tumburutīrthamāhātmyavarṇanam
atha tumburu(ghoṇa)tīrthamāhātmyam ||
śrīsūta uvāca ||
atrāhaṃ saṃpravakṣyāmi śaunakādyā mahaujasaḥ ||
ghoṇatīrthasya māhātmyaṃ sarvapātakanāśanam
||1||अथ तुम्बुरु(घोण)तीर्थमाहात्म्यम् ॥
श्रीसूत उवाच ॥
अत्राहं संप्रवक्ष्यामि शौनकाद्या महौजसः ॥
घोणतीर्थस्य माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्
tatra snānaṃ janānāṃ tu janmāntaratapaḥphalam ||
uttarāphalgunīyuktaśuklapakṣīyaparvaṇi
||2||तत्र स्नानं जनानां तु जन्मान्तरतपःफलम् ॥
उत्तराफल्गुनीयुक्तशुक्लपक्षीयपर्वणि
tumbostīrthaṃ mīnasaṃsthe ravau tīrthāni sarvaśaḥ ||
aparāhne samāyānti gaṃgādīni jagattraye
||3||तुम्बोस्तीर्थं मीनसंस्थे रवौ तीर्थानि सर्वशः ॥
अपराह्ने समायान्ति गंगादीनि जगत्त्रये
ṛṣaya ūcuḥ
bhagavansūta sarvajña sarvaśāstrārthapāraga ||
gaṃgāyāḥ saritaḥ sarvā ghoṇatīrthe'tipāvane
||4||भगवन्सूत सर्वज्ञ सर्वशास्त्रार्थपारग ॥
गंगायाः सरितः सर्वा घोणतीर्थेऽतिपावने
kimarthaṃ snāṃti vai tatra mīnasaṃsthe prabhākare
||5||किमर्थं स्नांति वै तत्र मीनसंस्थे प्रभाकरे
śrīsūta uvāca
pāpino manujāḥ sarve hyasmāsu snānti yatnataḥ ||
visṛjya pāpajālāni kṛtārthā yāṃti vai janāḥ
||6||पापिनो मनुजाः सर्वे ह्यस्मासु स्नान्ति यत्नतः ॥
विसृज्य पापजालानि कृतार्था यांति वै जनाः
asmākaṃ pāpajālaṃ tatkathaṃ naśyati sarvataḥ ||
evamālocya tīrthāni gaṃgādīni prayatnataḥ
||7||अस्माकं पापजालं तत्कथं नश्यति सर्वतः ॥
एवमालोच्य तीर्थानि गंगादीनि प्रयत्नतः
saṃsmṛtya brahmaputrasya nāradasya mahātmanaḥ ||
vākyaṃ manoharaṃ divyaṃ sarvapāpaniṣūdanam
||8||संस्मृत्य ब्रह्मपुत्रस्य नारदस्य महात्मनः ॥
वाक्यं मनोहरं दिव्यं सर्वपापनिषूदनम्
gatvā śrīveṃkaṭaṃ śailaṃ brahmahatyādiśoṣakam ||
tatra snātvā tīrthavarye svāmipuṣkariṇījale
||9||गत्वा श्रीवेंकटं शैलं ब्रह्महत्यादिशोषकम् ॥
तत्र स्नात्वा तीर्थवर्ये स्वामिपुष्करिणीजले
anantaraṃ tato viprā ghoṇatīrthe'tipāvane ||
uttarāphalgunīyuktaśuktyapakṣīyaparvaṇi
||10||अनन्तरं ततो विप्रा घोणतीर्थेऽतिपावने ॥
उत्तराफल्गुनीयुक्तशुक्त्यपक्षीयपर्वणि
snāṃti tīrthāni sarvāṇi mīnasaṃsthe prabhākare ||
tasya tīrthasya māhātmyaṃ ko vetti bhuvanatraye
||11||स्नांति तीर्थानि सर्वाणि मीनसंस्थे प्रभाकरे ॥
तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं को वेत्ति भुवनत्रये
atha ghoṇatīrthasnānavimukhānāṃ mahādoṣavarṇanam ||
tasmātpuṇyatamaṃ tīrthaṃ ghoṇatīrthaṃ dvijottamāḥ
||12||अथ घोणतीर्थस्नानविमुखानां महादोषवर्णनम् ॥
तस्मात्पुण्यतमं तीर्थं घोणतीर्थं द्विजोत्तमाः
ārāmocchedakaṃ krūraṃ kanyāturagavikrayam ||
ghoṇasnānaparityaktaṃ tamāhurbrahmaghātukam
||13||आरामोच्छेदकं क्रूरं कन्यातुरगविक्रयम् ॥
घोणस्नानपरित्यक्तं तमाहुर्ब्रह्मघातुकम्
devadravyāpahantāraṃ tathā dattāpahārakam ||
ghoṇasnānaparityaktaṃ tamāhurbrahmaghātukam
||14||देवद्रव्यापहन्तारं तथा दत्तापहारकम् ॥
घोणस्नानपरित्यक्तं तमाहुर्ब्रह्मघातुकम्
taṭākasetubhettāraṃ parastrīsaṃgalolupam ||
ghoṇasnānaparityaktaṃ tamāhuḥ steyinaṃ budhāḥ
||15||तटाकसेतुभेत्तारं परस्त्रीसंगलोलुपम् ॥
घोणस्नानपरित्यक्तं तमाहुः स्तेयिनं बुधाः
dadāmīti dvijāyoktvā paścādyo nāstiko'dhamaḥ ||
ghoṇasnānaparityaktaṃ surāpaṃ taṃ vidurbudhāḥ
||16||ददामीति द्विजायोक्त्वा पश्चाद्यो नास्तिकोऽधमः ॥
घोणस्नानपरित्यक्तं सुरापं तं विदुर्बुधाः
guruviprajanadveṣyamātmastutiparāyaṇam ||
ghoṇasnānaparityaktaṃ tamāhuḥ steyinaṃ budhāḥ
||17||गुरुविप्रजनद्वेष्यमात्मस्तुतिपरायणम् ॥
घोणस्नानपरित्यक्तं तमाहुः स्तेयिनं बुधाः
asaṃskṛtānnabhoktāraṃ pitṛśeṣānnabhojinam ||
ghoṇasnānaparityaktaṃ tamāhuḥ steyinaṃ dvijāḥ
||18||असंस्कृतान्नभोक्तारं पितृशेषान्नभोजिनम् ॥
घोणस्नानपरित्यक्तं तमाहुः स्तेयिनं द्विजाः
pitṛśeṣānnadātāraṃ mātāpitṛvirodhinam ||
ghoṇasnānaparityaktaṃ tamāhuḥ steyinaṃ budhāḥ
||19||पितृशेषान्नदातारं मातापितृविरोधिनम् ॥
घोणस्नानपरित्यक्तं तमाहुः स्तेयिनं बुधाः
parastrīsaṃganirataṃ bhrātṛbhāryāratipriyam ||
ghoṇasnānaparityaktaṃ tamāhurgurutalpagam
||20||परस्त्रीसंगनिरतं भ्रातृभार्यारतिप्रियम् ॥
घोणस्नानपरित्यक्तं तमाहुर्गुरुतल्पगम्
caṇḍālabhāṣiṇaṃ vipraṃ sadaivādarbhapāṇikam ||
ghoṇasnānaparityaktaṃ tatsaṃsargaṃ tu pañcamam
||21||चण्डालभाषिणं विप्रं सदैवादर्भपाणिकम् ॥
घोणस्नानपरित्यक्तं तत्संसर्गं तु पञ्चमम्
rajasvalāśvacaṇḍāladhvani śrutvānnabhojinam ||
ghoṇasnānaparityaktaṃ tatsaṃsargaṃ tu pañcamam
||22||रजस्वलाश्वचण्डालध्वनि श्रुत्वान्नभोजिनम् ॥
घोणस्नानपरित्यक्तं तत्संसर्गं तु पञ्चमम्
purāṇodvāhamauṃjyādidharmāṇāṃ vighnakārakam ||
ghoṇasnānaparityaktaṃ tamāhuḥ paśughātukam
||23||पुराणोद्वाहमौंज्यादिधर्माणां विघ्नकारकम् ॥
घोणस्नानपरित्यक्तं तमाहुः पशुघातुकम्
śaraṇāgatahantāraṃ sarvatīrthaparāṅmukham ||
ghoṇasnānaparityaktaṃ tamāhurbhrūṇahaṃ budhāḥ
||24||शरणागतहन्तारं सर्वतीर्थपराङ्मुखम् ॥
घोणस्नानपरित्यक्तं तमाहुर्भ्रूणहं बुधाः
pitṛyajña parityaktaṃ tyaktabhāryaṃ kulādhamam ||
ghoṇasnānaparityaktaṃ tamāhurgovighātukam
||25||पितृयज्ञ परित्यक्तं त्यक्तभार्यं कुलाधमम् ॥
घोणस्नानपरित्यक्तं तमाहुर्गोविघातुकम्
mahāpāpasamānāni kṣudrapāpāni yāni ca ||
ghoṇasnānaparityaktamāśrayanti dvijottamāḥ
||26||महापापसमानानि क्षुद्रपापानि यानि च ॥
घोणस्नानपरित्यक्तमाश्रयन्ति द्विजोत्तमाः
atha ghoṇasnānasyasarvapāpāpanodakatvavarṇanam ||
mahāpāparataṃ viprāḥ śvapacaṃ vā kulādhamam ||
krūraṃ kulāntakaṃ kaṣṭamadattaṃ karmavarjitam
||27||अथ घोणस्नानस्यसर्वपापापनोदकत्ववर्णनम् ॥
महापापरतं विप्राः श्वपचं वा कुलाधमम् ॥
क्रूरं कुलान्तकं कष्टमदत्तं कर्मवर्जितम्
paśughnaṃ ca paradrohamāśritaṃ piśunaṃ tathā ||
asatyabhāṣiṇaṃ dambhaparadārarataṃ tathā
||28||पशुघ्नं च परद्रोहमाश्रितं पिशुनं तथा ॥
असत्यभाषिणं दम्भपरदाररतं तथा
mitradrohaṃ kṛtaghnaṃ ca bhrūṇaha cātipātakam ||
paradārarataṃ pāpaṃ parāṇāmarthasūcakam
||29||मित्रद्रोहं कृतघ्नं च भ्रूणह चातिपातकम् ॥
परदाररतं पापं पराणामर्थसूचकम्
anṛtaṃ kṛṣikarmāṇaṃ svāmidrohaṃ ca vañcakam ||
salobhaṃ pitṛhantāraṃ sarvadevaparāṅmukham
||30||अनृतं कृषिकर्माणं स्वामिद्रोहं च वञ्चकम् ॥
सलोभं पितृहन्तारं सर्वदेवपराङ्मुखम्
ātmapraśaṃsāṃ kurvāṇaṃ dharmavighnakaraṃ śaṭham ||
apātravyayakartāraṃ sānukūlyavibhedakam
||31||आत्मप्रशंसां कुर्वाणं धर्मविघ्नकरं शठम् ॥
अपात्रव्ययकर्तारं सानुकूल्यविभेदकम्
supallavaphalopetavṛkṣavicchedakārakam ||
viśvāsaghātukaṃ caiva vīrahatyāparāyaṇam
||32||सुपल्लवफलोपेतवृक्षविच्छेदकारकम् ॥
विश्वासघातुकं चैव वीरहत्यापरायणम्
anagnikamaputraṃ ca viṣakarmaprayogiṇam ||
gurudveṣakaraṃ pāpaṃ dampatyorvirasāvaham
||33||अनग्निकमपुत्रं च विषकर्मप्रयोगिणम् ॥
गुरुद्वेषकरं पापं दम्पत्योर्विरसावहम्
grāmādhipatyaṃ kurvāṇaṃ tathā devālayasya ca ||
bhṛtakakhyāpakaṃ vipraṃ kūrakarmaparāyaṇam
||34||ग्रामाधिपत्यं कुर्वाणं तथा देवालयस्य च ॥
भृतकख्यापकं विप्रं कूरकर्मपरायणम्
prakṛtīkṛta pāpaughaṃ guhyāghaughaparāyaṇam ||
ajñānādaghakartāraṃ jñānādduṣkarmakārakam
||35||प्रकृतीकृत पापौघं गुह्याघौघपरायणम् ॥
अज्ञानादघकर्तारं ज्ञानाद्दुष्कर्मकारकम्
etānsarvāṃśca vipreṃdrā ghoṇatīrthaṃ manoharam ||
punāti snānapānādyairaho tīrthasya vaibhavam
||36||एतान्सर्वांश्च विप्रेंद्रा घोणतीर्थं मनोहरम् ॥
पुनाति स्नानपानाद्यैरहो तीर्थस्य वैभवम्
atha tumburvākhyagaṃdharvacaritam ||
śrīsūta uvāca ||
atretihāsaṃ vakṣyāmi purāṇaṃ pāpanāśanam ||
sarvapāpapraśamanamapavargaphalapradam
||37||अथ तुम्बुर्वाख्यगंधर्वचरितम् ॥
श्रीसूत उवाच ॥
अत्रेतिहासं वक्ष्यामि पुराणं पापनाशनम् ॥
सर्वपापप्रशमनमपवर्गफलप्रदम्
purā gārgyo mahātejāḥ sarvavidyāviśāradaḥ ||
sarvajño nītimānvipraḥ prāha cetthaṃ jitendriyaḥ
||38||पुरा गार्ग्यो महातेजाः सर्वविद्याविशारदः ॥
सर्वज्ञो नीतिमान्विप्रः प्राह चेत्थं जितेन्द्रियः
devalaṃ ca mahātmānaṃ namaskṛtya prasannadhīḥ ||
kathayasva mahābhāga mayi kāruṇiko bhava ||
ghoṇatīrthasya māhātmyaṃ sarvapāpaharaṃ śubham
||39||देवलं च महात्मानं नमस्कृत्य प्रसन्नधीः ॥
कथयस्व महाभाग मयि कारुणिको भव ॥
घोणतीर्थस्य माहात्म्यं सर्वपापहरं शुभम्
devala uvāca
tumbururnāma gandharvo bhāryāṃ śaptvā pativratām ||
atra snātvā samabhyarcya veṃkaṭeśaṃ dayānidhim
||40||तुम्बुरुर्नाम गन्धर्वो भार्यां शप्त्वा पतिव्रताम् ॥
अत्र स्नात्वा समभ्यर्च्य वेंकटेशं दयानिधिम्
prāptavānviṣṇulokaṃ vai punarāvṛttivarjitam
||41||प्राप्तवान्विष्णुलोकं वै पुनरावृत्तिवर्जितम्
gārgya uvāca
kimarthaṃ devala ṛṣe bhāryāṃ rūpavatīṃ striyam ||
tumbururnāma gandharvaḥ sarvavidyāviśāradaḥ
||42||किमर्थं देवल ऋषे भार्यां रूपवतीं स्त्रियम् ॥
तुम्बुरुर्नाम गन्धर्वः सर्वविद्याविशारदः
śaptavānkena doṣeṇa bhāryāṃ sarvaguṇānvitām ||
tadvadasva mahābhāga śrotuṃ kautūhalaṃ hi me
||43||शप्तवान्केन दोषेण भार्यां सर्वगुणान्विताम् ॥
तद्वदस्व महाभाग श्रोतुं कौतूहलं हि मे
atha svabhāryāyai tumburūpadiṣṭamāghasnānavidhiprakāraḥ ||
tumbururnāma gandharvo bhāryāṃ prītyā hyuvāca ha ||
māghatraye mayā sākaṃ snānaṃ kuru malāpaham
||44||अथ स्वभार्यायै तुम्बुरूपदिष्टमाघस्नानविधिप्रकारः ॥
तुम्बुरुर्नाम गन्धर्वो भार्यां प्रीत्या ह्युवाच ह ॥
माघत्रये मया साकं स्नानं कुरु मलापहम्
māghamāsyudite sūrye sarvakalmaṣanāśane ||
tīre'sminviṣṇupūjārthaṃ gomayālepanaṃ kuru
||45||माघमास्युदिते सूर्ये सर्वकल्मषनाशने ॥
तीरेऽस्मिन्विष्णुपूजार्थं गोमयालेपनं कुरु
raṃgavallyādibhiḥ śubhrapadmasvastika dhātubhiḥ ||
śuśrūṣāṃ kuru me viṣṇormāse'sminmaṃgalaprade
||46||रंगवल्ल्यादिभिः शुभ्रपद्मस्वस्तिक धातुभिः ॥
शुश्रूषां कुरु मे विष्णोर्मासेऽस्मिन्मंगलप्रदे
māghe'sminmādhavasyāsya kuru tvaṃ dīpavartikām ||
sadhūpaṃ pāvakaṃ bhaktyā samarpaya hareḥ puraḥ
||47||माघेऽस्मिन्माधवस्यास्य कुरु त्वं दीपवर्तिकाम् ॥
सधूपं पावकं भक्त्या समर्पय हरेः पुरः
kuru pākaṃ śucirbhūtvā mādhavāya mahātmane ||
pradakṣiṇānamaskārairbhaktyā māghe mayā saha
||48||कुरु पाकं शुचिर्भूत्वा माधवाय महात्मने ॥
प्रदक्षिणानमस्कारैर्भक्त्या माघे मया सह
kuruṣva devadevasya saparyāṃ viṣṇave'nvaham ||
purāṇaśravaṇaṃ viṣṇoḥ kuru nityamataṃdritā
||49||कुरुष्व देवदेवस्य सपर्यां विष्णवेऽन्वहम् ॥
पुराणश्रवणं विष्णोः कुरु नित्यमतंद्रिता
nityaṃ snātvā prayatnena piba pādodakaṃ hareḥ ||
kṛṣṇa viṣṇo mukundeti nārāyaṇa janārdana
||50||नित्यं स्नात्वा प्रयत्नेन पिब पादोदकं हरेः ॥
कृष्ण विष्णो मुकुन्देति नारायण जनार्दन
acyutānanta viśvātmanniti kīrtaya santatam ||
krodhamātsaryalobhādīṃstyaktvā tvaṃ vratamācara
||51||अच्युतानन्त विश्वात्मन्निति कीर्तय सन्ततम् ॥
क्रोधमात्सर्यलोभादींस्त्यक्त्वा त्वं व्रतमाचर
tena te jāyate muktirviṣṇulokaśca śāśvataḥ ||
atha bhāryāṃ prati tumburudattaśāpatadvimuktiprakārau ||
itthaṃ sā bhartṛgaditaṃ śrutvā gaṃdharvavallabhā ||
bhartāramabravītkopādasahyaṃ durgatipradam
||52||तेन ते जायते मुक्तिर्विष्णुलोकश्च शाश्वतः ॥
अथ भार्यां प्रति तुम्बुरुदत्तशापतद्विमुक्तिप्रकारौ ॥
इत्थं सा भर्तृगदितं श्रुत्वा गंधर्ववल्लभा ॥
भर्तारमब्रवीत्कोपादसह्यं दुर्गतिप्रदम्
māghe codbhūtaśīte tu prātarmandodite ravau ||
kathaṃ nimajjayedasminmāghe śītārtike'nagha
||53||माघे चोद्भूतशीते तु प्रातर्मन्दोदिते रवौ ॥
कथं निमज्जयेदस्मिन्माघे शीतार्तिकेऽनघ
yattvayoktāni karmāṇi na śakyāni mayā'sakṛt ||
na karomi pate snānaṃ prātaḥkāle tvayā saha
||54||यत्त्वयोक्तानि कर्माणि न शक्यानि मयाऽसकृत् ॥
न करोमि पते स्नानं प्रातःकाले त्वया सह
mṛtau śītātipātena na ca me rakṣako bhavān ||
ityevamuditaṃ śrutvā patirgandharvavallabhaḥ
||55||मृतौ शीतातिपातेन न च मे रक्षको भवान् ॥
इत्येवमुदितं श्रुत्वा पतिर्गन्धर्ववल्लभः
saśānto'pi śaśāpātha bhāryāṃ cāpriyavādinīm ||
putraṃ ca dharmavimukhaṃ bhāryāṃ cāpriyabhāṣiṇīm
||56||सशान्तोऽपि शशापाथ भार्यां चाप्रियवादिनीम् ॥
पुत्रं च धर्मविमुखं भार्यां चाप्रियभाषिणीम्
abrahmaṇyaṃ ca rājānaṃ sadyaḥ śāpena daṇḍayet ||
iti nyāyaṃ viciṃtyāsau śaśāpetthaṃ satīṃ tadā
||57||अब्रह्मण्यं च राजानं सद्यः शापेन दण्डयेत् ॥
इति न्यायं विचिंत्यासौ शशापेत्थं सतीं तदा
veṃkaṭādrau mahāpuṇye sarvapātakanāśane ||
ghoṇatīrthasamīpe ca pippaladrumakoṭare
||58||वेंकटाद्रौ महापुण्ये सर्वपातकनाशने ॥
घोणतीर्थसमीपे च पिप्पलद्रुमकोटरे
tatrāmburahite mūḍhe maṇḍūkā bhava kevalam ||
ityevaṃ bhartṛvākyaṃ tacchrutvā gaṃdharvavallabhā
||59||तत्राम्बुरहिते मूढे मण्डूका भव केवलम् ॥
इत्येवं भर्तृवाक्यं तच्छ्रुत्वा गंधर्ववल्लभा
patitvā pādayostasya tumbaruṃ prārthayatsatī ||
viśāpamavadatpaścādbhartā vai tumburustadā
||60||पतित्वा पादयोस्तस्य तुम्बरुं प्रार्थयत्सती ॥
विशापमवदत्पश्चाद्भर्ता वै तुम्बुरुस्तदा
agastyo vai mahābhāgastapasvī vijitendriyaḥ ||
ghoṇatīrthavare snātvā paurṇamāsyāṃ mahātithau
||61||अगस्त्यो वै महाभागस्तपस्वी विजितेन्द्रियः ॥
घोणतीर्थवरे स्नात्वा पौर्णमास्यां महातिथौ
śiṣyebhyo vai yadā tasminnaśvatthadrumasaṃnidhau ||
ghoṇatīrthasya māhātmyaṃ vakti vai brāhmaṇottamaḥ
||62||शिष्येभ्यो वै यदा तस्मिन्नश्वत्थद्रुमसंनिधौ ॥
घोणतीर्थस्य माहात्म्यं वक्ति वै ब्राह्मणोत्तमः
tadā pippalavṛkṣasya koṭare tvaṃ samāhitā ||
śrutvā vai ghoṇatīrthasya māhātmyaṃ mokṣadāyakam
||63||तदा पिप्पलवृक्षस्य कोटरे त्वं समाहिता ॥
श्रुत्वा वै घोणतीर्थस्य माहात्म्यं मोक्षदायकम्
vidhūya sarvapāpāni mayā sākaṃ ramiṣyasi ||
ityuktā virarāmātha dharmapatnī pativratā
||64||विधूय सर्वपापानि मया साकं रमिष्यसि ॥
इत्युक्ता विररामाथ धर्मपत्नी पतिव्रता
bhartṛśāpānmahāghorāṃ maṃḍūkatanumāśritā ||
śeṣādriśikhare tasminghoṇatīrthasya dakṣiṇe
||65||भर्तृशापान्महाघोरां मंडूकतनुमाश्रिता ॥
शेषाद्रिशिखरे तस्मिन्घोणतीर्थस्य दक्षिणे
śanaiḥśanairgatā nārī pippaladrumakoṭaram ||
abdāyutaṃ gataṃ tasyā aśvatthadrumakoṭare
||66||शनैःशनैर्गता नारी पिप्पलद्रुमकोटरम् ॥
अब्दायुतं गतं तस्या अश्वत्थद्रुमकोटरे
tataḥ kālāṃtare'gastyo veṃkaṭādriṃ manoharam ||
gatvā śrīsvāmitīrthe ca snātvā niyamapūrvakam
||67||ततः कालांतरेऽगस्त्यो वेंकटाद्रिं मनोहरम् ॥
गत्वा श्रीस्वामितीर्थे च स्नात्वा नियमपूर्वकम्
varāhasvāminaṃ devaṃ natvā tīrthasya dakṣiṇe ||
veṃkaṭeśālayaṃ gatvā śrīnivāsaṃ kṛpānidhim
||68||वराहस्वामिनं देवं नत्वा तीर्थस्य दक्षिणे ॥
वेंकटेशालयं गत्वा श्रीनिवासं कृपानिधिम्
vedavedyaṃ viśālākṣaṃ devadevaṃ sanātanam ||
natvā'gastyo mahābhāgo ghoṇatīrthaṃ tato yayau
||69||वेदवेद्यं विशालाक्षं देवदेवं सनातनम् ॥
नत्वाऽगस्त्यो महाभागो घोणतीर्थं ततो ययौ
tatra snātvā tīrthavarye svaśiṣyai yogināṃ varaḥ ||
pippaladrumacchāyāyāṃ śiṣyebhyo bhaktipūrvakam
||70||तत्र स्नात्वा तीर्थवर्ये स्वशिष्यै योगिनां वरः ॥
पिप्पलद्रुमच्छायायां शिष्येभ्यो भक्तिपूर्वकम्
ghoṇatīrthasya māhātmyaṃ brahmahatyāvināśakam ||
sarvamaṃgaladaṃ puṇyaṃ sarvasampatpradāyakam
||71||घोणतीर्थस्य माहात्म्यं ब्रह्महत्याविनाशकम् ॥
सर्वमंगलदं पुण्यं सर्वसम्पत्प्रदायकम्
uktavānyogināṃ śreṣṭho hyagastyo bhagavānṛṣiḥ
||72||उक्तवान्योगिनां श्रेष्ठो ह्यगस्त्यो भगवानृषिः
atha ghoṇatīrthe agastyadarśanena tumburupatnyā varṣābhūtva nivṛttiḥ ||
tadā śrutvā tu varṣābhūḥ pādayostasya yoginaḥ ||
patitvā jñānadīpena viditvā vaibhavaṃ muneḥ
||73||अथ घोणतीर्थे अगस्त्यदर्शनेन तुम्बुरुपत्न्या वर्षाभूत्व निवृत्तिः ॥
तदा श्रुत्वा तु वर्षाभूः पादयोस्तस्य योगिनः ॥
पतित्वा ज्ञानदीपेन विदित्वा वैभवं मुनेः
pūrvarūpaṃ samāsādya nārī rūpaṃ manoharam ||
agastya yogināṃ śreṣṭha rakṣarakṣa dayānidhe
||74||पूर्वरूपं समासाद्य नारी रूपं मनोहरम् ॥
अगस्त्य योगिनां श्रेष्ठ रक्षरक्ष दयानिधे
māṃ rakṣa dayayā brahmanpativākyavirodhinīm ||
ityuktvā taṃ vikṣālākṣī virarāma tataḥ param
||75||मां रक्ष दयया ब्रह्मन्पतिवाक्यविरोधिनीम् ॥
इत्युक्त्वा तं विक्षालाक्षी विरराम ततः परम्
agastya uvāca
kā tvaṃ suśroṇi bhadraṃ te bhekajanmapradāyakam ||
pāpaṃ pūrvabhave cāsīttadvadasva ca mā ciram
||76||का त्वं सुश्रोणि भद्रं ते भेकजन्मप्रदायकम् ॥
पापं पूर्वभवे चासीत्तद्वदस्व च मा चिरम्
nāryuvāca
tumbururnāma gandharvaḥ sarvavidyāviśāradaḥ ||
tasya bhāryāsmyahaṃ vipra hyagastya munisevita
||77||तुम्बुरुर्नाम गन्धर्वः सर्वविद्याविशारदः ॥
तस्य भार्यास्म्यहं विप्र ह्यगस्त्य मुनिसेवित
bhartā me sarvadharmajñastumbururmunisattamaḥ ||
sarvadharmānmanojñā tvaṃ kuru nityaṃ mayā saha
||78||भर्ता मे सर्वधर्मज्ञस्तुम्बुरुर्मुनिसत्तमः ॥
सर्वधर्मान्मनोज्ञा त्वं कुरु नित्यं मया सह
pativākyaṃ tadā śrutvā paralokopakārakam ||
asahyaṃ vākyamatyugraṃ durgatipradameva hi
||79||पतिवाक्यं तदा श्रुत्वा परलोकोपकारकम् ॥
असह्यं वाक्यमत्युग्रं दुर्गतिप्रदमेव हि
mayā coktaṃ hi durbuddhyā he tāta munisattama
||80||मया चोक्तं हि दुर्बुद्ध्या हे तात मुनिसत्तम
athāgastyakathitapativratādharmāḥ ||
agastya uvāca ||
kuśāgrabuddhiste bhartā śaśāpa tvāṃ ruṣānvitaḥ ||
evaṃ śāpo yukta eva pativākyavirodhinīm
||81||अथागस्त्यकथितपतिव्रताधर्माः ॥
अगस्त्य उवाच ॥
कुशाग्रबुद्धिस्ते भर्ता शशाप त्वां रुषान्वितः ॥
एवं शापो युक्त एव पतिवाक्यविरोधिनीम्
pativākyamanādṛtya svecchayā vartate tu yā ||
sā nārī niraye ghore patatyācandratārakam
||82||पतिवाक्यमनादृत्य स्वेच्छया वर्तते तु या ॥
सा नारी निरये घोरे पतत्याचन्द्रतारकम्
na svātantryaṃ tu nārīṇāṃ nollaṃghyaṃ patibhāṣaṇam ||
pātivratyena puṇyena patiśuśrūṣaṇena ca
||83||न स्वातन्त्र्यं तु नारीणां नोल्लंघ्यं पतिभाषणम् ॥
पातिव्रत्येन पुण्येन पतिशुश्रूषणेन च
striyo viṣṇupadaṃ yānti na cānyairapi suvrataiḥ ||
patirmātā patirviṣṇuḥ patirbrahmā patiḥ śivaḥ
||84||स्त्रियो विष्णुपदं यान्ति न चान्यैरपि सुव्रतैः ॥
पतिर्माता पतिर्विष्णुः पतिर्ब्रह्मा पतिः शिवः
patirguruḥ patistīrthamiti strīṇāṃ vidurbudhāḥ ||
pativākyamapākṛtya yā nārī sukṛtaiḥ paraiḥ
||85||पतिर्गुरुः पतिस्तीर्थमिति स्त्रीणां विदुर्बुधाः ॥
पतिवाक्यमपाकृत्य या नारी सुकृतैः परैः
sadaiva yujyate sāpi naiva śuddhā bhavetsakṛt ||
patihīnā tu yā nārī gurubhirdharmavittamaiḥ
||86||सदैव युज्यते सापि नैव शुद्धा भवेत्सकृत् ॥
पतिहीना तु या नारी गुरुभिर्धर्मवित्तमैः
sā kṛtajñā vidadhyāttu vrataṃ dharmaphalapradam ||
patinā preritā saiva patibuddhiparāyaṇā
||87||सा कृतज्ञा विदध्यात्तु व्रतं धर्मफलप्रदम् ॥
पतिना प्रेरिता सैव पतिबुद्धिपरायणा
patipādābjatīrthena yā snātā sā haripriyā ||
sā snātā sarvatīrtheṣu gaṅgādiṣu na saṃśayaḥ
||88||पतिपादाब्जतीर्थेन या स्नाता सा हरिप्रिया ॥
सा स्नाता सर्वतीर्थेषु गङ्गादिषु न संशयः
tasmāttvatkṛtadoṣastu tvāmāyātīti tatphalam ||
bhuñjantyāste'tra śṛṇvantyā ghoṇatīrthasya vaibhavam
||89||तस्मात्त्वत्कृतदोषस्तु त्वामायातीति तत्फलम् ॥
भुञ्जन्त्यास्तेऽत्र शृण्वन्त्या घोणतीर्थस्य वैभवम्
muktirāsīcchubhāṃgaṃ tannārīrūpaṃ punaryathā ||
tasmādghoṇasya tīrthasya tumbutīrthamitīha vai
||90||मुक्तिरासीच्छुभांगं तन्नारीरूपं पुनर्यथा ॥
तस्माद्घोणस्य तीर्थस्य तुम्बुतीर्थमितीह वै
loke prasiddhirabhavadaho tīrthasya vaibhavam
||91||लोके प्रसिद्धिरभवदहो तीर्थस्य वैभवम्
atha ghoṇatīrthasnātṝṇāṃ nānāvidhaphalaprāptiḥ ||
śrīsūta uvāca ||
ghoṇatīrthe mahāpuṇye sarvapāpavināśini ||
snānti ye paurṇamāsyāṃ vai śaunakādyā mahaujasaḥ
||92||अथ घोणतीर्थस्नातॄणां नानाविधफलप्राप्तिः ॥
श्रीसूत उवाच ॥
घोणतीर्थे महापुण्ये सर्वपापविनाशिनि ॥
स्नान्ति ये पौर्णमास्यां वै शौनकाद्या महौजसः
teṣāṃ kratuphalaṃ puṇyaṃ tīrthāyutaphalaṃ bhavet ||
kapilāgosahasraṃ tu yo dadāti dinedine
||93||तेषां क्रतुफलं पुण्यं तीर्थायुतफलं भवेत् ॥
कपिलागोसहस्रं तु यो ददाति दिनेदिने
tatphalaṃ samavāpnoti snānāttumburutīrthake ||
ratnakoṭisahasrāṇi yo dadāti dinedine
||94||तत्फलं समवाप्नोति स्नानात्तुम्बुरुतीर्थके ॥
रत्नकोटिसहस्राणि यो ददाति दिनेदिने
mattebhānāṃ sahasrāṇi tathaivāśvāyutānyapi ||
tatphalaṃ samavāpnoti ghoṇatīrthāvagāhanāt
||95||मत्तेभानां सहस्राणि तथैवाश्वायुतान्यपि ॥
तत्फलं समवाप्नोति घोणतीर्थावगाहनात्
kanyākoṭipradānena yatphalaṃ carṣibhiḥ smṛtam ||
tatphalaṃ samavāpnoti ghoṇatīrthācca pāvanāt
||96||कन्याकोटिप्रदानेन यत्फलं चर्षिभिः स्मृतम् ॥
तत्फलं समवाप्नोति घोणतीर्थाच्च पावनात्
hemāṃbarasahasraṃ yaḥ kurukṣetre prayacchati ||
tatphalaṃ samavāpnoti ghoṇatīrthasya vaibhavāt
||97||हेमांबरसहस्रं यः कुरुक्षेत्रे प्रयच्छति ॥
तत्फलं समवाप्नोति घोणतीर्थस्य वैभवात्
gurvarthe brāhmaṇārthe ca svāmyarthe yastyajettanum ||
tatphalaṃ samavāpnoti ghoṇatīrthasya vaibhavāt
||98||गुर्वर्थे ब्राह्मणार्थे च स्वाम्यर्थे यस्त्यजेत्तनुम् ॥
तत्फलं समवाप्नोति घोणतीर्थस्य वैभवात्
āpannārtiharāṇāṃ ca tīrthasevāparātmanām ||
satyavratānāṃ yatpuṇyaṃ ghoṇatīrthācca tadbhavet
||99||आपन्नार्तिहराणां च तीर्थसेवापरात्मनाम् ॥
सत्यव्रतानां यत्पुण्यं घोणतीर्थाच्च तद्भवेत्
yatphalaṃ śrāddhakartṝṇāṃ pitṛṇāmindusaṃkṣaye ||
tatphalaṃ samavāpnoti ghoṇatīrthāddhi pāvanāt
||100||यत्फलं श्राद्धकर्तॄणां पितृणामिन्दुसंक्षये ॥
तत्फलं समवाप्नोति घोणतीर्थाद्धि पावनात्
gaṅgāyāṃ narmadāyāṃ ca sarayūcandrabhāgayoḥ ||
sarveṣu puṇyatīrtheṣu yaḥ snānaṃ kurute naraḥ ||
tatphalaṃ samavāpnoti ghoṇatīrthāddhi pāvanāt
||101||गङ्गायां नर्मदायां च सरयूचन्द्रभागयोः ॥
सर्वेषु पुण्यतीर्थेषु यः स्नानं कुरुते नरः ॥
तत्फलं समवाप्नोति घोणतीर्थाद्धि पावनात्
tasmātpuṇyatamaṃ tīrthaṃ ghoṇatīrthaṃ vidurbudhāḥ
||102||तस्मात्पुण्यतमं तीर्थं घोणतीर्थं विदुर्बुधाः
ya imaṃ śṛṇute'dhyāyaṃ sarvapāpanibarhaṇam ||
vājapeyaphalaṃ tasya viṣṇulokaśca śāśvataḥ
||103||य इमं शृणुतेऽध्यायं सर्वपापनिबर्हणम् ॥
वाजपेयफलं तस्य विष्णुलोकश्च शाश्वतः
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṃḍe śrīveṅkaṭācalamāhātmye tumburutīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ || 26 ||