ढुंढेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्
श्रीरुद्र उवाच
ढुंढेश्वरं तृतीयं तु सुखस्वर्गफलप्रदम् ॥
सर्वपापहरं लिगं नृणां दुष्कृतनाशनम्
॥१॥ढुंढश्चासीत्पुरा देवि कैलासे गणनायकः ॥
स च कामी दुराचारो व्यसनोपहतेन्द्रियः
॥२॥गतोऽसौ शक्रलोकं तु कौतुकार्थं यदृच्छया ॥
यत्र नृत्यति सा रंभा शक्रस्याग्रे विवृण्वती
॥३॥भावान्बहुविधान्रम्यान्दृष्टिहस्तादिकाञ्छुभान्।
सूचीविद्धादिकरणान्पताकादिकहस्तकान् ॥
नृत्यं हस्तादिसंयुक्तं लयतालानुगं तथा
॥४॥शक्रोऽपि त्रिदशैः सार्द्धं तन्मुखासक्तलोचनः ॥
बभूव हृष्टचेता वै हृषितांगरुहाननः
॥५॥एतस्मिन्नंतरे देवि ढुंढस्तल्ललितेन तु ॥
कामरागवशेनैव भाव्यर्थेन च मोहितः
॥६॥तेन रंगरता रंभा पुष्पगुच्छेन ताडिता ॥
स शप्तो वासवेनैव दृष्ट्वाऽन्यायं गणस्य तु
॥७॥पत त्वं मानुषं लोकं रंगभंगस्त्वया कृतः ॥
इति शप्तो गणो देवि शक्रेणामिततेजसा
॥८॥पतितो मानुषे लोके विसंज्ञो विह्वलेन्द्रियः ॥
कादिग्भूतो हतो त्साहो विललाप पुनःपुनः
॥९॥अहोऽन्यायफलं प्राप्तं मया मोहादनुष्ठितम् ॥
तस्मान्नीतिर्विधातव्या पुरुषेण विजानता
॥१०॥न्यायमार्गं समाश्रित्य येन सिद्धिर्भवेन्मम
॥११॥इत्युक्त्वा स तपस्तेपे महेंद्रे पर्वतोत्तमे ॥
श्रीशैले मलये विंध्ये पारियात्रे यमालये
॥१२॥नो सिद्धोऽसौ यदा देवि तदा गंगामहत्तटम् ॥
यमुनां चंद्रभागां च वितस्तां नर्मदां नदीम्
॥१३॥गोदावरीं भीमरथीं कौशिकीं शारदां शिवाम् ॥
चर्मण्वतीं समासाद्य स्नात्वा त्यक्तक्रियोऽभवत्
॥१४॥तीर्थं व्यर्थं तपो व्यर्थं तीर्थयात्राफलं यतः ॥
न प्राप्तं च मयाभीष्टमटता कर्मभूमिषु
॥१५॥एतस्मिन्नंतरे देवि वागुवाचाशरीरिणी ॥
आश्वासयंती गणपं महाकालायने व्रज
॥१६॥प्रयागाद्यानि तीर्थानि पृथिव्यां यानि संति वै ॥
सदा सिद्धिकरं तेषां महाकालं विशिष्यते
॥१७॥तत्रास्ते सुमहापुण्यं लिंगं सर्वार्थसाधकम् ॥
पिशाचेश्वरसांनिध्ये तमाराधय सत्वरम्
॥१८॥प्रसादात्तस्य लिंगस्य पुनर्यास्यसि शांकरम् ॥
लोकं तेजस्विनां गम्यं दुर्लभं पापिनां सदा
॥१९॥इति श्रुत्वा ततो वाणीमाकाशस्थां गणस्तदा ॥
आजगाम मुदा युक्तो महाकालवनोत्तमे
॥२०॥ददर्श तत्र तल्लिंगं सर्वसंपत्करं शुभम् ॥
पूजयामास देवेशं भक्त्या परमया युतः
॥२१॥लिंगमध्यात्ततो वाणी निःसृता पर्व तात्मजे ॥
अहो तुष्टोस्मि ते वत्स किं कामं प्रददाम्यहम्
॥२२॥ढुंढ उवाच
यदि तुष्टोऽसि देवेश शरणागतवत्सल ॥
त्वत्पादपंकजे भूयाद्भक्तिर्मेऽविचला सदा
॥२३॥वरमेनं प्रयच्छाशु यदि तुष्टो महेश्वरः
॥२४॥ये च त्वां मानवा देव पश्यंति परमेश्वर ॥
पापात्सद्यो विनिर्मुक्तास्ते भवंतु महीतले
॥२५॥ढुंढस्य भाषितं श्रुत्वा लिंगेनोक्तं यशस्विनि ॥
ये च मां पूजयिष्यंति श्रद्धया परया पुनः ॥
ते भविष्यंति सततं सदा पातकवर्जिताः
॥२६॥लप्स्यंति ते परान्कामान्भविष्यंति गणोत्तमाः ॥
पूज्याः सर्वेषु लोकेषु सर्वालंकारभूषिताः
॥२७॥एवं लब्धवरो ढुंढः प्रांजलिः पुनरब्रवीत् ॥
मन्नाम्ना प्रथितं लिंगं संभूयाद्भुवने सदा
॥२८॥एवमस्त्विति लिंगेन प्रोक्तं तुष्टेन पार्वति ॥
तदाप्रभृति विख्यातो देवो ढुंढे श्वरः परः
॥२९॥यस्य दर्शनमात्रेण सदा सिद्धिर्भवेन्नृणाम्
॥३०॥भक्त्या ये पूजयिष्यंति देवं ढुंढेश्वरं परम् ॥
आजन्मप्रभवं पापं तेषां यास्य ति तत्क्षणात्
॥३१॥स एव सुकृती लोके स एव मम वल्लभः ॥
यः पश्यति नरो भक्त्या लिंगं ढुंढेश्वरं परम्
॥३२॥राजसूयशतेनैव यत्पुण्यं च भविष्यति ॥
ततो भविष्यत्यधिकं ढुंढेश्वरनिरीक्षणात्
॥३३॥मानसं वाचिकं वापि कायिकं गुह्यसंभवम् ॥
प्रकाशं वाऽप्रकाशं च प्रसंगादपि यत्कृ तम् ॥
तत्सर्वं यास्यति क्षिप्रं ढुंढेश्वरस्य दर्शनात्
॥३४॥इत्युक्तस्तु मया देवि स ढुंढो गणनायकः ॥
कृतो लिंगस्य माहात्म्याद्गतो लोके मदीयके ॥
रेजे च गणपैः सार्द्धं ममाभीष्टतरोऽभवत्
॥३५॥एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
श्रवणात्कीर्त्तनाद्वापि मम लोके महीयते
॥३६॥इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखण्डे चतुरशीतिलिंगमाहात्म्ये ढुंढेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम तृतीयोऽध्यायः ॥ ३ ॥