svarṇajvāleśvaramāhātmyavarṇanam
śrīmahādeva uvāca
svarṇajvāleśvaraṃ ṣaṣṭhaṃ viddhi cātra yaśasvini ||
yasya darśanamātreṇa dhanavāniha jāyate
||1||स्वर्णज्वालेश्वरं षष्ठं विद्धि चात्र यशस्विनि ॥
यस्य दर्शनमात्रेण धनवानिह जायते
purā sārddhaṃ tvayā devi krīḍato mama maṃdire ||
jātaṃ varṣaśataṃ divyaṃ surataikarasasya ca
||2||पुरा सार्द्धं त्वया देवि क्रीडतो मम मंदिरे ॥
जातं वर्षशतं दिव्यं सुरतैकरसस्य च
devaiḥ sarvaistato vahniḥ prerito mama saṃnidhau ||
tato vahniḥ samāyātastrailokyārthe yaśasvini
||3||देवैः सर्वैस्ततो वह्निः प्रेरितो मम संनिधौ ॥
ततो वह्निः समायातस्त्रैलोक्यार्थे यशस्विनि
tato vahnimukhe kṣiptaṃ vīryaṃ svaṃ krīḍatā mayā ||
dahyamānastadā tena gaṃgāṃ vahnirjagāma ha
||4||ततो वह्निमुखे क्षिप्तं वीर्यं स्वं क्रीडता मया ॥
दह्यमानस्तदा तेन गंगां वह्निर्जगाम ह
tatra gatvā pracikṣepa vīryamagniḥ sudurddharam ||
tathāpi dahyate vahnirvīryaśeṣeṇa pārvati
||5||तत्र गत्वा प्रचिक्षेप वीर्यमग्निः सुदुर्द्धरम् ॥
तथापि दह्यते वह्निर्वीर्यशेषेण पार्वति
jātaṃ ramyaṃ tato divyaṃ vīryaśeṣeṇa kāṃcanam ||
jvalaṃtaṃ cātitāpena duḥsahaṃ durddharaṃ priye
||6||जातं रम्यं ततो दिव्यं वीर्यशेषेण कांचनम् ॥
ज्वलंतं चातितापेन दुःसहं दुर्द्धरं प्रिये
agnerapatyaṃ prathamaṃ dṛṣṭvotpannaṃ tu pārvati ||
lobhābhibhūtā asurāḥ surā gandharvakinnarāḥ
||7||अग्नेरपत्यं प्रथमं दृष्ट्वोत्पन्नं तु पार्वति ॥
लोभाभिभूता असुराः सुरा गन्धर्वकिन्नराः
yakṣāḥ sādhyāḥ piśācāśca manuṣyā rākṣasāḥ khagāḥ ||
abhyadhāvansusaṃrabdhāste suvarṇajighṛkṣavaḥ
||8||यक्षाः साध्याः पिशाचाश्च मनुष्या राक्षसाः खगाः ॥
अभ्यधावन्सुसंरब्धास्ते सुवर्णजिघृक्षवः
suvarṇārthe mahānnādo mamedamiti jalpatām ||
ajñānātsaṃgaraścaiva saṃjātaḥ prāṇahārakaḥ
||9||सुवर्णार्थे महान्नादो ममेदमिति जल्पताम् ॥
अज्ञानात्संगरश्चैव संजातः प्राणहारकः
athāvaraṇamukhyāni nānāpraharaṇāni ca ||
pragṛhyābhyanadannādairdevaiḥ sārddhaṃ yaśasvini
||10||अथावरणमुख्यानि नानाप्रहरणानि च ॥
प्रगृह्याभ्यनदन्नादैर्देवैः सार्द्धं यशस्विनि
asurā asuraiḥ sārddhaṃ manuṣyā mānuṣaiḥ saha ||
gandharvāḥ saha gandharvaiḥ kiṃnaraiḥ saha kiṃnarāḥ
||11||असुरा असुरैः सार्द्धं मनुष्या मानुषैः सह ॥
गन्धर्वाः सह गन्धर्वैः किंनरैः सह किंनराः
bhūtaiḥ sārddhaṃ ca bhūtāni rākṣasaiḥ saha rākṣasāḥ ||
vetālaiḥ saha vetālā yuddhaṃ cakruḥ sudāruṇam
||12||भूतैः सार्द्धं च भूतानि राक्षसैः सह राक्षसाः ॥
वेतालैः सह वेताला युद्धं चक्रुः सुदारुणम्
putrastu pitaraṃ dveṣṭi pitā putraṃ tathaiva ca ||
haṃti bhāryā svabhartāraṃ bhartā ca svāṃ priyāṃ tathā
||13||पुत्रस्तु पितरं द्वेष्टि पिता पुत्रं तथैव च ॥
हंति भार्या स्वभर्तारं भर्ता च स्वां प्रियां तथा
mātaraṃ svasuto haṃti mātā putraṃ hinasti ca ||
tato vairavinirbaṃdhaḥ saṃjātaḥ svarṇakāraṇāt
||14||मातरं स्वसुतो हंति माता पुत्रं हिनस्ति च ॥
ततो वैरविनिर्बंधः संजातः स्वर्णकारणात्
surāṇāmasurāṇāṃ ca sarvaṃ ghorataraṃ mahat ||
prāsāśca vipulāstīkṣṇā nyapataṃta sahasraśaḥ ||
tomarāśca sutīkṣṇāgrāḥ śastrāṇi vividhāni ca
||15||सुराणामसुराणां च सर्वं घोरतरं महत् ॥
प्रासाश्च विपुलास्तीक्ष्णा न्यपतंत सहस्रशः ॥
तोमराश्च सुतीक्ष्णाग्राः शस्त्राणि विविधानि च
suvarṇārthe mahādevi vamaṃto rudhiraṃ bahu
||16||सुवर्णार्थे महादेवि वमंतो रुधिरं बहु
asiśaktigadāṛṣṭyo nipeturdharaṇītale ||
chinnāni paṭṭiśaiścaiva śirāṃsi yudhi dāruṇaiḥ
||17||असिशक्तिगदाऋष्ट्यो निपेतुर्धरणीतले ॥
छिन्नानि पट्टिशैश्चैव शिरांसि युधि दारुणैः
rudhireṇāvaliptāṃgā nihatāśca parasparam ||
adrīṇāmiva kūṭāni dhātuyuktāni śerate
||18||रुधिरेणावलिप्तांगा निहताश्च परस्परम् ॥
अद्रीणामिव कूटानि धातुयुक्तानि शेरते
hāhākāraḥ samabhavadbhayakṛcca sahasraśaḥ ||
anyonyaṃ chiṃdatāṃ śastraiḥ suvarṇasya ca kāraṇāt
||19||हाहाकारः समभवद्भयकृच्च सहस्रशः ॥
अन्योन्यं छिंदतां शस्त्रैः सुवर्णस्य च कारणात्
parighairāyasaiḥ pāśairvajrakalpaiśca muṣṭibhiḥ ||
nighnatāṃ samare 'nyonyaṃ śabdo divamivāspṛśat
||20||परिघैरायसैः पाशैर्वज्रकल्पैश्च मुष्टिभिः ॥
निघ्नतां समरे ऽन्योन्यं शब्दो दिवमिवास्पृशत्
chiṃdhibhiṃdhi pradhāva tvaṃ pātayādhisareti ca ||
aśrūyanta mahāghorāḥ śabdāstatra samaṃtataḥ
||21||छिंधिभिंधि प्रधाव त्वं पातयाधिसरेति च ॥
अश्रूयन्त महाघोराः शब्दास्तत्र समंततः
evaṃ tu tumule yuddhe varttamāne mahābhaye ||
kaṃpitā dharaṇī devi devāstrastāḥ savāsavāḥ
||22||एवं तु तुमुले युद्धे वर्त्तमाने महाभये ॥
कंपिता धरणी देवि देवास्त्रस्ताः सवासवाः
kṣubhyaṃti sma samudrāśca celuśca dharaṇīdharāḥ ||
tasyārthe pīḍitaṃ sarvaṃ sadevāsuramānuṣam
||23||क्षुभ्यंति स्म समुद्राश्च चेलुश्च धरणीधराः ॥
तस्यार्थे पीडितं सर्वं सदेवासुरमानुषम्
ṛṣayo vālakhilyādyā devāḥ śakrapurogamāḥ ||
bṛhaspatiṃ puraskṛtya brahmalokaṃ gatāḥ striyaḥ
||24||ऋषयो वालखिल्याद्या देवाः शक्रपुरोगमाः ॥
बृहस्पतिं पुरस्कृत्य ब्रह्मलोकं गताः स्त्रियः
socchvāsā kathayāmāsurjarjarīkṛtamastakāḥ ||
vṛttāṃtaṃ vistarātsarvaṃ lokatrayavināśanam
||25||सोच्छ्वासा कथयामासुर्जर्जरीकृतमस्तकाः ॥
वृत्तांतं विस्तरात्सर्वं लोकत्रयविनाशनम्
tacchrutvā vacanaṃ teṣāṃ brahmā lokapitāmahaḥ ||
ciṃtayitvā ca taiḥ sārddhamājagāma mamāṃtikam
||26||तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः ॥
चिंतयित्वा च तैः सार्द्धमाजगाम ममांतिकम्
mayā pṛṣṭāstu te sarve kenaite jarjarīkṛtāḥ ||
śastrāstraiḥ pīḍitāḥ kena kasmādvo bhayamāgatam
||27||मया पृष्टास्तु ते सर्वे केनैते जर्जरीकृताः ॥
शस्त्रास्त्रैः पीडिताः केन कस्माद्वो भयमागतम्
kaścāsau dānavo duṣṭo yena vai pīḍitā bhṛśam ||
tatsarvaṃ kathitaṃ devi mamāgre bhayavihvalaiḥ
||28||कश्चासौ दानवो दुष्टो येन वै पीडिता भृशम् ॥
तत्सर्वं कथितं देवि ममाग्रे भयविह्वलैः
te māmūcustadā devā brahmādyā bhayakāraṇam
||29||ते मामूचुस्तदा देवा ब्रह्माद्या भयकारणम्
lobhātsarve vinaṣṭāḥ sma suvarṇasya ca kāraṇāt ||
pīḍitaṃ ca jagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam
||30||लोभात्सर्वे विनष्टाः स्म सुवर्णस्य च कारणात् ॥
पीडितं च जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā mayā jñātaṃ varānane ||
tasyārthe kalaho ghoraḥ saṃjāto hi parasparam
||31||इति तेषां वचः श्रुत्वा मया ज्ञातं वरानने ॥
तस्यार्थे कलहो घोरः संजातो हि परस्परम्
lokatrayavināśaśca sahasā yena vai kṛtaḥ ||
yamuddiśya tyajetprāṇāṃstamāhurbrahmaghāta kam
||32||लोकत्रयविनाशश्च सहसा येन वै कृतः ॥
यमुद्दिश्य त्यजेत्प्राणांस्तमाहुर्ब्रह्मघात कम्
brahmahā vahniputrastu yamuddiśya mṛto janaḥ ||
śarīraṃ śabalaṃ caiva savikāraṃ bhaviṣyati
||33||ब्रह्महा वह्निपुत्रस्तु यमुद्दिश्य मृतो जनः ॥
शरीरं शबलं चैव सविकारं भविष्यति
dhātavo hi bhaviṣyaṃti tasya dehe na saṃśayaḥ ||
lakṣyate duḥkhamatulaṃ chedadāhādigharṣaṇam
||34||धातवो हि भविष्यंति तस्य देहे न संशयः ॥
लक्ष्यते दुःखमतुलं छेददाहादिघर्षणम्
etasminnaṃtare vahnirdṛṣṭvā putrasya ceṣṭitam ||
jñātvā krodhaṃ madīyaṃ tu bhīto vai putrakāra ṇāt
||35||एतस्मिन्नंतरे वह्निर्दृष्ट्वा पुत्रस्य चेष्टितम् ॥
ज्ञात्वा क्रोधं मदीयं तु भीतो वै पुत्रकार णात्
ājagāma suvarṇena sārddhaṃ devi mamāṃtikam ||
prasādito'haṃ putrārthe vahninā hi varānane
||36||आजगाम सुवर्णेन सार्द्धं देवि ममांतिकम् ॥
प्रसादितोऽहं पुत्रार्थे वह्निना हि वरानने
rakṣaṇīyastvayā deva putroyaṃ tava śaṃkara ||
bhāṇḍāgāre svakīye tu kriyatāṃ parameśvara
||37||रक्षणीयस्त्वया देव पुत्रोयं तव शंकर ॥
भाण्डागारे स्वकीये तु क्रियतां परमेश्वर
tvayi tuṣṭe mahādeva prāpyo'yaṃ nātra saṃśayaḥ ||
icchayā dīyatāṃ devi yasya kasya janasya ca
||38||त्वयि तुष्टे महादेव प्राप्योऽयं नात्र संशयः ॥
इच्छया दीयतां देवि यस्य कस्य जनस्य च
iti tasya vacaḥ śrutvā pitṛdevamukhasya ca ||
tatheti ca pratijñātaṃ mayā lobhādyaśasvini ||
snehānmayā vahniputra utsaṃge ca kṛtastadā ||
snehādvai cuṃbito mūrdhni pariṣvaktaḥ punaḥpunaḥ
||40||इति तस्य वचः श्रुत्वा पितृदेवमुखस्य च ॥
तथेति च प्रतिज्ञातं मया लोभाद्यशस्विनि ॥
स्नेहान्मया वह्निपुत्र उत्संगे च कृतस्तदा ॥
स्नेहाद्वै चुंबितो मूर्ध्नि परिष्वक्तः पुनःपुनः
dadāmi te mahābhāga varaṃ varaya śobhanam ||
parituṣṭo'smi vai kāmaṃ yatheṣṭaṃ samavāpnuhi
||41||ददामि ते महाभाग वरं वरय शोभनम् ॥
परितुष्टोऽस्मि वै कामं यथेष्टं समवाप्नुहि
ahamājñāpayāmi tvāṃ śreyaścaivamavāpsyasi ||
mamābhīṣṭakaraṃ sthānaṃ vidyate pṛthivītale
||42||अहमाज्ञापयामि त्वां श्रेयश्चैवमवाप्स्यसि ॥
ममाभीष्टकरं स्थानं विद्यते पृथिवीतले
akṣayaṃ pralaye putra mahākālavanaṃ śubham ||
tatraiva vidyate liṃgaṃ karkoṭakasya dakṣiṇe
||43||अक्षयं प्रलये पुत्र महाकालवनं शुभम् ॥
तत्रैव विद्यते लिंगं कर्कोटकस्य दक्षिणे
mahāpāpaharaṃ putra darśanāddīptidāyakam ||
tasya darśanamātreṇa kṛtakṛtyo bhaviṣyasi
||44||महापापहरं पुत्र दर्शनाद्दीप्तिदायकम् ॥
तस्य दर्शनमात्रेण कृतकृत्यो भविष्यसि
puṇyaścaiva pavitreṇa durlabhaśca bhaviṣyati ||
akulīnaḥ kulīnastu samalo nirmalo naraḥ
||45||पुण्यश्चैव पवित्रेण दुर्लभश्च भविष्यति ॥
अकुलीनः कुलीनस्तु समलो निर्मलो नरः
virūpo rūpavāṃścaiva tvatprasādādbhaviṣyati ||
dānāni paripūrṇāni vratāni niyamāstathā
||46||विरूपो रूपवांश्चैव त्वत्प्रसादाद्भविष्यति ॥
दानानि परिपूर्णानि व्रतानि नियमास्तथा
yajñāścaivopavāsāśca tīrthaṃ piṃḍādikaṃ tvayā ||
susaṃpūrṇā bhaviṣyaṃti tava dānena suvrata
||47||यज्ञाश्चैवोपवासाश्च तीर्थं पिंडादिकं त्वया ॥
सुसंपूर्णा भविष्यंति तव दानेन सुव्रत
sarveṣāṃ caiva ratnānāmādhipatyaṃ kariṣyasi ||
priyābhīṣṭo hi devānāṃ lokānāṃ ca bhaviṣyasi
||48||सर्वेषां चैव रत्नानामाधिपत्यं करिष्यसि ॥
प्रियाभीष्टो हि देवानां लोकानां च भविष्यसि
ityukto'sau mahādevi divyarūpo varānane ||
jvālāmālā vṛtaḥ puṇyo nirmalo hi babhūva ha
||49||इत्युक्तोऽसौ महादेवि दिव्यरूपो वरानने ॥
ज्वालामाला वृतः पुण्यो निर्मलो हि बभूव ह
liṃgenoktaḥ suvarṇastu diṣṭyādiṣṭyeti kāṃcanam ||
adyaprabhṛti nāmnā vai khyātiṃ yāsyasi bhūtale
||50||लिंगेनोक्तः सुवर्णस्तु दिष्ट्यादिष्ट्येति कांचनम् ॥
अद्यप्रभृति नाम्ना वै ख्यातिं यास्यसि भूतले
sthātavyaṃ matsamīpe tu vahniputra tvayā sadā ||
akṣayā bhavitā kīrttistvadīyā bhuvanatraye
||51||स्थातव्यं मत्समीपे तु वह्निपुत्र त्वया सदा ॥
अक्षया भविता कीर्त्तिस्त्वदीया भुवनत्रये
ityukto devi liṃgena vahniputro'tinirmalaḥ ||
jvālāvṛtatanurjātaḥ sūryakoṭisamaprabhaḥ
||52||इत्युक्तो देवि लिंगेन वह्निपुत्रोऽतिनिर्मलः ॥
ज्वालावृततनुर्जातः सूर्यकोटिसमप्रभः
dīptirlabdhā suvarṇena jvālāmālākulā tadā ||
ato devi suvikhyātaḥ svarṇajvāleśvaraḥ śivaḥ
||53||दीप्तिर्लब्धा सुवर्णेन ज्वालामालाकुला तदा ॥
अतो देवि सुविख्यातः स्वर्णज्वालेश्वरः शिवः
yastamarcayate bhaktyā svarṇajvāleśvaraṃ śivam ||
tasya saṃjāyate devi vijayo rājyamūrjitam ||
aiśvaryaṃ dānaśaktiśca putrapautramanaṃtakam
||54||यस्तमर्चयते भक्त्या स्वर्णज्वालेश्वरं शिवम् ॥
तस्य संजायते देवि विजयो राज्यमूर्जितम् ॥
ऐश्वर्यं दानशक्तिश्च पुत्रपौत्रमनंतकम्
jñānato'jñānato vāpi yatpāpaṃ kurute naraḥ ||
tatkṣālayati dehotthaṃ darśanānnātra saṃśayaḥ
||55||ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि यत्पापं कुरुते नरः ॥
तत्क्षालयति देहोत्थं दर्शनान्नात्र संशयः
yatphalaṃ piṃḍadānena gayāyāṃ labhate naraḥ ||
tatphalaṃ dviguṇaṃ proktaṃ pūjayā nātra saṃśayaḥ
||56||यत्फलं पिंडदानेन गयायां लभते नरः ॥
तत्फलं द्विगुणं प्रोक्तं पूजया नात्र संशयः
gāyatryāḥ śatasāhasraiḥ samyagjaptaiśca yatphalam ||
tatphalaṃ samavāpnoti svarṇajvāleśvarastuteḥ
||57||गायत्र्याः शतसाहस्रैः सम्यग्जप्तैश्च यत्फलम् ॥
तत्फलं समवाप्नोति स्वर्णज्वालेश्वरस्तुतेः
yatpuṇyaṃ sarvadānena dattena vidhipūrvakam ||
tatphalaṃ samavāpnoti kīrtanānnātra saṃśayaḥ
||58||यत्पुण्यं सर्वदानेन दत्तेन विधिपूर्वकम् ॥
तत्फलं समवाप्नोति कीर्तनान्नात्र संशयः
pūjayaṃti caturdaśyāṃ svarṇajvāleśvaraṃ tu ye ||
pūjyaṃte te sadā lakṣmyā pūrayaṃtyā manorathān
||59||पूजयंति चतुर्दश्यां स्वर्णज्वालेश्वरं तु ये ॥
पूज्यंते ते सदा लक्ष्म्या पूरयंत्या मनोरथान्
rakṣitaṃ tridaśairdevi gaṇairnānāvidhaistathā ||
liṃgaṃ kaścinna jānāti mama māyāvimohitaḥ
||60||रक्षितं त्रिदशैर्देवि गणैर्नानाविधैस्तथा ॥
लिंगं कश्चिन्न जानाति मम मायाविमोहितः
mama prasādāttaddevi dṛśyate liṃgamuttamam ||
etatte kathitaṃ samyaganyacchṛṇu varānane
||61||मम प्रसादात्तद्देवि दृश्यते लिंगमुत्तमम् ॥
एतत्ते कथितं सम्यगन्यच्छृणु वरानने
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ paṃcama āvaṃtyakhaṇḍe caturaśītiliṅgamāhātmye svarṇajvāleśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ || 6 ||