tvayā devi vasūnāṃ mokṣakāraṇe
||47||किं विस्मृतो जगद्वंद्ये देवानां समयः शुभः ॥
प्रतिज्ञातं त्वया देवि वसूनां मोक्षकारणे
prāptāste vasavo lokānprasādāttava suvrate ||
tvayāvatārito devi samudraḥ śaṃtanuḥ smṛtaḥ
||48||प्राप्तास्ते वसवो लोकान्प्रसादात्तव सुव्रते ॥
त्वयावतारितो देवि समुद्रः शंतनुः स्मृतः
iti tasya vacaḥ śrutvā nāradasya mahātmanaḥ ||
gaṃgā tripathagā puṇyā pratyuvāca mahāmunim
||49||इति तस्य वचः श्रुत्वा नारदस्य महात्मनः ॥
गंगा त्रिपथगा पुण्या प्रत्युवाच महामुनिम्
satyamuktaṃ tvayā brahmañjñātaṃ sarvaṃ mayā'dhunā ||
kiṃtu yoniryato labdhā mānuṣī tena mohitā
||50||सत्यमुक्तं त्वया ब्रह्मञ्ज्ञातं सर्वं मयाऽधुना ॥
किंतु योनिर्यतो लब्धा मानुषी तेन मोहिता
apavādabhayādbhītā bhavaṃtaṃ śaraṇaṃ gatā ||
dīyatāmupadeśo me kathyatāṃ sthānamuttamam
||51||अपवादभयाद्भीता भवंतं शरणं गता ॥
दीयतामुपदेशो मे कथ्यतां स्थानमुत्तमम्
nārada uvāca
kiṃ vismṛto jagadvaṃdye devānāṃ samayaḥ kṛtaḥ ||
apavādabhayādbhītā yadi tvaṃ devi puṇyade ||
māṃ pṛcchasi paraṃ sthānaṃ śṛṇu tvaṃ vacmi suvrate
||52||किं विस्मृतो जगद्वंद्ये देवानां समयः कृतः ॥
अपवादभयाद्भीता यदि त्वं देवि पुण्यदे ॥
मां पृच्छसि परं स्थानं शृणु त्वं वच्मि सुव्रते
avaṃtī tu samākhyātā sapta kalpasanātanī ||
tasyāṃ sakhī tvadīyā tu śiprā viprapriyā sadā
||53||अवंती तु समाख्याता सप्त कल्पसनातनी ॥
तस्यां सखी त्वदीया तु शिप्रा विप्रप्रिया सदा
tasyāstīre śubhaṃ liṃgaṃ durddharṣeśvaradakṣiṇe ||
vidyate tridaśaiḥ pūjyaṃ sarvatī rthaiśca sevitam
||54||तस्यास्तीरे शुभं लिंगं दुर्द्धर्षेश्वरदक्षिणे ॥
विद्यते त्रिदशैः पूज्यं सर्वती र्थैश्च सेवितम्
tasya darśanamātreṇa kṛtakṛtyā bhaviṣyasi ||
tasmādgaccha mahāpuṇye gaṃge devarṣisevite
||55||तस्य दर्शनमात्रेण कृतकृत्या भविष्यसि ॥
तस्माद्गच्छ महापुण्ये गंगे देवर्षिसेविते
ityuktā sā tripathagā nāradena mahātmanā ||
gatā tatra mahāpuṇyā sakhīṃ śiprāṃ dadarśa ha
||56||इत्युक्ता सा त्रिपथगा नारदेन महात्मना ॥
गता तत्र महापुण्या सखीं शिप्रां ददर्श ह
saṃśleṣaṃ ca tadā kṛtvā liṃgaṃ dṛṣṭvā supāvanam ||
pūjayāmāsa bhāvena tatraiva ca ciraṃ sthitā
||57||संश्लेषं च तदा कृत्वा लिंगं दृष्ट्वा सुपावनम् ॥
पूजयामास भावेन तत्रैव च चिरं स्थिता
atha sūryasutā devī yamunā pāpanāśinī ||
tatrāyātā suhārddena yatra gaṃgā vyavasthitā
||58||अथ सूर्यसुता देवी यमुना पापनाशिनी ॥
तत्रायाता सुहार्द्देन यत्र गंगा व्यवस्थिता
dadarśa devī tāṃ gaṃgāṃ dhyāyaṃtī śaṃkaraṃ śivam ||
sāpi tatraiva tiṣṭhaṃtī pūjayaṃtī paraṃ śivam
||59||ददर्श देवी तां गंगां ध्यायंती शंकरं शिवम् ॥
सापि तत्रैव तिष्ठंती पूजयंती परं शिवम्
atha tenaiva kālena prācīdevī sarasvatī ||
samāyātā suguptā ca gaṃgāyamunayo rjale
||60||अथ तेनैव कालेन प्राचीदेवी सरस्वती ॥
समायाता सुगुप्ता च गंगायमुनयो र्जले
etasminnaṃtare devi śakraṃ .prāha sa nāradaḥ ||
na dṛśyate prayāgastu mahākālavanaṃ gataḥ
||61||एतस्मिन्नंतरे देवि शक्रं .प्राह स नारदः ॥
न दृश्यते प्रयागस्तु महाकालवनं गतः
gaṃgāyamunayormadhye yatra guptā sarasvatī ||
prayāgaḥ sa tu vijñeyaḥ sarvapāpapraṇāśanaḥ
||62||गंगायमुनयोर्मध्ये यत्र गुप्ता सरस्वती ॥
प्रयागः स तु विज्ञेयः सर्वपापप्रणाशनः
sa sāṃprataṃ prayāgastu mahākālavanottame ||
kenāpi kāraṇenaiva gato na jñāyate mayā
||63||स सांप्रतं प्रयागस्तु महाकालवनोत्तमे ॥
केनापि कारणेनैव गतो न ज्ञायते मया
iti tasya vacaḥ śrutvā nāradasya mahātmanaḥ ||
śakreṇa sahitāḥ sarve hyavaṃtīṃ tu samāgatāḥ
||64||इति तस्य वचः श्रुत्वा नारदस्य महात्मनः ॥
शक्रेण सहिताः सर्वे ह्यवंतीं तु समागताः
stuvaṃto vividhaiḥ stotrairgaṃgāṃ tripathagāṃ śubhām ||
gaṃge devi namastubhyaṃ sarvapāpapraṇāśini
||65||स्तुवंतो विविधैः स्तोत्रैर्गंगां त्रिपथगां शुभाम् ॥
गंगे देवि नमस्तुभ्यं सर्वपापप्रणाशिनि
vasūnāṃ jananī devi vasūnāṃ mokṣadāyini ||
trailokyapāvanī nityaṃ hareṇa śirasā dhṛtā
||66||वसूनां जननी देवि वसूनां मोक्षदायिनि ॥
त्रैलोक्यपावनी नित्यं हरेण शिरसा धृता
sevitā vālakhilyaiśca kṛṣṇasya paramā kalā ||
yamune tvāṃ namasyāmaḥ kāliṃdīṃ varavāhinīm
||67||सेविता वालखिल्यैश्च कृष्णस्य परमा कला ॥
यमुने त्वां नमस्यामः कालिंदीं वरवाहिनीम्
sutā tvaṃ pāvinī devi mārttaṃḍasya divaspateḥ ||
śipre devi namastubhyaṃ brahmadehodbhave śubhe
||68||सुता त्वं पाविनी देवि मार्त्तंडस्य दिवस्पतेः ॥
शिप्रे देवि नमस्तुभ्यं ब्रह्मदेहोद्भवे शुभे
prācī tvameva vikhyātā puṇyadehā sarasvatī ||
yā prācī kauravakṣetre puṣkare yā mahālaye ||
sā tvaṃ śiprā prasiddhā ca sarvapātakanāśinī
||69||प्राची त्वमेव विख्याता पुण्यदेहा सरस्वती ॥
या प्राची कौरवक्षेत्रे पुष्करे या महालये ॥
सा त्वं शिप्रा प्रसिद्धा च सर्वपातकनाशिनी
tvaṃ dayā sarvajaṃtūnāṃ svargaḥ śaraṇaṃ nṛṇām ||
tvaṃ mātā sarvajaṃtūnāṃ tvaṃ prācī bhuvi gīyase
||70||त्वं दया सर्वजंतूनां स्वर्गः शरणं नृणाम् ॥
त्वं माता सर्वजंतूनां त्वं प्राची भुवि गीयसे
bahujanmakalaṃkāṃkaṃ dṛṣṭvā yā dehināṃ bhuvi ||
karoṣi kṣālanaṃ devi sā tvaṃ trailokyasaṃsthitā
||71||बहुजन्मकलंकांकं दृष्ट्वा या देहिनां भुवि ॥
करोषि क्षालनं देवि सा त्वं त्रैलोक्यसंस्थिता
āsāṃ ca saṃgamo yastu sa prayāgo budhaiḥ smṛtaḥ ||
atrāgatya tu yuṣmābhiḥ sthāpitaḥ snāpito'dhunā
||72||आसां च संगमो यस्तु स प्रयागो बुधैः स्मृतः ॥
अत्रागत्य तु युष्माभिः स्थापितः स्नापितोऽधुना
sodya prabhṛti devo'yaṃ prayāgeśvarasaṃjñakaḥ ||
triṣu lokeṣu vikhyātaḥ smaraṇātpāpanāśanaḥ
||73||सोद्य प्रभृति देवोऽयं प्रयागेश्वरसंज्ञकः ॥
त्रिषु लोकेषु विख्यातः स्मरणात्पापनाशनः
atrāgatya prapaśyaṃti ye prayāgeśvaraṃ tataḥ ||
te kṛtārthā bhaviṣyaṃti sarvapātakavarjitāḥ
||74||अत्रागत्य प्रपश्यंति ये प्रयागेश्वरं ततः ॥
ते कृतार्था भविष्यंति सर्वपातकवर्जिताः
kulaṃ ca tāritaṃ teṣāṃ paitṛkaṃ mātṛkaṃ tathā ||
gaṃgāyāstriyugaṃ puṇyaṃ caturvargaphalapradam ||
jāyate nātra saṃdehaḥ prayāgeśvaradarśanāt
||75||कुलं च तारितं तेषां पैतृकं मातृकं तथा ॥
गंगायास्त्रियुगं पुण्यं चतुर्वर्गफलप्रदम् ॥
जायते नात्र संदेहः प्रयागेश्वरदर्शनात्
gaṃgāyāṃ ca prayāge ca devadāruvane śubhe ||
naimiṣe puṣkare caiva śrīśaile ca tripuṣkare
||76||गंगायां च प्रयागे च देवदारुवने शुभे ॥
नैमिषे पुष्करे चैव श्रीशैले च त्रिपुष्करे
tryaṃbake dhautapāpe ca mahendre bhairave tathā ||
gokarṇe ca suvarṇākhye revākapilasaṅgame
||77||त्र्यंबके धौतपापे च महेन्द्रे भैरवे तथा ॥
गोकर्णे च सुवर्णाख्ये रेवाकपिलसङ्गमे
eteṣāṃ darśanenaiva yā siddhirdvādaśābdikā ||
sā labhyā māsamātreṇa prayāgeśvaradarśanāt
||78||एतेषां दर्शनेनैव या सिद्धिर्द्वादशाब्दिका ॥
सा लभ्या मासमात्रेण प्रयागेश्वरदर्शनात्
ye paśyaṃti caturddaśyāmaṣṭamyāṃ ca viśeṣataḥ |
bhaktyā ca niyamaṃ kṛtvā prayāgeśvarasaṃjñakam
||79||ये पश्यंति चतुर्द्दश्यामष्टम्यां च विशेषतः ।
भक्त्या च नियमं कृत्वा प्रयागेश्वरसंज्ञकम्
na teṣāṃ punarāvṛttiḥ kalpakoṭiśatairapi ||
bhogadaṃ mokṣadaṃ liṃgaṃ bhaviṣyati mahītale
||80||न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि ॥
भोगदं मोक्षदं लिंगं भविष्यति महीतले
kalāstisro bhaviṣyaṃti liṃge'sminmokṣade śubhe ||
gaṃgā ca yamunā prācī sarvapātakanāśinī
||81||कलास्तिस्रो भविष्यंति लिंगेऽस्मिन्मोक्षदे शुभे ॥
गंगा च यमुना प्राची सर्वपातकनाशिनी
evamuktvā stutā gaṃgā yamunā ca sarasvatī ||
devaiḥ praṇatipūrveṇa gatāḥ sthānaṃ svakaṃ tadā
||82||एवमुक्त्वा स्तुता गंगा यमुना च सरस्वती ॥
देवैः प्रणतिपूर्वेण गताः स्थानं स्वकं तदा
devāḥ prahṛṣṭāḥ śakādyāḥ prayāgeśvarasaṃjñakam ||
stutvā ca vividhaiḥ stotraiḥ pūjayitvā divaṃ gatāḥ
||83||देवाः प्रहृष्टाः शकाद्याः प्रयागेश्वरसंज्ञकम् ॥
स्तुत्वा च विविधैः स्तोत्रैः पूजयित्वा दिवं गताः
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
prayāgeśvara devasya caṃdrādityeśvaraṃ śṛṇu
||84||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
प्रयागेश्वर देवस्य चंद्रादित्येश्वरं शृणु
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ paṃcama āvaṃtyakhaṃḍe caturaśītiliṃgamāhātmye umāmaheśvarasaṃvāde prayāgeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmaikasaptatitamo'dhyāyaḥ || 71 ||