prātaścintanam
nārada uvāca
nārāyaṇa mahābhāga gāyatryāstu samāsataḥ |
śāntyādikānprayogāṃstu vadasva karuṇānidhe
||1||नारायण महाभाग गायत्र्यास्तु समासतः ।
शान्त्यादिकान्प्रयोगांस्तु वदस्व करुणानिधे
śrīnārāyaṇa uvāca
atiguhyamidaṃ pṛṣṭaṃ tvayā brahyatanūdbhava |
na kasyāpi ca vaktavyaṃ duṣṭāya piśunāya ca
||2||अतिगुह्यमिदं पृष्टं त्वया ब्रह्यतनूद्भव ।
न कस्यापि च वक्तव्यं दुष्टाय पिशुनाय च
atha śāntiḥ payo'ktābhiḥ samidbhirjuhuyād dvijaḥ |
śamīsamidbhiḥ śāmyanti bhūtarogagrahādayaḥ
||3||अथ शान्तिः पयोऽक्ताभिः समिद्भिर्जुहुयाद् द्विजः ।
शमीसमिद्भिः शाम्यन्ति भूतरोगग्रहादयः
ārdrābhiḥ kṣīravṛkṣasya samidbhirjuhuyād dvijaḥ |
juhuyācchakalairvāpi bhūtarogādiśāntaye
||4||आर्द्राभिः क्षीरवृक्षस्य समिद्भिर्जुहुयाद् द्विजः ।
जुहुयाच्छकलैर्वापि भूतरोगादिशान्तये
jalena tarpayetsūryaṃ pāṇibhyāṃ śāntimāpnuyāt |
jānudaghne jale japtvā sarvāndoṣāñchamaṃ nayet
||5||जलेन तर्पयेत्सूर्यं पाणिभ्यां शान्तिमाप्नुयात् ।
जानुदघ्ने जले जप्त्वा सर्वान्दोषाञ्छमं नयेत्
kaṇṭhadaghne jale japtvā mucyetprāṇāntikādbhayāt |
sarvebhyaḥ śāntikarmabhyo nimajyāpsu japaḥ smṛtaḥ
||6||कण्ठदघ्ने जले जप्त्वा मुच्येत्प्राणान्तिकाद्भयात् ।
सर्वेभ्यः शान्तिकर्मभ्यो निमज्याप्सु जपः स्मृतः
sauvarṇe rājate vāpi pātre tāmramaye'pi vā |
kṣīravṛkṣamaye vāpi nirvraṇe mṛṇmaye'pi vā
||7||सौवर्णे राजते वापि पात्रे ताम्रमयेऽपि वा ।
क्षीरवृक्षमये वापि निर्व्रणे मृण्मयेऽपि वा
sahasraṃ pañcagavyena hutvā sujvalite'nale |
kṣīravṛkṣamayaiḥ kāṣṭhaiḥ śeṣaṃ sampādayecchanaiḥ
||8||सहस्रं पञ्चगव्येन हुत्वा सुज्वलितेऽनले ।
क्षीरवृक्षमयैः काष्ठैः शेषं सम्पादयेच्छनैः
pratyāhutiṃ spṛśañjaptvā sahasraṃ pātrasaṃsthitam |
tena taṃ prokṣayeddeśaṃ kuśairmantramanusmaran
||9||प्रत्याहुतिं स्पृशञ्जप्त्वा सहस्रं पात्रसंस्थितम् ।
तेन तं प्रोक्षयेद्देशं कुशैर्मन्त्रमनुस्मरन्
baliṃ kiraṃstatastasmindhyāyettu paradevatām |
abhicārasamutpannā kṛtyā pāpaṃ ca naśyati
||10||बलिं किरंस्ततस्तस्मिन्ध्यायेत्तु परदेवताम् ।
अभिचारसमुत्पन्ना कृत्या पापं च नश्यति
devabhūtapiśācādyān yadyevaṃ kurute vaśe |
gṛhaṃ grāmaṃ puraṃ rāṣṭraṃ sarvaṃ tebhyo vimucyate
||11||देवभूतपिशाचाद्यान् यद्येवं कुरुते वशे ।
गृहं ग्रामं पुरं राष्ट्रं सर्वं तेभ्यो विमुच्यते
nikhane mucyate tebhyo likhane madhyato'pi ca |
maṇḍale śūlamālikhya pūrvokte ca krame'pi vā
||12||निखने मुच्यते तेभ्यो लिखने मध्यतोऽपि च ।
मण्डले शूलमालिख्य पूर्वोक्ते च क्रमेऽपि वा
abhimantrya sahasraṃ tannikhanetsarvaśāntaye |
sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi kumbhaṃ tāmramayaṃ ca vā
||13||अभिमन्त्र्य सहस्रं तन्निखनेत्सर्वशान्तये ।
सौवर्णं राजतं वापि कुम्भं ताम्रमयं च वा
mṛṇmayaṃ vā navaṃ divyaṃ sūtraveṣṭitamavraṇam |
sthaṇḍile saikate sthāpya pūrayenmantravijjalaiḥ
||14||मृण्मयं वा नवं दिव्यं सूत्रवेष्टितमव्रणम् ।
स्थण्डिले सैकते स्थाप्य पूरयेन्मन्त्रविज्जलैः
digbhya āhṛtya tīrthāni catasṛbhyo dvijottamaiḥ |
elācandanakarpūrajātīpāṭalamallikāḥ
||15||दिग्भ्य आहृत्य तीर्थानि चतसृभ्यो द्विजोत्तमैः ।
एलाचन्दनकर्पूरजातीपाटलमल्लिकाः
bilvapatraṃ tathā krāntāṃ devīṃ vrīhiyavāṃstilān |
sarṣapānkṣīravṛkṣāṇāṃ pravālāni ca nikṣipet
||16||बिल्वपत्रं तथा क्रान्तां देवीं व्रीहियवांस्तिलान् ।
सर्षपान्क्षीरवृक्षाणां प्रवालानि च निक्षिपेत्
sarvāṇyabhividhāyaiva kuśakūrcasamanvitam |
snātaḥ samāhito vipraḥ sahasraṃ mantrayed budhaḥ
||17||सर्वाण्यभिविधायैव कुशकूर्चसमन्वितम् ।
स्नातः समाहितो विप्रः सहस्रं मन्त्रयेद् बुधः
dikṣu saurānadhīyīranmantrānviprāstrayīvidaḥ |
prokṣayetpāyayedenaṃ nīraṃ tenābhiṣiñcayet
||18||दिक्षु सौरानधीयीरन्मन्त्रान्विप्रास्त्रयीविदः ।
प्रोक्षयेत्पाययेदेनं नीरं तेनाभिषिञ्चयेत्
bhūtarogābhicārebhyaḥ sa nirmuktaḥ sukhī bhavet |
abhiṣekeṇa mucyeta mṛtyorāsyagato naraḥ
||19||भूतरोगाभिचारेभ्यः स निर्मुक्तः सुखी भवेत् ।
अभिषेकेण मुच्येत मृत्योरास्यगतो नरः
avaśyaṃ kārayedvidvānrājā dīrghaṃ jijīviṣuḥ |
gāvo deyāśca ṛtvigbhya abhiṣeke śataṃ mune
||20||अवश्यं कारयेद्विद्वान्राजा दीर्घं जिजीविषुः ।
गावो देयाश्च ऋत्विग्भ्य अभिषेके शतं मुने
dakṣiṇā yena vā tuṣṭiryathāśaktyāthavā bhavet |
japedaśvatthamālabhya mandavāre śataṃ dvijaḥ
||21||दक्षिणा येन वा तुष्टिर्यथाशक्त्याथवा भवेत् ।
जपेदश्वत्थमालभ्य मन्दवारे शतं द्विजः
bhūtarogābhicārebhyo mucyate mahato bhayāt |
guḍūcyāḥ parvavicchinnāḥ payo'ktā juhuyād dvijaḥ
||22||भूतरोगाभिचारेभ्यो मुच्यते महतो भयात् ।
गुडूच्याः पर्वविच्छिन्नाः पयोऽक्ता जुहुयाद् द्विजः
evaṃ mṛtyuñjayo homaḥ sarvavyādhivināśanaḥ |
āmrasya juhuyātpatraiḥ payo'ktairjvaraśāntaye
||23||एवं मृत्युञ्जयो होमः सर्वव्याधिविनाशनः ।
आम्रस्य जुहुयात्पत्रैः पयोऽक्तैर्ज्वरशान्तये
vacābhiḥ payasāktābhiḥ kṣayaṃ hutvā vināśayet |
madhutritayahomena rājayakṣmā vinaśyati
||24||वचाभिः पयसाक्ताभिः क्षयं हुत्वा विनाशयेत् ।
मधुत्रितयहोमेन राजयक्ष्मा विनश्यति
nivedya bhāskarāyānnaṃ pāyasaṃ homapūrvakam |
rājayakṣmābhibhūtaṃ ca prāśayecchāntimāpnuyāt
||25||निवेद्य भास्करायान्नं पायसं होमपूर्वकम् ।
राजयक्ष्माभिभूतं च प्राशयेच्छान्तिमाप्नुयात्
latāḥ parvasu vicchidya somasya juhuyād dvijaḥ |
some sūryeṇa saṃyukte payo'ktāḥ kṣayaśāntaye
||26||लताः पर्वसु विच्छिद्य सोमस्य जुहुयाद् द्विजः ।
सोमे सूर्येण संयुक्ते पयोऽक्ताः क्षयशान्तये
kusumaiḥ śaṅkhavṛkṣasya hutvā kuṣṭhaṃ vināśayet |
apasmāravināśaḥ syādapāmārgasya taṇḍulaiḥ
||27||कुसुमैः शङ्खवृक्षस्य हुत्वा कुष्ठं विनाशयेत् ।
अपस्मारविनाशः स्यादपामार्गस्य तण्डुलैः
kṣīravṛkṣasamiddhomādunmādo'pi vinaśyati |
audumbarasamiddhomādatimehaḥ kṣayaṃ vrajet
||28||क्षीरवृक्षसमिद्धोमादुन्मादोऽपि विनश्यति ।
औदुम्बरसमिद्धोमादतिमेहः क्षयं व्रजेत्
pramehaṃ śamayeddhutvā madhunekṣurasena vā |
madhutritayahomena nayecchāntiṃ masūrikām
||29||प्रमेहं शमयेद्धुत्वा मधुनेक्षुरसेन वा ।
मधुत्रितयहोमेन नयेच्छान्तिं मसूरिकाम्
kapilāsarpiṣā hutvā nayecchāntiṃ masūrikām |
udumbaravaṭāśvatthairgogajāśvāmayaṃ haret
||30||कपिलासर्पिषा हुत्वा नयेच्छान्तिं मसूरिकाम् ।
उदुम्बरवटाश्वत्थैर्गोगजाश्वामयं हरेत्
pipīlimadhuvalmīke gṛhe jāte śataṃ śatam |
śamīsamidbhirannena sarpiṣā juhuyād dvijaḥ
||31||पिपीलिमधुवल्मीके गृहे जाते शतं शतम् ।
शमीसमिद्भिरन्नेन सर्पिषा जुहुयाद् द्विजः
tadutthaṃ śāntimāyāti śeṣaistatra baliṃ haret |
abhrastanitabhūkampālakṣyādau vanavetasaḥ
||32||तदुत्थं शान्तिमायाति शेषैस्तत्र बलिं हरेत् ।
अभ्रस्तनितभूकम्पालक्ष्यादौ वनवेतसः
saptāhaṃ juhuyādevaṃ rāṣṭre rājyaṃ sukhī bhavet |
yāṃ diśaṃ śatajaptena loṣṭhenābhipratāḍayet
||33||सप्ताहं जुहुयादेवं राष्ट्रे राज्यं सुखी भवेत् ।
यां दिशं शतजप्तेन लोष्ठेनाभिप्रताडयेत्
tato'gnimārutāribhyo bhayaṃ tasya vinaśyati |
manasaiva japedenāṃ baddho mucyeta bandhanāt
||34||ततोऽग्निमारुतारिभ्यो भयं तस्य विनश्यति ।
मनसैव जपेदेनां बद्धो मुच्येत बन्धनात्
bhūtarogaviṣādibhyaḥ spṛśañjaptvā vimocayet |
bhūtādibhyo vimucyeta jalaṃ pītvābhimantritam
||35||भूतरोगविषादिभ्यः स्पृशञ्जप्त्वा विमोचयेत् ।
भूतादिभ्यो विमुच्येत जलं पीत्वाभिमन्त्रितम्
abhimantrya śataṃ bhasma nyasedbhūtādiśāntaye |
śirasā dhārayedbhasma mantrayitvā tadityṛcā
||36||अभिमन्त्र्य शतं भस्म न्यसेद्भूतादिशान्तये ।
शिरसा धारयेद्भस्म मन्त्रयित्वा तदित्यृचा
sarvavyādhivinirmuktaḥ sukhī jīvecchataṃ samāḥ |
aśaktaḥ kārayecchāntiṃ vipraṃ dattvā tu dakṣiṇām
||37||सर्वव्याधिविनिर्मुक्तः सुखी जीवेच्छतं समाः ।
अशक्तः कारयेच्छान्तिं विप्रं दत्त्वा तु दक्षिणाम्
atha puṣṭiṃ śriyaṃ lakṣmīṃ puṣpairhutvāpnuyād dvijaḥ |
śrīkāmo juhuyātpadmai raktaiḥ śriyamavāpnuyāt
||38||अथ पुष्टिं श्रियं लक्ष्मीं पुष्पैर्हुत्वाप्नुयाद् द्विजः ।
श्रीकामो जुहुयात्पद्मै रक्तैः श्रियमवाप्नुयात्
hutvā śriyamavāpnoti jātīpuṣpairnavaiḥ śubhaiḥ |
śālitaṇḍulahomena śriyamāpnoti puṣkalām
||39||हुत्वा श्रियमवाप्नोति जातीपुष्पैर्नवैः शुभैः ।
शालितण्डुलहोमेन श्रियमाप्नोति पुष्कलाम्
samidbhirbilvavṛkṣasya hutvā śriyamavāpnuyāt |
bilvasya śakalairhutvā patraiḥ puṣpaiḥ phalairapi
||40||समिद्भिर्बिल्ववृक्षस्य हुत्वा श्रियमवाप्नुयात् ।
बिल्वस्य शकलैर्हुत्वा पत्रैः पुष्पैः फलैरपि
śriyamāpnoti paramāṃ mūlasya śakalairapi |
samidbhirbilvavṛkṣasya pāyasena ca sarpiṣā
||41||श्रियमाप्नोति परमां मूलस्य शकलैरपि ।
समिद्भिर्बिल्ववृक्षस्य पायसेन च सर्पिषा
śataṃ śataṃ ca saptāhaṃ hutvā śriyamavāpnuyāt |
lājaistrimadhuropetairhome kanyāmavāpnuyāt
||42||शतं शतं च सप्ताहं हुत्वा श्रियमवाप्नुयात् ।
लाजैस्त्रिमधुरोपेतैर्होमे कन्यामवाप्नुयात्
anena vidhinā kanyā varamāpnoti vāñchitam |
raktotpalaśataṃ hutvā saptāhaṃ hema cāpnuyāt
||43||अनेन विधिना कन्या वरमाप्नोति वाञ्छितम् ।
रक्तोत्पलशतं हुत्वा सप्ताहं हेम चाप्नुयात्
sūryabimbe jalaṃ hutvā jalasthaṃ hema cāpnuyāt |
annaṃ hutvāpnuyādannaṃ vrīhīnvrīhipatirbhavet
||44||सूर्यबिम्बे जलं हुत्वा जलस्थं हेम चाप्नुयात् ।
अन्नं हुत्वाप्नुयादन्नं व्रीहीन्व्रीहिपतिर्भवेत्
karīṣacūrṇairvatsasya hutvā paśumavāpnuyāt |
priyaṅgupāyasājyaiśca bhaveddhomādibhiḥ prajā
||45||करीषचूर्णैर्वत्सस्य हुत्वा पशुमवाप्नुयात् ।
प्रियङ्गुपायसाज्यैश्च भवेद्धोमादिभिः प्रजा
nivedya bhāskarāyānnaṃ pāyasaṃ homapūrvakam |
bhojayettadṛtusnātāṃ putraṃ paramavāpnuyāt
||46||निवेद्य भास्करायान्नं पायसं होमपूर्वकम् ।
भोजयेत्तदृतुस्नातां पुत्रं परमवाप्नुयात्
saprarohābhirārdrābhirāyurhutvā samāpnuyāt |
samidbhiḥ kṣīravṛkṣasya hutvāyuṣamavāpnuyāt
||47||सप्ररोहाभिरार्द्राभिरायुर्हुत्वा समाप्नुयात् ।
समिद्भिः क्षीरवृक्षस्य हुत्वायुषमवाप्नुयात्
saprarohābhirārdrābhī raktābhirmadhuratrayaiḥ |
vrīhīṇāṃ ca śataṃ hutvā hema cāyuravāpnuyāt
||48||सप्ररोहाभिरार्द्राभी रक्ताभिर्मधुरत्रयैः ।
व्रीहीणां च शतं हुत्वा हेम चायुरवाप्नुयात्
suvarṇakuḍmalaṃ hutvā śatamāyuravāpnuyāt |
dūrvābhiḥ payasā vāpi madhunā sarpiṣāpi vā
||49||सुवर्णकुड्मलं हुत्वा शतमायुरवाप्नुयात् ।
दूर्वाभिः पयसा वापि मधुना सर्पिषापि वा
śataṃ śataṃ ca saptāhamapamṛtyuṃ vyapohati |
śamīsamidbhirannena payasā vā ca sarpiṣā
||50||शतं शतं च सप्ताहमपमृत्युं व्यपोहति ।
शमीसमिद्भिरन्नेन पयसा वा च सर्पिषा
śataṃ śataṃ ca saptāhamapamṛtyuṃ vyapohati |
nyagrodhasamidho hutvā pāyasaṃ homayettataḥ
||51||शतं शतं च सप्ताहमपमृत्युं व्यपोहति ।
न्यग्रोधसमिधो हुत्वा पायसं होमयेत्ततः
śataṃ śataṃ ca saptāhamapamṛtyuṃ vyapohati |
kṣīrāhāro japenmṛtyoḥ saptāhādvijayī bhavet
||52||शतं शतं च सप्ताहमपमृत्युं व्यपोहति ।
क्षीराहारो जपेन्मृत्योः सप्ताहाद्विजयी भवेत्
anaśnanvāgyato japtvā trirātraṃ mucyate yamāt |
nimajjyāpsu japedevaṃ sadyo mṛtyorvimucyate
||53||अनश्नन्वाग्यतो जप्त्वा त्रिरात्रं मुच्यते यमात् ।
निमज्ज्याप्सु जपेदेवं सद्यो मृत्योर्विमुच्यते
japed bilvaṃ samāśritya māsaṃ rājyamavāpnuyāt |
bilvaṃ hutvāpnuyādrājyaṃ samūlaphalapallavam
||54||जपेद् बिल्वं समाश्रित्य मासं राज्यमवाप्नुयात् ।
बिल्वं हुत्वाप्नुयाद्राज्यं समूलफलपल्लवम्
hutvā padmaśataṃ māsaṃ rājyamāpnotyakaṇṭakam |
yavāgūṃ grāmamāpnoti hutvā śālisamanvitam
||55||हुत्वा पद्मशतं मासं राज्यमाप्नोत्यकण्टकम् ।
यवागूं ग्राममाप्नोति हुत्वा शालिसमन्वितम्
aśvatthasamidho hutvā yuddhādau jayamāpnuyāt |
arkasya samidho hutvā sarvatra vijayī bhavet
||56||अश्वत्थसमिधो हुत्वा युद्धादौ जयमाप्नुयात् ।
अर्कस्य समिधो हुत्वा सर्वत्र विजयी भवेत्
saṃyuktaiḥ payasā patraiḥ puṣpairvā vetasasya ca |
pāyasena śataṃ hutvā saptāhaṃ vṛṣṭimāpnuyāt
||57||संयुक्तैः पयसा पत्रैः पुष्पैर्वा वेतसस्य च ।
पायसेन शतं हुत्वा सप्ताहं वृष्टिमाप्नुयात्
nābhidaghne jale japtvā saptāhaṃ vṛṣṭimāpnuyāt |
jale bhasmaśataṃ hutvā mahāvṛṣṭiṃ nivārayet
||58||नाभिदघ्ने जले जप्त्वा सप्ताहं वृष्टिमाप्नुयात् ।
जले भस्मशतं हुत्वा महावृष्टिं निवारयेत्
pālāśābhiravāpnoti samidbhirbrahmavarcasam |
palāśakusumairhutvā sarvamiṣṭamavāpnuyāt
||59||पालाशाभिरवाप्नोति समिद्भिर्ब्रह्मवर्चसम् ।
पलाशकुसुमैर्हुत्वा सर्वमिष्टमवाप्नुयात्
payo hutvā''pnuyānmedhāmājyaṃ buddhimavāpnuyāt |
abhimantrya pibed brāhmaṃ rasaṃ medhāmavāpnuyāt
||60||पयो हुत्वाऽऽप्नुयान्मेधामाज्यं बुद्धिमवाप्नुयात् ।
अभिमन्त्र्य पिबेद् ब्राह्मं रसं मेधामवाप्नुयात्
puṣpahome bhavedvāsastantubhistadvidhaṃ paṭam |
lavaṇaṃ madhusammiśraṃ hutveṣṭaṃ vaśamānayet
||61||पुष्पहोमे भवेद्वासस्तन्तुभिस्तद्विधं पटम् ।
लवणं मधुसम्मिश्रं हुत्वेष्टं वशमानयेत्
nayediṣṭaṃ vaśaṃ hutvā lakṣmīpuṣpairmadhuplutaiḥ |
nityamañjalinā''tmānamabhiṣiñcejjale sthitaḥ
||62||नयेदिष्टं वशं हुत्वा लक्ष्मीपुष्पैर्मधुप्लुतैः ।
नित्यमञ्जलिनाऽऽत्मानमभिषिञ्चेज्जले स्थितः
matimārogyamāyuṣyamagryaṃ svāsthyamavāpnuyāt |
kuryādvipro'nyamuddiśya so'pi puṣṭimavāpnuyāt
||63||मतिमारोग्यमायुष्यमग्र्यं स्वास्थ्यमवाप्नुयात् ।
कुर्याद्विप्रोऽन्यमुद्दिश्य सोऽपि पुष्टिमवाप्नुयात्
atha cāruvidhirmāsaṃ sahasraṃ pratyahaṃ japet |
āyuṣkāmaḥ śucau deśe prāpnuyādāyurūttamam
||64||अथ चारुविधिर्मासं सहस्रं प्रत्यहं जपेत् ।
आयुष्कामः शुचौ देशे प्राप्नुयादायुरूत्तमम्
āyurārogyakāmastu japenmāsadvayaṃ dvijaḥ |
bhavedāyuṣyamārogyaṃ śriyai māsatrayaṃ japet
||65||आयुरारोग्यकामस्तु जपेन्मासद्वयं द्विजः ।
भवेदायुष्यमारोग्यं श्रियै मासत्रयं जपेत्
āyuḥ śrīputradārādyāścaturbhiśca yaśo japāt |
putradārāyurārogyaṃ śriyaṃ vidyāṃ ca pañcabhiḥ
||66||आयुः श्रीपुत्रदाराद्याश्चतुर्भिश्च यशो जपात् ।
पुत्रदारायुरारोग्यं श्रियं विद्यां च पञ्चभिः
evamevottarānkāmān māsairevottarairvrajet |
ekapādo japedūrdhvabāhuḥ sthitvā nirāśrayaḥ
||67||एवमेवोत्तरान्कामान् मासैरेवोत्तरैर्व्रजेत् ।
एकपादो जपेदूर्ध्वबाहुः स्थित्वा निराश्रयः
māsaṃ śatatrayaṃ vipraḥ sarvānkāmānavāpnuyāt |
evaṃ śatottaraṃ japtvā sahasraṃ sarvamāpnuyāt
||68||मासं शतत्रयं विप्रः सर्वान्कामानवाप्नुयात् ।
एवं शतोत्तरं जप्त्वा सहस्रं सर्वमाप्नुयात्
ruddhvā prāṇamapānaṃ ca japenmāsaṃ śatatrayam |
yadicchettadavāpnoti sahasrātparamāpnuyāt
||69||रुद्ध्वा प्राणमपानं च जपेन्मासं शतत्रयम् ।
यदिच्छेत्तदवाप्नोति सहस्रात्परमाप्नुयात्
ekapādo japedūrdhvabāhū ruddhvānilaṃ vaśaḥ |
māsaṃ śatamavāpnoti yadicchediti kauśikaḥ
||70||एकपादो जपेदूर्ध्वबाहू रुद्ध्वानिलं वशः ।
मासं शतमवाप्नोति यदिच्छेदिति कौशिकः
evaṃ śatatrayaṃ japtvā sahasraṃ sarvamāpnuyāt |
nimajjyāpsu japenmāsaṃ śatamiṣṭamavāpnuyāt
||71||एवं शतत्रयं जप्त्वा सहस्रं सर्वमाप्नुयात् ।
निमज्ज्याप्सु जपेन्मासं शतमिष्टमवाप्नुयात्
evaṃ śatatrayaṃ japtvā sahasraṃ sarvamāpnuyāt |
ekapādo japedūrdhvabāhū ruddhvā nirāśrayaḥ
||72||एवं शतत्रयं जप्त्वा सहस्रं सर्वमाप्नुयात् ।
एकपादो जपेदूर्ध्वबाहू रुद्ध्वा निराश्रयः
naktamaśnan haviṣyānnaṃ vatsarādṛṣitāmiyāt |
gīramoghā bhavedevaṃ japtvā saṃvatsaradvayam
||73||नक्तमश्नन् हविष्यान्नं वत्सरादृषितामियात् ।
गीरमोघा भवेदेवं जप्त्वा संवत्सरद्वयम्
trivatsaraṃ japedevaṃ bhavettraikāladarśanam |
āyāti bhagavāndevaścatuḥsaṃvatsaraṃ japet
||74||त्रिवत्सरं जपेदेवं भवेत्त्रैकालदर्शनम् ।
आयाति भगवान्देवश्चतुःसंवत्सरं जपेत्
pañcabhirvatsarairevamaṇimādiguṇo bhavet |
evaṃ ṣaḍvatsaraṃ japtvā kāmarūpitvamāpnuyāt
||75||पञ्चभिर्वत्सरैरेवमणिमादिगुणो भवेत् ।
एवं षड्वत्सरं जप्त्वा कामरूपित्वमाप्नुयात्
saptibhirvatsarairevamamaratvamavāpnuyāt |
manutvaṃ navabhiḥ siddhamindratvaṃ daśabhirbhavet
||76||सप्तिभिर्वत्सरैरेवममरत्वमवाप्नुयात् ।
मनुत्वं नवभिः सिद्धमिन्द्रत्वं दशभिर्भवेत्
ekādaśabhirāpnoti prājāpatyaṃ suvatsaraiḥ |
bahmatvaṃ prāpnuyādevaṃ japtvā dvādaśavatsarān
||77||एकादशभिराप्नोति प्राजापत्यं सुवत्सरैः ।
बह्मत्वं प्राप्नुयादेवं जप्त्वा द्वादशवत्सरान्
etenaiva jitā lokāstapasā nāradādibhiḥ |
śākamanye pare mūlaṃ phalamanye payaḥ pare
||78||एतेनैव जिता लोकास्तपसा नारदादिभिः ।
शाकमन्ये परे मूलं फलमन्ये पयः परे
ghṛtamanye pare somamapare caruvṛttayaḥ |
ṛṣayaḥ pakṣamaśnanti kecidbhaikṣyāśino'hani
||79||घृतमन्ये परे सोममपरे चरुवृत्तयः ।
ऋषयः पक्षमश्नन्ति केचिद्भैक्ष्याशिनोऽहनि
haviṣyamapare'śnantaḥ kurvantyeva paraṃ tapaḥ |
atha śuddhyai rahasyānāṃ trisahasraṃ japed dvijaḥ
||80||हविष्यमपरेऽश्नन्तः कुर्वन्त्येव परं तपः ।
अथ शुद्ध्यै रहस्यानां त्रिसहस्रं जपेद् द्विजः
māsaṃ śuddho bhavetsteyātsuvarṇasya dvijottamaḥ |
japenmāsaṃ trisāhasraṃ surāpaḥ śuddhimāpnuyāt
||81||मासं शुद्धो भवेत्स्तेयात्सुवर्णस्य द्विजोत्तमः ।
जपेन्मासं त्रिसाहस्रं सुरापः शुद्धिमाप्नुयात्
māsaṃ japet trisāhasraṃ śuciḥ syād gurutalpagaḥ |
trisahasraṃ japenmāsaṃ kuṭīṃ kṛtvā vane vasan
||82||मासं जपेत् त्रिसाहस्रं शुचिः स्याद् गुरुतल्पगः ।
त्रिसहस्रं जपेन्मासं कुटीं कृत्वा वने वसन्
brahmahā mucyate pāpāditi kauśikabhāṣitam |
dvādaśāhaṃ nimajjyāpsu sahasraṃ pratyahaṃ japet
||83||ब्रह्महा मुच्यते पापादिति कौशिकभाषितम् ।
द्वादशाहं निमज्ज्याप्सु सहस्रं प्रत्यहं जपेत्
mucyerannaṃhasaḥ sarve mahāpātakino dvijāḥ |
trisāhasraṃ japenmāsaṃ prāṇānāyamya vāgyataḥ
||84||मुच्येरन्नंहसः सर्वे महापातकिनो द्विजाः ।
त्रिसाहस्रं जपेन्मासं प्राणानायम्य वाग्यतः
mahāpātakayukto vā mucyate mahato bhayāt |
prāṇāyāmasahasreṇa brahmahāpi viśudhyati
||85||महापातकयुक्तो वा मुच्यते महतो भयात् ।
प्राणायामसहस्रेण ब्रह्महापि विशुध्यति
ṣaṭkṛtvastvabhyasedūrdhvaṃ prāṇāpānau samāhitaḥ |
prāṇāyāmo bhavedeṣa sarvapāpapraṇāśanaḥ
||86||षट्कृत्वस्त्वभ्यसेदूर्ध्वं प्राणापानौ समाहितः ।
प्राणायामो भवेदेष सर्वपापप्रणाशनः
sahasramabhyasenmāsaṃ kṣitipaḥ śucitāmiyāt |
dvādaśāhaṃ trisāhasraṃ japeddhi govadhe dvijaḥ
||87||सहस्रमभ्यसेन्मासं क्षितिपः शुचितामियात् ।
द्वादशाहं त्रिसाहस्रं जपेद्धि गोवधे द्विजः
agamyāgamanasteyahananābhakṣyabhakṣaṇe |
daśasāhasramabhyastā gāyatrī śodhayed dvijam
||88||अगम्यागमनस्तेयहननाभक्ष्यभक्षणे ।
दशसाहस्रमभ्यस्ता गायत्री शोधयेद् द्विजम्
prāṇāyāmaśataṃ kṛtvā mucyate sarvakilviṣāt |
sarveṣāmeva pāpānāṃ saṅkare sati śuddhaye
||89||प्राणायामशतं कृत्वा मुच्यते सर्वकिल्विषात् ।
सर्वेषामेव पापानां सङ्करे सति शुद्धये
sahasramabhyasenmāsaṃ nityajāpī vane vasan |
upavāsasamaṃ japyaṃ trisahasraṃ tadityṛcam
||90||सहस्रमभ्यसेन्मासं नित्यजापी वने वसन् ।
उपवाससमं जप्यं त्रिसहस्रं तदित्यृचम्
caturviṃśatisāhasramabhyastātkṛcchrasaṃjñitā |
catuḥṣaṣṭisahasrāṇi cāndrāyaṇasamāni tu
||91||चतुर्विंशतिसाहस्रमभ्यस्तात्कृच्छ्रसंज्ञिता ।
चतुःषष्टिसहस्राणि चान्द्रायणसमानि तु
śatakṛtvo'bhyasennityaṃ prāṇānāyamya sandhyayoḥ |
tadityṛcamavāpnoti sarvapāpakṣayaṃ param
||92||शतकृत्वोऽभ्यसेन्नित्यं प्राणानायम्य सन्ध्ययोः ।
तदित्यृचमवाप्नोति सर्वपापक्षयं परम्
nimajjyāpsu japennityaṃ śatakṛtvastadityṛcam |
dhyāyandevīṃ sūryarūpāṃ sarvapāpaiḥ pramucyate
||93||निमज्ज्याप्सु जपेन्नित्यं शतकृत्वस्तदित्यृचम् ।
ध्यायन्देवीं सूर्यरूपां सर्वपापैः प्रमुच्यते
iti te samyagākhyātāḥ śāntiśuddhyādikalpanāḥ |
rahasyātirahasyāśca gopanīyāstvayā sadā
||94||इति ते सम्यगाख्याताः शान्तिशुद्ध्यादिकल्पनाः ।
रहस्यातिरहस्याश्च गोपनीयास्त्वया सदा
iti saṃkṣepataḥ proktaḥ sadācārasya saṃgrahaḥ |
vidhinā''caraṇādasya māyā durgā prasīdati
||95||इति संक्षेपतः प्रोक्तः सदाचारस्य संग्रहः ।
विधिनाऽऽचरणादस्य माया दुर्गा प्रसीदति
naimittikaṃ ca nityaṃ ca kāmyaṃ karma yathāvidhi |
ācarenmanujaḥ so'yaṃ bhuktimuktiphalāptibhāk
||96||नैमित्तिकं च नित्यं च काम्यं कर्म यथाविधि ।
आचरेन्मनुजः सोऽयं भुक्तिमुक्तिफलाप्तिभाक्
ācāraḥ prathamo dharmo dharmasya prabhurīśvarī |
ityuktaṃ sarvaśāstreṣu sadācāraphalaṃ mahat
||97||आचारः प्रथमो धर्मो धर्मस्य प्रभुरीश्वरी ।
इत्युक्तं सर्वशास्त्रेषु सदाचारफलं महत्
ācāravānsadā pūtaḥ sadaivācāravānmasukhī |
ācāravānsadā dhanyaḥ satyaṃ satyaṃ ca nārada
||98||आचारवान्सदा पूतः सदैवाचारवान्मसुखी ।
आचारवान्सदा धन्यः सत्यं सत्यं च नारद
devīprasādajanakaṃ sadācāravidhānakam |
yadapi śṛṇuyānmartyo mahāsampattisaukhyabhāk
||99||देवीप्रसादजनकं सदाचारविधानकम् ।
यदपि शृणुयान्मर्त्यो महासम्पत्तिसौख्यभाक्
sadācāreṇa siddhecca aihikāmuṣmikaṃ sukham |
tadeva te mayā proktaṃ kimanyacchrotumicchasi
||100||सदाचारेण सिद्धेच्च ऐहिकामुष्मिकं सुखम् ।
तदेव ते मया प्रोक्तं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ekādaśaskandhe sadācāranirūpaṇaṃ nāma caturviṃśodhyāyaḥ || 24 ||