aṣṭaṣaṣṭikasaṃkhyākaṃ piśācākhyamatheśvaram
īśvara uvāca
aṣṭaṣaṣṭikasaṃkhyākaṃ piśācākhyamatheśvaram ||
śṛṇu devi prayatnena darśanātpāpanāśanam
||1||अष्टषष्टिकसंख्याकं पिशाचाख्यमथेश्वरम् ॥
शृणु देवि प्रयत्नेन दर्शनात्पापनाशनम्
ādau kaliyuge devi śūdro bahudhano'bhavat ||
somo nāma suvikhyāto nāstiko vedaniṃdakaḥ
||2||आदौ कलियुगे देवि शूद्रो बहुधनोऽभवत् ॥
सोमो नाम सुविख्यातो नास्तिको वेदनिंदकः
abrahmaṇyo nṛśaṃsaśca kadaryo nirapatrapaḥ ||
viśvāsaghātakaścaiva parasvaharaṇe rataḥ
||3||अब्रह्मण्यो नृशंसश्च कदर्यो निरपत्रपः ॥
विश्वासघातकश्चैव परस्वहरणे रतः
trivargahaṃtā cānyeṣāmātmakāmānuvarttakaḥ ||
sa kadācinmṛto devi kaṣṭena parameṇa ca
||4||त्रिवर्गहंता चान्येषामात्मकामानुवर्त्तकः ॥
स कदाचिन्मृतो देवि कष्टेन परमेण च
marudeśe piśāco'bhūnnagno dīno bhayāvahaḥ ||
nāśakṛtsa piśācānāṃ svapakṣocchedakārakaḥ
||5||मरुदेशे पिशाचोऽभून्नग्नो दीनो भयावहः ॥
नाशकृत्स पिशाचानां स्वपक्षोच्छेदकारकः
bahavo mardditāstena piśācā balavattarāḥ
||6||बहवो मर्द्दितास्तेन पिशाचा बलवत्तराः
atha tenaiva mārgeṇa kadācicchākaṭāyanaḥ ||
svādhyāyanirato vidvānvāggmī śamaparāyaṇaḥ
||7||अथ तेनैव मार्गेण कदाचिच्छाकटायनः ॥
स्वाध्यायनिरतो विद्वान्वाग्ग्मी शमपरायणः
udayādityasaṃkāśo vibhāvasusamadyutiḥ ||
śakaṭena sadā yāti sa paśyanparvatātmaje
||8||उदयादित्यसंकाशो विभावसुसमद्युतिः ॥
शकटेन सदा याति स पश्यन्पर्वतात्मजे
gato dadarśa taṃ raudraṃ piśācaṃ ca bhayāvaham ||
sa piśācaḥ kṣudhāviṣṭo bhoktukāmo'bhyadhāvata
||9||गतो ददर्श तं रौद्रं पिशाचं च भयावहम् ॥
स पिशाचः क्षुधाविष्टो भोक्तुकामोऽभ्यधावत
dṛṣṭvā taṃ śakaṭārūḍhaṃ brāhmaṇaṃ śākaṭāyanam ||
. śakaṭasya dhvaniṃ śrutvā rūpaṃ dṛṣṭvā dvijasya ca
||10||दृष्ट्वा तं शकटारूढं ब्राह्मणं शाकटायनम् ॥
. शकटस्य ध्वनिं श्रुत्वा रूपं दृष्ट्वा द्विजस्य च
tathārūpaḥ piśācastu karṇābhyāṃ badhirīkṛtaḥ ||
ātmatrāṇaparo bhūtvā naṣṭaḥ kaṣṭena pārvati ||
taṃ dhāvaṃtaṃ samālokya piśācaṃ brāhmaṇo'bravīt
||11||तथारूपः पिशाचस्तु कर्णाभ्यां बधिरीकृतः ॥
आत्मत्राणपरो भूत्वा नष्टः कष्टेन पार्वति ॥
तं धावंतं समालोक्य पिशाचं ब्राह्मणोऽब्रवीत्
piśāca trastarūpo'si tvaritaścaiva lakṣyase ||
kva dhāvasi samācakṣva kutaste bhayamāgatam
||12||पिशाच त्रस्तरूपोऽसि त्वरितश्चैव लक्ष्यसे ॥
क्व धावसि समाचक्ष्व कुतस्ते भयमागतम्
piśāca uvāca
śakaṭasyāsya mahato ghoṣaṃ śrutvā bhayaṃkaram ||
karṇābhyāṃ badhiro jāto visaṃjñastava darśanāt
||13||शकटस्यास्य महतो घोषं श्रुत्वा भयंकरम् ॥
कर्णाभ्यां बधिरो जातो विसंज्ञस्तव दर्शनात्
brāhmaṇa uvāca
piśācānāṃ baliṣṭhāśca śrūyaṃte brahmarākṣasāḥ ||
sa tvaṃ māṃ bhoktukāmo'si vikhyāto brahmarākṣasaḥ
||14||पिशाचानां बलिष्ठाश्च श्रूयंते ब्रह्मराक्षसाः ॥
स त्वं मां भोक्तुकामोऽसि विख्यातो ब्रह्मराक्षसः
piśāca uvāca
piśācānāṃ samartho'smi naṣṭo'haṃ tava darśanāt ||
duḥkhaṃ hi mṛtyuḥ sarveṣāṃ jīvitaṃ ca sudurllabham ||
ato bhītaḥ palāyāmi jīvahetoḥ sukhārthataḥ
||15||पिशाचानां समर्थोऽस्मि नष्टोऽहं तव दर्शनात् ॥
दुःखं हि मृत्युः सर्वेषां जीवितं च सुदुर्ल्लभम् ॥
अतो भीतः पलायामि जीवहेतोः सुखार्थतः
brāhmaṇa uvāca
kutaḥ piśāca saukhyaṃ te maraṇaṃ śreya eva te ||
paiśācī kutsitā yoniḥ pāpināmeva jāyate
||16||कुतः पिशाच सौख्यं ते मरणं श्रेय एव ते ॥
पैशाची कुत्सिता योनिः पापिनामेव जायते
piśāca uvāca
sarvatra hi gato jīvo bhavatyeva sukhāśrayaḥ ||
tasmājjīvitumicchāmi prasīda brahmarākṣasa
||17||सर्वत्र हि गतो जीवो भवत्येव सुखाश्रयः ॥
तस्माज्जीवितुमिच्छामि प्रसीद ब्रह्मराक्षस
brāhmaṇa uvāca
nāhaṃ tvāṃ bhoktukāmo'smi brāhmaṇo'haṃ na rākṣasaḥ ||
sarvabhūtahitārthāya vicarāmi mahītale
||18||नाहं त्वां भोक्तुकामोऽस्मि ब्राह्मणोऽहं न राक्षसः ॥
सर्वभूतहितार्थाय विचरामि महीतले
sarveṣāmeva jaṃtūnāṃ maitro brāhmaṇa ucyate ||
mā kuruṣva bhayaṃ matto mitrabhāvagato hyaham
||19||सर्वेषामेव जंतूनां मैत्रो ब्राह्मण उच्यते ॥
मा कुरुष्व भयं मत्तो मित्रभावगतो ह्यहम्
tasya tadvacanaṃ śrutvā piśācaḥ svasthamānasaḥ ||
praṇamya pratyuvācedaṃ brāhmaṇaṃ śākaṭāyanam
||20||तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पिशाचः स्वस्थमानसः ॥
प्रणम्य प्रत्युवाचेदं ब्राह्मणं शाकटायनम्
yadi te sarvabhūtānāṃ dattā hyabhayadakṣiṇā ||
karmaṇā manasā vācā mitrabhāvaṃ gato yadi
||21||यदि ते सर्वभूतानां दत्ता ह्यभयदक्षिणा ॥
कर्मणा मनसा वाचा मित्रभावं गतो यदि
pṛcchāmi tvāṃ mahābhāga saṃśayo hṛdaye sthitaḥ ||
śrutvānukaṃpayā samyaktanme vyākhyātumarhasi
||22||पृच्छामि त्वां महाभाग संशयो हृदये स्थितः ॥
श्रुत्वानुकंपया सम्यक्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
kena karmavipākena paiśācaṃ yāti mānavaḥ ||
piśācatvātkathaṃ muktiḥ prāpyate pāpakarmabhiḥ
||23||केन कर्मविपाकेन पैशाचं याति मानवः ॥
पिशाचत्वात्कथं मुक्तिः प्राप्यते पापकर्मभिः
iti tasya vacaḥ śrutvā piśācasya varānane ||
mamatvenāvṛtastasmai prāvocacchākaṭāyanaḥ
||24||इति तस्य वचः श्रुत्वा पिशाचस्य वरानने ॥
ममत्वेनावृतस्तस्मै प्रावोचच्छाकटायनः
apahṛtya ca viprasvaṃ devasvaṃ ca viśeṣataḥ ||
tena pāpena pāpiṣṭhāḥ piśācatvaṃ prayāṃti ca
||25||अपहृत्य च विप्रस्वं देवस्वं च विशेषतः ॥
तेन पापेन पापिष्ठाः पिशाचत्वं प्रयांति च
pitaraṃ mātaraṃ caiva striyaṃ bālaṃ dvijaṃ tathā ||
vaṃcayitvā haratyarthaṃ sa piśāco bhavennaraḥ
||26||पितरं मातरं चैव स्त्रियं बालं द्विजं तथा ॥
वंचयित्वा हरत्यर्थं स पिशाचो भवेन्नरः
rājadravyaṃ gṛhītvā tu na yajenna dadāti yaḥ ||
ātmānameva puṣṇāti piśācatvaṃ sa gacchati
||27||राजद्रव्यं गृहीत्वा तु न यजेन्न ददाति यः ॥
आत्मानमेव पुष्णाति पिशाचत्वं स गच्छति
viśvāsaghātakā ye ca paradāraratāśca ye ||
prāpnuvaṃti piśācatvaṃ tathā ye vedaniṃdakāḥ
||28||विश्वासघातका ये च परदाररताश्च ये ॥
प्राप्नुवंति पिशाचत्वं तथा ये वेदनिंदकाः
niṃdaṃti ye purāṇāni dharmaśāstrāṇi sarvadā ||
te bhavaṃti piśācāśca ye sadā piśunā narāḥ
||29||निंदंति ये पुराणानि धर्मशास्त्राणि सर्वदा ॥
ते भवंति पिशाचाश्च ये सदा पिशुना नराः
iti te kathitaṃ sarvaṃ vedaprāmāṇyato'dhunā ||
idānīṃ kathayiṣyāmi yastvaṃ jātosi tacchṛṇu
||30||इति ते कथितं सर्वं वेदप्रामाण्यतोऽधुना ॥
इदानीं कथयिष्यामि यस्त्वं जातोसि तच्छृणु
somako nāma śūdrastvaṃ paramarmaprakāśakaḥ ||
viśvāsaghātako jāto devabrāhmaṇadūṣakaḥ
||31||सोमको नाम शूद्रस्त्वं परमर्मप्रकाशकः ॥
विश्वासघातको जातो देवब्राह्मणदूषकः
nāstiko bhinnamaryādo janmanyatrāpi saptame ||
sakulaṃ pātayitvātra narake dāruṇe bhṛśam
||32||नास्तिको भिन्नमर्यादो जन्मन्यत्रापि सप्तमे ॥
सकुलं पातयित्वात्र नरके दारुणे भृशम्
piśācayoniṃ saṃprāptaḥ punaḥ prāpsyasi rauravam ||
mahārauravasaṃjñaṃ tu krakacaṃ kālasūtrakam ||
yaṃtrapīḍanakaṃ raudraṃ mathanaṃ kumbhavālukam
||33||पिशाचयोनिं संप्राप्तः पुनः प्राप्स्यसि रौरवम् ॥
महारौरवसंज्ञं तु क्रकचं कालसूत्रकम् ॥
यंत्रपीडनकं रौद्रं मथनं कुम्भवालुकम्
ityevaṃ vadatastasya brāhmaṇasya yaśasvini ||
sasmāra prāktanaṃ janma satsaṃgātkutsitaṃ svakam
||34||इत्येवं वदतस्तस्य ब्राह्मणस्य यशस्विनि ॥
सस्मार प्राक्तनं जन्म सत्संगात्कुत्सितं स्वकम्
duḥkhābhibhūto niśceṣṭo dhigdhigityasakṛdbruvan ||
patito bhūtale devi idaṃ vākyamathābravīt
||35||दुःखाभिभूतो निश्चेष्टो धिग्धिगित्यसकृद्ब्रुवन् ॥
पतितो भूतले देवि इदं वाक्यमथाब्रवीत्
aho kenāpi puṇyena bhavatā saha darśanam ||
jātaṃ mamālpapuṇyasya dīnasya kṛpaṇasya ca
||36||अहो केनापि पुण्येन भवता सह दर्शनम् ॥
जातं ममाल्पपुण्यस्य दीनस्य कृपणस्य च
nāsti dharmasamaṃ mitraṃ nāsti dharmasamā gatiḥ ||
nāsti dharmasamṃ trāṇaṃ sa ca nāsti mama prabho
||37||नास्ति धर्मसमं मित्रं नास्ति धर्मसमा गतिः ॥
नास्ति धर्मसम्ं त्राणं स च नास्ति मम प्रभो
magno'haṃ duḥkhajaladhau magno'haṃ pāpakardame ||
bhrāṃto'hamaṃdhatamasi tatastvāṃ śaraṇaṃ gataḥ
||38||मग्नोऽहं दुःखजलधौ मग्नोऽहं पापकर्दमे ॥
भ्रांतोऽहमंधतमसि ततस्त्वां शरणं गतः
namaste'stu mahābhāga kiṃ karomi praśādhi mām ||
tattapobalanirdiṣṭamidaṃ prāptaṃ mayā'dhunā
||39||नमस्तेऽस्तु महाभाग किं करोमि प्रशाधि माम् ॥
तत्तपोबलनिर्दिष्टमिदं प्राप्तं मयाऽधुना
evaṃ nigadatastasya piśācasya varānane ||
kathayāmāsa māhātmyaṃ sa vipraḥ śākaṭāyanaḥ
||40||एवं निगदतस्तस्य पिशाचस्य वरानने ॥
कथयामास माहात्म्यं स विप्रः शाकटायनः
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni āsamudragatāni vai ||
kṣetrāṇi yāni saṃtīha teṣāṃ kṣetraṃ supuṇyadam
||41||पृथिव्यां यानि तीर्थानि आसमुद्रगतानि वै ॥
क्षेत्राणि यानि संतीह तेषां क्षेत्रं सुपुण्यदम्
mahākālavanaṃ kṣetraṃ pralaye'pyakṣayaṃ gatam ||
liṃgaṃ tatra mahākṣetre piśācatvavināśanam
||42||महाकालवनं क्षेत्रं प्रलयेऽप्यक्षयं गतम् ॥
लिंगं तत्र महाक्षेत्रे पिशाचत्वविनाशनम्
ḍhuṃḍheśvarasya devasya dakṣiṇe tridaśārcitam ||
paiśācaṃ vidyate bhūyaḥ piśācayonināśanam ||
tasya darśanamātreṇa piśācatvātpramokṣyase ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā sa piśāco varānane ||
ājagāma tvarāyukto namaskṛtya dvijaṃ tadā
||44||ढुंढेश्वरस्य देवस्य दक्षिणे त्रिदशार्चितम् ॥
पैशाचं विद्यते भूयः पिशाचयोनिनाशनम् ॥
तस्य दर्शनमात्रेण पिशाचत्वात्प्रमोक्ष्यसे ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स पिशाचो वरानने ॥
आजगाम त्वरायुक्तो नमस्कृत्य द्विजं तदा
mahākālavane puṇye samīhitaphalaprade ||
dadarśa tatra talliṃgaṃ snātvā śiprājale śubhe
||45||महाकालवने पुण्ये समीहितफलप्रदे ॥
ददर्श तत्र तल्लिंगं स्नात्वा शिप्राजले शुभे
darśanāttasya liṃgasya sa piśāco varānane ||
tatkṣaṇāddivyadehastu divyābharaṇabhūṣitaḥ
||46||दर्शनात्तस्य लिंगस्य स पिशाचो वरानने ॥
तत्क्षणाद्दिव्यदेहस्तु दिव्याभरणभूषितः
divyaṃ vimānamārūḍho gato loke sanātane ||
uddhṛtya sakalaṃ gotraṃ mātṛkaṃ paitṛkaṃ tathā
||47||दिव्यं विमानमारूढो गतो लोके सनातने ॥
उद्धृत्य सकलं गोत्रं मातृकं पैतृकं तथा
dṛṣṭvā tanmahadāścaryaṃ māhātmyātiśayaṃ śriye ||
proktaṃ devairvimānasthaiḥ siddhairākāśagaistathā
||48||दृष्ट्वा तन्महदाश्चर्यं माहात्म्यातिशयं श्रिये ॥
प्रोक्तं देवैर्विमानस्थैः सिद्धैराकाशगैस्तथा
piśācopi gataḥ svargamasya liṃgasya darśanāt|
ato devaḥ sa vikhyāto bhaviṣyati mahītale ||
piśāceśvarasaṃjñastu sarvapāpapraṇāśanaḥ
||49||पिशाचोपि गतः स्वर्गमस्य लिंगस्य दर्शनात्।
अतो देवः स विख्यातो भविष्यति महीतले ॥
पिशाचेश्वरसंज्ञस्तु सर्वपापप्रणाशनः
ye paśyaṃti narā devi piśāceśvarasaṃjñakam |
teṣāṃ hi pitaraḥ sadyo ye cāpi niraye sthitāḥ ||
piśācatvādvimucyaṃte svargaṃ yāṃti na saṃśayaḥ
||50||ये पश्यंति नरा देवि पिशाचेश्वरसंज्ञकम् ।
तेषां हि पितरः सद्यो ये चापि निरये स्थिताः ॥
पिशाचत्वाद्विमुच्यंते स्वर्गं यांति न संशयः
aśvamedhasya yajñasya samyagiṣṭasya yatphalam ||
tatphalaṃ labhate so'pi piśāceśvaradarśanāt ||
gayāyāṃ piṃḍadānena yatpuṇyaṃ samudāhṛtam ||
tatpuṇyamadhikaṃ jñeyaṃ piśāceśvaradarśanāt
||52||अश्वमेधस्य यज्ञस्य सम्यगिष्टस्य यत्फलम् ॥
तत्फलं लभते सोऽपि पिशाचेश्वरदर्शनात् ॥
गयायां पिंडदानेन यत्पुण्यं समुदाहृतम् ॥
तत्पुण्यमधिकं ज्ञेयं पिशाचेश्वरदर्शनात्
ye paśyaṃti caturdaśyāṃ piśāceśvarasaṃjñakam ||
pretatvaṃ ca piśācatvaṃ kule teṣāṃ na jāyate
||53||ये पश्यंति चतुर्दश्यां पिशाचेश्वरसंज्ञकम् ॥
प्रेतत्वं च पिशाचत्वं कुले तेषां न जायते
na viyoniṃ naro yāti narakaṃ ca na paśyati ||
prasaṃgenāpi yaḥ paśyetpiśāceśvarasaṃjñakam
||54||न वियोनिं नरो याति नरकं च न पश्यति ॥
प्रसंगेनापि यः पश्येत्पिशाचेश्वरसंज्ञकम्
sarvaiśvaryasamāyuktaḥ sarvabandhusamanvitaḥ ||
modate pitṛloke sa piśāceśvaradarśanāt
||55||सर्वैश्वर्यसमायुक्तः सर्वबन्धुसमन्वितः ॥
मोदते पितृलोके स पिशाचेश्वरदर्शनात्
kīrtanānmucyate pāpāddṛṣṭvā svargaṃ ca gacchati ||
sparśanādasya liṃgasya punātyāsaptamaṃ kulam
||56||कीर्तनान्मुच्यते पापाद्दृष्ट्वा स्वर्गं च गच्छति ॥
स्पर्शनादस्य लिंगस्य पुनात्यासप्तमं कुलम्
tadaiva sa naro muktaḥ saṃsāranigaḍādibhiḥ ||
yadaiva vīkṣate liṃgaṃ piśāceśvarasaṃjñakam
||57||तदैव स नरो मुक्तः संसारनिगडादिभिः ॥
यदैव वीक्षते लिंगं पिशाचेश्वरसंज्ञकम्
yajñānāṃ tapasāṃ caiva dānānāṃ caiva yatphalam ||
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ jāyate tasya darśanāt
||58||यज्ञानां तपसां चैव दानानां चैव यत्फलम् ॥
तत्फलं कोटिगुणितं जायते तस्य दर्शनात्
yadi paśyeccaturdaśyāṃ vaiśākhe kārttike tathā |
tasya puṇyamasaṃkhyātaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ
||59||यदि पश्येच्चतुर्दश्यां वैशाखे कार्त्तिके तथा ।
तस्य पुण्यमसंख्यातं जायते नात्र संशयः
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
piśāceśvaradevasya śrūyatāṃ saṃgameśvaram
||60||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
पिशाचेश्वरदेवस्य श्रूयतां संगमेश्वरम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe piśāceśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ || 68 ||
cha