karkoṭeśvaramāhātmyavarṇanam
śrīmahādeva uvāca
karkoṭeśvarasaṃjñaṃ ca daśamaṃ viddhi pārvati ||
yasya darśanamātreṇa viṣairnaivābhibhūyate
||1||कर्कोटेश्वरसंज्ञं च दशमं विद्धि पार्वति ॥
यस्य दर्शनमात्रेण विषैर्नैवाभिभूयते
mātrā ca bhujagāḥ śaptāḥ svavacobhaṃgakāraṇāt ||
madvaco na kṛtaṃ yasmādbhavadbhiḥ pāpakarmaṇi
||2||मात्रा च भुजगाः शप्ताः स्ववचोभंगकारणात् ॥
मद्वचो न कृतं यस्माद्भवद्भिः पापकर्मणि
vahnirhi dhakṣyate yuṣmānsatre janmejayasya hi ||
śrutvā śāpaṃ tato māturmṛtyubhītāśca pannagāḥ
||3||वह्निर्हि धक्ष्यते युष्मान्सत्रे जन्मेजयस्य हि ॥
श्रुत्वा शापं ततो मातुर्मृत्युभीताश्च पन्नगाः
gatāḥ sarve yathāsthānaṃ jīvanārthaṃ yaśasvini ||
himaśailaṃ gataḥ śeṣastapaḥ karttuṃ tataḥ priye
||4||गताः सर्वे यथास्थानं जीवनार्थं यशस्विनि ॥
हिमशैलं गतः शेषस्तपः कर्त्तुं ततः प्रिये
sarpaśca kaṃbalonāma lokaṃ paitāmahaṃ gataḥ ||
śaṃkhacūḍo'tha nāgeṃdro maṇipūraṃ gatastataḥ
||5||सर्पश्च कंबलोनाम लोकं पैतामहं गतः ॥
शंखचूडोऽथ नागेंद्रो मणिपूरं गतस्ततः
yamunāṃbhasi saṃlīnaḥ kāliyo bhayavihvalaḥ
||6||यमुनांभसि संलीनः कालियो भयविह्वलः
evaṃ te sarparā jāno nāgāḥ susmitaśobhane ||
kurukṣetre gatāḥ sarve tapaścartuṃ yaśasvini ||
dhṛtarāṣṭrastathā nāgaḥ prayāgamagamatpriye 47 ||
elāpatrastu nāgeṃdro brahmalokaṃ jagāma ha ||
praṇamya tamathovāca māturutsaṃgasaṃsthitāḥ
||8||एवं ते सर्परा जानो नागाः सुस्मितशोभने ॥
कुरुक्षेत्रे गताः सर्वे तपश्चर्तुं यशस्विनि ॥
धृतराष्ट्रस्तथा नागः प्रयागमगमत्प्रिये ४७ ॥
एलापत्रस्तु नागेंद्रो ब्रह्मलोकं जगाम ह ॥
प्रणम्य तमथोवाच मातुरुत्संगसंस्थिताः
mātrā śaptā vayaṃ deva kruddhayā tava saṃnidhau ||
sā kathaṃ śāpakāle tu bhavatā na nivāri tā
||9||मात्रा शप्ता वयं देव क्रुद्धया तव संनिधौ ॥
सा कथं शापकाले तु भवता न निवारि ता
brahmovāca
niṣiddhā naiva te mātā bhāvikarmabalānmama ||
sarpasatro hi bhavitā rājño janmejayasya ca
||10||निषिद्धा नैव ते माता भाविकर्मबलान्मम ॥
सर्पसत्रो हि भविता राज्ञो जन्मेजयस्य च
tvaṃ ca vatsa mamādeśānmahākālavanaṃ vraja ||
] śāṃtyarthaṃ sarvanāgānāṃ bhaktyā yuktastu satvaram
||11||त्वं च वत्स ममादेशान्महाकालवनं व्रज ॥
] शांत्यर्थं सर्वनागानां भक्त्या युक्तस्तु सत्वरम्
samārādhaya deveśaṃ mahāmāyāsamīpataḥ ||
bhavitā tatra te siddhi devadevaprasādataḥ
||12||समाराधय देवेशं महामायासमीपतः ॥
भविता तत्र ते सिद्धि देवदेवप्रसादतः
tatra gatvātha karkoṭaḥ svayaṃ devi samāhitaḥ ||
devamārādhayāmāsa mahāmāyāpuraḥsthitaḥ ||
tasya tuṣṭotha deveśo varaṃ prādādya śasvini
||13||तत्र गत्वाथ कर्कोटः स्वयं देवि समाहितः ॥
देवमाराधयामास महामायापुरःस्थितः ॥
तस्य तुष्टोथ देवेशो वरं प्रादाद्य शस्विनि
ye daṃdaśūkāḥ krūrāśca pāpācārā viṣolbaṇāḥ ||
teṣāṃ vināśo bhavitā na tu ye dharmacāriṇaḥ
||14||ये दंदशूकाः क्रूराश्च पापाचारा विषोल्बणाः ॥
तेषां विनाशो भविता न तु ये धर्मचारिणः
bhaktyā tavādya tuṣṭosmi tvaṃ me sāyujyatāṃ vraja ||
deve tatra vilīnotha nāgaḥ karkoṭakaḥ priye
||15||भक्त्या तवाद्य तुष्टोस्मि त्वं मे सायुज्यतां व्रज ॥
देवे तत्र विलीनोथ नागः कर्कोटकः प्रिये
karkoṭakeśvaraḥ khyātastato devo maheśvaraḥ ||
tasya darśanamātreṇa vyādhayo yāṃti saṃkṣayam
||16||कर्कोटकेश्वरः ख्यातस्ततो देवो महेश्वरः ॥
तस्य दर्शनमात्रेण व्याधयो यांति संक्षयम्
yastaṃ pūjayate devaṃ bhaktyā yukto hi mānavaḥ ||
aiśvaryaṃ jāyate tasya kulānāṃ tārayecchatam
||17||यस्तं पूजयते देवं भक्त्या युक्तो हि मानवः ॥
ऐश्वर्यं जायते तस्य कुलानां तारयेच्छतम्
vyādhito vyādhito mukto duḥkhī duḥkhātpramucyate ||
darśanāttu bhavetsadya sarvapātakavarjitaḥ
||18||व्याधितो व्याधितो मुक्तो दुःखी दुःखात्प्रमुच्यते ॥
दर्शनात्तु भवेत्सद्य सर्वपातकवर्जितः
niyamena prapaśyaṃti ye ca karkoṭakeśvaram ||
te sarvakāmānāpsyaṃti vasaṃtyaṃte ca matpure
||19||नियमेन प्रपश्यंति ये च कर्कोटकेश्वरम् ॥
ते सर्वकामानाप्स्यंति वसंत्यंते च मत्पुरे
paṃcamyāṃ ca caturdaśyāṃ ye paśyaṃti raverdine ||
na teṣāṃ tu kule sarpāḥ pīḍāṃ kurvaṃti karhicit
||20||पंचम्यां च चतुर्दश्यां ये पश्यंति रवेर्दिने ॥
न तेषां तु कुले सर्पाः पीडां कुर्वंति कर्हिचित्
yā nārī durbhagā sāpi saubhāgyaṃ labhate sadā ||
gurviṇī labhate putramarogaṃ kulabhūṣaṇam ||
śiśugrahāśca naśyaṃti nāpamṛtyubhayaṃ bhavet
||21||या नारी दुर्भगा सापि सौभाग्यं लभते सदा ॥
गुर्विणी लभते पुत्रमरोगं कुलभूषणम् ॥
शिशुग्रहाश्च नश्यंति नापमृत्युभयं भवेत्
yaṃyaṃ kāmamabhidhyāyenmana sā bhaktimānnaraḥ ||
taṃtaṃ durllabhamāpnoti karkoṭeśvaradarśanāt
||22||यंयं काममभिध्यायेन्मन सा भक्तिमान्नरः ॥
तंतं दुर्ल्लभमाप्नोति कर्कोटेश्वरदर्शनात्
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
karkoṭeśvaradevasya śṛṇu siddheśvaraṃ param
||23||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
कर्कोटेश्वरदेवस्य शृणु सिद्धेश्वरं परम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṃḍe caturaśītiliṅgamāhātmye karkoṭeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma daśamo'dhyāyaḥ || 10