bilveśvaramāhātmyavarṇanam
śrīhara uvāca
bilveśvarasya māhātmyaṃ śṛṇu sundari sādaram ||
yasya śravaṇamātreṇa mucyate sarvapātakaiḥ
||1||बिल्वेश्वरस्य माहात्म्यं शृणु सुन्दरि सादरम् ॥
यस्य श्रवणमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः
ādikalpe mahādevi lokānāmanukampayā ||
kalpavṛkṣāstato jātā brahmaṇo dhyāyataḥ purā
||2||आदिकल्पे महादेवि लोकानामनुकम्पया ॥
कल्पवृक्षास्ततो जाता ब्रह्मणो ध्यायतः पुरा
teṣāṃ madhye bilvavṛkṣaḥ śrīvṛkṣa iti gīyate ||
adhastāttasya vṛkṣasya puruṣaḥ kāṃcanaprabhaḥ
||3||तेषां मध्ये बिल्ववृक्षः श्रीवृक्ष इति गीयते ॥
अधस्तात्तस्य वृक्षस्य पुरुषः कांचनप्रभः
upaviṣṭastadā dṛṣṭo brahmaṇā lokakartṛṇā ||
phalāni tasya patrāṇi vividhāni nirantaram
||4||उपविष्टस्तदा दृष्टो ब्रह्मणा लोककर्तृणा ॥
फलानि तस्य पत्राणि विविधानि निरन्तरम्
bhakṣayatyatisaṃhṛṣṭo hadyāni ca mṛdūni ca ||
baddhagodhāṃgulitraśca śarī dhanvī tathaiva ca
||5||भक्षयत्यतिसंहृष्टो हद्यानि च मृदूनि च ॥
बद्धगोधांगुलित्रश्च शरी धन्वी तथैव च
khaṅgī kirīṭamālī ca kuṇḍalī kavacī tathā ||
mahorasko mahotsāhaḥ siṃhasaṃhanano yuvā
||6||खङ्गी किरीटमाली च कुण्डली कवची तथा ॥
महोरस्को महोत्साहः सिंहसंहननो युवा
brahmaṇā ca kṛtaṃ nāma bilva ityabhiviśrutam ||
tamindro varayāmāsa rājā tvaṃ bhūtale bhava
||7||ब्रह्मणा च कृतं नाम बिल्व इत्यभिविश्रुतम् ॥
तमिन्द्रो वरयामास राजा त्वं भूतले भव
triviṣṭapasya bhūmisthaḥ sakhābhūto mama priyaḥ ||
dadāmi te vaijayantīṃ mālāmamlānapaṃkajām
||8||त्रिविष्टपस्य भूमिस्थः सखाभूतो मम प्रियः ॥
ददामि ते वैजयन्तीं मालामम्लानपंकजाम्
yasyāḥ prabhāvataḥ śastraṃ raṇe na prabhaviṣyati ||
so'bravīdyadi me vajramāyudhaṃ tvaṃ prayacchasi
||9||यस्याः प्रभावतः शस्त्रं रणे न प्रभविष्यति ॥
सोऽब्रवीद्यदि मे वज्रमायुधं त्वं प्रयच्छसि
tatsyāṃ pṛthivyāṃ rājāhaṃ nānyathā rocate mama ||
tato'haṃ pālayiṣyāmi satyenemāṃ vasundha rām
||10||तत्स्यां पृथिव्यां राजाहं नान्यथा रोचते मम ॥
ततोऽहं पालयिष्यामि सत्येनेमां वसुन्ध राम्
iṃdra uvāca
evaṃ bhavatu bhadraṃ te bhava rājā prajāhitaḥ ||
smaraṇādeva vajraste kare yāsyati nānyathā
||11||एवं भवतु भद्रं ते भव राजा प्रजाहितः ॥
स्मरणादेव वज्रस्ते करे यास्यति नान्यथा
sa evamuktastejasvī bilvo rājā babhūva ha ||
kapilonāma dharmātmā vedavedāṃgapāragaḥ
||12||स एवमुक्तस्तेजस्वी बिल्वो राजा बभूव ह ॥
कपिलोनाम धर्मात्मा वेदवेदांगपारगः
sakhā babhūva bilvasya tasya viprarṣisattamaḥ ||
sa tena saha saṃgamya sukhāsīno varānane
||13||सखा बभूव बिल्वस्य तस्य विप्रर्षिसत्तमः ॥
स तेन सह संगम्य सुखासीनो वरानने
cakre kathā vicitrārthāḥ prīyamāṇaḥ punaḥpunaḥ ||
tathā kathāntare vādaḥ parasparamabhūttayoḥ
||14||चक्रे कथा विचित्रार्थाः प्रीयमाणः पुनःपुनः ॥
तथा कथान्तरे वादः परस्परमभूत्तयोः
dānaṃ pradhānaṃ tīrthaṃ tu bilvenoktaṃ punaḥpunaḥ ||
brahma śreṣṭhaṃ tapaḥ śreṣṭhamityuktaṃ kapilena tu
||15||दानं प्रधानं तीर्थं तु बिल्वेनोक्तं पुनःपुनः ॥
ब्रह्म श्रेष्ठं तपः श्रेष्ठमित्युक्तं कपिलेन तु
bilva uvāca
dānādrājyaṃ sukhaṃ bhogā aiśvaryaṃ svargamakṣayam ||
prāpyate dvijaśārdūla kathaṃ brahma praśaṃsasasi
||16||दानाद्राज्यं सुखं भोगा ऐश्वर्यं स्वर्गमक्षयम् ॥
प्राप्यते द्विजशार्दूल कथं ब्रह्म प्रशंसससि
kapila uvāca
vedādyajñāḥ pravarttaṃte vedādiṣṭiśca kāmikā ||
pravarttaṃte kriyā vedādvedamūlamidaṃ jagat
||17||वेदाद्यज्ञाः प्रवर्त्तंते वेदादिष्टिश्च कामिका ॥
प्रवर्त्तंते क्रिया वेदाद्वेदमूलमिदं जगत्
bilva uvāca
saṃsāre pārthivāḥ śreṣṭhāḥ samarthā lokapālane ||
lokapālopamā loke kathaṃ brahma praśaṃsasi
||18||संसारे पार्थिवाः श्रेष्ठाः समर्था लोकपालने ॥
लोकपालोपमा लोके कथं ब्रह्म प्रशंससि
kapila uvāca
mukhyā vai brāhmaṇāḥ proktāḥ śāpānugrahakārakāḥ ||
pitaraḥ pārthivānāṃ tu kiṃ tvaṃ bilva na manyase
||19||मुख्या वै ब्राह्मणाः प्रोक्ताः शापानुग्रहकारकाः ॥
पितरः पार्थिवानां तु किं त्वं बिल्व न मन्यसे
evaṃ kautūhale jāte kapilo dvijasattamaḥ ||
bilvena tāḍito mūrdhni vajreṇānataparvaṇā
||20||एवं कौतूहले जाते कपिलो द्विजसत्तमः ॥
बिल्वेन ताडितो मूर्ध्नि वज्रेणानतपर्वणा
vajreṇa sa dvidhā chinnaḥ kapilo brahmavidyayā ||
saṃdhārya svaśarīraṃ tu mamāṃtikamupāgataḥ
||21||वज्रेण स द्विधा छिन्नः कपिलो ब्रह्मविद्यया ॥
संधार्य स्वशरीरं तु ममांतिकमुपागतः
stuto'haṃ vividhaiḥ stotraiḥ samyagārādhito hyaham ||
mayā dattamavyayatvaṃ kuliśādbrāhmaṇasya tu
||22||स्तुतोऽहं विविधैः स्तोत्रैः सम्यगाराधितो ह्यहम् ॥
मया दत्तमव्ययत्वं कुलिशाद्ब्राह्मणस्य तु
dvijaḥ samāgato bilvaṃ punaḥ sakhyamabhūttayoḥ ||
punastu tādṛśo vādaḥ saṃjātaḥ parvatātmaje
||23||द्विजः समागतो बिल्वं पुनः सख्यमभूत्तयोः ॥
पुनस्तु तादृशो वादः संजातः पर्वतात्मजे
vāmapādena cāpyenaṃ bilvo vipramatāḍayat ||
punaśca vajramādāya jaghānainaṃ tadā dṛḍham
||24||वामपादेन चाप्येनं बिल्वो विप्रमताडयत् ॥
पुनश्च वज्रमादाय जघानैनं तदा दृढम्
na mṛtiṃ na vyathāṃ tasya tadvajramakarotpunaḥ ||
avadhyatvamatho jñātvā bilvastasya mahātmanaḥ
||25||न मृतिं न व्यथां तस्य तद्वज्रमकरोत्पुनः ॥
अवध्यत्वमथो ज्ञात्वा बिल्वस्तस्य महात्मनः
nārāyaṇamathāsādya prārthayāmāsa cepsitam ||
varado'smīti tuṣṭena viṣṇunā sa ca moditaḥ ||
provāca praṇato viṣṇumidaṃ devi mahāmanāḥ
||26||नारायणमथासाद्य प्रार्थयामास चेप्सितम् ॥
वरदोऽस्मीति तुष्टेन विष्णुना स च मोदितः ॥
प्रोवाच प्रणतो विष्णुमिदं देवि महामनाः
bilva uvāca
kapilonāma viprarṣiravadhyo'kṣaya eva ca ||
sakhā mama hṛṣīkeśa sa ca māmāha nityaśaḥ ||
bibhemyahaṃ na devasya rākṣasasyāsurasya ca
||27||कपिलोनाम विप्रर्षिरवध्योऽक्षय एव च ॥
सखा मम हृषीकेश स च मामाह नित्यशः ॥
बिभेम्यहं न देवस्य राक्षसस्यासुरस्य च
piśācasyāpi yakṣasya na caivānyasya kasyacit ||
bibhemīti yathā brūyāṃ tathā tvaṃ karttumarhasi
||28||पिशाचस्यापि यक्षस्य न चैवान्यस्य कस्यचित् ॥
बिभेमीति यथा ब्रूयां तथा त्वं कर्त्तुमर्हसि
evamuktastu bilvena sa devaḥ puruṣottamaḥ ||
evaṃ bhaviṣyatītyuktvā kapilasyāśramaṃ gataḥ
||29||एवमुक्तस्तु बिल्वेन स देवः पुरुषोत्तमः ॥
एवं भविष्यतीत्युक्त्वा कपिलस्याश्रमं गतः
sa praviśyāśramaṃ devaṃ kapilena prapūjitaḥ ||
kapilaṃ pratyuvācedaṃ sāmapūrvaṃ janārddanaḥ
||30||स प्रविश्याश्रमं देवं कपिलेन प्रपूजितः ॥
कपिलं प्रत्युवाचेदं सामपूर्वं जनार्द्दनः
bhagavanbrāhmaṇaśreṣṭha vedavedāṃgapāraga ||
varamekaṃ vṛṇomyadya vipreṃdra dātumarhasi
||31||भगवन्ब्राह्मणश्रेष्ठ वेदवेदांगपारग ॥
वरमेकं वृणोम्यद्य विप्रेंद्र दातुमर्हसि
prasādito'haṃ bilvena nṛpeṃdreṇa punaḥpunaḥ ||
varado' smīti cāpyukto varaṃ vavre mahāmune
||32||प्रसादितोऽहं बिल्वेन नृपेंद्रेण पुनःपुनः ॥
वरदोऽ स्मीति चाप्युक्तो वरं वव्रे महामुने
tvayā proktaṃ bibhemīti brūhi tasmādanugrahāt ||
abhītastvaṃ tathāpyadya madarthaṃ tu vada prabho
||33||त्वया प्रोक्तं बिभेमीति ब्रूहि तस्मादनुग्रहात् ॥
अभीतस्त्वं तथाप्यद्य मदर्थं तु वद प्रभो
kapilastvevamukto vai viṣṇunā madhuraṃ vacaḥ ||
uvāca na bibhemīti bhūyobhūyo janārdana
||34||कपिलस्त्वेवमुक्तो वै विष्णुना मधुरं वचः ॥
उवाच न बिभेमीति भूयोभूयो जनार्दन
nāhaṃ vakṣye bibhemīti tenoktaṃ nocyate mayā ||
etacchrutvā vacastasya kapilasya janārddanaḥ ||
uvāca cakramudyamya bhayaṃ viprasya darśayan
||35||नाहं वक्ष्ये बिभेमीति तेनोक्तं नोच्यते मया ॥
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य कपिलस्य जनार्द्दनः ॥
उवाच चक्रमुद्यम्य भयं विप्रस्य दर्शयन्
na cedvakṣyasi bhīto'haṃ cakraṃ te praharāmi vai
||36||न चेद्वक्ष्यसि भीतोऽहं चक्रं ते प्रहरामि वै
kapila uvāca
kiṃ vṛthā priyacakrasya viṣṇo kleśamihecchasi ||
nāhaṃ cakrasya te gamyaḥ prasādāttryaṃbakasya hi
||37||किं वृथा प्रियचक्रस्य विष्णो क्लेशमिहेच्छसि ॥
नाहं चक्रस्य ते गम्यः प्रसादात्त्र्यंबकस्य हि
tataḥ sa muṣṭimādāya kuśānāṃ kapilastadā ||
vāsudevaṃ samāsādya tiṣṭhatiṣṭhetyabhāṣata
||38||ततः स मुष्टिमादाय कुशानां कपिलस्तदा ॥
वासुदेवं समासाद्य तिष्ठतिष्ठेत्यभाषत
adya garvaṃ ca darpaṃ ca balaṃ yacca tavādbhutam ||
tatsarvaṃ nāśayiṣyāmi tiṣṭhedānīṃ janārdana
||39||अद्य गर्वं च दर्पं च बलं यच्च तवाद्भुतम् ॥
तत्सर्वं नाशयिष्यामि तिष्ठेदानीं जनार्दन
tato yuddhaṃ samabhavattumulaṃ lomaharṣaṇam ||
nimeṣāṃtaramātraṃ tu kṛṣṇasya kapilasya ca
||40||ततो युद्धं समभवत्तुमुलं लोमहर्षणम् ॥
निमेषांतरमात्रं तु कृष्णस्य कपिलस्य च
divyāstrāṇāṃ kuśānāṃ ca yuddhaṃ samabhavaddṛḍham ||
nirālaṃbeṃ'bare devi devānāṃ bhayamāviśat
||41||दिव्यास्त्राणां कुशानां च युद्धं समभवद्दृढम् ॥
निरालंबेंऽबरे देवि देवानां भयमाविशत्
etasminnaṃtare brahmā suraiḥ parivṛtastadā ||
ājagāmāti saṃtaptaḥ kṛṣṇaṃ vacanamabravīt
||42||एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा सुरैः परिवृतस्तदा ॥
आजगामाति संतप्तः कृष्णं वचनमब्रवीत्
bhagavanbhūtabhavyeśa bhavabaṃdhabhayāpaha ||
hṛṣīkeśa hṛṣīkeśa sūṣṭisaṃhārakāraka
||43||भगवन्भूतभव्येश भवबंधभयापह ॥
हृषीकेश हृषीकेश सूष्टिसंहारकारक
samārādhya jagannātha śakrā dyāstridivaukasaḥ ||
vasaṃti muditāḥ sarve sarvakāmasamanvitāḥ
||44||समाराध्य जगन्नाथ शक्रा द्यास्त्रिदिवौकसः ॥
वसंति मुदिताः सर्वे सर्वकामसमन्विताः
ābrahmastaṃbaparyaṃtaṃ trailokyaṃ sacarācaram ||
utpāditaṃ dhṛtaṃ vyāptaṃ viṣṇunā prabhaviṣṇunā
||45||आब्रह्मस्तंबपर्यंतं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥
उत्पादितं धृतं व्याप्तं विष्णुना प्रभविष्णुना
tenaikena viśuddhena sarvagena mahātmanā ||
iti sma munayaḥ sarve uditā munisattamāḥ
||46||तेनैकेन विशुद्धेन सर्वगेन महात्मना ॥
इति स्म मुनयः सर्वे उदिता मुनिसत्तमाः
vadaṃti kāraṇaṃ cāsya trailokyasya janārddanaḥ ||
devadānavadaityaiśca municāraṇapannagaiḥ
||47||वदंति कारणं चास्य त्रैलोक्यस्य जनार्द्दनः ॥
देवदानवदैत्यैश्च मुनिचारणपन्नगैः
varārthibhiśca pravaraiḥ pūjyase garuḍadhvaja ||
kiṃ bhavāneva gorvida vṛthā yudhyasi sa dvijaiḥ
||48||वरार्थिभिश्च प्रवरैः पूज्यसे गरुडध्वज ॥
किं भवानेव गोर्विद वृथा युध्यसि स द्विजैः
kapilasya ca viprasya harāllabdhavarasya ca ||
kiṃ na vetsi yathā hyeṣa prasādātpārameśvarāt
||49||कपिलस्य च विप्रस्य हराल्लब्धवरस्य च ॥
किं न वेत्सि यथा ह्येष प्रसादात्पारमेश्वरात्
avadhyatvamanuprāpto hyajeyatvaṃ ca saṃyuge ||
na caivaṃ tvadvidhā deva brāhmaṇeṣu vikurvate
||50||अवध्यत्वमनुप्राप्तो ह्यजेयत्वं च संयुगे ॥
न चैवं त्वद्विधा देव ब्राह्मणेषु विकुर्वते
brahma ca brahmaṇo mūlaṃ tvayaiva prākpratiśrutam ||
tasmādāśu nivartasva matvainaṃ brāhmaṇaṃ vibho
||51||ब्रह्म च ब्रह्मणो मूलं त्वयैव प्राक्प्रतिश्रुतम् ॥
तस्मादाशु निवर्तस्व मत्वैनं ब्राह्मणं विभो
itthaṃ niśamya deveśo vākyaṃ brahmamukhāccyutam ||
yogena tadbalaṃ jñātvā kapilasya tu śaṃkaram
||52||इत्थं निशम्य देवेशो वाक्यं ब्रह्ममुखाच्च्युतम् ॥
योगेन तद्बलं ज्ञात्वा कपिलस्य तु शंकरम्
jagāma paramaṃ lokaṃ pūjyamānastriviṣṭapaiḥ ||
gate janārdane bilvo vilalāpa punaḥ punaḥ
||53||जगाम परमं लोकं पूज्यमानस्त्रिविष्टपैः ॥
गते जनार्दने बिल्वो विललाप पुनः पुनः
yuddhaṃ sudāruṇaṃ śrutvā kṛṣṇasya kapilasya ca ||
kathaṃ jeṣyāmi kapilaṃ kathaṃ me nirvṛtirbhavet ||
kasyāhaṃ śaraṇaṃ yāmi ko me trātā bhaviṣyati
||54||युद्धं सुदारुणं श्रुत्वा कृष्णस्य कपिलस्य च ॥
कथं जेष्यामि कपिलं कथं मे निर्वृतिर्भवेत् ॥
कस्याहं शरणं यामि को मे त्राता भविष्यति
na jitaḥ kapilo yuddhe viṣṇunā prabhaviṣṇunā ||
mayā saṃsparddhate nityaṃ kathaṃ jeyo bhaviṣyati
||55||न जितः कपिलो युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना ॥
मया संस्पर्द्धते नित्यं कथं जेयो भविष्यति
ajeyā brāhmaṇā yuddhe śāpānugrahakārakāḥ ||
bhasma kuryurjagatsarvaṃ sadevā suramānuṣam
||56||अजेया ब्राह्मणा युद्धे शापानुग्रहकारकाः ॥
भस्म कुर्युर्जगत्सर्वं सदेवा सुरमानुषम्
brāhmaṃ hi paramaṃ tejo devairapi durāsadam ||
evaṃ vilapatastasya vāsavaḥ samupāgataḥ
||57||ब्राह्मं हि परमं तेजो देवैरपि दुरासदम् ॥
एवं विलपतस्तस्य वासवः समुपागतः
vilapaṃtaṃ kṛśaṃ bilvaṃ vajra hastamavekṣya saḥ ||
mamatvākṛṣṭahṛdayaḥ pratyuvāca puraṃdaraḥ
||58||विलपंतं कृशं बिल्वं वज्र हस्तमवेक्ष्य सः ॥
ममत्वाकृष्टहृदयः प्रत्युवाच पुरंदरः
alaṃ śokena bhūpāla śṛṇu me vacanaṃ param ||
yadāhaṃ pīḍito yuddhe śaṃbareṇa durātmanā ||
baliṣṭhena sagarveṇa tadā pṛṣṭo mayā guruḥ
||59||अलं शोकेन भूपाल शृणु मे वचनं परम् ॥
यदाहं पीडितो युद्धे शंबरेण दुरात्मना ॥
बलिष्ठेन सगर्वेण तदा पृष्टो मया गुरुः
bṛhaspatirmahātejāstenoktaṃ tu tadā nṛpa ||
gaccha śakra mamādeśānmahākālavanaṃ śubham
||60||बृहस्पतिर्महातेजास्तेनोक्तं तु तदा नृप ॥
गच्छ शक्र ममादेशान्महाकालवनं शुभम्
yatra saṃti sudivyāni liṃgāni vividhāni ca ||
bhuktimuktikarāṇyeva vāṃchitārthapradāni ca
||61||यत्र संति सुदिव्यानि लिंगानि विविधानि च ॥
भुक्तिमुक्तिकराण्येव वांछितार्थप्रदानि च
teṣāṃ madhye liṃgamekamārādhaya śacīpate ||
yasya darśanamātreṇa raṇe dhṛṣṭo bhaviṣyasi ||
tasya tadvacanādbilva samyagārādhanā kṛtā
||62||तेषां मध्ये लिंगमेकमाराधय शचीपते ॥
यस्य दर्शनमात्रेण रणे धृष्टो भविष्यसि ॥
तस्य तद्वचनाद्बिल्व सम्यगाराधना कृता
mayā liṃgasya harṣeṇa jito vai śaṃbarastadā ||
prasiddhiṃ tu gatā devaḥ sa ceṃdreśvarasaṃjñakaḥ
||63||मया लिंगस्य हर्षेण जितो वै शंबरस्तदा ॥
प्रसिद्धिं तु गता देवः स चेंद्रेश्वरसंज्ञकः
tasmāttvaṃ paścimāmāśāṃ gatvā kṣetrasya tasya vai ||
samārādhaya yatnena liṃgaṃ varuṇapūjitam
||64||तस्मात्त्वं पश्चिमामाशां गत्वा क्षेत्रस्य तस्य वै ॥
समाराधय यत्नेन लिंगं वरुणपूजितम्
talliṃgaṃ triṣu lokeṣu tvannāmnā khyātimeṣyati ||
kapilastvatsakhā vipro jito'smīti vadiṣyati ||
tasya liṃgasya māhātmyānmitrabhāvaṃ gamiṣyati
||65||तल्लिंगं त्रिषु लोकेषु त्वन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति ॥
कपिलस्त्वत्सखा विप्रो जितोऽस्मीति वदिष्यति ॥
तस्य लिंगस्य माहात्म्यान्मित्रभावं गमिष्यति
ityuktvā tu gate śakre devalokaṃ yaśasvini ||
pūjayāmāsa bhāvena puṣpairdivyaiḥ sugaṃdhibhiḥ
||66||इत्युक्त्वा तु गते शक्रे देवलोकं यशस्विनि ॥
पूजयामास भावेन पुष्पैर्दिव्यैः सुगंधिभिः
jagāma bilvo bhūpālo mahākālavanaṃ śubham ||
dadarśa paścime bhāge liṃgaṃ tridaśapūjitam
||67||जगाम बिल्वो भूपालो महाकालवनं शुभम् ॥
ददर्श पश्चिमे भागे लिंगं त्रिदशपूजितम्
muktāphalaiśca ratnaiśca vāsobhirbhūṣaṇaistathā ||
etasminnaṃtare caiva kapilo'pi samāgataḥ
||68||मुक्ताफलैश्च रत्नैश्च वासोभिर्भूषणैस्तथा ॥
एतस्मिन्नंतरे चैव कपिलोऽपि समागतः
dadarśa bilvaṃ bhūpālaṃ pūjayaṃtaṃ punaḥpunaḥ ||
śarīre tasya bilvasya madīyaṃ rūpamuttamam ||
dṛṣṭvā matvā mahādevaṃ jito'smīti dvijo'bravīt
||69||ददर्श बिल्वं भूपालं पूजयंतं पुनःपुनः ॥
शरीरे तस्य बिल्वस्य मदीयं रूपमुत्तमम् ॥
दृष्ट्वा मत्वा महादेवं जितोऽस्मीति द्विजोऽब्रवीत्
prārthayāmi tvayā sakhyamanaṃtaṃ śivasaṃnidhau ||
evamuktastadā bilvaḥ kapilena mahātmanā
||70||प्रार्थयामि त्वया सख्यमनंतं शिवसंनिधौ ॥
एवमुक्तस्तदा बिल्वः कपिलेन महात्मना
prasannaḥ prāṃjalirbhūtvā kapilaṃ dvijasattamam ||
evaṃ bhavatu bhadraṃ te kṛtārtho'haṃ mahātmanā
||71||प्रसन्नः प्रांजलिर्भूत्वा कपिलं द्विजसत्तमम् ॥
एवं भवतु भद्रं ते कृतार्थोऽहं महात्मना
sakhyaṃ tadeva bhavatu śaśvadvadasi manyase ||
evamanyonyamuktvā tau kṛtvā sakhyamanuttamam
||72||सख्यं तदेव भवतु शश्वद्वदसि मन्यसे ॥
एवमन्योन्यमुक्त्वा तौ कृत्वा सख्यमनुत्तमम्
cikīḍatuściraṃ kālaṃ paraṃ harṣamupāgatau ||
tasya liṃgasya māhātmyādbhūyo rājyaṃ cakāra saḥ
||73||चिकीडतुश्चिरं कालं परं हर्षमुपागतौ ॥
तस्य लिंगस्य माहात्म्याद्भूयो राज्यं चकार सः
sa hi mitreṇa bhūpālo bilvo devi mudānvitaḥ ||
tadāprabhṛti vikhyāto devo bilveśvaraḥ kṣitau ||
bilvenārādhito loke vāṃchitārthaphalapradaḥ
||74||स हि मित्रेण भूपालो बिल्वो देवि मुदान्वितः ॥
तदाप्रभृति विख्यातो देवो बिल्वेश्वरः क्षितौ ॥
बिल्वेनाराधितो लोके वांछितार्थफलप्रदः
ye paśyaṃti viśālākṣi devaṃ bilveśvaraṃ param ||
te kṛtārthā bhaviṣyaṃti sarvapātakavarjitāḥ
||75||ये पश्यंति विशालाक्षि देवं बिल्वेश्वरं परम् ॥
ते कृतार्था भविष्यंति सर्वपातकवर्जिताः
ye'numodaṃti devasya darśanaṃ parvatātmaje ||
te'pi pāpavinirmuktāḥ prayāṃti mama maṃdire
||76||येऽनुमोदंति देवस्य दर्शनं पर्वतात्मजे ॥
तेऽपि पापविनिर्मुक्ताः प्रयांति मम मंदिरे
samatītaṃ bhaviṣyaṃ ca kulānāmayutaṃ naraḥ ||
mama lokaṃ nayatyāśu tasya liṃgasya darśanāt
||77||समतीतं भविष्यं च कुलानामयुतं नरः ॥
मम लोकं नयत्याशु तस्य लिंगस्य दर्शनात्
prayāṃti pitaro hṛṣṭā mama loke hyataṃdritāḥ ||
vimuktāḥ pātakairghoraiḥ kṛtvā liṃgasya darśanama
||78||प्रयांति पितरो हृष्टा मम लोके ह्यतंद्रिताः ॥
विमुक्ताः पातकैर्घोरैः कृत्वा लिंगस्य दर्शनम
kṛtvāpi pātakaṃ ghoraṃ brahmahatyādikaṃ naraḥ ||
tatpāpaṃ vilayaṃ yāti śrībilveśvaradarśanāt
||79||कृत्वापि पातकं घोरं ब्रह्महत्यादिकं नरः ॥
तत्पापं विलयं याति श्रीबिल्वेश्वरदर्शनात्
yā tithiḥ śrūyate devi kṛṣṇapakṣe trayodaśī ||
sā proktā vallabhā tasya sarvapātakanāśinī
||80||या तिथिः श्रूयते देवि कृष्णपक्षे त्रयोदशी ॥
सा प्रोक्ता वल्लभा तस्य सर्वपातकनाशिनी
ye'rcayaṃti narāstasyāṃ devaṃ bilveśvaraṃ priye ||
na teṣāṃ punarāvṛtti rghorasaṃsāragahvare
||81||येऽर्चयंति नरास्तस्यां देवं बिल्वेश्वरं प्रिये ॥
न तेषां पुनरावृत्ति र्घोरसंसारगह्वरे
karmaṇā manasā vācā yatpāpaṃ samupārjitam ||
tatkṣālayati devo'sau tithau tasyāṃ samarcitaḥ
||82||कर्मणा मनसा वाचा यत्पापं समुपार्जितम् ॥
तत्क्षालयति देवोऽसौ तिथौ तस्यां समर्चितः
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
bilveśvarasya devasya śrūyatāmuttareśvaram
||83||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
बिल्वेश्वरस्य देवस्य श्रूयतामुत्तरेश्वरम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe caturaśītiliṅgamāhātmye bilveśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma tryaśītitamo'dhyāyaḥ || 83 ||