मुख्यं गम्यताम्

उदाहरणानि

शीघ्र मार्गाः

पूर्ण पृष्ठसूची

स्कन्दपुराणम् — चतुरशीतिलिङ्गमाहात्म्यम्, अध्याय ८

3
अवन्तीखण्डः · चतुरशीतिलिङ्गमाहात्म्यम् · 8

कपालेश्वरसंज्ञं च ह्यष्टमं विद्धि पार्वति

श्रीरुद्र उवाच

कपालेश्वरसंज्ञं च ह्यष्टमं विद्धि पार्वति ॥

यस्य दर्शनमात्रेण ब्रह्महत्या प्रणश्यति

॥१॥

पुरा वैवस्वते कल्पे त्रेताकाले समागते ॥

महाकालवने दिव्ये यजे पैतामहे प्रिये

॥२॥

उपविष्टेषु विप्रेषु हूयमाने हुताशने ॥

वेषं कापालिकं कृत्वा गतोऽहं तत्र संसदि

॥३॥

जीर्णकंथावृतो देवि मुंडः खट्वांगधारकः ॥

चिताभस्मविलिप्तांगो विकृतो विकृताननः ॥

कपालं च करे कृत्वा कपालकृतभूषणः

॥४॥

ब्राह्मणाश्च ततः क्रुद्धा दृष्ट्वा मां जाल्मरूपिणम् ॥

कपालधारिणं सर्वे धिक्छब्दैश्च जगर्हिरे

॥५॥

असकृत्पापपापेति गच्छगच्छ विडंबिताः ॥

कथं च होमः क्रियते प्राप्ते कापालिके पुरः

॥६॥

अकपालानि शौचानि इति वेदेषु गीयते ॥

यज्ञवेदिर्न तेर्हा तु मनुष्यास्थि धरस्य वै

॥७॥

मया प्रोक्तास्तु ते विप्राः श्रूयतां द्विजसत्तमाः ॥

यूयं कारुणिकाः सर्वे परदुःखेन दुःखिताः

॥८॥

कर्त्तव्या च दया सद्भिः सर्वदा सर्वदेहिनाम् ॥

सर्वेषामेव जंतूनां मित्रं ब्राह्मण उच्यते

॥९॥

अहं कापालिको विप्रो भस्मभूषितविग्रहः ॥

कापालव्रतमास्थाय चरामि पृथिवीतले

॥१०॥

आराधयामि सततं महादेवं जगत्पतिम् ॥

ब्रह्महत्याविनाशाय व्रतं द्वादशवार्षिकम्

॥११॥

अघघ्नं विश्रुतं लोके प्रारब्धं हि मया द्विजाः ॥

प्रायश्चित्तनिमित्तं तु शुद्धो यास्यामि सद्गतिम्

॥१२॥

मदीयं वचनं श्रुत्वा तैः प्रोक्तं द्विजसत्तमैः ॥

अतीव पापिष्ठतरो यो ह्येवं भाषसेऽधम

॥१३॥

कपालैर्भूषितो निंद्यो विशेषेण तु विप्रहः ॥

नाकारितो महादेवो दक्षयज्ञमहोत्सवे

॥१४॥

यस्मिन्यज्ञे समायाता आदित्या वसवस्तथा ॥

विश्वेदेवाश्च मरुतो गंधर्वाः किंनरास्तथा

॥१५॥

ब्रह्मा विष्णुः सहस्राक्षो वरुणो वायुरेव च ॥

धनदः सागरा नद्यः सरांसि सकलानि च

॥१६॥

सुपर्णा गिरयो नागाः सर्वे चाकारिताः क्रतौ ॥

सानुगास्ते सभार्याश्च ब्राह्मणा वेदपारगाः

॥१७॥

ब्रह्मर्षयो महाभागास्तथा देवर्षयोऽमलाः ॥

एवमुक्त्वा महादेवं मानुषास्थिविभूषितम्

॥१८॥

अपवित्रमिति ज्ञात्वा कथं त्वं वक्तुमर्हसि ॥

प्रवेशो दीयतां मह्यं विशेषेणासि ब्रह्महा

॥१९॥

इत्युक्तोऽहं यदा विप्रैर्मया प्रोक्तं वचस्तदा ॥

प्रतीक्ष्यतां मुहूर्तं तु भुक्त्वा यास्याम्यहं पुनः

॥२०॥

इत्युक्ते वचने देवि ताडितोऽहं भृशं तदा ॥

लोष्ठैर्लगुडकैः पादैर्मुष्टिभिश्च पुनःपुनः

॥२१॥

अथ प्रहस्य तत्क्षिप्त्वा तां वेदिं दर्भसंस्तृताम् ॥

कपालदीपवन्नष्टो न ज्ञातोऽहं द्विजोत्तमैः

॥२२॥

मयि नष्टे कपालं तत्क्षिप्तं मंडपबाह्यतः ॥

अथान्यत्तत्र संजातं तादृग्रूपं यशस्विनि

॥२३॥

एवं शतसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥

तत्र क्षिप्तानि जातानि ततस्ते विस्मयान्विताः

॥२४॥

अथाहुर्ज्ञानिनः सर्वे नेदमन्यस्य चेष्टितम् ॥

ऋते देवान्महादेवाद्गंगाचंद्रार्द्धशेखरात्

॥२५॥

ततोऽहं विविधैः स्तोत्रैः स्तुतो विप्रैः पृथक्पृथक् ॥

होमं चक्रुश्च ते वह्नौ मंत्रैश्च शतरुद्रियेः

॥२६॥

अहं तुष्टस्तदा देवि द्विजानामनुकंपया ॥

व्रियतां ब्राह्मणाः सर्वे वरं यन्मनसेप्सितम्

॥२७॥

तदा ते ब्राह्मणाः प्रोचुर्यदज्ञानाद्वधस्तव ॥

कृतस्तेन कृतास्माभिर्ब्रह्महत्या जगत्प्रभो

॥२८॥

ब्रह्महत्याविनाशाय प्रसादं कुरु नः प्रभो ॥

वरयामो वरं ह्येनं नान्यं वरमभीप्सितम्

॥२९॥

द्विजानां च तदा तेषामग्रे कथितवानिदम् ॥

यत्र राशिः कपालानां भवद्भिर्विहितो भुवि

॥३०॥

अनादिलिंगं तत्रासीच्छन्नं कालविपर्यये ॥

पश्यंतु विप्रास्तल्लिंगं ब्रह्महत्याविमोचनम्

॥३१॥

कृता मयापि विप्रेंद्रा ब्रह्महत्या स्वयं पुरा ॥

छिंदता ब्रह्मणः शीर्षं पञ्चमं तेजसोत्कटम्

॥३२॥

ब्रह्महत्या ततो जाता ममातीव सुदुःसहा ॥

कपालं च करे लग्नं तथा चातीव दुःसहम्

॥३३॥

दह्यमानस्ततश्चाहं व्याप्तो वै ब्रह्महत्यया ॥

नाशाय सत्वरं तस्याः स्वार्थयात्रामहं गतः

॥३४॥

गतः सर्वेषु तीर्थेषु नैव मुक्तस्तु हत्यया ॥

ततो दुःखी सुसंतप्तो नैव लेभे सुखं क्वचित

॥३५॥

एतस्मिन्नंतरे दैवी वागुवाचाशरीरिणी ॥

गच्छावन्तीं स्वयं नाथ किमर्थं खिद्यते वृथा

॥३६॥

महाकालवनं पुण्यं त्वया नाथ विनिर्मितम् ॥

कपालकरसंस्थानं रुद्रमद्भुतदर्शनम् ॥

न जानासि कथं क्षेत्रं महापातकनाशनम्

॥३७॥

तस्मिन्क्षेत्रे महल्लिंगं गजरूपस्य संनिधौ ॥

विद्यते पश्य देवेश ब्रह्महत्या प्रणश्यति

॥३८॥

ततोऽहमागतस्तूर्ण वाक्यं श्रुत्वा तदोत्तमम् ॥

महल्लिंगं मया दृष्टं(?) कपालकरसंस्थितम्

॥३९॥

मम हस्तात्तदा विप्राः कपालमपतद्भुवि ॥

कपालेश्वरदेवोऽयमिति नाम मया कृतम्

॥४०॥

पश्यंतु विप्रास्तं देवं कपालेश्वरसंज्ञ कम् ॥

यस्य दर्शनमात्रेण निष्कलंका भविष्यथ

॥४१॥

लिंगं दृष्टं तदा तैस्तु कपालैर्बहुभिवृतम् ॥

कृतार्थास्ते तदा जातास्तस्य लिंगस्य दर्शनात्

॥४२॥

अतोऽसौ भुवि विख्यातः कपालेश्वरसंज्ञकः ॥

येऽर्चयन्ति महादेवि कपालेश्वरसंज्ञकम्

॥४३॥

कृतपुण्या नरा देवि ते यांति परमं पदम् ॥

कृत्वापि पातकं घोरं ब्रह्महत्यादिकं नरः

॥४४॥

तत्पापं विलयं याति लिंगस्यास्य च दर्शनात् ॥

कर्मणा मनसा वाचा यत्पापं समुपार्जितम् ॥

तत्क्षपयति देवोऽयं चतुर्द्दश्यां समर्चितः

॥४५॥

प्रसंगादपि ये पूजां करिष्यंति वरानने ॥

तेऽपि कामानवाप्स्यंति यांश्च कांश्चित्सुदुर्लभान् ॥

ऐश्वर्यधर्ममतुलं दीर्घमायुररोगताम्

॥४६॥

निःसपत्नत्वमतुलं यच्चान्यत्तदवाप्नुयात् ॥

अतीव पापिनो ये च क्रूरकर्मरता नराः

॥४७॥

विपाप्मानो भविष्यंति गणेशाश्च मम प्रिये ॥

नियमेन प्रपश्यंति ये देवं वत्सरं प्रिये ॥

ते पश्यंति तनुं त्यक्त्वा मदीयं भवनं प्रियम्

॥४८॥

एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥

कपालेश्वरदेवस्य स्वर्गद्वारेश्वरं शृणु

॥४९॥

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखण्डे चतुरशीतिलिंगमाहात्म्ये कपालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥