aṣṭātriṃśattamaṃ viddhi kusumeśvarasaṃjñakam
īśvara uvāca
aṣṭātriṃśattamaṃ viddhi kusumeśvarasaṃjñakam ||
devaṃ svargapradaṃ devi mahāpātakanā śanam
||1||अष्टात्रिंशत्तमं विद्धि कुसुमेश्वरसंज्ञकम् ॥
देवं स्वर्गप्रदं देवि महापातकना शनम्
purā vaivasvate kalpe prāpte vārāhasaṃjñake ||
prādurbhūte viśālākṣi kailāsādahamāgataḥ
||2||पुरा वैवस्वते कल्पे प्राप्ते वाराहसंज्ञके ॥
प्रादुर्भूते विशालाक्षि कैलासादहमागतः
mahākālavane ramye ramamāṇasya pārvati ||
tvayā sārddhaṃ mamākṣaiśca prādurāsīnmahāsvanaḥ
||3||महाकालवने रम्ये रममाणस्य पार्वति ॥
त्वया सार्द्धं ममाक्षैश्च प्रादुरासीन्महास्वनः
pṛṣṭo'haṃ ca tadā śrutvā śabdaṃ cātīva duḥsaham ||
śabdotpattirmayā devi kathitā sā tvadagrataḥ
||4||पृष्टोऽहं च तदा श्रुत्वा शब्दं चातीव दुःसहम् ॥
शब्दोत्पत्तिर्मया देवि कथिता सा त्वदग्रतः
ete gaṇeśāḥ krīḍaṃti madhye vai vīrako gaṇaḥ ||
kusumairbhūṣito'tyarthaṃ mamātīva suvallabhaḥ
||5||एते गणेशाः क्रीडंति मध्ये वै वीरको गणः ॥
कुसुमैर्भूषितोऽत्यर्थं ममातीव सुवल्लभः
kusumairhanyate'pyarthaṃ pūjyate kusumotkaraiḥ ||
sa eva vīrako devi sadā me harṣadāyakaḥ
||6||कुसुमैर्हन्यतेऽप्यर्थं पूज्यते कुसुमोत्करैः ॥
स एव वीरको देवि सदा मे हर्षदायकः
nānāścaryaguṇādhāro gaṇeśvaraśatārcitaḥ ||
madīyaṃ vacanaṃ śrutvā tvayāpyuktaṃ varānane
||7||नानाश्चर्यगुणाधारो गणेश्वरशतार्चितः ॥
मदीयं वचनं श्रुत्वा त्वयाप्युक्तं वरानने
na dṛśyate vinā puṇyaiḥ putrasyānanapaṃkajam ||
īdṛśasya sutasyāpi mamotkaṇṭhā maheśvara
||8||न दृश्यते विना पुण्यैः पुत्रस्याननपंकजम् ॥
ईदृशस्य सुतस्यापि ममोत्कण्ठा महेश्वर
kadāhamīdṛśaṃ putraṃ drakṣyāmyānandadāyakam ||
mayā tava vacaḥ śrutvā hasitvā ca punaḥpunaḥ ||
proktaṃ pārvati putro'yaṃ pradatto vīrako'dhunā
||9||कदाहमीदृशं पुत्रं द्रक्ष्याम्यानन्ददायकम् ॥
मया तव वचः श्रुत्वा हसित्वा च पुनःपुनः ॥
प्रोक्तं पार्वति पुत्रोऽयं प्रदत्तो वीरकोऽधुना
eṣa eva sutastestu nayanānandadāyakaḥ ||
tvayā mātrā kṛtārthastu vīrakaḥ kusumārcitaḥ
||10||एष एव सुतस्तेस्तु नयनानन्ददायकः ॥
त्वया मात्रा कृतार्थस्तु वीरकः कुसुमार्चितः
madīyaṃ vacanaṃ śrutvā preṣitā vijayā tvayā ||
datto hareṇa me putro vijaye śīghramānaya
||11||मदीयं वचनं श्रुत्वा प्रेषिता विजया त्वया ॥
दत्तो हरेण मे पुत्रो विजये शीघ्रमानय
vijayovāca gaṇapaṃ gaṇamadhye ca varttinam ||
ehi vīraka cāpalyāttvayā devaḥ prakopitaḥ ||
kimunmattavadatyarthaṃ nṛtyarāgeṇa mohitaḥ
||12||विजयोवाच गणपं गणमध्ये च वर्त्तिनम् ॥
एहि वीरक चापल्यात्त्वया देवः प्रकोपितः ॥
किमुन्मत्तवदत्यर्थं नृत्यरागेण मोहितः
ityukto bhayasaṃtrastaḥ kusumairbhūṣitastadā ||
tvatsamīpaṃ samāyāto vijayānugataḥ śanaiḥ
||13||इत्युक्तो भयसंत्रस्तः कुसुमैर्भूषितस्तदा ॥
त्वत्समीपं समायातो विजयानुगतः शनैः
bhūṣitaṃ kusumairdṛṣṭvā bhayatrastaṃ ca vīrakam ||
tvayā cākārito devi girā madhuravarṇayā
||14||भूषितं कुसुमैर्दृष्ट्वा भयत्रस्तं च वीरकम् ॥
त्वया चाकारितो देवि गिरा मधुरवर्णया
ehyehi jāto'si me putrakastvaṃ devena datto'dhunā vīrakosi ||
uktavatyevamaṃke nidhāyātha taṃ paryacumbaḥ kapole kalaṃvādinam
||15||एह्येहि जातोऽसि मे पुत्रकस्त्वं देवेन दत्तोऽधुना वीरकोसि ॥
उक्तवत्येवमंके निधायाथ तं पर्यचुम्बः कपोले कलंवादिनम्
mūrdhanyupāghrāya sammārjya gātrāṇi sā bhūṣayāmāsa divyaiḥ svayaṃ bhūṣaṇaiḥ ||
kiṃkiṇīmekhalānūpuraiḥ sanmaṇīniṣkakeyūrahārotkaraiḥ sadguṇaiḥ
||16||मूर्धन्युपाघ्राय सम्मार्ज्य गात्राणि सा भूषयामास दिव्यैः स्वयं भूषणैः ॥
किंकिणीमेखलानूपुरैः सन्मणीनिष्ककेयूरहारोत्करैः सद्गुणैः
komalaiḥ pallavaiścitritaiścārubhirdivya mantrodbhavaistasya śubhraistataḥ ||
bhūtibhiścākarormiśrasiddhārthakairaṃgarakṣāvidhīṃstasyatuṣṭā satī
||17||कोमलैः पल्लवैश्चित्रितैश्चारुभिर्दिव्य मन्त्रोद्भवैस्तस्य शुभ्रैस्ततः ॥
भूतिभिश्चाकरोर्मिश्रसिद्धार्थकैरंगरक्षाविधींस्तस्यतुष्टा सती
evamādhāya covaktha kṛtvā srajaṃ mūrdhni gorocanāpatrabhaṃgojvalaiḥ ||
vatsa gacchādhunā krīḍa sārddhaṃ gaṇairapramatto yathā bālacaryāṃ śanaiḥ
||18||एवमाधाय चोवक्थ कृत्वा स्रजं मूर्ध्नि गोरोचनापत्रभंगोज्वलैः ॥
वत्स गच्छाधुना क्रीड सार्द्धं गणैरप्रमत्तो यथा बालचर्यां शनैः
so'pi siddhyākule gaṇḍaśaile miladratnajāle vṛhacchā latālākule ||
kṣaṇaṃ phullamālātamālālimāle kṣaṇaṃ vṛkṣamūle vilolālimāle
||19||सोऽपि सिद्ध्याकुले गण्डशैले मिलद्रत्नजाले वृहच्छा लतालाकुले ॥
क्षणं फुल्लमालातमालालिमाले क्षणं वृक्षमूले विलोलालिमाले
kṣaṇaṃ svalpapaṃke jale paṃkajāle kṣaṇaṃ vṛkṣakhaṇḍe śubhe niṣkalaṃke ||
parikrīḍate bālako vai vihārī gaṇeśādhipo devatānandakārī
||20||क्षणं स्वल्पपंके जले पंकजाले क्षणं वृक्षखण्डे शुभे निष्कलंके ॥
परिक्रीडते बालको वै विहारी गणेशाधिपो देवतानन्दकारी
evaṃ vikrīḍatastasya vīrakasya gaṇasya ca ||
saṃdhyā tamo mayī prāptā vijñapto'haṃ tvayā priye
||21||एवं विक्रीडतस्तस्य वीरकस्य गणस्य च ॥
संध्या तमो मयी प्राप्ता विज्ञप्तोऽहं त्वया प्रिये
aiśvaryaṃ dīyatāmasya mama putrasya śaṃkara ||
śarīrārddhaṃ gaṇeśatvaṃ lokapālatvamagrataḥ
||22||ऐश्वर्यं दीयतामस्य मम पुत्रस्य शंकर ॥
शरीरार्द्धं गणेशत्वं लोकपालत्वमग्रतः
liṃgatvamakṣayatvaṃ ca sthānaṃ divyaṃ sudurllabham ||
vaṃdyamānaṃ yathā deva siddhagandharvakiṃnaraiḥ ||
brahmendravaruṇādityalokapāleśvareśvaraiḥ
||23||लिंगत्वमक्षयत्वं च स्थानं दिव्यं सुदुर्ल्लभम् ॥
वंद्यमानं यथा देव सिद्धगन्धर्वकिंनरैः ॥
ब्रह्मेन्द्रवरुणादित्यलोकपालेश्वरेश्वरैः
etaireva gaṇaiḥ sārddhaṃ stūya mānaṃ mahātmabhiḥ ||
alaṃkṛto mayā yasmātkusumairvividhaiḥ śubhaiḥ
||24||एतैरेव गणैः सार्द्धं स्तूय मानं महात्मभिः ॥
अलंकृतो मया यस्मात्कुसुमैर्विविधैः शुभैः
kusumeśvarasaṃjñastu tasmātkhyāto bhavatviti ||
mayāpyuktaṃ viśālākṣi vīrakaṃ dayitaṃ mama
||25||कुसुमेश्वरसंज्ञस्तु तस्मात्ख्यातो भवत्विति ॥
मयाप्युक्तं विशालाक्षि वीरकं दयितं मम
matprabhāvasamaṃ divyaṃ sevitaṃ gaṇapaiḥ sadā ||
śṛṇu gandharvagītānāṃ mādhuryamamṛtopamam
||26||मत्प्रभावसमं दिव्यं सेवितं गणपैः सदा ॥
शृणु गन्धर्वगीतानां माधुर्यममृतोपमम्
paśya kinnaranārīṇāṃ gāyantīnāṃ manoramam ||
paśyāpsaraḥsamūhasyanṛtyametannirantaram
||27||पश्य किन्नरनारीणां गायन्तीनां मनोरमम् ॥
पश्याप्सरःसमूहस्यनृत्यमेतन्निरन्तरम्
vidyādharaiḥ parivṛtaḥ kusumeśo varānane ||
viśeṣato mayā devi prathamaṃ pramathe śvaraḥ ||
kusumeśvaratāṃ nīto yadā kusumamaṃḍitaḥ
||28||विद्याधरैः परिवृतः कुसुमेशो वरानने ॥
विशेषतो मया देवि प्रथमं प्रमथे श्वरः ॥
कुसुमेश्वरतां नीतो यदा कुसुममंडितः
sthānaṃ dattaṃ viśālākṣi śivaliṃgasya cottare ||
varo datto bahumato duṣprāpyastridaśairapi
||29||स्थानं दत्तं विशालाक्षि शिवलिंगस्य चोत्तरे ॥
वरो दत्तो बहुमतो दुष्प्राप्यस्त्रिदशैरपि
ye tvāṃ drakṣyaṃti gaṇapa kusumeśvarasaṃjñakam ||
na teṣāṃ jāyate pāpaṃ padmapatre yathā jalam
||30||ये त्वां द्रक्ष्यंति गणप कुसुमेश्वरसंज्ञकम् ॥
न तेषां जायते पापं पद्मपत्रे यथा जलम्
kusumairarcayiṣyaṃti ye narāḥ kusumeśvaram ||
matsthānaṃ te samāsādya modiṣyaṃti gatavyathāḥ
||31||कुसुमैरर्चयिष्यंति ये नराः कुसुमेश्वरम् ॥
मत्स्थानं ते समासाद्य मोदिष्यंति गतव्यथाः
yo'pyekaṃ divasaṃ marttyastvāṃ paśyati samāhitaḥ ||
sa muktaḥ pātakaiḥ sarvairmama lokaṃ gamiṣyati
||32||योऽप्येकं दिवसं मर्त्त्यस्त्वां पश्यति समाहितः ॥
स मुक्तः पातकैः सर्वैर्मम लोकं गमिष्यति
yaḥ pūjayati bhāvena kusumaiḥ kusumeśvaram ||
sa prāpsyati paraṃ sthānaṃ punarāvṛttidurlabham
||33||यः पूजयति भावेन कुसुमैः कुसुमेश्वरम् ॥
स प्राप्स्यति परं स्थानं पुनरावृत्तिदुर्लभम्
evamādivaraiḥ puṣṭaḥ kṛtoyaṃ kusu meśvaraḥ ||
kṛtakṛtyo gaṇo devi liṃgeneśvaratāṃ gataḥ
||34||एवमादिवरैः पुष्टः कृतोयं कुसु मेश्वरः ॥
कृतकृत्यो गणो देवि लिंगेनेश्वरतां गतः
kusumeśvaradevasya prabhāvaḥ kathitastvayam ||
akrūreśasya devasya śrūyatāṃ tadanantaram
||35||कुसुमेश्वरदेवस्य प्रभावः कथितस्त्वयम् ॥
अक्रूरेशस्य देवस्य श्रूयतां तदनन्तरम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṃḍe kusumeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭātriṃśo'dhyāyaḥ || 38 ||