ḍhuṃḍheśvaramāhātmyavarṇanam
śrīrudra uvāca
ḍhuṃḍheśvaraṃ tṛtīyaṃ tu sukhasvargaphalapradam ||
sarvapāpaharaṃ ligaṃ nṛṇāṃ duṣkṛtanāśanam
||1||ढुंढेश्वरं तृतीयं तु सुखस्वर्गफलप्रदम् ॥
सर्वपापहरं लिगं नृणां दुष्कृतनाशनम्
ḍhuṃḍhaścāsītpurā devi kailāse gaṇanāyakaḥ ||
sa ca kāmī durācāro vyasanopahatendriyaḥ
||2||ढुंढश्चासीत्पुरा देवि कैलासे गणनायकः ॥
स च कामी दुराचारो व्यसनोपहतेन्द्रियः
gato'sau śakralokaṃ tu kautukārthaṃ yadṛcchayā ||
yatra nṛtyati sā raṃbhā śakrasyāgre vivṛṇvatī
||3||गतोऽसौ शक्रलोकं तु कौतुकार्थं यदृच्छया ॥
यत्र नृत्यति सा रंभा शक्रस्याग्रे विवृण्वती
bhāvānbahuvidhānramyāndṛṣṭihastādikāñchubhān|
sūcīviddhādikaraṇānpatākādikahastakān ||
nṛtyaṃ hastādisaṃyuktaṃ layatālānugaṃ tathā
||4||भावान्बहुविधान्रम्यान्दृष्टिहस्तादिकाञ्छुभान्।
सूचीविद्धादिकरणान्पताकादिकहस्तकान् ॥
नृत्यं हस्तादिसंयुक्तं लयतालानुगं तथा
śakro'pi tridaśaiḥ sārddhaṃ tanmukhāsaktalocanaḥ ||
babhūva hṛṣṭacetā vai hṛṣitāṃgaruhānanaḥ
||5||शक्रोऽपि त्रिदशैः सार्द्धं तन्मुखासक्तलोचनः ॥
बभूव हृष्टचेता वै हृषितांगरुहाननः
etasminnaṃtare devi ḍhuṃḍhastallalitena tu ||
kāmarāgavaśenaiva bhāvyarthena ca mohitaḥ
||6||एतस्मिन्नंतरे देवि ढुंढस्तल्ललितेन तु ॥
कामरागवशेनैव भाव्यर्थेन च मोहितः
tena raṃgaratā raṃbhā puṣpagucchena tāḍitā ||
sa śapto vāsavenaiva dṛṣṭvā'nyāyaṃ gaṇasya tu
||7||तेन रंगरता रंभा पुष्पगुच्छेन ताडिता ॥
स शप्तो वासवेनैव दृष्ट्वाऽन्यायं गणस्य तु
pata tvaṃ mānuṣaṃ lokaṃ raṃgabhaṃgastvayā kṛtaḥ ||
iti śapto gaṇo devi śakreṇāmitatejasā
||8||पत त्वं मानुषं लोकं रंगभंगस्त्वया कृतः ॥
इति शप्तो गणो देवि शक्रेणामिततेजसा
patito mānuṣe loke visaṃjño vihvalendriyaḥ ||
kādigbhūto hato tsāho vilalāpa punaḥpunaḥ
||9||पतितो मानुषे लोके विसंज्ञो विह्वलेन्द्रियः ॥
कादिग्भूतो हतो त्साहो विललाप पुनःपुनः
aho'nyāyaphalaṃ prāptaṃ mayā mohādanuṣṭhitam ||
tasmānnītirvidhātavyā puruṣeṇa vijānatā
||10||अहोऽन्यायफलं प्राप्तं मया मोहादनुष्ठितम् ॥
तस्मान्नीतिर्विधातव्या पुरुषेण विजानता
nyāyamārgaṃ samāśritya yena siddhirbhavenmama
||11||न्यायमार्गं समाश्रित्य येन सिद्धिर्भवेन्मम
ityuktvā sa tapastepe maheṃdre parvatottame ||
śrīśaile malaye viṃdhye pāriyātre yamālaye
||12||इत्युक्त्वा स तपस्तेपे महेंद्रे पर्वतोत्तमे ॥
श्रीशैले मलये विंध्ये पारियात्रे यमालये
no siddho'sau yadā devi tadā gaṃgāmahattaṭam ||
yamunāṃ caṃdrabhāgāṃ ca vitastāṃ narmadāṃ nadīm
||13||नो सिद्धोऽसौ यदा देवि तदा गंगामहत्तटम् ॥
यमुनां चंद्रभागां च वितस्तां नर्मदां नदीम्
godāvarīṃ bhīmarathīṃ kauśikīṃ śāradāṃ śivām ||
carmaṇvatīṃ samāsādya snātvā tyaktakriyo'bhavat
||14||गोदावरीं भीमरथीं कौशिकीं शारदां शिवाम् ॥
चर्मण्वतीं समासाद्य स्नात्वा त्यक्तक्रियोऽभवत्
tīrthaṃ vyarthaṃ tapo vyarthaṃ tīrthayātrāphalaṃ yataḥ ||
na prāptaṃ ca mayābhīṣṭamaṭatā karmabhūmiṣu
||15||तीर्थं व्यर्थं तपो व्यर्थं तीर्थयात्राफलं यतः ॥
न प्राप्तं च मयाभीष्टमटता कर्मभूमिषु
etasminnaṃtare devi vāguvācāśarīriṇī ||
āśvāsayaṃtī gaṇapaṃ mahākālāyane vraja
||16||एतस्मिन्नंतरे देवि वागुवाचाशरीरिणी ॥
आश्वासयंती गणपं महाकालायने व्रज
prayāgādyāni tīrthāni pṛthivyāṃ yāni saṃti vai ||
sadā siddhikaraṃ teṣāṃ mahākālaṃ viśiṣyate
||17||प्रयागाद्यानि तीर्थानि पृथिव्यां यानि संति वै ॥
सदा सिद्धिकरं तेषां महाकालं विशिष्यते
tatrāste sumahāpuṇyaṃ liṃgaṃ sarvārthasādhakam ||
piśāceśvarasāṃnidhye tamārādhaya satvaram
||18||तत्रास्ते सुमहापुण्यं लिंगं सर्वार्थसाधकम् ॥
पिशाचेश्वरसांनिध्ये तमाराधय सत्वरम्
prasādāttasya liṃgasya punaryāsyasi śāṃkaram ||
lokaṃ tejasvināṃ gamyaṃ durlabhaṃ pāpināṃ sadā
||19||प्रसादात्तस्य लिंगस्य पुनर्यास्यसि शांकरम् ॥
लोकं तेजस्विनां गम्यं दुर्लभं पापिनां सदा
iti śrutvā tato vāṇīmākāśasthāṃ gaṇastadā ||
ājagāma mudā yukto mahākālavanottame
||20||इति श्रुत्वा ततो वाणीमाकाशस्थां गणस्तदा ॥
आजगाम मुदा युक्तो महाकालवनोत्तमे
dadarśa tatra talliṃgaṃ sarvasaṃpatkaraṃ śubham ||
pūjayāmāsa deveśaṃ bhaktyā paramayā yutaḥ
||21||ददर्श तत्र तल्लिंगं सर्वसंपत्करं शुभम् ॥
पूजयामास देवेशं भक्त्या परमया युतः
liṃgamadhyāttato vāṇī niḥsṛtā parva tātmaje ||
aho tuṣṭosmi te vatsa kiṃ kāmaṃ pradadāmyaham
||22||लिंगमध्यात्ततो वाणी निःसृता पर्व तात्मजे ॥
अहो तुष्टोस्मि ते वत्स किं कामं प्रददाम्यहम्
ḍhuṃḍha uvāca
yadi tuṣṭo'si deveśa śaraṇāgatavatsala ||
tvatpādapaṃkaje bhūyādbhaktirme'vicalā sadā
||23||यदि तुष्टोऽसि देवेश शरणागतवत्सल ॥
त्वत्पादपंकजे भूयाद्भक्तिर्मेऽविचला सदा
varamenaṃ prayacchāśu yadi tuṣṭo maheśvaraḥ
||24||वरमेनं प्रयच्छाशु यदि तुष्टो महेश्वरः
ye ca tvāṃ mānavā deva paśyaṃti parameśvara ||
pāpātsadyo vinirmuktāste bhavaṃtu mahītale
||25||ये च त्वां मानवा देव पश्यंति परमेश्वर ॥
पापात्सद्यो विनिर्मुक्तास्ते भवंतु महीतले
ḍhuṃḍhasya bhāṣitaṃ śrutvā liṃgenoktaṃ yaśasvini ||
ye ca māṃ pūjayiṣyaṃti śraddhayā parayā punaḥ ||
te bhaviṣyaṃti satataṃ sadā pātakavarjitāḥ
||26||ढुंढस्य भाषितं श्रुत्वा लिंगेनोक्तं यशस्विनि ॥
ये च मां पूजयिष्यंति श्रद्धया परया पुनः ॥
ते भविष्यंति सततं सदा पातकवर्जिताः
lapsyaṃti te parānkāmānbhaviṣyaṃti gaṇottamāḥ ||
pūjyāḥ sarveṣu lokeṣu sarvālaṃkārabhūṣitāḥ
||27||लप्स्यंति ते परान्कामान्भविष्यंति गणोत्तमाः ॥
पूज्याः सर्वेषु लोकेषु सर्वालंकारभूषिताः
evaṃ labdhavaro ḍhuṃḍhaḥ prāṃjaliḥ punarabravīt ||
mannāmnā prathitaṃ liṃgaṃ saṃbhūyādbhuvane sadā
||28||एवं लब्धवरो ढुंढः प्रांजलिः पुनरब्रवीत् ॥
मन्नाम्ना प्रथितं लिंगं संभूयाद्भुवने सदा
evamastviti liṃgena proktaṃ tuṣṭena pārvati ||
tadāprabhṛti vikhyāto devo ḍhuṃḍhe śvaraḥ paraḥ
||29||एवमस्त्विति लिंगेन प्रोक्तं तुष्टेन पार्वति ॥
तदाप्रभृति विख्यातो देवो ढुंढे श्वरः परः
yasya darśanamātreṇa sadā siddhirbhavennṛṇām
||30||यस्य दर्शनमात्रेण सदा सिद्धिर्भवेन्नृणाम्
bhaktyā ye pūjayiṣyaṃti devaṃ ḍhuṃḍheśvaraṃ param ||
ājanmaprabhavaṃ pāpaṃ teṣāṃ yāsya ti tatkṣaṇāt
||31||भक्त्या ये पूजयिष्यंति देवं ढुंढेश्वरं परम् ॥
आजन्मप्रभवं पापं तेषां यास्य ति तत्क्षणात्
sa eva sukṛtī loke sa eva mama vallabhaḥ ||
yaḥ paśyati naro bhaktyā liṃgaṃ ḍhuṃḍheśvaraṃ param
||32||स एव सुकृती लोके स एव मम वल्लभः ॥
यः पश्यति नरो भक्त्या लिंगं ढुंढेश्वरं परम्
rājasūyaśatenaiva yatpuṇyaṃ ca bhaviṣyati ||
tato bhaviṣyatyadhikaṃ ḍhuṃḍheśvaranirīkṣaṇāt
||33||राजसूयशतेनैव यत्पुण्यं च भविष्यति ॥
ततो भविष्यत्यधिकं ढुंढेश्वरनिरीक्षणात्
mānasaṃ vācikaṃ vāpi kāyikaṃ guhyasaṃbhavam ||
prakāśaṃ vā'prakāśaṃ ca prasaṃgādapi yatkṛ tam ||
tatsarvaṃ yāsyati kṣipraṃ ḍhuṃḍheśvarasya darśanāt
||34||मानसं वाचिकं वापि कायिकं गुह्यसंभवम् ॥
प्रकाशं वाऽप्रकाशं च प्रसंगादपि यत्कृ तम् ॥
तत्सर्वं यास्यति क्षिप्रं ढुंढेश्वरस्य दर्शनात्
ityuktastu mayā devi sa ḍhuṃḍho gaṇanāyakaḥ ||
kṛto liṃgasya māhātmyādgato loke madīyake ||
reje ca gaṇapaiḥ sārddhaṃ mamābhīṣṭataro'bhavat
||35||इत्युक्तस्तु मया देवि स ढुंढो गणनायकः ॥
कृतो लिंगस्य माहात्म्याद्गतो लोके मदीयके ॥
रेजे च गणपैः सार्द्धं ममाभीष्टतरोऽभवत्
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
śravaṇātkīrttanādvāpi mama loke mahīyate
||36||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
श्रवणात्कीर्त्तनाद्वापि मम लोके महीयते
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe caturaśītiliṃgamāhātmye ḍhuṃḍheśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma tṛtīyo'dhyāyaḥ || 3 ||