śrīnivāsasyamohaprāptyādivarṇanam
atha padmāvatīdarśanena śrīnivāsasya mohaprāptiḥ ||
śrīvarāha uvāca ||
samprāpya cālayaṃ divyamavatīrya hayottamāt ||
visṛjya sānugānsarvāndevānkairātarūpakān
||1||अथ पद्मावतीदर्शनेन श्रीनिवासस्य मोहप्राप्तिः ॥
श्रीवराह उवाच ॥
सम्प्राप्य चालयं दिव्यमवतीर्य हयोत्तमात् ॥
विसृज्य सानुगान्सर्वान्देवान्कैरातरूपकान्
viśramadhvamiti procya viveśa maṇimaṇḍapam ||
āruhya maṇisopānaṃ paṃcakakṣā atītya ca
||2||विश्रमध्वमिति प्रोच्य विवेश मणिमण्डपम् ॥
आरुह्य मणिसोपानं पंचकक्षा अतीत्य च
muktāgṛhaṃ samāsādya tasmim̐llolāyite śubhe ||
navaratnamaye maṃce saṃviveśāvaśo hariḥ
||3||मुक्तागृहं समासाद्य तस्मिँल्लोलायिते शुभे ॥
नवरत्नमये मंचे संविवेशावशो हरिः
saṃsmaranpadmagarbhābhāṃ tāmevāyatalocanām ||
tanumadhyāṃ pīnakucāṃ mandasmitasukhāṃbujām
||4||संस्मरन्पद्मगर्भाभां तामेवायतलोचनाम् ॥
तनुमध्यां पीनकुचां मन्दस्मितसुखांबुजाम्
kṣīrābdhitanayāmeva mene padmodbhavāṃ śubhām ||
tasyāṃ gatamanā devaḥ śrīnivāso mumoha ca
||5||क्षीराब्धितनयामेव मेने पद्मोद्भवां शुभाम् ॥
तस्यां गतमना देवः श्रीनिवासो मुमोह च
atha muhyamānaṃ śrīnivāsaṃ prati bakulamālikoktiḥ ||
tato madhyāhnasamaye kṛtvānnaṃ divyamuttamam ||
sūpadaṃśaṃ sugandhaṃ ca devārhamatiśobhanam
||6||अथ मुह्यमानं श्रीनिवासं प्रति बकुलमालिकोक्तिः ॥
ततो मध्याह्नसमये कृत्वान्नं दिव्यमुत्तमम् ॥
सूपदंशं सुगन्धं च देवार्हमतिशोभनम्
śuddhānnaṃ pāyasānnaṃ ca gauḍaṃ mudgānnameva ca ||
kṛtvā pañcavidhāpūpānpūrikāvaṭakānapi
||7||शुद्धान्नं पायसान्नं च गौडं मुद्गान्नमेव च ॥
कृत्वा पञ्चविधापूपान्पूरिकावटकानपि
devaṃ draṣṭuṃ yayau śīghraṃ sakhī vakulamālikā ||
padmāvatīpadmapatrā citrarekhāsamanvitā
||8||देवं द्रष्टुं ययौ शीघ्रं सखी वकुलमालिका ॥
पद्मावतीपद्मपत्रा चित्ररेखासमन्विता
niveśya dvāri devasya tāḥ sarvāḥ pramadottamāḥ ||
viveśa tatsamīpaṃ sā svayaṃ bakulamālikā
||9||निवेश्य द्वारि देवस्य ताः सर्वाः प्रमदोत्तमाः ॥
विवेश तत्समीपं सा स्वयं बकुलमालिका
gatvā samīpaṃ devasya vavande bhaktibhāvataḥ ||
dṛṣṭvātha devaṃ vivaśaṃ paryaṃke ratnabhūṣite
||10||गत्वा समीपं देवस्य ववन्दे भक्तिभावतः ॥
दृष्ट्वाथ देवं विवशं पर्यंके रत्नभूषिते
pādasaṃvāhanaṃ kṛtvā nimīlitavilocanam ||
taṃ dhyāyantaṃ ca kimapi vyājahāra śucismitā
||11||पादसंवाहनं कृत्वा निमीलितविलोचनम् ॥
तं ध्यायन्तं च किमपि व्याजहार शुचिस्मिता
uttiṣṭha devadeveśa kiṃ śeṣe puruṣottama ||
paramānnaṃ kṛtaṃ deva bhoktumāgaccha mādhava
||12||उत्तिष्ठ देवदेवेश किं शेषे पुरुषोत्तम ॥
परमान्नं कृतं देव भोक्तुमागच्छ माधव
kiṃ vā tvamārtavaccheṣe sarvalokārtināśana ||
mṛgayāmaṭatā deva ki dṛṣṭaṃ bhavatā vane
||13||किं वा त्वमार्तवच्छेषे सर्वलोकार्तिनाशन ॥
मृगयामटता देव कि दृष्टं भवता वने
avasthā te viśālākṣa kāmukasyeva dṛśyate ||
kā dṛṣṭā devakanyā vā mānuṣī vā'hikanyakā
||14||अवस्था ते विशालाक्ष कामुकस्येव दृश्यते ॥
का दृष्टा देवकन्या वा मानुषी वाऽहिकन्यका
brūhi me tvamacintyātmankanyāṃ tāṃ cittahāriṇīm
||15||ब्रूहि मे त्वमचिन्त्यात्मन्कन्यां तां चित्तहारिणीम्
śrīvarāha uvāca
tasyāstadvacanaṃ śrutvā niḥśvāsamakarodvibhuḥ ||
niḥśvasaṃtaṃ punaḥ prāha prītā bakulamālikā
||16||तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा निःश्वासमकरोद्विभुः ॥
निःश्वसंतं पुनः प्राह प्रीता बकुलमालिका
evaṃ manoharā kā sā tavāpi puruṣottama ||
tāmavocaddhṛṣīkeśo vakṣyāmi śṛṇu tattvataḥ
||17||एवं मनोहरा का सा तवापि पुरुषोत्तम ॥
तामवोचद्धृषीकेशो वक्ष्यामि शृणु तत्त्वतः
atha śrīnivāsoktapadmāvatīpariṇayakāraṇāni ||
śrībhagavānuvāca ||
purā tretāyuge puṇye rāvaṇaṃ hatavānaham ||
tadā vedavatī kanyā sāhāyyamakarocchriyaḥ
||18||अथ श्रीनिवासोक्तपद्मावतीपरिणयकारणानि ॥
श्रीभगवानुवाच ॥
पुरा त्रेतायुगे पुण्ये रावणं हतवानहम् ॥
तदा वेदवती कन्या साहाय्यमकरोच्छ्रियः
sītārūpābhavallakṣmīrjanakasya mahītalāt ||
gate mayi tu mārīcaṃ hantuṃ pañcavaṭīvane
||19||सीतारूपाभवल्लक्ष्मीर्जनकस्य महीतलात् ॥
गते मयि तु मारीचं हन्तुं पञ्चवटीवने
mamānujo'pi māmeva sītayā coditonvayāt ||
tadantare rākṣasendro hartuṃ sītāmupāyayau
||20||ममानुजोऽपि मामेव सीतया चोदितोन्वयात् ॥
तदन्तरे राक्षसेन्द्रो हर्तुं सीतामुपाययौ
agnihotragato vahnistaṃ jñātvā rāvaṇodyamam ||
ādāya sītāṃ pātāle svāhāyāṃ sanniveśya ca
||21||अग्निहोत्रगतो वह्निस्तं ज्ञात्वा रावणोद्यमम् ॥
आदाय सीतां पाताले स्वाहायां सन्निवेश्य च
tenaiva rakṣasā spṛṣṭāṃ purā vedavatīṃ śubhām ||
agnau visṛṣṭadehāṃ tāṃ saṃhartuṃ rāvaṇaṃ punaḥ
||22||तेनैव रक्षसा स्पृष्टां पुरा वेदवतीं शुभाम् ॥
अग्नौ विसृष्टदेहां तां संहर्तुं रावणं पुनः
sītāyā rūpasadṛśīṃ kṛtvā caivotsasarja ha ||
sā rāvaṇahṛtā bhūtvā laṃkāyāṃ ca niveśitā
||23||सीताया रूपसदृशीं कृत्वा चैवोत्ससर्ज ह ॥
सा रावणहृता भूत्वा लंकायां च निवेशिता
hate tu rāvaṇe paścātpunaragniṃ viveśa sā ||
agnistu rakṣitāṃ lakṣmīṃ svāhāyāṃ mama jānakīm
||24||हते तु रावणे पश्चात्पुनरग्निं विवेश सा ॥
अग्निस्तु रक्षितां लक्ष्मीं स्वाहायां मम जानकीम्
dattvā haste ca māmāha sītayā sahitāṃ sakhīma ||
iyaṃ vedavatī deva sītāyāḥ priyakāriṇī
||25||दत्त्वा हस्ते च मामाह सीतया सहितां सखीम ॥
इयं वेदवती देव सीतायाः प्रियकारिणी
sītārthaṃ rākṣasapure tena bandīkṛtā sthitā ||
tasmādenāṃ vareṇaiva prīṇaya tvaṃ śriyā saha
||26||सीतार्थं राक्षसपुरे तेन बन्दीकृता स्थिता ॥
तस्मादेनां वरेणैव प्रीणय त्वं श्रिया सह
iti vahnivacaḥ śrutvā sītā māmavadacchubhā ||
mama prītikarī nityamiyaṃ vedavatī vibho
||27||इति वह्निवचः श्रुत्वा सीता मामवदच्छुभा ॥
मम प्रीतिकरी नित्यमियं वेदवती विभो
tasmātparaṃ bhāgavatīṃ devaināṃ varaya prabho
||28||तस्मात्परं भागवतीं देवैनां वरय प्रभो
śrībhagavānuvāca
tathā devi kariṣyāmi hyaṣṭāviṃśe kalau yuge ||
tāvadeṣā brahmaloke vasatvamarapūjitā
||29||तथा देवि करिष्यामि ह्यष्टाविंशे कलौ युगे ॥
तावदेषा ब्रह्मलोके वसत्वमरपूजिता
paścāttu bhūmitanayā bhaviṣyati viyatsutā ||
iti dattavarā pūrvaṃ mayā lakṣmyā ca sundarī
||30||पश्चात्तु भूमितनया भविष्यति वियत्सुता ॥
इति दत्तवरा पूर्वं मया लक्ष्म्या च सुन्दरी
adya nārāyaṇapure sambhūtā dharaṇītalāt ||
padmāsamā padmanetrī padmādattavarā satī
||31||अद्य नारायणपुरे सम्भूता धरणीतलात् ॥
पद्मासमा पद्मनेत्री पद्मादत्तवरा सती
sakhībhiranurūpābhirvane puṣpāṇi cinvatī ||
mṛgayāmaṭatā tatra mayā dṛṣṭā manoramā
||32||सखीभिरनुरूपाभिर्वने पुष्पाणि चिन्वती ॥
मृगयामटता तत्र मया दृष्टा मनोरमा
tasyā rūpaṃ mayā vaktuṃ na śakyaṃ śatahāyanaiḥ ||
lakṣmyeva ca tayā me'dya saṃgamo bhavitā yadi
||33||तस्या रूपं मया वक्तुं न शक्यं शतहायनैः ॥
लक्ष्म्येव च तया मेऽद्य संगमो भविता यदि
prāṇāḥ sthirā bhaviṣyanti satyamityavadhāraya
||34||प्राणाः स्थिरा भविष्यन्ति सत्यमित्यवधारय
atha viyadrājapuraṃ prati bakulamālikāgamanam ||
tvaṃ tatra gatvā tāṃ kanyāṃ dṛṣṭvā bakulamālike ||
jānīhi rūpalāvaṇyādiyaṃ yogyeti cāsya vai ||
anavadyā viśālākṣī padmendīvaralocanā
||35||अथ वियद्राजपुरं प्रति बकुलमालिकागमनम् ॥
त्वं तत्र गत्वा तां कन्यां दृष्ट्वा बकुलमालिके ॥
जानीहि रूपलावण्यादियं योग्येति चास्य वै ॥
अनवद्या विशालाक्षी पद्मेन्दीवरलोचना
ityuktvā mohamāpannaṃ taṃ prāha bakulā punaḥ ||
ito gacchāmi deveśa manojñā tava yatra sā
||36||इत्युक्त्वा मोहमापन्नं तं प्राह बकुला पुनः ॥
इतो गच्छामि देवेश मनोज्ञा तव यत्र सा
mārgaṃ vada ramādhīśa gamiṣye yena tāṃ prati ||
evamukto ramādhīśastāṃ prāha vakulasrajam
||37||मार्गं वद रमाधीश गमिष्ये येन तां प्रति ॥
एवमुक्तो रमाधीशस्तां प्राह वकुलस्रजम्
ito gaccha mahābhāge śrīnṛsiṃhaguhā yataḥ ||
tanmārgeṇāvatīryāsmādbhūdharendrānmanoramāt
||38||इतो गच्छ महाभागे श्रीनृसिंहगुहा यतः ॥
तन्मार्गेणावतीर्यास्माद्भूधरेन्द्रान्मनोरमात्
agastyāśramamāsādya dṛṣṭvā liṃgaṃ tadarcitam ||
agastyeśa iti khyātaṃ suvarṇamukharītaṭe
||39||अगस्त्याश्रममासाद्य दृष्ट्वा लिंगं तदर्चितम् ॥
अगस्त्येश इति ख्यातं सुवर्णमुखरीतटे
tīreṇaiva tato gaccha śukabrahmaṛṣervanam ||
paśyantī svarṇamukharīṃ tatra kallolamālinīm
||40||तीरेणैव ततो गच्छ शुकब्रह्मऋषेर्वनम् ॥
पश्यन्ती स्वर्णमुखरीं तत्र कल्लोलमालिनीम्
tatra padmasaronāma pāvanaṃ padmasaṃyutam ||
tatra snātvā'tha tattīre tapantaṃ munisattamam
||41||तत्र पद्मसरोनाम पावनं पद्मसंयुतम् ॥
तत्र स्नात्वाऽथ तत्तीरे तपन्तं मुनिसत्तमम्
chāyāśukaṃ namaskṛtya kṛṣṇaṃ ca balasaṃyutam ||
ārādhyamānaṃ muninā śukena satataṃ śubhe
||42||छायाशुकं नमस्कृत्य कृष्णं च बलसंयुतम् ॥
आराध्यमानं मुनिना शुकेन सततं शुभे
indranīlamaṇiśyāmaṃ pītanirmalavāsasam ||
tīrthayātrāṃ gamiṣyantaṃ balabhadraṃ sitākṛtim
||43||इन्द्रनीलमणिश्यामं पीतनिर्मलवाससम् ॥
तीर्थयात्रां गमिष्यन्तं बलभद्रं सिताकृतिम्
upāsayantaṃ maṃtrāṇi muktānvitakaradvayam ||
udyantaṃ pādukāyuktaṃ balabhadraṃ praṇamya ca
||44||उपासयन्तं मंत्राणि मुक्तान्वितकरद्वयम् ॥
उद्यन्तं पादुकायुक्तं बलभद्रं प्रणम्य च
ādāya svarṇakamalaṃ saraso'smādvarānane ||
tīrtvā suvarṇamukharīṃ vanānyupavanāni ca
||45||आदाय स्वर्णकमलं सरसोऽस्माद्वरानने ॥
तीर्त्वा सुवर्णमुखरीं वनान्युपवनानि च
araṇītīramāsādya viśramya ca vanāntare ||
nārāyaṇapurīṃ dṛṣṭvā vismayaṃ ca gamiṣyasi
||46||अरणीतीरमासाद्य विश्रम्य च वनान्तरे ॥
नारायणपुरीं दृष्ट्वा विस्मयं च गमिष्यसि
tasyāścopavane vṛkṣānpuṣpāḍhyānphalasaṃyutān ||
panasāmraśirīṣāṃśca kundatindukapāṭalān
||47||तस्याश्चोपवने वृक्षान्पुष्पाढ्यान्फलसंयुतान् ॥
पनसाम्रशिरीषांश्च कुन्दतिन्दुकपाटलान्
punnāganāgavaraṇarasālāṃkolacaṃpakān ||
bakulāmalakānsālāṃstālahiṃtālapadmakān
||48||पुन्नागनागवरणरसालांकोलचंपकान् ॥
बकुलामलकान्सालांस्तालहिंतालपद्मकान्
jambūnimbakadambailāpippalīmadhukārjunān ||
priyaṃguhiṃgukharjūramāyūrāśokalodhrakān
||49||जम्बूनिम्बकदम्बैलापिप्पलीमधुकार्जुनान् ॥
प्रियंगुहिंगुखर्जूरमायूराशोकलोध्रकान्
aśvatthodumbaraplakṣabadarībhūrjakīcakān ||
ciñcākiṃśukamandāraśālmalībījapūrakān
||50||अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षबदरीभूर्जकीचकान् ॥
चिञ्चाकिंशुकमन्दारशाल्मलीबीजपूरकान्
pūganāraṃgalikucanārikelavanākulān ||
mallikāmālatīkunda yūthikāketakīyutān
||51||पूगनारंगलिकुचनारिकेलवनाकुलान् ॥
मल्लिकामालतीकुन्द यूथिकाकेतकीयुतान्
karavīrābjasaṃpannānrājaraṃbhāvirājitān ||
mayūrakīragaruḍaśukasārasasaṃkulān
||52||करवीराब्जसंपन्नान्राजरंभाविराजितान् ॥
मयूरकीरगरुडशुकसारससंकुलान्
bhṛṃgajhaṃkāranibiḍānārāmānsumanoharān ||
paśyantīṃ paramaṃ harṣamavāpya ca nadītaṭe
||53||भृंगझंकारनिबिडानारामान्सुमनोहरान् ॥
पश्यन्तीं परमं हर्षमवाप्य च नदीतटे
gatvā pūrvottare mārge purīmindrapurīsamām ||
gaṅgayevāvṛtāṃ nityaṃ saritāraṇināmayā
||54||गत्वा पूर्वोत्तरे मार्गे पुरीमिन्द्रपुरीसमाम् ॥
गङ्गयेवावृतां नित्यं सरितारणिनामया
ākāśarājanagarīṃ gatvā tatrocitaṃ kuru
||55||आकाशराजनगरीं गत्वा तत्रोचितं कुरु
śrīvarāha uvāca
ityādiśya surādhīśaḥ sakhīṃ tāṃ bakulābhidhām ||
visṛjya śayane śubhre sa śiśye śrīsamanvitaḥ
||56||इत्यादिश्य सुराधीशः सखीं तां बकुलाभिधाम् ॥
विसृज्य शयने शुभ्रे स शिश्ये श्रीसमन्वितः
praṇamya devadeveśaṃ sakhī bakulamālikā ||
guñjāmaṇisamākāraṃ raktāśvamadhiruhya sā
||57||प्रणम्य देवदेवेशं सखी बकुलमालिका ॥
गुञ्जामणिसमाकारं रक्ताश्वमधिरुह्य सा
yathoktamārgeṇa yayau paśyantī vividhānmṛgān ||
mattebhānparvatākārāñchvetadantavibhūṣitān
||58||यथोक्तमार्गेण ययौ पश्यन्ती विविधान्मृगान् ॥
मत्तेभान्पर्वताकाराञ्छ्वेतदन्तविभूषितान्
kariṇīyūthasahitāñjaladādānatatparān ||
siṃhāñchve(?)taghanaprakhyānsiṃhīyūthairanudrutān
||59||करिणीयूथसहिताञ्जलदादानतत्परान् ॥
सिंहाञ्छ्वे(?)तघनप्रख्यान्सिंहीयूथैरनुद्रुतान्
śārdūlarkṣāṃśca khaḍgāṃśca śarabhāngavayānmṛgān ||
kṛṣṇasārāṃśca gomāyūñchaśāṃśca priyakānapi
||60||शार्दूलर्क्षांश्च खड्गांश्च शरभान्गवयान्मृगान् ॥
कृष्णसारांश्च गोमायूञ्छशांश्च प्रियकानपि
sārasāṃśca mayūrāṃśca mārjārānvanagocarān ||
vṛkāñchukānsūkarāṃśca suvācaḥ pakṣiṇastathā
||61||सारसांश्च मयूरांश्च मार्जारान्वनगोचरान् ॥
वृकाञ्छुकान्सूकरांश्च सुवाचः पक्षिणस्तथा
paśyantī vividhākārāṃstuṣyantī ca muhurmuhuḥ ||
āsasādāraṇītīraṃ paścimaṃ pādapākulam
||62||पश्यन्ती विविधाकारांस्तुष्यन्ती च मुहुर्मुहुः ॥
आससादारणीतीरं पश्चिमं पादपाकुलम्
avatīryāruṇādaśvādagastyeśasamīpataḥ ||
dṛṣṭvāgastyeśvaraṃ liṅgamagastyena supūjitam
||63||अवतीर्यारुणादश्वादगस्त्येशसमीपतः ॥
दृष्ट्वागस्त्येश्वरं लिङ्गमगस्त्येन सुपूजितम्
tatra snātvā ca pītvā ca viśaśrāma nadītaṭe
||64||तत्र स्नात्वा च पीत्वा च विशश्राम नदीतटे
atha divyodyānasthapadmāvatīsakhīḥ prati bakulamālikoktiḥ ||
tatrāgatā rājagṛhādyoṣito devasaṃnidhau ||
sakhīḥ padmālayāyāstā dṛṣṭvā bakulamālikā
||65||अथ दिव्योद्यानस्थपद्मावतीसखीः प्रति बकुलमालिकोक्तिः ॥
तत्रागता राजगृहाद्योषितो देवसंनिधौ ॥
सखीः पद्मालयायास्ता दृष्ट्वा बकुलमालिका
gatvā samīpe tāsāṃ sā kiṃvadantīṃ sma pṛcchati
||66||गत्वा समीपे तासां सा किंवदन्तीं स्म पृच्छति
bakulamālikovāca
kā yūyaṃ yoṣito brūta vicitrābharaṇasrajaḥ ||
kutaḥ samāgatā hyatra kiṃ kāryaṃ vo'malānanāḥ
||67||का यूयं योषितो ब्रूत विचित्राभरणस्रजः ॥
कुतः समागता ह्यत्र किं कार्यं वोऽमलाननाः
tāstu tasyā vacaḥ śrutvā smitapūrvamathābruvan ||
śṛṇuṣvāvahitā devi vayaṃ vakṣyāmahe'dhunā
||68||तास्तु तस्या वचः श्रुत्वा स्मितपूर्वमथाब्रुवन् ॥
शृणुष्वावहिता देवि वयं वक्ष्यामहेऽधुना
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye dharaṇīvarāhasaṃvāde padmāvatīdarśanena śrīnivāsasyamohaprāptyādivarṇanaṃnāma pañcamo'dhyāyaḥ || 5 ||