ekonaviṃśatitamaṃ nāgacaṃḍeśvaraṃ priye
īśvara uvāca
ekonaviṃśatitamaṃ nāgacaṃḍeśvaraṃ priye ||
nirmālyalaṃghanāptapāpānmucyate yasya darśanāta
||1||एकोनविंशतितमं नागचंडेश्वरं प्रिये ॥
निर्माल्यलंघनाप्तपापान्मुच्यते यस्य दर्शनात
tasya prabhāvaṃ subhagaṃ kathayāmyatha vistarāt ||
śṛṇvekāgramanā devi sarvapāpapraṇāśanam
||2||तस्य प्रभावं सुभगं कथयाम्यथ विस्तरात् ॥
शृण्वेकाग्रमना देवि सर्वपापप्रणाशनम्
purā devarṣigaṃdharvāścāraṇā guhyakāstathā ||
upaviṣṭāḥ sudharmāyāṃ kathayaṃtaḥ śubhāṃ kathām
||3||पुरा देवर्षिगंधर्वाश्चारणा गुह्यकास्तथा ॥
उपविष्टाः सुधर्मायां कथयंतः शुभां कथाम्
etasminnaṃtare śakro devarṣiṃ nāradaṃ munim ||
papraccha sādaraṃ devi samāyātaṃ śucivratam
||4||एतस्मिन्नंतरे शक्रो देवर्षिं नारदं मुनिम् ॥
पप्रच्छ सादरं देवि समायातं शुचिव्रतम्
dṛṣṭvā vinayasaṃpannaṃ brahmacaryaparāyaṇam ||
mekhalājinakaupīnaṃ vīṇādaṇḍavibhūṣitam
||5||दृष्ट्वा विनयसंपन्नं ब्रह्मचर्यपरायणम् ॥
मेखलाजिनकौपीनं वीणादण्डविभूषितम्
tvayā dṛṣṭamidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ bhūrbhuvādikam ||
utpādyamānamutpannaṃ pralayacca sahasraśaḥ
||6||त्वया दृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं भूर्भुवादिकम् ॥
उत्पाद्यमानमुत्पन्नं प्रलयच्च सहस्रशः
tvattulyo nāsti loke'sminmu ktvaikaṃ parameṣṭhinam ||
jagatkāraṇamavyaktaṃ nityaṃ sadasadātmakam
||7||त्वत्तुल्यो नास्ति लोकेऽस्मिन्मु क्त्वैकं परमेष्ठिनम् ॥
जगत्कारणमव्यक्तं नित्यं सदसदात्मकम्
yogena tapasā bhaktyā yattvayā paritoṣitaḥ ||
trailokyamabhijānāsi tatsarvaṃ sarvataḥ sphuṭam
||8||योगेन तपसा भक्त्या यत्त्वया परितोषितः ॥
त्रैलोक्यमभिजानासि तत्सर्वं सर्वतः स्फुटम्
ato'haṃ praṣṭumicchāmi kathyatāṃ mama niścayam ||
pṛthivyāṃ pravaraṃ kṣetraṃ pāvanaṃ bhuktimuktidam
||9||अतोऽहं प्रष्टुमिच्छामि कथ्यतां मम निश्चयम् ॥
पृथिव्यां प्रवरं क्षेत्रं पावनं भुक्तिमुक्तिदम्
evaṃ śrutvā tadā dhyātvā ciṃtayāmāsa nāradaḥ ||
ciṃtayitvā ciraṃ kālamidaṃ vacanamabravīt
||10||एवं श्रुत्वा तदा ध्यात्वा चिंतयामास नारदः ॥
चिंतयित्वा चिरं कालमिदं वचनमब्रवीत्
devarāja smṛtaṃ puṇyaṃ kṣetrarājamanuttamam ||
kṣetrāṇāmuttamaṃ kṣetraṃ prayāgaṃ ca praśa syate
||11||देवराज स्मृतं पुण्यं क्षेत्रराजमनुत्तमम् ॥
क्षेत्राणामुत्तमं क्षेत्रं प्रयागं च प्रश स्यते
tasmāddaśaguṇaṃ kṣetraṃ mahākālasya kathyate ||
bhuktidaṃ muktidaṃ tacca darśanādapi vāsava
||12||तस्माद्दशगुणं क्षेत्रं महाकालस्य कथ्यते ॥
भुक्तिदं मुक्तिदं तच्च दर्शनादपि वासव
etacchrutvā sahasrākṣo varṇayitvā ca taṃ munim ||
sarvairdevagaṇaiḥ sārddhaṃ vimānasthastvarānvitaḥ
||13||एतच्छ्रुत्वा सहस्राक्षो वर्णयित्वा च तं मुनिम् ॥
सर्वैर्देवगणैः सार्द्धं विमानस्थस्त्वरान्वितः
aṃtarikṣasthito jiṣṇuradrākṣīcca suraiḥ saha ||
kṣetraṃ liṃgaiḥ samākīrṇamaṃgulasyāṃtaraṃ na hi
||14||अंतरिक्षस्थितो जिष्णुरद्राक्षीच्च सुरैः सह ॥
क्षेत्रं लिंगैः समाकीर्णमंगुलस्यांतरं न हि
ṣaṣṭikoṭisahasrāṇi ṣaṣṭikoṭiśatāni ca ||
mahākālavane ramye nirmālyaṃ laṃghyate katham
||15||षष्टिकोटिसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च ॥
महाकालवने रम्ये निर्माल्यं लंघ्यते कथम्
nirmālyalaṃghanāddoṣo mahānbhavati niścitam ||
ityālocya punardevi jagmuḥ svarge manoramāḥ
||16||निर्माल्यलंघनाद्दोषो महान्भवति निश्चितम् ॥
इत्यालोच्य पुनर्देवि जग्मुः स्वर्गे मनोरमाः
nirmālyadoṣabhītāste kṣetre na viviśuḥ surāḥ ||
etasminnaṃtare devi vimānasthā gaṇottamāḥ
||17||निर्माल्यदोषभीतास्ते क्षेत्रे न विविशुः सुराः ॥
एतस्मिन्नंतरे देवि विमानस्था गणोत्तमाः
gaṇairnānāvidhaiḥ geyairgīyamānaśca kiṃnaraiḥ ||
cāraṇaiḥ stūyamānastu svargalokaṃ vrajansuraiḥ
||18||गणैर्नानाविधैः गेयैर्गीयमानश्च किंनरैः ॥
चारणैः स्तूयमानस्तु स्वर्गलोकं व्रजन्सुरैः
praphullanayanairdṛṣṭaḥ ko'yaṃ dhanyo mahātapāḥ ||
tejasā dīpyamānoyampasarobhiśca sevyate
||19||प्रफुल्लनयनैर्दृष्टः कोऽयं धन्यो महातपाः ॥
तेजसा दीप्यमानोयम्पसरोभिश्च सेव्यते
papracchuramarāḥ sarve ko'yaṃ rudranibho gaṇaḥ ||
yāti kutra mahābāho hṛṣṭātmā prahasanmukhaḥ
||20||पप्रच्छुरमराः सर्वे कोऽयं रुद्रनिभो गणः ॥
याति कुत्र महाबाहो हृष्टात्मा प्रहसन्मुखः
pṛṣṭastadā suraiḥ sarvairvismayāviṣṭamānasaiḥ ||
kastvaṃ puruṣaśārdūla kiṃ tvayā sukṛtaṃ kṛtam
||21||पृष्टस्तदा सुरैः सर्वैर्विस्मयाविष्टमानसैः ॥
कस्त्वं पुरुषशार्दूल किं त्वया सुकृतं कृतम्
devānāṃ purato devi niḥśeṣaṃ kathitaṃ tadā ||
mahākālo mahādevaḥ pūjito bhaktitaḥ stutaḥ
||22||देवानां पुरतो देवि निःशेषं कथितं तदा ॥
महाकालो महादेवः पूजितो भक्तितः स्तुतः
hṛṣṭena tena me dattaṃ gaṇatvaṃ yatsudurlabham ||
nāma dattaṃ ca subhagaṃ nāgacaṃḍa iti dhruvam
||23||हृष्टेन तेन मे दत्तं गणत्वं यत्सुदुर्लभम् ॥
नाम दत्तं च सुभगं नागचंड इति ध्रुवम्
papracchuramarāstacca sādaraṃ gaṇasattama ||
nāgacaṃḍa tvayā tatra nirmālyaṃ patitaṃ tvatha
||24||पप्रच्छुरमरास्तच्च सादरं गणसत्तम ॥
नागचंड त्वया तत्र निर्माल्यं पतितं त्वथ
mahākālavane puṇye laṃghitaṃ caratā tvayā ||
saṃcāro nāsti tatraiva liṃgasaṃkīrṇatā yataḥ
||25||महाकालवने पुण्ये लंघितं चरता त्वया ॥
संचारो नास्ति तत्रैव लिंगसंकीर्णता यतः
upāyastena kathito devānāṃ puratastadā ||
tatra tiṣṭhati deveśā liṃgaṃ sarvaphalapradam
||26||उपायस्तेन कथितो देवानां पुरतस्तदा ॥
तत्र तिष्ठति देवेशा लिंगं सर्वफलप्रदम्
īśāneśvaradevasya tiṣṭhatīśānabhāgataḥ ||
tasya darśanamātreṇa na sa gacchati duṣkṛtam
||27||ईशानेश्वरदेवस्य तिष्ठतीशानभागतः ॥
तस्य दर्शनमात्रेण न स गच्छति दुष्कृतम्
nirmālyalaṃghanodbhūtaṃ yatpāpaṃ jāyate mahat ||
tatsarvaṃ nāśamāyāti tasya liṃgasya darśanāt
||28||निर्माल्यलंघनोद्भूतं यत्पापं जायते महत् ॥
तत्सर्वं नाशमायाति तस्य लिंगस्य दर्शनात्
tato devagaṇāḥ sarve mahākālavane punaḥ ||
samāyātā mahābhāgā mahākālaśca pūjitaḥ
||29||ततो देवगणाः सर्वे महाकालवने पुनः ॥
समायाता महाभागा महाकालश्च पूजितः
yathā liṃgaṃ ca taddṛṣṭaṃ sarvadoṣakṣayaṃkaram ||
tasya darśanamātreṇa nirmālyalaṃghanādibhiḥ ||
doṣo naṣṭaḥ surāṇāṃ ca tato nāmāsya cakrire
||30||यथा लिंगं च तद्दृष्टं सर्वदोषक्षयंकरम् ॥
तस्य दर्शनमात्रेण निर्माल्यलंघनादिभिः ॥
दोषो नष्टः सुराणां च ततो नामास्य चक्रिरे
asmākaṃ tena kathitaṃ nāgacaṃḍena dhīmatā ||
nāgacaṃḍeśvarākhyānamato loke bhaviṣyati
||31||अस्माकं तेन कथितं नागचंडेन धीमता ॥
नागचंडेश्वराख्यानमतो लोके भविष्यति
kṛtvāsya nāma te devā jagmuḥ svargehamuttamam ||
pūjayiṣyaṃti ye kecinnāgacaṃḍeśvaraṃ śivam ||
nirmālyalaṃghanodbhūtaṃ teṣāṃ naśyati pātakam
||32||कृत्वास्य नाम ते देवा जग्मुः स्वर्गेहमुत्तमम् ॥
पूजयिष्यंति ये केचिन्नागचंडेश्वरं शिवम् ॥
निर्माल्यलंघनोद्भूतं तेषां नश्यति पातकम्
nāgacaṃḍeśvaraṃ devaṃ ye paśyaṃti dinedine ||
ajñānājjñānataḥ pāpaṃ teṣāṃ naśyati nānyathā
||33||नागचंडेश्वरं देवं ये पश्यंति दिनेदिने ॥
अज्ञानाज्ज्ञानतः पापं तेषां नश्यति नान्यथा
āhlādaṃ nirvṛtiṃ svāsthyamārogyaṃ cārurūpatām ||
sapta janmānyavāpnoti darśanena na saṃśayaḥ
||34||आह्लादं निर्वृतिं स्वास्थ्यमारोग्यं चारुरूपताम् ॥
सप्त जन्मान्यवाप्नोति दर्शनेन न संशयः
prāpnotyabhimatānkāmāndevānāmapi durlabhān ||
kīrttanānnātra saṃdeho nāgacaṃḍeśvarasya ca
||35||प्राप्नोत्यभिमतान्कामान्देवानामपि दुर्लभान् ॥
कीर्त्तनान्नात्र संदेहो नागचंडेश्वरस्य च
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
nāgacaṃḍeśvarasyaiva pratīhāreśvaraṃ śṛṇu
||36||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
नागचंडेश्वरस्यैव प्रतीहारेश्वरं शृणु
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe caturaśītiliṅgamāhātmye nāgacaṃḍeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ || 19 ||