śṛṇu paṃcāśadekonaṃ deveśaṃ pṛthukeśvaram
īśvara uvāca
śṛṇu paṃcāśadekonaṃ deveśaṃ pṛthukeśvaram ||
yasya darśanamātreṇa sārvabhaumo naro bhavet
||1||शृणु पंचाशदेकोनं देवेशं पृथुकेश्वरम् ॥
यस्य दर्शनमात्रेण सार्वभौमो नरो भवेत्
vaṃśe svāyaṃbhuve devi hyaṃgo rājā babhūva ha ||
mṛtyostu duhitā tena pariṇītā sudurmukhā
||2||वंशे स्वायंभुवे देवि ह्यंगो राजा बभूव ह ॥
मृत्योस्तु दुहिता तेन परिणीता सुदुर्मुखा
venanāmā suto jāto nāstiko dharmadūṣakaḥ ||
devabrahmasvahārī ca parabhāryāpahārakaḥ
||3||वेननामा सुतो जातो नास्तिको धर्मदूषकः ॥
देवब्रह्मस्वहारी च परभार्यापहारकः
sa ca śapto dvijairdevi tatkṣaṇānnidhanaṃ gataḥ ||
tadūrormathyamānāttu nipeturmlechajātayaḥ
||4||स च शप्तो द्विजैर्देवि तत्क्षणान्निधनं गतः ॥
तदूरोर्मथ्यमानात्तु निपेतुर्म्लेछजातयः
śarīre māturaṃśena kṛṣṇāṃjanacayaprabhāḥ ||
pituraṃśātsamutpanno dhārmiko dvijasattamaiḥ ||
mathitāddakṣiṇāddhastātpṛthuḥ prathitavikramaḥ
||5||शरीरे मातुरंशेन कृष्णांजनचयप्रभाः ॥
पितुरंशात्समुत्पन्नो धार्मिको द्विजसत्तमैः ॥
मथिताद्दक्षिणाद्धस्तात्पृथुः प्रथितविक्रमः
sa viprairabhiṣiktaśca tapaḥ kṛtvā suduṣkaram ||
viṣṇorvareṇa mahatā prabhutvamagamannṛpaḥ
||6||स विप्रैरभिषिक्तश्च तपः कृत्वा सुदुष्करम् ॥
विष्णोर्वरेण महता प्रभुत्वमगमन्नृपः
sa ca svādhyāyarahitā nirvaṣaṭkāranirddhanāḥ ||
hāhābhūtāḥ prajā dṛṣṭvā tato'bhūdduḥkhito nṛpaḥ
||7||स च स्वाध्यायरहिता निर्वषट्कारनिर्द्धनाः ॥
हाहाभूताः प्रजा दृष्ट्वा ततोऽभूद्दुःखितो नृपः
sa dogdhumaicchattrailokyaṃ sadevāsuramānuṣam
||8||स दोग्धुमैच्छत्त्रैलोक्यं सदेवासुरमानुषम्
etasminnaṃtare prāpto nārado munisattayaḥ ||
krodhāviṣṭaṃ pṛthuṃ dṛṣṭvā vākyaṃ cedamuvāca ha
||9||एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो नारदो मुनिसत्तयः ॥
क्रोधाविष्टं पृथुं दृष्ट्वा वाक्यं चेदमुवाच ह
lokatrayavināśāya mā kopaṃ kuru bhūpate ||
pṛthvyānayā grāsitāni sasyāni vividhāni ca ||
gilitāni ca annāni viddhyevaitanmataṃ mama
||10||लोकत्रयविनाशाय मा कोपं कुरु भूपते ॥
पृथ्व्यानया ग्रासितानि सस्यानि विविधानि च ॥
गिलितानि च अन्नानि विद्ध्येवैतन्मतं मम
nāradasya ca vākyena krodhaṃ cakre pṛthustadā ||
nirdagdhumaicchatpṛthivīṃ saśai lavanakānanām
||11||नारदस्य च वाक्येन क्रोधं चक्रे पृथुस्तदा ॥
निर्दग्धुमैच्छत्पृथिवीं सशै लवनकाननाम्
mumoca śastramāgneyaṃ tena sā dharaṇī tadā ||
dahyamānā bhayārttā ca gaurbhūtvā pṛdhumabhyagāt
||12||मुमोच शस्त्रमाग्नेयं तेन सा धरणी तदा ॥
दह्यमाना भयार्त्ता च गौर्भूत्वा पृधुमभ्यगात्
sā vadhyamānā tenaiva nṛpaṃ vacanamabravīt ||
śaraṇaṃ samanuprāptā gaurahaṃ nṛpasattama
||13||सा वध्यमाना तेनैव नृपं वचनमब्रवीत् ॥
शरणं समनुप्राप्ता गौरहं नृपसत्तम
gauravadhyā mahīpāla vatsaṃ kṛtvā ca dugdhi mām
||14||गौरवध्या महीपाल वत्सं कृत्वा च दुग्धि माम्
tasyāstadvacanaṃ śrutvā dudoha nṛpasattamaḥ ||
bhāsvadratnāni sasyāni kṛtvā vatsaṃ himālayam
||15||तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा दुदोह नृपसत्तमः ॥
भास्वद्रत्नानि सस्यानि कृत्वा वत्सं हिमालयम्
jātāḥ prajāśca sumukhāḥ pravṛttaśca mahotsavaḥ ||
pravṛttā yāgadānādi kriyā magalapūrvikāḥ
||16||जाताः प्रजाश्च सुमुखाः प्रवृत्तश्च महोत्सवः ॥
प्रवृत्ता यागदानादि क्रिया मगलपूर्विकाः
rājātha ciṃtayāmāsa mayā pāpamidaṃ kṛtam ||
avadhyāśca striyaḥ proktā gauravadhyā dvijastathā
||17||राजाथ चिंतयामास मया पापमिदं कृतम् ॥
अवध्याश्च स्त्रियः प्रोक्ता गौरवध्या द्विजस्तथा
strīrūpadhāriṇī pṛthvī mohādeṣā mayā hatā ||
govadhe ca kṛtā buddhiraho pāpaparaṃparā ||
tasmādvahniṃ pravekṣyāmi citāṃ kṛtvā na saṃśayaḥ
||16||स्त्रीरूपधारिणी पृथ्वी मोहादेषा मया हता ॥
गोवधे च कृता बुद्धिरहो पापपरंपरा ॥
तस्माद्वह्निं प्रवेक्ष्यामि चितां कृत्वा न संशयः
evaṃ ciṃtayatastasya pṛthoramitatejasaḥ ||
ājagāma punastatra nārado bhagavānṛṣiḥ
||19||एवं चिंतयतस्तस्य पृथोरमिततेजसः ॥
आजगाम पुनस्तत्र नारदो भगवानृषिः
dṛṣṭvā tathāvidhaṃ dīnaṃ ciṃtayānaṃ pṛthuṃ priye ||
uvāca nārado dhīmānkimetaditi pārthiva
||20||दृष्ट्वा तथाविधं दीनं चिंतयानं पृथुं प्रिये ॥
उवाच नारदो धीमान्किमेतदिति पार्थिव
tataḥ sa kathayāmāsa mayā pāpamidaṃ kṛtam ||
avadhyā strī hatā vipra kṛtā buddhiśca govadhe
||21||ततः स कथयामास मया पापमिदं कृतम् ॥
अवध्या स्त्री हता विप्र कृता बुद्धिश्च गोवधे
kām̐llokānu gami ṣyāmi kṛtvā karma sudāruṇam ||
mariṣyāmi na saṃdeho brahmahā pāpapūruṣaḥ
||22||काँल्लोकानु गमि ष्यामि कृत्वा कर्म सुदारुणम् ॥
मरिष्यामि न संदेहो ब्रह्महा पापपूरुषः
atha ceṣṭopadeśena duḥkhāduddhara māṃ dvija ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā kathayāmāsa nāradaḥ ||
mahāpāpapraśamanaṃ liṃgamāhātmyamuttamam
||23||अथ चेष्टोपदेशेन दुःखादुद्धर मां द्विज ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कथयामास नारदः ॥
महापापप्रशमनं लिंगमाहात्म्यमुत्तमम्
mahākālavane liṃgamabhayeśvarapaścime ||
mahāpāpakṣayakaraṃ vidyate tatra bhūpate ||
gaccha tvaṃ sahasā rājaṃstatra pūto bhaviṣyasi
||24||महाकालवने लिंगमभयेश्वरपश्चिमे ॥
महापापक्षयकरं विद्यते तत्र भूपते ॥
गच्छ त्वं सहसा राजंस्तत्र पूतो भविष्यसि
nāradasya vacaḥ śrutvā pṛdhustatra jagāma saḥ ||
dṛṣṭvā liṃgaṃ ca vai ramyaṃ vipāpastatkṣaṇādabhūt
||25||नारदस्य वचः श्रुत्वा पृधुस्तत्र जगाम सः ॥
दृष्ट्वा लिंगं च वै रम्यं विपापस्तत्क्षणादभूत्
dvādaśādityasaṃkāśo babhūva pṛthivīpatiḥ
||26||द्वादशादित्यसंकाशो बभूव पृथिवीपतिः
tatoṃ'tarikṣagairdevi kṛtaṃ nāma varānane ||
pṛthunā pūjito yasmādbhaviṣyati mahītale ||
adyaprabhṛti vikhyāto devo'yaṃ pṛthukeśvaraḥ
||27||ततोंऽतरिक्षगैर्देवि कृतं नाम वरानने ॥
पृथुना पूजितो यस्माद्भविष्यति महीतले ॥
अद्यप्रभृति विख्यातो देवोऽयं पृथुकेश्वरः
ye ca drakṣyaṃti deveśaṃ pṛthukeśvaramīśvaram ||
te sarvakāmasaṃpūrṇā bhaviṣyaṃti mahītale
||28||ये च द्रक्ष्यंति देवेशं पृथुकेश्वरमीश्वरम् ॥
ते सर्वकामसंपूर्णा भविष्यंति महीतले
ajñānājjñānato vāpi yatpāpaṃ jāyate nṛṇām ||
tatpāpaṃ yāsyati kṣipraṃ pṛthukeśvaradarśanāt
||29||अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि यत्पापं जायते नृणाम् ॥
तत्पापं यास्यति क्षिप्रं पृथुकेश्वरदर्शनात्
vācikaṃ mānasaṃ vāpi kāyikaṃ guhyasaṃbhavam ||
prakāśaṃ vā kṛtaṃ pāpaṃ prasaṃgādapi yatkṛtam ||
tatsarvaṃ yāsyati kṣipraṃ puthukeśvaradarśanāt
||30||वाचिकं मानसं वापि कायिकं गुह्यसंभवम् ॥
प्रकाशं वा कृतं पापं प्रसंगादपि यत्कृतम् ॥
तत्सर्वं यास्यति क्षिप्रं पुथुकेश्वरदर्शनात्
pūjayiṣyaṃti ye bhaktyā devaṃ vai pṛdhukeśvaram ||
rājyaṃ prāpsyaṃti te samyaṅnṛloke ca triviṣṭape
||31||पूजयिष्यंति ये भक्त्या देवं वै पृधुकेश्वरम् ॥
राज्यं प्राप्स्यंति ते सम्यङ्नृलोके च त्रिविष्टपे
bhuktvā rājyaṃ manuṣyāṇāṃ devānāṃ ca mahītale ||
yāsyaṃti paramaṃ sthānaṃ brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ
||32||भुक्त्वा राज्यं मनुष्याणां देवानां च महीतले ॥
यास्यंति परमं स्थानं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः
ityuktvā devasaṃghaiśca pūjitaḥ pṛthukeśvaraḥ ||
pṛthuḥ śaśāsa pṛthivīṃ sapattanāṃ saparvatām
||33||इत्युक्त्वा देवसंघैश्च पूजितः पृथुकेश्वरः ॥
पृथुः शशास पृथिवीं सपत्तनां सपर्वताम्
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
pṛthukeśvara devasya śṛṇu vai sthāvareśvaram
||34||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
पृथुकेश्वर देवस्य शृणु वै स्थावरेश्वरम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe caturaśītiliṃgamāhātmye pṛthukeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmaikonapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ || 49 ||