rudrākṣajapamālāvidhānavarṇanam
īśvara uvāca
lakṣaṇaṃ japamālāyāḥ śṛṇu vakṣyāmi ṣaṇmukha |
rudrākṣasya mukhaṃ brahmā bindū rudra itīritaḥ
||1||लक्षणं जपमालायाः शृणु वक्ष्यामि षण्मुख ।
रुद्राक्षस्य मुखं ब्रह्मा बिन्दू रुद्र इतीरितः
viṣṇuḥ pucchaṃ bhaveccaiva bhogamokṣaphalapradam |
pañcaviṃśatibhiścākṣaiḥ pañcavaktraiḥ sakaṇṭakaiḥ
||2||विष्णुः पुच्छं भवेच्चैव भोगमोक्षफलप्रदम् ।
पञ्चविंशतिभिश्चाक्षैः पञ्चवक्त्रैः सकण्टकैः
raktavarṇaiḥ sitairmiśraiḥ kṛtarandhravidarbhitaiḥ |
akṣasūtraṃ prakartavyaṃ gopucchavalayākṛti
||3||रक्तवर्णैः सितैर्मिश्रैः कृतरन्ध्रविदर्भितैः ।
अक्षसूत्रं प्रकर्तव्यं गोपुच्छवलयाकृति
vaktraṃ vaktreṇa saṃyojya pucchaṃ pucchena yojayet |
merumūrdhvamukhaṃ kuryāttadūrdhvaṃ nāgapāśakam
||4||वक्त्रं वक्त्रेण संयोज्य पुच्छं पुच्छेन योजयेत् ।
मेरुमूर्ध्वमुखं कुर्यात्तदूर्ध्वं नागपाशकम्
evaṃ saṃgrathitāṃ mālāṃ mantrasiddhipradāyinīm |
prakṣālya gandhatoyena pañcagavyena copari
||5||एवं संग्रथितां मालां मन्त्रसिद्धिप्रदायिनीम् ।
प्रक्षाल्य गन्धतोयेन पञ्चगव्येन चोपरि
tataḥ śivāmbhasā''kṣālya tato mantragaṇānnyaset |
spṛṣṭvā śivāstramantreṇa kavacenāvaguṇṭhayet
||6||ततः शिवाम्भसाऽऽक्षाल्य ततो मन्त्रगणान्न्यसेत् ।
स्पृष्ट्वा शिवास्त्रमन्त्रेण कवचेनावगुण्ठयेत्
mūlamantraṃ nyasetpaścātpūrvavatkārayettathā |
sadyojātādibhiḥ prokṣya yāvadaṣṭottaraṃ śatam
||7||मूलमन्त्रं न्यसेत्पश्चात्पूर्ववत्कारयेत्तथा ।
सद्योजातादिभिः प्रोक्ष्य यावदष्टोत्तरं शतम्
mūlamantraṃ samuccārya śuddhabhūmau nidhāya ca |
tasyopari nyasetsāmbaṃ śivaṃ paramakāraṇam
||8||मूलमन्त्रं समुच्चार्य शुद्धभूमौ निधाय च ।
तस्योपरि न्यसेत्साम्बं शिवं परमकारणम्
pratiṣṭhitā bhavenmālā sarvakāmaphalapradā |
yasya devasya yo mantrastāṃ tenaivābhipūjayet
||9||प्रतिष्ठिता भवेन्माला सर्वकामफलप्रदा ।
यस्य देवस्य यो मन्त्रस्तां तेनैवाभिपूजयेत्
mūrdhni kaṇṭhe'thavā karṇe nyasedvā japamālikām |
rudrākṣamālayā caivaṃ japtavyaṃ niyatātmanā
||10||मूर्ध्नि कण्ठेऽथवा कर्णे न्यसेद्वा जपमालिकाम् ।
रुद्राक्षमालया चैवं जप्तव्यं नियतात्मना
kaṇṭhe mūrdhni hṛdi prānte karṇe bāhuyuge'thavā |
rudrākṣadhāraṇaṃ nityaṃ bhaktyā paramayā yutaḥ
||11||कण्ठे मूर्ध्नि हृदि प्रान्ते कर्णे बाहुयुगेऽथवा ।
रुद्राक्षधारणं नित्यं भक्त्या परमया युतः
kimatra bahunoktena varṇanena punaḥ punaḥ |
rudrākṣadhāraṇaṃ nityaṃ tasmādetatpraśasyate
||12||किमत्र बहुनोक्तेन वर्णनेन पुनः पुनः ।
रुद्राक्षधारणं नित्यं तस्मादेतत्प्रशस्यते
snāne dāne jape home vaiśvadeve surārcane |
prāyaścitte tathā śrāddhe dīkṣākāle viśeṣataḥ
||13||स्नाने दाने जपे होमे वैश्वदेवे सुरार्चने ।
प्रायश्चित्ते तथा श्राद्धे दीक्षाकाले विशेषतः
arudrākṣadharo bhūtvā yatkiñcitkarma vaidikam |
kurvanviprastu mohena narake patati dhruvam
||14||अरुद्राक्षधरो भूत्वा यत्किञ्चित्कर्म वैदिकम् ।
कुर्वन्विप्रस्तु मोहेन नरके पतति ध्रुवम्
rudrākṣaṃ dhārayenmūrdhni kaṇṭhe sūtre kare'thavā |
suvarṇamaṇisambhinnaṃ śuddhaṃ nānyairdhṛtaṃ śivam
||15||रुद्राक्षं धारयेन्मूर्ध्नि कण्ठे सूत्रे करेऽथवा ।
सुवर्णमणिसम्भिन्नं शुद्धं नान्यैर्धृतं शिवम्
nāśucirdhārayedakṣaṃ sadā bhaktyaiva dhārayet |
rudrākṣatarusambhūtavātodbhūtatṛṇānyapi
||16||नाशुचिर्धारयेदक्षं सदा भक्त्यैव धारयेत् ।
रुद्राक्षतरुसम्भूतवातोद्भूततृणान्यपि
puṇyalokaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham |
rudrākṣaṃ dhārayanpāpaṃ kurvannapi ca mānavaḥ
||17||पुण्यलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ।
रुद्राक्षं धारयन्पापं कुर्वन्नपि च मानवः
sarvaṃ tarati pāpmānaṃ jābālaśrutirāha hi |
paśavo hi ca rudrākṣadhāraṇādyānti rudratām
||18||सर्वं तरति पाप्मानं जाबालश्रुतिराह हि ।
पशवो हि च रुद्राक्षधारणाद्यान्ति रुद्रताम्
kimu ye dhārayanti sma narā rudrākṣamālikām |
rudrākṣaḥ śirasā hyeko dhāryo rudraparaiḥ sadā
||19||किमु ये धारयन्ति स्म नरा रुद्राक्षमालिकाम् ।
रुद्राक्षः शिरसा ह्येको धार्यो रुद्रपरैः सदा
dhvaṃsanaṃ sarvaduḥkhānāṃ sarvapāpavimocanam |
vyāharanti ca nāmāni ye śambhoḥ paramātmanaḥ
||20||ध्वंसनं सर्वदुःखानां सर्वपापविमोचनम् ।
व्याहरन्ति च नामानि ये शम्भोः परमात्मनः
rudrākṣālaṅkṛtā ye ca te vai bhāgavatottamāḥ |
rudrākṣadhāraṇaṃ kāryaṃ sarvaśreyo'rthibhirnṛbhiḥ
||21||रुद्राक्षालङ्कृता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ।
रुद्राक्षधारणं कार्यं सर्वश्रेयोऽर्थिभिर्नृभिः
karṇapāśe śikhāyāṃ ca kaṇṭhe haste tathodare |
mahādevaśca viṣṇuśca brahmā teṣāṃ vibhūtayaḥ
||22||कर्णपाशे शिखायां च कण्ठे हस्ते तथोदरे ।
महादेवश्च विष्णुश्च ब्रह्मा तेषां विभूतयः
devāścānye tathā bhaktyā khalu rudrākṣadhāriṇaḥ |
gotrarṣayaśca sarveṣāṃ kūṭasthā mūlarūpiṇaḥ
||23||देवाश्चान्ये तथा भक्त्या खलु रुद्राक्षधारिणः ।
गोत्रर्षयश्च सर्वेषां कूटस्था मूलरूपिणः
teṣāṃ vaṃśaprasūtāśca munayaḥ sakalā api |
śrautadharmaparāḥ śuddhāḥ khalu rudrākṣadhāriṇaḥ
||24||तेषां वंशप्रसूताश्च मुनयः सकला अपि ।
श्रौतधर्मपराः शुद्धाः खलु रुद्राक्षधारिणः
śraddhā na jāyate sākṣādvedasiddhe vimuktide |
bahūnāṃ janmanāmante mahādevaprasādataḥ
||25||श्रद्धा न जायते साक्षाद्वेदसिद्धे विमुक्तिदे ।
बहूनां जन्मनामन्ते महादेवप्रसादतः
rudrākṣadhāraṇe vāñchā svabhāvādeva jāyate |
rudrākṣasya tu māhātmyaṃ jābālairādareṇa tu
||26||रुद्राक्षधारणे वाञ्छा स्वभावादेव जायते ।
रुद्राक्षस्य तु माहात्म्यं जाबालैरादरेण तु
paṭhyate munibhiḥ sarvairmayā putra tathaiva ca |
rudrākṣasya phalaṃ caiva triṣu lokeṣu viśrutam
||27||पठ्यते मुनिभिः सर्वैर्मया पुत्र तथैव च ।
रुद्राक्षस्य फलं चैव त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
phalasya darśane puṇyaṃ sparśātkoṭiguṇaṃ bhavet |
śatakoṭiguṇaṃ puṇyaṃ dhāraṇāllabhate naraḥ
||28||फलस्य दर्शने पुण्यं स्पर्शात्कोटिगुणं भवेत् ।
शतकोटिगुणं पुण्यं धारणाल्लभते नरः
lakṣakoṭisahasrāṇi lakṣakoṭiśatāni ca |
japācca labhate nityaṃ nātra kāryā vicāraṇā
||29||लक्षकोटिसहस्राणि लक्षकोटिशतानि च ।
जपाच्च लभते नित्यं नात्र कार्या विचारणा
haste corasi kaṇṭhe ca karṇayormastake tathā |
rudrākṣaṃ dhārayedyastu sa rudro nātra saṃśayaḥ
||30||हस्ते चोरसि कण्ठे च कर्णयोर्मस्तके तथा ।
रुद्राक्षं धारयेद्यस्तु स रुद्रो नात्र संशयः
avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ rudravaddhi caredbhuvi |
surāṇāmasurāṇāṃ ca vandanīyo yathā śivaḥ
||31||अवध्यः सर्वभूतानां रुद्रवद्धि चरेद्भुवि ।
सुराणामसुराणां च वन्दनीयो यथा शिवः
rudrākṣadhārī satataṃ vandanīyastathā naraiḥ |
ucchiṣṭo vā vikarmastho yukto vā sarvapātakaiḥ
||32||रुद्राक्षधारी सततं वन्दनीयस्तथा नरैः ।
उच्छिष्टो वा विकर्मस्थो युक्तो वा सर्वपातकैः
mucyate sarvapāpebhyo rudrākṣasya tu dhāraṇāt |
kaṇṭhe rudrākṣamābadhya śvāpi vā mriyate yadi
||33||मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्राक्षस्य तु धारणात् ।
कण्ठे रुद्राक्षमाबध्य श्वापि वा म्रियते यदि
so'pi muktimavāpnoti kiṃ punarmānuṣo'pi saḥ |
japadhyānavihīno'pi rudrākṣaṃ yadi dhārayet
||34||सोऽपि मुक्तिमवाप्नोति किं पुनर्मानुषोऽपि सः ।
जपध्यानविहीनोऽपि रुद्राक्षं यदि धारयेत्
sarvapāpavinirmuktaḥ sa yāti paramāṃ gatim |
ekaṃ vāpi hi rudrākṣaṃ kṛtvā yatnena dhārayet
||35||सर्वपापविनिर्मुक्तः स याति परमां गतिम् ।
एकं वापि हि रुद्राक्षं कृत्वा यत्नेन धारयेत्
ekaviṃśatimuddhṛtya rudraloke mahīyate |
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi rudrākṣasya punarvidhim
||36||एकविंशतिमुद्धृत्य रुद्रलोके महीयते ।
अतः परं प्रवक्ष्यामि रुद्राक्षस्य पुनर्विधिम्
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāmekādaśaskandhe rudrākṣajapamālāvidhānavarṇanaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ || 5 ||