cakratīrthamahimānuvarṇanam
atha cakratīrthamāhātmyam ||
śrīsūta uvāca ||
athāhaṃ saṃpravakṣyāmi dvijendrāḥ satyavādinaḥ ||
cakratīrthasya māhātmyaṃ sarvapāpapraṇāśanam
||1||अथ चक्रतीर्थमाहात्म्यम् ॥
श्रीसूत उवाच ॥
अथाहं संप्रवक्ष्यामि द्विजेन्द्राः सत्यवादिनः ॥
चक्रतीर्थस्य माहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम्
ye śṛṇvanti mahāpuṇyaṃ cakratīrthasya vaibhavam ||
te yāṃti viṣṇubhavanaṃ punarāvṛttivarjitam
||2||ये शृण्वन्ति महापुण्यं चक्रतीर्थस्य वैभवम् ॥
ते यांति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिवर्जितम्
annadāne ca vimukhā jaladāne tathaiva ca ||
godānavimukhā ye ca śuddhāste'tra nimajjanāt
||3||अन्नदाने च विमुखा जलदाने तथैव च ॥
गोदानविमुखा ये च शुद्धास्तेऽत्र निमज्जनात्
tasmātpuṇyatamaṃ tīrthaṃ cakratīrthamanuttamam
||4||तस्मात्पुण्यतमं तीर्थं चक्रतीर्थमनुत्तमम्
atha padmanābhākhyadvijakṛtatapaḥprakāraḥ ||
śrīsūta uvāca ||
purā śrīvatsagotrīyaḥ padmanābho jitendriyaḥ ||
cakrapuṣkariṇītīre so'tapyata mahattapaḥ
||5||अथ पद्मनाभाख्यद्विजकृततपःप्रकारः ॥
श्रीसूत उवाच ॥
पुरा श्रीवत्सगोत्रीयः पद्मनाभो जितेन्द्रियः ॥
चक्रपुष्करिणीतीरे सोऽतप्यत महत्तपः
dayāyukto nirāhāraḥ satyavādī jitendriyaḥ ||
ātmavatsarvabhūtāni paśyanviṣayaniḥspṛhaḥ
||6||दयायुक्तो निराहारः सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥
आत्मवत्सर्वभूतानि पश्यन्विषयनिःस्पृहः
sarvabhūtahito dāntaḥ sarvadvandvavivarjitaḥ ||
varṣāṇi katicitso'yaṃ jīrṇaparṇāśano'bhavat
||7||सर्वभूतहितो दान्तः सर्वद्वन्द्वविवर्जितः ॥
वर्षाणि कतिचित्सोऽयं जीर्णपर्णाशनोऽभवत्
kañcitkālaṃ jalāhāro vāyubhakṣaḥ kiyatsamāḥ ||
evaṃ dvādaśa varṣāṇi padmanābho mahāmuniḥ
||8||कञ्चित्कालं जलाहारो वायुभक्षः कियत्समाः ॥
एवं द्वादश वर्षाणि पद्मनाभो महामुनिः
atha cakratīrthe padmanābhākhyadvijakṛtatapastuṣṭabhagavadāvirbhāvaḥ ||
atapyata tapo ghoraṃ devairapi suduṣkaram ||
atha tattapasā tuṣṭo bhagavānkamalāpatiḥ
||9||अथ चक्रतीर्थे पद्मनाभाख्यद्विजकृततपस्तुष्टभगवदाविर्भावः ॥
अतप्यत तपो घोरं देवैरपि सुदुष्करम् ॥
अथ तत्तपसा तुष्टो भगवान्कमलापतिः
pratyakṣatāmagāttasya śaṅkhacakragadādharaḥ ||
vikacāmbujapatrākṣaḥ sūryakoṭisamaprabhaḥ
||10||प्रत्यक्षतामगात्तस्य शङ्खचक्रगदाधरः ॥
विकचाम्बुजपत्राक्षः सूर्यकोटिसमप्रभः
unmīlya cakṣuṣī tatra dṛṣṭavānveṃkaṭeśvaram ||
śaṃkhacakradharaṃ śāṃtaṃ śrīnivāsaṃ kṛpānidhim ||
dṛṣṭvā devaṃ mahātmānaṃ stotuṃ samupacakrame
||11||उन्मील्य चक्षुषी तत्र दृष्टवान्वेंकटेश्वरम् ॥
शंखचक्रधरं शांतं श्रीनिवासं कृपानिधिम् ॥
दृष्ट्वा देवं महात्मानं स्तोतुं समुपचक्रमे
atha padmanābhākhyadvijakṛtaśrīnivāsastutiḥ ||
namo devādhidevāya veṃkaṭeśāya śārṅgiṇe ||
nārāyaṇādrivāsāya śrīnivāsāya te namaḥ
||12||अथ पद्मनाभाख्यद्विजकृतश्रीनिवासस्तुतिः ॥
नमो देवाधिदेवाय वेंकटेशाय शार्ङ्गिणे ॥
नारायणाद्रिवासाय श्रीनिवासाय ते नमः
namaḥ kalmaṣanāśāya vāsudevāya viṣṇave ||
śeṣācalanivāsāya śrīnivāsāya te namaḥ
||13||नमः कल्मषनाशाय वासुदेवाय विष्णवे ॥
शेषाचलनिवासाय श्रीनिवासाय ते नमः
namastrailokyanāthāya viśvarūpāya sākṣiṇe ||
śivabrahmādivaṃdyāya śrīnivāsāya te namaḥ
||14||नमस्त्रैलोक्यनाथाय विश्वरूपाय साक्षिणे ॥
शिवब्रह्मादिवंद्याय श्रीनिवासाय ते नमः
namaḥ kamalanetrāya kṣīrābdhiśayanāya te ||
duṣṭarākṣasasaṃhartre śrīnivāsāya te namaḥ
||15||नमः कमलनेत्राय क्षीराब्धिशयनाय ते ॥
दुष्टराक्षससंहर्त्रे श्रीनिवासाय ते नमः
bhaktapriyāya devāya devānāṃ pataye namaḥ
||16||भक्तप्रियाय देवाय देवानां पतये नमः
praṇatārtivināśāya śrīnivāsāya te namaḥ
||17||प्रणतार्तिविनाशाय श्रीनिवासाय ते नमः
yogināṃ pataye nityaṃ vedavedyāya viṣṇave ||
bhaktānāṃ pāpasaṃhartre śrīnivāsāya te namaḥ
||18||योगिनां पतये नित्यं वेदवेद्याय विष्णवे ॥
भक्तानां पापसंहर्त्रे श्रीनिवासाय ते नमः
evaṃ stuto mahābhāgaḥ śrīnivāso jaganmayaḥ ||
padmanābhākhyaṛṣiṇā cakratīrthanivāsinā
||19||एवं स्तुतो महाभागः श्रीनिवासो जगन्मयः ॥
पद्मनाभाख्यऋषिणा चक्रतीर्थनिवासिना
atha padmanābhasya cakratīrthe niraṃtaravāsāya bhagavanniyamanam ||
saṃtoṣaṃ paramaṃ prāpya veṃkaṭeśo dayānidhiḥ
||20||अथ पद्मनाभस्य चक्रतीर्थे निरंतरवासाय भगवन्नियमनम् ॥
संतोषं परमं प्राप्य वेंकटेशो दयानिधिः
padmanābhaṃ dvijavaraṃ śāṃtaṃ dharmaparāyaṇam ||
sudhādhāropamaṃ vākyamabravītpuruṣottamaḥ
||21||पद्मनाभं द्विजवरं शांतं धर्मपरायणम् ॥
सुधाधारोपमं वाक्यमब्रवीत्पुरुषोत्तमः
śrīnivāsa uvāca
dvijavarya mahābhāga matpādakamalārcaka ||
cakratīrthasya tīre tvamākalpaṃ pūjayanvasa
||22||द्विजवर्य महाभाग मत्पादकमलार्चक ॥
चक्रतीर्थस्य तीरे त्वमाकल्पं पूजयन्वस
ityuktvā bhagavānviṣṇustatraivāṃtaradhīyata ||
antardhānaṃ gate deve śrīnivāse jagadgurau
||23||इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुस्तत्रैवांतरधीयत ॥
अन्तर्धानं गते देवे श्रीनिवासे जगद्गुरौ
cakratīrthasya tīre tu vāsaṃ cakre mahāmatiḥ ||
tataḥ kālāṃtare kaścidrākṣaso bhīmadarśanaḥ
||24||चक्रतीर्थस्य तीरे तु वासं चक्रे महामतिः ॥
ततः कालांतरे कश्चिद्राक्षसो भीमदर्शनः
muniṃ taṃ padmanābhākhyaṃ nārāyaṇaparāyaṇam ||
āyayau bhakṣituṃ krūraḥ kṣudhayā paripīḍataḥ
||25||मुनिं तं पद्मनाभाख्यं नारायणपरायणम् ॥
आययौ भक्षितुं क्रूरः क्षुधया परिपीडतः
brāhmaṇaṃ tarasā so'yaṃ rākṣaso jagṛhe tadā ||
gṛhītastarasā ten vipro vedāṃgapāragaḥ
||54||ब्राह्मणं तरसा सोऽयं राक्षसो जगृहे तदा ॥
गृहीतस्तरसा तेन् विप्रो वेदांगपारगः
pracukrośa dayāmbhodhimāpannānāṃ parāyaṇam ||
nārāyaṇaṃ cakrapāṇiṃ pakṣa rakṣeti vai muhuḥ
||27||प्रचुक्रोश दयाम्भोधिमापन्नानां परायणम् ॥
नारायणं चक्रपाणिं पक्ष रक्षेति वै मुहुः
veṃkaṭeśa dayāsindho śaraṇāgatapālaka ||
trāhi māṃ puruṣavyāghra rakṣovaśamupāgatam
||28||वेंकटेश दयासिन्धो शरणागतपालक ॥
त्राहि मां पुरुषव्याघ्र रक्षोवशमुपागतम्
lakṣmīkāṃta hare viṣṇo vaikuṇṭha garuḍadhvaja ||
māṃ rakṣa rākṣasākrāṃtaṃ grāhākrāṃtaṃ gajaṃ yathā
||29||लक्ष्मीकांत हरे विष्णो वैकुण्ठ गरुडध्वज ॥
मां रक्ष राक्षसाक्रांतं ग्राहाक्रांतं गजं यथा
dāmodara jagannātha hiraṇyāsuramardana ||
prahlādamiva māṃ rakṣa rākṣasenātipīḍitam
||30||दामोदर जगन्नाथ हिरण्यासुरमर्दन ॥
प्रह्लादमिव मां रक्ष राक्षसेनातिपीडितम्
atha padmanābhahananodyuktāsuravadhāya bhagavatkṛtacakrapreṣaṇam ||
ityevaṃ stuvatatastasya padmanābhasya he dvijāḥ ||
svabhaktasya bhayaṃ jñātvā cakrapāṇirdayānidhiḥ
||31||अथ पद्मनाभहननोद्युक्तासुरवधाय भगवत्कृतचक्रप्रेषणम् ॥
इत्येवं स्तुवततस्तस्य पद्मनाभस्य हे द्विजाः ॥
स्वभक्तस्य भयं ज्ञात्वा चक्रपाणिर्दयानिधिः
svacakraṃ preṣayāmāsa bhaktarakṣaṇakāraṇāt ||
preritaṃ viṣṇucakraṃ tadviṣṇunā prabhaviṣṇunā
||32||स्वचक्रं प्रेषयामास भक्तरक्षणकारणात् ॥
प्रेरितं विष्णुचक्रं तद्विष्णुना प्रभविष्णुना
ājagāmātha vegena cakrapuṣkariṇītaṭam ||
anantādityasaṃkāśamanantāgnisamaprabham
||33||आजगामाथ वेगेन चक्रपुष्करिणीतटम् ॥
अनन्तादित्यसंकाशमनन्ताग्निसमप्रभम्
mahājvālaṃ mahānāda mahāsuravimardanam ||
dṛṣṭvā sudarśanaṃ viṣṇo rākṣaso'tha pradudruve
||34||महाज्वालं महानाद महासुरविमर्दनम् ॥
दृष्ट्वा सुदर्शनं विष्णो राक्षसोऽथ प्रदुद्रुवे
atha bhagavatpreṣitacakrakṛtāsuravadhaḥ ||
dravamāṇasya tasyāśu rākṣasasya sudarśanam ||
śiraścakarta sahasā jvālāmālādurāsadam
||35||अथ भगवत्प्रेषितचक्रकृतासुरवधः ॥
द्रवमाणस्य तस्याशु राक्षसस्य सुदर्शनम् ॥
शिरश्चकर्त सहसा ज्वालामालादुरासदम्
tato vipravaro dṛṣṭvā rākṣasaṃ patitaṃ bhuvi ||
mudā paramayā yuktastuṣṭāva ca sudarśanam
||36||ततो विप्रवरो दृष्ट्वा राक्षसं पतितं भुवि ॥
मुदा परमया युक्तस्तुष्टाव च सुदर्शनम्
padmanābha uvāca
viṣṇucakra namaste'stu viśvarakṣaṇadīkṣita ||
nārāyaṇakarāmbhoja bhūṣaṇāya namo'stu te
||37||विष्णुचक्र नमस्तेऽस्तु विश्वरक्षणदीक्षित ॥
नारायणकराम्भोज भूषणाय नमोऽस्तु ते
yuddheṣvasurasaṃhārakuśalāya mahārava ||
sudarśana namastubhyaṃ bhaktānāmārtināśana
||38||युद्धेष्वसुरसंहारकुशलाय महारव ॥
सुदर्शन नमस्तुभ्यं भक्तानामार्तिनाशन
rakṣa māṃ bhayasaṃvignaṃ sarvasmādapi kalmaṣāt ||
svāminsudarśana vibho cakratīrthe sadā bhavān
||39||रक्ष मां भयसंविग्नं सर्वस्मादपि कल्मषात् ॥
स्वामिन्सुदर्शन विभो चक्रतीर्थे सदा भवान्
sannidhehi hitāya tvaṃ jagato muktikāṃkṣiṇaḥ ||
brāhmaṇenaivamuktaṃ tadviṣṇucakraṃ munīśvarāḥ
||40||सन्निधेहि हिताय त्वं जगतो मुक्तिकांक्षिणः ॥
ब्राह्मणेनैवमुक्तं तद्विष्णुचक्रं मुनीश्वराः
taṃ prāha padmanābhākhyaṃ prīṇayanniva sauhṛdāt
||41||तं प्राह पद्मनाभाख्यं प्रीणयन्निव सौहृदात्
atha dvijaprārthanayā cakrakṛtavaradānādiḥ ||
sudarśana uvāca ||
padmanābha mahāpuṇyaṃ cakratīrthamanuttamam ||
asminvasāmi satataṃ lokānāṃ hitakāmyayā
||42||अथ द्विजप्रार्थनया चक्रकृतवरदानादिः ॥
सुदर्शन उवाच ॥
पद्मनाभ महापुण्यं चक्रतीर्थमनुत्तमम् ॥
अस्मिन्वसामि सततं लोकानां हितकाम्यया
tvatpīḍāṃ paricintyāhaṃ rākṣasena durātmanā
||43||त्वत्पीडां परिचिन्त्याहं राक्षसेन दुरात्मना
prerito viṣṇunā vipra tvarayā samupāgataḥ ||
tvatpīḍako'pi nihato mayā'yaṃ rākṣasādhamaḥ
||44||प्रेरितो विष्णुना विप्र त्वरया समुपागतः ॥
त्वत्पीडकोऽपि निहतो मयाऽयं राक्षसाधमः
mocitastvaṃ bhayādasmāttvaṃ hi bhakto hareḥ sadā ||
cakratīrthe mahāpuṇye sarvapāpahare dvija
||45||मोचितस्त्वं भयादस्मात्त्वं हि भक्तो हरेः सदा ॥
चक्रतीर्थे महापुण्ये सर्वपापहरे द्विज
satataṃ lokarakṣārthaṃ sannidhānaṃ karomi te ||
asminmatsannidhānātte tathānyeṣāmapi dvija
||46||सततं लोकरक्षार्थं सन्निधानं करोमि ते ॥
अस्मिन्मत्सन्निधानात्ते तथान्येषामपि द्विज
itaḥ paraṃ na pīḍā syādbhūtarākṣasasambhavā ||
asminmatsannidhānātsyāccakratīrthamiti prathā
||47||इतः परं न पीडा स्याद्भूतराक्षससम्भवा ॥
अस्मिन्मत्सन्निधानात्स्याच्चक्रतीर्थमिति प्रथा
snānaṃ ye'tra prakurvanti cakratīrthe vimuktide ||
teṣāṃ putrāśca pautrāśca vaṃśajāḥ sarva eva hi
||48||स्नानं येऽत्र प्रकुर्वन्ति चक्रतीर्थे विमुक्तिदे ॥
तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च वंशजाः सर्व एव हि
vidhūtapāpā yāsyanti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam ||
ityuktvā viṣṇucakraṃ tatpadmanābhasya paśyataḥ
||49||विधूतपापा यास्यन्ति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥
इत्युक्त्वा विष्णुचक्रं तत्पद्मनाभस्य पश्यतः
anyeṣāmapi viprāṇāṃ paśyatāṃ sahasā dvijāḥ ||
cakrapuṣkariṇīṃ tāṃ tu prāviśatpāpanāśinīm
||50||अन्येषामपि विप्राणां पश्यतां सहसा द्विजाः ॥
चक्रपुष्करिणीं तां तु प्राविशत्पापनाशिनीम्
śrīsūta uvāca
cakratīrthasya māhātmyaṃ viprendrāḥ pāpanāśanam ||
yuṣmākaṃ kathitaṃ sarvaṃ śaunakādyā mahaujasaḥ
||51||चक्रतीर्थस्य माहात्म्यं विप्रेन्द्राः पापनाशनम् ॥
युष्माकं कथितं सर्वं शौनकाद्या महौजसः
cakratīrthasamaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati ||
atra snātvā narā viprā mokṣabhājo na saṃśayaḥ
||92||चक्रतीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ॥
अत्र स्नात्वा नरा विप्रा मोक्षभाजो न संशयः
kīrtayedimamadhyāyaṃ śṛṇuyādvā samāhitaḥ ||
cakratīrthābhiṣekasya prāpnoti phalamuttamam
||53||कीर्तयेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः ॥
चक्रतीर्थाभिषेकस्य प्राप्नोति फलमुत्तमम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye cakratīrthamahimānuvarṇanaṃnāma trayoviṃśatitamo'dhyāyaḥ || 23 ||