siṃheśvaramāhātmyavarṇanam
śrīīśvara uvāca
paṃcādhikaṃ vijānīhi paṃcāśattamamīśvaram ||
siṃheśvaraṃ varārohe mahābhayavināśanama
||1||पंचाधिकं विजानीहि पंचाशत्तममीश्वरम् ॥
सिंहेश्वरं वरारोहे महाभयविनाशनम
sadyaḥkalpe tvayā devi madarthaṃ hi mahattapaḥ ||
kṛtaṃ nīlotpalāpāṃgi bhīṣaṇaṃ saṃśitavratam ||
tapasā tava raudreṇa dagdhaṃ hi bhuvanatrayam
||2||सद्यःकल्पे त्वया देवि मदर्थं हि महत्तपः ॥
कृतं नीलोत्पलापांगि भीषणं संशितव्रतम् ॥
तपसा तव रौद्रेण दग्धं हि भुवनत्रयम्
duṣkaraṃ hi tapo jñātvā bhagavāṃ ścaturānanaḥ ||
āgatyovāca deveśo devi tvāṃ śubhayā girā
||3||दुष्करं हि तपो ज्ञात्वा भगवां श्चतुराननः ॥
आगत्योवाच देवेशो देवि त्वां शुभया गिरा
kiṃ putri prāptukāmāsi kimalabhyaṃ dadāmi te ||
viramyatāmatikleśātta paso'smānmamājñayā
||4||किं पुत्रि प्राप्तुकामासि किमलभ्यं ददामि ते ॥
विरम्यतामतिक्लेशात्त पसोऽस्मान्ममाज्ञया
tvayā ca vacanaṃ śrutvā gurorgauravagarbhitam ||
priyaṃ tathyaṃ hitaṃ tatra varṇanirṇītavāṃchitam
||5||त्वया च वचनं श्रुत्वा गुरोर्गौरवगर्भितम् ॥
प्रियं तथ्यं हितं तत्र वर्णनिर्णीतवांछितम्
pratyuktaḥ sa tadā brahmā praṇāmanamrayā tvayā ||
tapasā duṣkareṇāptaḥ patitve śaṃkaro mayā
||6||प्रत्युक्तः स तदा ब्रह्मा प्रणामनम्रया त्वया ॥
तपसा दुष्करेणाप्तः पतित्वे शंकरो मया
sa māṃ śyāmalavarṇeti bahuśaḥ proktavānbhavaḥ ||
śyāmāhaṃ kāṃcanākārā vallabhena ca saṃyutā ||
bharttā bhūtapatirvaśyaḥ kathaṃ syāditi me tapaḥ
||7||स मां श्यामलवर्णेति बहुशः प्रोक्तवान्भवः ॥
श्यामाहं कांचनाकारा वल्लभेन च संयुता ॥
भर्त्ता भूतपतिर्वश्यः कथं स्यादिति मे तपः
tvadīyaṃ vacanaṃ śrutvā varārho varadaḥ prabhuḥ ||
evaṃ bhaviṣyatītyāha brahmā lokapitāmahaḥ
||8||त्वदीयं वचनं श्रुत्वा वरार्हो वरदः प्रभुः ॥
एवं भविष्यतीत्याह ब्रह्मा लोकपितामहः
kiyatā caiva kālena vāṃchāsiddhirbhaviṣyati ||
gaurīnāmnā tu te mūrttiḥ kāṃtyā dīptā bhaviṣyati
||9||कियता चैव कालेन वांछासिद्धिर्भविष्यति ॥
गौरीनाम्ना तु ते मूर्त्तिः कांत्या दीप्ता भविष्यति
etacchrutvā tvayā vākyaṃ brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ ||
kruddhā tvaṃ girije'tyarthaṃ kāle'bhīṣṭaṃ bhaviṣyati
||10||एतच्छ्रुत्वा त्वया वाक्यं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ॥
क्रुद्धा त्वं गिरिजेऽत्यर्थं कालेऽभीष्टं भविष्यति
krodhātsiṃhaḥ samudbhūto vadanātte bhayāvahaḥ ||
vivṛtāsyo mahāraudro jaṭājaṭilakaṃdharaḥ
||11||क्रोधात्सिंहः समुद्भूतो वदनात्ते भयावहः ॥
विवृतास्यो महारौद्रो जटाजटिलकंधरः
proddhūtavalgulāṃgūlo daṃṣṭrotkaṭamukhotkaṭaḥ ||
tasyāsye patituṃ devi vyavasāyaḥ kṛtastvayā
||12||प्रोद्धूतवल्गुलांगूलो दंष्ट्रोत्कटमुखोत्कटः ॥
तस्यास्ये पतितुं देवि व्यवसायः कृतस्त्वया
so'pi siṃhaḥ kṣudhāviṣṭastvāṃ bhakṣayitumudyataḥ ||
na caivāsau samartho'bhūdvīkṣituṃ vā tapodhikām
||13||सोऽपि सिंहः क्षुधाविष्टस्त्वां भक्षयितुमुद्यतः ॥
न चैवासौ समर्थोऽभूद्वीक्षितुं वा तपोधिकाम्
sa dahyamānaḥ sahasā tejasā tapasā tava ||
parāṅmukhaḥ samabhavatprāṇatrāṇaparāyaṇaḥ
||14||स दह्यमानः सहसा तेजसा तपसा तव ॥
पराङ्मुखः समभवत्प्राणत्राणपरायणः
tatastavābhūtkaruṇā siṃhaṃ prati yatavrate ||
kṣudhitasya tvayā tasya kṣīraṃ hyamṛtasannibham
||15||ततस्तवाभूत्करुणा सिंहं प्रति यतव्रते ॥
क्षुधितस्य त्वया तस्य क्षीरं ह्यमृतसन्निभम्
utpāditaṃ stanābhyāṃ tu tasya siṃhasya kāraṇāta ||
tathāpi dahyate'tyarthaṃ duṣṭabhāvaṃ yato gataḥ
||16||उत्पादितं स्तनाभ्यां तु तस्य सिंहस्य कारणात ॥
तथापि दह्यतेऽत्यर्थं दुष्टभावं यतो गतः
tenoktaṃ dahyamānena mātardagdhosmi tejasā ||
tvadīyena durācāro duṣṭohaṃ pāpavigrahaḥ
||17||तेनोक्तं दह्यमानेन मातर्दग्धोस्मि तेजसा ॥
त्वदीयेन दुराचारो दुष्टोहं पापविग्रहः
tvāmattukāmo duṣṭātmā tvayāhaṃ janito'dhunā ||
tasmādyāsyāmi narakaṃ mātṛhā gurughātakaḥ
||8||त्वामत्तुकामो दुष्टात्मा त्वयाहं जनितोऽधुना ॥
तस्माद्यास्यामि नरकं मातृहा गुरुघातकः
tasya tadvacanaṃ śrutvā duḥkhitasya sutasya tu ||
mamatvena viśālākṣi siṃhasya kathitaṃ tvayā
||19||तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दुःखितस्य सुतस्य तु ॥
ममत्वेन विशालाक्षि सिंहस्य कथितं त्वया
adhamaṃ vidyate kṣetraṃ mahākālavanaṃ suta ||
tatra gaccha mamāde śācchīghraṃ devavinimitam
||20||अधमं विद्यते क्षेत्रं महाकालवनं सुत ॥
तत्र गच्छ ममादे शाच्छीघ्रं देवविनिमितम्
kaṃṭeśvarasya devasya samīpe liṃgamuttamam ||
siṃhanādātsamutpannaṃ śaṃkarasya mahātmanaḥ
||21||कंटेश्वरस्य देवस्य समीपे लिंगमुत्तमम् ॥
सिंहनादात्समुत्पन्नं शंकरस्य महात्मनः
aṃdhakāsurayuddhe vai pīḍite vāsave purā ||
tvadīyaṃ vacanaṃ śrutvā siṃhastvaritavikramaḥ
||22||अंधकासुरयुद्धे वै पीडिते वासवे पुरा ॥
त्वदीयं वचनं श्रुत्वा सिंहस्त्वरितविक्रमः
gato mahākālavanaṃ dṛṣṭo devo'tha tatkṣaṇāt ||
divyadeho mṛgāristu jāto liṃgasya darśanāt
||23||गतो महाकालवनं दृष्टो देवोऽथ तत्क्षणात् ॥
दिव्यदेहो मृगारिस्तु जातो लिंगस्य दर्शनात्
mamatvāttasya liṃgasya tvaṃ gatā tatra pārvati ||
siṃhikārūpamāsthāya śīghraṃ siṃhastvayā priye
||24||ममत्वात्तस्य लिंगस्य त्वं गता तत्र पार्वति ॥
सिंहिकारूपमास्थाय शीघ्रं सिंहस्त्वया प्रिये
dṛṣṭo divyaśarīrastu liṃgasyāsya prabhāvataḥ ||
tava tuṣṭiḥ parā jātā dṛṣṭvā siṃhaṃ mahādyutim
||25||दृष्टो दिव्यशरीरस्तु लिंगस्यास्य प्रभावतः ॥
तव तुष्टिः परा जाता दृष्ट्वा सिंहं महाद्युतिम्
kṛtaṃ nāma tvayā devi liṃgasyāsya varānane ||
divyadehastu sihoyaṃ jāto liṃgasya darśanāt
||26||कृतं नाम त्वया देवि लिंगस्यास्य वरानने ॥
दिव्यदेहस्तु सिहोयं जातो लिंगस्य दर्शनात्
ataḥ siṃheśvaro devo bhuvi khyāto bhaviṣyati ||
etasminnaṃtare brahmā saṃprāptastatra suvrate ||
uvāca tvāṃ varārohe devaiḥ parivṛtastadā
||27||अतः सिंहेश्वरो देवो भुवि ख्यातो भविष्यति ॥
एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा संप्राप्तस्तत्र सुव्रते ॥
उवाच त्वां वरारोहे देवैः परिवृतस्तदा
ya eṣa siṃhaḥ saṃbhūtastava krodhātsuto yataḥ ||
tato'sau vāhano devi bhaviṣyati na saṃśayaḥ
||28||य एष सिंहः संभूतस्तव क्रोधात्सुतो यतः ॥
ततोऽसौ वाहनो देवि भविष्यति न संशयः
liṃgaṃ siṃheśvaraṃ bhaktyā yaḥ paśyati samāhitaḥ ||
tasya vāso'kṣayo divyo bhaviṣyati triviṣṭape
||29||लिंगं सिंहेश्वरं भक्त्या यः पश्यति समाहितः ॥
तस्य वासोऽक्षयो दिव्यो भविष्यति त्रिविष्टपे
kīrtanānmucyate pāpāddṛṣṭvā bhadrāṇi paśyati ||
sparśanādasya liṃgasya punātyāsaptamaṃ kulam
||30||कीर्तनान्मुच्यते पापाद्दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति ॥
स्पर्शनादस्य लिंगस्य पुनात्यासप्तमं कुलम्
manasā ciṃtitānkāmāṃstāṃśca prāpnoti puṣkalān ||
tadaiva puruṣo mukto janmaduḥkhajarādibhiḥ
||31||मनसा चिंतितान्कामांस्तांश्च प्राप्नोति पुष्कलान् ॥
तदैव पुरुषो मुक्तो जन्मदुःखजरादिभिः
yadā paśyati siṃheśaṃ saṃsārārṇavatārakam ||
vyālavyāghrādayaścaurāstathā sāhasikāśca ye
||32||यदा पश्यति सिंहेशं संसारार्णवतारकम् ॥
व्यालव्याघ्रादयश्चौरास्तथा साहसिकाश्च ये
tebhyo bhayaṃ na bhavati śrīsiṃheśvaradarśanāt ||
yajñānāṃ tapasāṃ caiva dānādīnāṃ ca yatphalam ||
tatphalaṃ jāyate samyagdṛṣṭvā siṃheśvaraṃ śivam
||33||तेभ्यो भयं न भवति श्रीसिंहेश्वरदर्शनात् ॥
यज्ञानां तपसां चैव दानादीनां च यत्फलम् ॥
तत्फलं जायते सम्यग्दृष्ट्वा सिंहेश्वरं शिवम्
madīyaṃ lokamāpnoti surāsuranamaskṛtam ||
yaḥ paśyati prayatnena devaṃ siṃheśvaraṃ tadā
||34||मदीयं लोकमाप्नोति सुरासुरनमस्कृतम् ॥
यः पश्यति प्रयत्नेन देवं सिंहेश्वरं तदा
ityuktvāsau jagāmātha brahmā loke svakaṃ priye ||
yadvapustava pūrvaṃ syātkālakāṃtikalaṃkitam ||
prabhāvāttapasastasya gauratvaṃ prāptamadbhutam
||35||इत्युक्त्वासौ जगामाथ ब्रह्मा लोके स्वकं प्रिये ॥
यद्वपुस्तव पूर्वं स्यात्कालकांतिकलंकितम् ॥
प्रभावात्तपसस्तस्य गौरत्वं प्राप्तमद्भुतम्
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
siṃheśvarasya devasya revaṃteśamataḥ śṛṇu
||36||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
सिंहेश्वरस्य देवस्य रेवंतेशमतः शृणु
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ paṃcama āvaṃtyakhaṃḍe caturaśītiliṃgamāhātmye siṃheśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma paṃcapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ || 55 ||