pratīhāreśvaraṃ devi viddhi viṃśatimaṃ priye
īśvara uvāca
pratīhāreśvaraṃ devi viddhi viṃśatimaṃ priye ||
yasya darśanamātreṇa dhanavāniha jāyate
||1||प्रतीहारेश्वरं देवि विद्धि विंशतिमं प्रिये ॥
यस्य दर्शनमात्रेण धनवानिह जायते
dakṣakopāttvaṃ ca devi purā prāṇairvisarjitaiḥ ||
himācale tathā jātā mayā prāptā punaḥ priye
||2||दक्षकोपात्त्वं च देवि पुरा प्राणैर्विसर्जितैः ॥
हिमाचले तथा जाता मया प्राप्ता पुनः प्रिये
prārabdhā ca mayā devi tvayā sārddhaṃ ratistadā ||
divyaṃ varṣaśataṃ jātaṃ sāgraṃ devi pramodataḥ ||
anurāgavaśāccaiva manmathena prapīḍitā
||3||प्रारब्धा च मया देवि त्वया सार्द्धं रतिस्तदा ॥
दिव्यं वर्षशतं जातं साग्रं देवि प्रमोदतः ॥
अनुरागवशाच्चैव मन्मथेन प्रपीडिता
mahāratiṃ samīkṣyātha devāḥ saṃkṣubdhamānasāḥ ||
cakrurmaṃtraṃ yathākālaṃ vāsavādyā yathocitam
||4||महारतिं समीक्ष्याथ देवाः संक्षुब्धमानसाः ॥
चक्रुर्मंत्रं यथाकालं वासवाद्या यथोचितम्
divyaṃ varṣaśataṃ rudro gauryā saha sadā ratim ||
kurvaṃstiṣṭhati devo'sau maṃdare cārukaṃdare
||5||दिव्यं वर्षशतं रुद्रो गौर्या सह सदा रतिम् ॥
कुर्वंस्तिष्ठति देवोऽसौ मंदरे चारुकंदरे
anayorbījasaṃpatyoḥ putro yo hi bhavettadā ||
vinaśyettena trailokyamakhilaṃ ca na saṃśayaḥ
||6||अनयोर्बीजसंपत्योः पुत्रो यो हि भवेत्तदा ॥
विनश्येत्तेन त्रैलोक्यमखिलं च न संशयः
tasya tejopi no voḍhuṃ samarthā niścitaṃ vayam ||
tasmāttatkriyatāṃ karma ratiryeno paśāmyati
||7||तस्य तेजोपि नो वोढुं समर्था निश्चितं वयम् ॥
तस्मात्तत्क्रियतां कर्म रतिर्येनो पशाम्यति
upāyaṃ dṛṣṭavāṃstatra devānāṃ gururagraṇīḥ ||
bṛhaspatirmahātejā vedaśāstrārthapāragaḥ
||8||उपायं दृष्टवांस्तत्र देवानां गुरुरग्रणीः ॥
बृहस्पतिर्महातेजा वेदशास्त्रार्थपारगः
gacchaṃtu tridaśāḥ sarve śivasya tu samīpataḥ ||
svayaṃ vijñāpyatāṃ devastatkarma na kariṣyati
||9||गच्छंतु त्रिदशाः सर्वे शिवस्य तु समीपतः ॥
स्वयं विज्ञाप्यतां देवस्तत्कर्म न करिष्यति
iti niścitya te devi jagmuḥ śīghraṃ surāstadā ||
maṃdarādreḥ śubhe dvāri sthitāste vismayānvitāḥ
||10||इति निश्चित्य ते देवि जग्मुः शीघ्रं सुरास्तदा ॥
मंदराद्रेः शुभे द्वारि स्थितास्ते विस्मयान्विताः
gaṇānāmadhipo naṃdī dvāri tiṣṭhati yatnataḥ ||
tvayā sārddhamahaṃ devi kurvaṃstiṣṭhāmi tāṃ ratim
||11||गणानामधिपो नंदी द्वारि तिष्ठति यत्नतः ॥
त्वया सार्द्धमहं देवि कुर्वंस्तिष्ठामि तां रतिम्
atha praveśo devānāṃ duṣkaro mama pārśvataḥ ||
tadā ciṃtayamānāśca tatra tiṣṭhaṃti te surāḥ
||12||अथ प्रवेशो देवानां दुष्करो मम पार्श्वतः ॥
तदा चिंतयमानाश्च तत्र तिष्ठंति ते सुराः
agninā taddhitaṃ vākyamuktaṃ teṣāṃ puraḥ śubham ||
haṃsarūpaṃ samāsthāya yāsyāmi śivasannidhau
||13||अग्निना तद्धितं वाक्यमुक्तं तेषां पुरः शुभम् ॥
हंसरूपं समास्थाय यास्यामि शिवसन्निधौ
vaṃcayitvā pratīhāraṃ kṛtaṃ tena tathaiva ca ||
haṃsarūpeṇa kathitaṃ karṇe mama śucismite
||14||वंचयित्वा प्रतीहारं कृतं तेन तथैव च ॥
हंसरूपेण कथितं कर्णे मम शुचिस्मिते
indrādyā amarā devā dvāri tiṣṭhaṃti saṃyatāḥ ||
śrutvā tasya ca tadvākyaṃ tatohaṃ dvāramāgataḥ
||15||इन्द्राद्या अमरा देवा द्वारि तिष्ठंति संयताः ॥
श्रुत्वा तस्य च तद्वाक्यं ततोहं द्वारमागतः
tataśca tai- kuto mahyaṃ praṇāmaśca yathākramam ||
mayā dṛṣṭāśca te devā yuṣmākaṃ kiṃ karomyaham
||16||ततश्च तै- कुतो मह्यं प्रणामश्च यथाक्रमम् ॥
मया दृष्टाश्च ते देवा युष्माकं किं करोम्यहम्
tairuktaṃ tyajyatāṃ caiva saṃbhogastu sudāruṇaḥ ||
tathā mayā kṛtaṃ devi gatāste tridivaṃ punaḥ
||17||तैरुक्तं त्यज्यतां चैव संभोगस्तु सुदारुणः ॥
तथा मया कृतं देवि गतास्ते त्रिदिवं पुनः
tataḥ śapto mayā naṃdī bhūlokaṃ gaccha satvaram ||
tataḥ śāpaparibhraṣṭaḥ pṛthivyāṃ patitastadā
||18||ततः शप्तो मया नंदी भूलोकं गच्छ सत्वरम् ॥
ततः शापपरिभ्रष्टः पृथिव्यां पतितस्तदा
socchvāsahṛdayo dīno duḥkhavyākulalocanaḥ ||
vilapaṃśca tathā naṃdī viluṭhañchokato bhuvi
||19||सोच्छ्वासहृदयो दीनो दुःखव्याकुललोचनः ॥
विलपंश्च तथा नंदी विलुठञ्छोकतो भुवि
vaṃcitaścāgninā bāḍhaṃ vāsavena viśeṣataḥ ||
kiṃ mayā duṣkṛtaṃ karma kṛtaṃ kiṃ citpurātanam
||20||वंचितश्चाग्निना बाढं वासवेन विशेषतः ॥
किं मया दुष्कृतं कर्म कृतं किं चित्पुरातनम्
sa dṛṣṭo lokapālaistu tāmavasthāṃ gato gaṇaḥ ||
pṛṣṭaśca taiḥ kuto nadinvilāpaṃ kuruṣe mahat
||21||स दृष्टो लोकपालैस्तु तामवस्थां गतो गणः ॥
पृष्टश्च तैः कुतो नदिन्विलापं कुरुषे महत्
sarvaṃ niveditaṃ tena teṣāmagre ca naṃdinā ||
upāyaḥ kathitastaiśca mahākālavanaṃ tataḥ
||22||सर्वं निवेदितं तेन तेषामग्रे च नंदिना ॥
उपायः कथितस्तैश्च महाकालवनं ततः
tataśca vacanaṃ śrutvā naṃdī romāṃcakaṃcukaḥ ||
mahākālavane devi jagāma sa tadā gaṇaḥ ||
pūjayāmāsa vidhivaddhṛtvā kapālikīṃ tanum
||23||ततश्च वचनं श्रुत्वा नंदी रोमांचकंचुकः ॥
महाकालवने देवि जगाम स तदा गणः ॥
पूजयामास विधिवद्धृत्वा कपालिकीं तनुम्
aśarīrasamutpannā vāṇī liṃgāttadā priye ||
saṃjātā śāpamokṣaste pratīhāra subhaktitaḥ ||
pūjito'sau mahābhaktyā pratīhāreṇa naṃdinā
||24||अशरीरसमुत्पन्ना वाणी लिंगात्तदा प्रिये ॥
संजाता शापमोक्षस्ते प्रतीहार सुभक्तितः ॥
पूजितोऽसौ महाभक्त्या प्रतीहारेण नंदिना
tadāprabhṛti lokesminpratīhāreśvareśvaraḥ ||
mayā te kathito devi pratīhāreśvarasya ca ||
prabhāvaḥ sarvalokānāmatyabhīṣṭaphalapradaḥ
||25||तदाप्रभृति लोकेस्मिन्प्रतीहारेश्वरेश्वरः ॥
मया ते कथितो देवि प्रतीहारेश्वरस्य च ॥
प्रभावः सर्वलोकानामत्यभीष्टफलप्रदः
pūjayiṣyaṃti ye bhaktyā pratīhāreśvaraṃ śivam ||
sthānabhraṃśo viyogaśca teṣāṃ svapne'pi no bhavet
||26||पूजयिष्यंति ये भक्त्या प्रतीहारेश्वरं शिवम् ॥
स्थानभ्रंशो वियोगश्च तेषां स्वप्नेऽपि नो भवेत्
saptajanmakṛtaṃ pāpaṃ svalpaṃ vā yadi vā bahu ||
tatsarvaṃ nāśamāyāti pratīhāreśvarārcanāt
||27||सप्तजन्मकृतं पापं स्वल्पं वा यदि वा बहु ॥
तत्सर्वं नाशमायाति प्रतीहारेश्वरार्चनात्
manasā ye smariṣyati pratīhāreśvaraṃ śivam ||
evaṃ tasya kulaṃ sarvaṃ yāti svargaṃ na saṃśayaḥ
||28||मनसा ये स्मरिष्यति प्रतीहारेश्वरं शिवम् ॥
एवं तस्य कुलं सर्वं याति स्वर्गं न संशयः
iti śrī skāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe caturaśītiliṅgamāhātmye pratīhāreśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma viṃśodhyāyaḥ || 20 ||