jābālitīrthamahimānuvarṇanam
atha jābālitīrthamāhātmyavarṇanam ||
śrīsūta uvāca ||
bhobhostapodhanāḥ sarve naimiṣāraṇyavāsinaḥ ||
veṃkaṭādrau mahāpuṇye sarvapātakanāśane
||1||अथ जाबालितीर्थमाहात्म्यवर्णनम् ॥
श्रीसूत उवाच ॥
भोभोस्तपोधनाः सर्वे नैमिषारण्यवासिनः ॥
वेंकटाद्रौ महापुण्ये सर्वपातकनाशने
tato jābālitīrthasya māhātmyaṃ varṇayāmyaham ||
durācārābhidho yatra snātvā mukto'bhavaddvijāḥ
||2||ततो जाबालितीर्थस्य माहात्म्यं वर्णयाम्यहम् ॥
दुराचाराभिधो यत्र स्नात्वा मुक्तोऽभवद्द्विजाः
munaya ūcuḥ
durācārābhidhaḥ ko'sau sūta tattvārthakovida ||
kiñca pāpaṃ kṛtaṃ tena durācāreṇa vai mune
||3||दुराचाराभिधः कोऽसौ सूत तत्त्वार्थकोविद ॥
किञ्च पापं कृतं तेन दुराचारेण वै मुने
kathaṃ vā pātakānmuktastīrthesminsnānavaibhavāt ||
etacchuśrūṣamāṇānāṃ vistarādvada no mune
||4||कथं वा पातकान्मुक्तस्तीर्थेस्मिन्स्नानवैभवात् ॥
एतच्छुश्रूषमाणानां विस्तराद्वद नो मुने
atha kāverītīravāsidurācārākhyadvijodantaḥ ||
śrīsūta uvāca ||
munayaḥ śrūyatāṃ tasya durācārasya pātakam ||
jābālitīrthasnānena yathā muktaśca pātakāt
||5||अथ कावेरीतीरवासिदुराचाराख्यद्विजोदन्तः ॥
श्रीसूत उवाच ॥
मुनयः श्रूयतां तस्य दुराचारस्य पातकम् ॥
जाबालितीर्थस्नानेन यथा मुक्तश्च पातकात्
durācārābhidho vipraḥ kāverītīramāśritaḥ ||
kaścidāste dvijaḥ pāpī krūrakarmarataḥ sadā
||6||दुराचाराभिधो विप्रः कावेरीतीरमाश्रितः ॥
कश्चिदास्ते द्विजः पापी क्रूरकर्मरतः सदा
brahmaghnaiśca surāpaiśca steyibhirgurutalpagaiḥ ||
sadā saṃsargaduṣṭo'sau taiḥ sākaṃ nyavasaddvijāḥ
||7||ब्रह्मघ्नैश्च सुरापैश्च स्तेयिभिर्गुरुतल्पगैः ॥
सदा संसर्गदुष्टोऽसौ तैः साकं न्यवसद्द्विजाः
mahāpātakasaṃsargadoṣeṇāsya dvijasya vai ||
brāhmaṇyaṃ sakalaṃ naṣṭaṃ niḥśeṣeṇa dvijottamāḥ
||8||महापातकसंसर्गदोषेणास्य द्विजस्य वै ॥
ब्राह्मण्यं सकलं नष्टं निःशेषेण द्विजोत्तमाः
mahāpātakibhiḥ sārdhaṃ dinamekaṃ tu yo dvijaḥ ||
nivasetsādaraṃ tasya tatkṣaṇādvai dvijanmanaḥ
||9||महापातकिभिः सार्धं दिनमेकं तु यो द्विजः ॥
निवसेत्सादरं तस्य तत्क्षणाद्वै द्विजन्मनः
brāhmaṇasya tu caikāṃśo naśyatyeva na saṃśayaḥ ||
dvidinaṃ sevanātsparśāddarśanācchayanāttathā
||10||ब्राह्मणस्य तु चैकांशो नश्यत्येव न संशयः ॥
द्विदिनं सेवनात्स्पर्शाद्दर्शनाच्छयनात्तथा
bhojanātsaha paṃktau ca mahāpātakibhirdvijāḥ ||
dvitīyabhāgo naśyeta brāhmaṇyasya na saṃśayaḥ
||11||भोजनात्सह पंक्तौ च महापातकिभिर्द्विजाः ॥
द्वितीयभागो नश्येत ब्राह्मण्यस्य न संशयः
tridinācca tṛtīyāṃśo naśyatyeva na saṃśayaḥ ||
caturdināccaturthāṃśo vilayaṃ yāti hi dhuvam
||12||त्रिदिनाच्च तृतीयांशो नश्यत्येव न संशयः ॥
चतुर्दिनाच्चतुर्थांशो विलयं याति हि धुवम्
ataḥ paraṃ ca taiḥ sākaṃ śayanāsanabhojanaiḥ ||
tattulyapātakī bhūyānmahāpātakisaṃgavān
||13||अतः परं च तैः साकं शयनासनभोजनैः ॥
तत्तुल्यपातकी भूयान्महापातकिसंगवान्
tena brāhmaṇyahīno'yaṃ durācārābhidho dvija. ||
grasto'bhavadbhīṣaṇena vyāleneva balīyasā
||14||तेन ब्राह्मण्यहीनोऽयं दुराचाराभिधो द्विज. ॥
ग्रस्तोऽभवद्भीषणेन व्यालेनेव बलीयसा
asau paravaśastena vetālenātipīḍitaḥ ||
deśāddeśaṃ bhramanvipro vanāccaiva vanāntaram
||15||असौ परवशस्तेन वेतालेनातिपीडितः ॥
देशाद्देशं भ्रमन्विप्रो वनाच्चैव वनान्तरम्
pūrvapuṇyavipākena daivayogena sa dvijaḥ ||
veṃkaṭādriṃ mahāpuṇyaṃ sarvapātakanāśanam
||16||पूर्वपुण्यविपाकेन दैवयोगेन स द्विजः ॥
वेंकटाद्रिं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम्
atha jñābālitīrthasnānāddurācāravetālayormahapātakādinivṛttiḥ ||
anudrutaḥ piśācena vetālena dvijo yayau ||
nyamajjayatsa vetālo mahāpātakanāśane
||17||अथ ज्ञाबालितीर्थस्नानाद्दुराचारवेतालयोर्महपातकादिनिवृत्तिः ॥
अनुद्रुतः पिशाचेन वेतालेन द्विजो ययौ ॥
न्यमज्जयत्स वेतालो महापातकनाशने
jābālitīrthe viprendrā mahāpātakisaṃginam ||
udatiṣṭhatkṣaṇādeva vetālena vimocitaḥ
||18||जाबालितीर्थे विप्रेन्द्रा महापातकिसंगिनम् ॥
उदतिष्ठत्क्षणादेव वेतालेन विमोचितः
utthito'sau dvijo viprāstasmāttīrthāttu pāvanāt ||
svastho vyacintayatko'yaṃ svarṇamukhyāḥ samīpataḥ
||19||उत्थितोऽसौ द्विजो विप्रास्तस्मात्तीर्थात्तु पावनात् ॥
स्वस्थो व्यचिन्तयत्कोऽयं स्वर्णमुख्याः समीपतः
kathaṃ mayāgatamaho kāverītīravāsinā ||
iti cintākulaḥ so'yaṃ jābālestīrthamuttamam
||20||कथं मयागतमहो कावेरीतीरवासिना ॥
इति चिन्ताकुलः सोऽयं जाबालेस्तीर्थमुत्तमम्
jābāliṃ ca mahātmānaṃ yogīndravaramuttamam ||
samāgamya praṇamyāsau durācāro'bhyabhāṣata
||21||जाबालिं च महात्मानं योगीन्द्रवरमुत्तमम् ॥
समागम्य प्रणम्यासौ दुराचारोऽभ्यभाषत
na jāne bhagavanvipra parvato'yaṃ vadādhunā ||
kāverītīranilayo durācārābhidho hyaham
||22||न जाने भगवन्विप्र पर्वतोऽयं वदाधुना ॥
कावेरीतीरनिलयो दुराचाराभिधो ह्यहम्
kṛpayā brūhi me brahmanmayātra kathamāgatam ||
iti pṛṣṭo munistena durācāreṇa suvrataḥ
||23||कृपया ब्रूहि मे ब्रह्मन्मयात्र कथमागतम् ॥
इति पृष्टो मुनिस्तेन दुराचारेण सुव्रतः
dhyātvā muhurtamavadaddurācāraṃ kṛpānidhiḥ
||24||ध्यात्वा मुहुर्तमवदद्दुराचारं कृपानिधिः
atha jābālivarṇitapārvaṇaśrāddhākaraṇadoṣakathanam ||
jābāliruvāca ||
mahāpātakisaṃsargāddurācārasya te purā ||
brāhmaṇyaṃ naṣṭamabhavadvetālastvāṃ tato'grahīt
||25||अथ जाबालिवर्णितपार्वणश्राद्धाकरणदोषकथनम् ॥
जाबालिरुवाच ॥
महापातकिसंसर्गाद्दुराचारस्य ते पुरा ॥
ब्राह्मण्यं नष्टमभवद्वेतालस्त्वां ततोऽग्रहीत्
tenāviṣṭastvamāyāto vivaśo'tra vimūḍhadhīḥ ||
nyamajjayattvāṃ vetālastīrthe'sminnatipāvane
||26||तेनाविष्टस्त्वमायातो विवशोऽत्र विमूढधीः ॥
न्यमज्जयत्त्वां वेतालस्तीर्थेऽस्मिन्नतिपावने
atra majjanamātreṇa vimuktaḥ pātakādbhavān ||
jābālitīrthe ye snānaṃ puṇyaṃ kurvanti mānavāḥ
||27||अत्र मज्जनमात्रेण विमुक्तः पातकाद्भवान् ॥
जाबालितीर्थे ये स्नानं पुण्यं कुर्वन्ति मानवाः
teṣāṃ naśyaṃti vai satyaṃ pañcapātakasaṃcayāḥ ||
satkarmasādhane puṇyatīrthe'sminsnānamātrataḥ
||28||तेषां नश्यंति वै सत्यं पञ्चपातकसंचयाः ॥
सत्कर्मसाधने पुण्यतीर्थेऽस्मिन्स्नानमात्रतः
mahāpātakisaṃsargadoṣaste vilayaṃ gataḥ ||
tvāmagrahīdyo vetālaḥ purāyaṃ brāhmaṇo'bhavat
||29||महापातकिसंसर्गदोषस्ते विलयं गतः ॥
त्वामग्रहीद्यो वेतालः पुरायं ब्राह्मणोऽभवत्
mṛte'hani pitṛśrāddhaṃ nākarotpārvaṇena vai ||
tena svapitṛbhiḥ śapto vetālatvamagādayam
||30||मृतेऽहनि पितृश्राद्धं नाकरोत्पार्वणेन वै ॥
तेन स्वपितृभिः शप्तो वेतालत्वमगादयम्
so'pi jābālitīrthasya jale snānaprabhāvataḥ ||
vetālatvaṃ vihāyaiva viṣṇulokamavāptavān
||31||सोऽपि जाबालितीर्थस्य जले स्नानप्रभावतः ॥
वेतालत्वं विहायैव विष्णुलोकमवाप्तवान्
na kuryādyo naraḥ śrāddhaṃ mātāpitrormṛte'hani ||
vetālatvamavāpyāśu paścānnarakamaśnute
||32||न कुर्याद्यो नरः श्राद्धं मातापित्रोर्मृतेऽहनि ॥
वेतालत्वमवाप्याशु पश्चान्नरकमश्नुते
śrīsūta uvāca
durācāro mahāpāpī tīrthe'smitsnānamātrataḥ ||
prāptavānviṣṇulokaṃ vai punarāvṛttivarjitam
||33||दुराचारो महापापी तीर्थेऽस्मित्स्नानमात्रतः ॥
प्राप्तवान्विष्णुलोकं वै पुनरावृत्तिवर्जितम्
evaṃ vaḥ kathitaṃ puṇyaṃ durācāravimokṣaṇam ||
tasmātpuṇyatamaṃ tīrthaṃ sarvapāpaharaṃ śubham
||34||एवं वः कथितं पुण्यं दुराचारविमोक्षणम् ॥
तस्मात्पुण्यतमं तीर्थं सर्वपापहरं शुभम्
yatra hi snānamātreṇa durācāro vimocitaḥ ||
yāni niṣkṛtihīnāni pāpānyapi vināśayet
||35||यत्र हि स्नानमात्रेण दुराचारो विमोचितः ॥
यानि निष्कृतिहीनानि पापान्यपि विनाशयेत्
śūdreṇa pūjitaṃ liṅgaṃ viṣṇuṃ vā yo nameddvijaḥ ||
prāyaścittaṃ na smṛtiṣu tasyoktaṃ paramarṣibhiḥ
||36||शूद्रेण पूजितं लिङ्गं विष्णुं वा यो नमेद्द्विजः ॥
प्रायश्चित्तं न स्मृतिषु तस्योक्तं परमर्षिभिः
naśyettasyāpi tatpāpaṃ tīrthe jābālisaṃjñake ||
vipranindākṛtāṃ caiva prāyaścittaṃ na vidyate
||37||नश्येत्तस्यापि तत्पापं तीर्थे जाबालिसंज्ञके ॥
विप्रनिन्दाकृतां चैव प्रायश्चित्तं न विद्यते
viśvāsaghātukānāṃ ca kṛtaghnānāṃ ca niṣkṛtiḥ ||
bhrātṛbhāryāratānāṃ ca prāyaścittaṃ na vidyate
||38||विश्वासघातुकानां च कृतघ्नानां च निष्कृतिः ॥
भ्रातृभार्यारतानां च प्रायश्चित्तं न विद्यते
teṣāṃ jābālitīrthe vai snānācchuddhirbhaviṣyati ||
evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā jābālestīrthavaibhavam
||39||तेषां जाबालितीर्थे वै स्नानाच्छुद्धिर्भविष्यति ॥
एवं वः कथितं विप्रा जाबालेस्तीर्थवैभवम्
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate mānavo bhuvi
||40||यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते मानवो भुवि
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye jābālitīrthamahimānuvarṇanaṃnāma pañcaviṃśo'dhyāyaḥ || 25 ||