meghanādeśvaramāhātmyavarṇanam
śrīhara uvāca
meghanādeśvaraṃ devi trayoviṃśatimaṃ śṛṇu ||
yasya darśanamātreṇa prāpyate sarvasiddhayaḥ
||1||मेघनादेश्वरं देवि त्रयोविंशतिमं शृणु ॥
यस्य दर्शनमात्रेण प्राप्यते सर्वसिद्धयः
rājamūlā mahādevi yogakṣemāḥ suvṛṣṭayaḥ ||
prajāśca vyādhayaścaiva maraṇaṃ ca bhayāni ca
||2||राजमूला महादेवि योगक्षेमाः सुवृष्टयः ॥
प्रजाश्च व्याधयश्चैव मरणं च भयानि च
rājā kṛtaṃ tathā tretā dvāparaśca tathā kaliḥ ||
rājamūlāni sarvāṇi rājādharmasya kāraṇam
||3||राजा कृतं तथा त्रेता द्वापरश्च तथा कलिः ॥
राजमूलानि सर्वाणि राजाधर्मस्य कारणम्
rājā babhūva loke'sminmadāṃdhonāma pārvati ||
ahaṃkārāvṛto duṣṭo devabrāhmaṇakaṃṭakaḥ
||4||राजा बभूव लोकेऽस्मिन्मदांधोनाम पार्वति ॥
अहंकारावृतो दुष्टो देवब्राह्मणकंटकः
kali dvāparayoḥ saṃdhau tasya doṣācca bhāmini ||
anāvṛṣṭirabhūddhorā loke dvādaśavārṣikī
||5||कलि द्वापरयोः संधौ तस्य दोषाच्च भामिनि ॥
अनावृष्टिरभूद्धोरा लोके द्वादशवार्षिकी
na vavarṣa sahasrākṣaḥ pratilomo'bhavatprabhuḥ ||
nādṛśyantāpi rātryaṃte kuta evābhrajātayaḥ
||6||न ववर्ष सहस्राक्षः प्रतिलोमोऽभवत्प्रभुः ॥
नादृश्यन्तापि रात्र्यंते कुत एवाभ्रजातयः
nadyaḥ saṃkṣiptatoyaughāḥ kvacidaṃtarhitāstadā ||
nivṛttayajñasvādhyāyā nirvaṣaṭkāramaṃgalāḥ
||7||नद्यः संक्षिप्ततोयौघाः क्वचिदंतर्हितास्तदा ॥
निवृत्तयज्ञस्वाध्याया निर्वषट्कारमंगलाः
ucchinnakṛṣi gorakṣā nivṛttavipaṇāstathā ||
asthikaṃkālasaṃkīrṇā hāhābhūtanarākulāḥ
||8||उच्छिन्नकृषि गोरक्षा निवृत्तविपणास्तथा ॥
अस्थिकंकालसंकीर्णा हाहाभूतनराकुलाः
śūnyabhūyiṣṭhanagarā dagdhagrāmaniveśinaḥ ||
gojāśvamahiṣairhīnā bhakṣyamāṇāḥ parasparam
||9||शून्यभूयिष्ठनगरा दग्धग्रामनिवेशिनः ॥
गोजाश्वमहिषैर्हीना भक्ष्यमाणाः परस्परम्
āśramānsaṃparityajya paryadhāvannitastataḥ ||
brāhmaṇā duḥkhabahulā mṛtā naṣṭāśca pārvati
||10||आश्रमान्संपरित्यज्य पर्यधावन्नितस्ततः ॥
ब्राह्मणा दुःखबहुला मृता नष्टाश्च पार्वति
sūṣṭirunmūlitā sarvā jaṃgamā sthāvarākhilā ||
etasminnaṃtare devāḥ śakrādyā bhayavihvalāḥ
||11||सूष्टिरुन्मूलिता सर्वा जंगमा स्थावराखिला ॥
एतस्मिन्नंतरे देवाः शक्राद्या भयविह्वलाः
śaraṇyaṃ śaraṇaṃ jagmurdevadevaṃ janārdanam ||
kṣīrodasyottare kūle śvetadvīpaṃ manoramam
||12||शरण्यं शरणं जग्मुर्देवदेवं जनार्दनम् ॥
क्षीरोदस्योत्तरे कूले श्वेतद्वीपं मनोरमम्
brahmalokādibhirlokairanaupamyaguṇaṃ śubham ||
sadānaṃdakaraṃ śāṃtaṃ sūryakoṭisamaprabham
||13||ब्रह्मलोकादिभिर्लोकैरनौपम्यगुणं शुभम् ॥
सदानंदकरं शांतं सूर्यकोटिसमप्रभम्
svecchākalpitavi nyāsaprāsādaśayanāsanam ||
vajreṃdranīlavaiḍūryacaṃdrakāṃtādidīpitam
||14||स्वेच्छाकल्पितवि न्यासप्रासादशयनासनम् ॥
वज्रेंद्रनीलवैडूर्यचंद्रकांतादिदीपितम्
jarāmṛtyubhayopetasarvavyādhivivarjitam ||
tasmindvīpe tato devi sūrya koṭisamaprabham ||
sāṣṭāṃgāṃ praṇatiṃ kṛtvā te devāḥ stutimabruvan
||15||जरामृत्युभयोपेतसर्वव्याधिविवर्जितम् ॥
तस्मिन्द्वीपे ततो देवि सूर्य कोटिसमप्रभम् ॥
साष्टांगां प्रणतिं कृत्वा ते देवाः स्तुतिमब्रुवन्
bhavānbrahmā ca rudraśca maheṃdro devasattamaḥ ||
bhavānkarttā vikarttā ca lokānāṃ prabhavo'vyayaḥ
||16||भवान्ब्रह्मा च रुद्रश्च महेंद्रो देवसत्तमः ॥
भवान्कर्त्ता विकर्त्ता च लोकानां प्रभवोऽव्ययः
evaṃ ca satyaṃ paramaṃ tapaśca paramaṃ tathā ||
pavitraṃ paramamārgaṃ yajñastvaṃ paramaḥ prabho ||
17 [ ||
paraṃ hautraṃ paraṃ dhāma tvāmāhuḥ puruṣaṃ param ||
evaṃ stutastadā taistu devadevo varānane
||18||एवं च सत्यं परमं तपश्च परमं तथा ॥
पवित्रं परममार्गं यज्ञस्त्वं परमः प्रभो ॥
१७ [ ॥
परं हौत्रं परं धाम त्वामाहुः पुरुषं परम् ॥
एवं स्तुतस्तदा तैस्तु देवदेवो वरानने
prāha devāṃstataḥ kṛṣṇaḥ kiṃ karomyadya vaḥ surāḥ ||
vijñaptastairharirdevo hyanāvṛṣṭyā prapīḍitaiḥ
||19||प्राह देवांस्ततः कृष्णः किं करोम्यद्य वः सुराः ॥
विज्ञप्तस्तैर्हरिर्देवो ह्यनावृष्ट्या प्रपीडितैः
upāyaḥ kathyatāṃ deva tuṣṭiḥ dhuṣṭiryathā bhavet ||
dhyānena ciṃtayitvā ca kathayāmāsa keśavaḥ
||20||उपायः कथ्यतां देव तुष्टिः धुष्टिर्यथा भवेत् ॥
ध्यानेन चिंतयित्वा च कथयामास केशवः
gacchadhvaṃ tridaśāḥ sarve mahākālavane śubhe ||
liṃgaṃ vṛṣṭikaraṃ tatra purā meghaiḥ pratiṣṭhitam
||21||गच्छध्वं त्रिदशाः सर्वे महाकालवने शुभे ॥
लिंगं वृष्टिकरं तत्र पुरा मेघैः प्रतिष्ठितम्
meghā vṛṣṭikarāḥ sarve tasmim̐lliṃge ca saṃti vai ||
tasya liṃgasya māhātmyādvṛṣṭireva bhaviṣyati
||22||मेघा वृष्टिकराः सर्वे तस्मिँल्लिंगे च संति वै ॥
तस्य लिंगस्य माहात्म्याद्वृष्टिरेव भविष्यति
pratīhāreśvarāddevādīśāne vidyate surāḥ ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā vāsudevasya pārvati
||23||प्रतीहारेश्वराद्देवादीशाने विद्यते सुराः ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वासुदेवस्य पार्वति
mahākālavane prāptā yatrāste liṃgamuttamam ||
tuṣṭuvuḥ parayā bhaktyā dṛṣṭvā devaṃ manoramam
||24||महाकालवने प्राप्ता यत्रास्ते लिंगमुत्तमम् ॥
तुष्टुवुः परया भक्त्या दृष्ट्वा देवं मनोरमम्
namaste'stu maheśāya namo'naṃtāya māline ||
namastaijasamūrttāya namaḥ sauṃdaryaśāline
||25||नमस्तेऽस्तु महेशाय नमोऽनंताय मालिने ॥
नमस्तैजसमूर्त्ताय नमः सौंदर्यशालिने
namo yogāya vedāya namaḥ piṃgajaṭāya te ||
anaṃtajñānadehāya nama īśvaramūrttaye
||26||नमो योगाय वेदाय नमः पिंगजटाय ते ॥
अनंतज्ञानदेहाय नम ईश्वरमूर्त्तये
namaḥ śubhrāṭṭahāsāya namaste'stu śikhaṃḍine ||
śaṃkarāya namaste'stu namastestu pinākine
||27||नमः शुभ्राट्टहासाय नमस्तेऽस्तु शिखंडिने ॥
शंकराय नमस्तेऽस्तु नमस्तेस्तु पिनाकिने
namoṃ'takāya bhavyāya tryaṃbakāyāstu te namaḥ ||
namaste bahurūpāya namaste'ciṃtyamūrttaye
||28||नमोंऽतकाय भव्याय त्र्यंबकायास्तु ते नमः ॥
नमस्ते बहुरूपाय नमस्तेऽचिंत्यमूर्त्तये
namo yogaśarīrāya namaste sarva sarvadā ||
naṣṭaṃ deva jagatsarvamanāvṛṣṭyā prapīḍitam
||29||नमो योगशरीराय नमस्ते सर्व सर्वदा ॥
नष्टं देव जगत्सर्वमनावृष्ट्या प्रपीडितम्
suvṛṣṭyā devadeveśa pāhi naḥ śaraṇāgatān ||
etasminnaṃtare meghā pārvaṇāṃgāravarcasaḥ
||30||सुवृष्ट्या देवदेवेश पाहि नः शरणागतान् ॥
एतस्मिन्नंतरे मेघा पार्वणांगारवर्चसः
liṃgamadhyātsamuttasthurvādayaṃto nabhastalam ||
anyonyavegābhihatā vavṛṣurbhūtale tadā
||31||लिंगमध्यात्समुत्तस्थुर्वादयंतो नभस्तलम् ॥
अन्योन्यवेगाभिहता ववृषुर्भूतले तदा
jātaṃ viniṣprabhaṃ sarvaṃ na prājñāyata kiṃcana ||
timiraughaparikṣiptā rejuścātha diśo daśa
||32||जातं विनिष्प्रभं सर्वं न प्राज्ञायत किंचन ॥
तिमिरौघपरिक्षिप्ता रेजुश्चाथ दिशो दश
te tasya devadevasya māhātmyena pratoṣitāḥ ||
devāḥ prītiṃ parāṃ jagmuḥ sarve'mṛtamivottamāḥ
||33||ते तस्य देवदेवस्य माहात्म्येन प्रतोषिताः ॥
देवाः प्रीतिं परां जग्मुः सर्वेऽमृतमिवोत्तमाः
tatastamaḥ saṃharato vineśuśca balāhakā ||
pravavuḥ śītalā vātāḥ praśāṃtāśca diśo daśa
||34||ततस्तमः संहरतो विनेशुश्च बलाहका ॥
प्रववुः शीतला वाताः प्रशांताश्च दिशो दश
śuddhaprabhāṇi jyotīṃṣi somaṃ cakruḥ pradakṣiṇām ||
avigrahaṃ grahāścakruḥ praśāṃtāścāpi sindhavaḥ
||35||शुद्धप्रभाणि ज्योतींषि सोमं चक्रुः प्रदक्षिणाम् ॥
अविग्रहं ग्रहाश्चक्रुः प्रशांताश्चापि सिन्धवः
maharṣayo viśokāśca gaṃdharvāśca kalaṃ jaguḥ ||
abhūtsṛṣṭiḥ punaḥ sarvā liṃgasyāsya prabhāvataḥ
||36||महर्षयो विशोकाश्च गंधर्वाश्च कलं जगुः ॥
अभूत्सृष्टिः पुनः सर्वा लिंगस्यास्य प्रभावतः
suraiḥ saṃpūjya bhaktyā te cakrurnāma yathārthataḥ ||
asya liṃgasya māhātmyaṃ dṛṣṭvā prītāḥ surā bahu
||37||सुरैः संपूज्य भक्त्या ते चक्रुर्नाम यथार्थतः ॥
अस्य लिंगस्य माहात्म्यं दृष्ट्वा प्रीताः सुरा बहु
meghanādeśvaraṃ nāma bhaviṣyatyasya sarvataḥ ||
meghanādeśvarākhyānaṃ mayā te kathitaṃ priye
||38||मेघनादेश्वरं नाम भविष्यत्यस्य सर्वतः ॥
मेघनादेश्वराख्यानं मया ते कथितं प्रिये
bhaviṣyaṃti narā bhūmau kṛtārthāstatprabhāvataḥ ||
darśanādasya liṃgasya kāmavṛṣṭirbhaviṣyati
||39||भविष्यंति नरा भूमौ कृतार्थास्तत्प्रभावतः ॥
दर्शनादस्य लिंगस्य कामवृष्टिर्भविष्यति
kalpakoṭisahasrāṇi kalpakoṭiśatāni ca ||
kurvaṃlliṃgasya snapanaṃ rudraloke mahīyate
||40||कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च ॥
कुर्वंल्लिंगस्य स्नपनं रुद्रलोके महीयते
prabhāvaḥ paṭhyate yatra meghanādasya pārvati ||
ativṛṣṭiścaiva tato bhaviṣyati ca bhūtale
||41||प्रभावः पठ्यते यत्र मेघनादस्य पार्वति ॥
अतिवृष्टिश्चैव ततो भविष्यति च भूतले
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcamaāvaṃtyakhaṇḍe caturaśītiliṅgamāhātmye meghanādeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma trayoviṃśo 'dhyāyaḥ || 23 ||