parāśakteḥ sarvajñatvakathanam
rājovāca
sandeho me muniśreṣṭha jāyate vacanāttava |
vaiṣṇavāṃśe bhagavati duḥkhotpattiṃ vilokya ca
||1||सन्देहो मे मुनिश्रेष्ठ जायते वचनात्तव ।
वैष्णवांशे भगवति दुःखोत्पत्तिं विलोक्य च
nārāyaṇāṃśasambhūto vāsudevaḥ pratāpavān |
kathaṃ sa sūtikāgārāddhṛto bālo harerapi
||2||नारायणांशसम्भूतो वासुदेवः प्रतापवान् ।
कथं स सूतिकागाराद्धृतो बालो हरेरपि
suguptanagare ramye gupte'tha sūtikāgṛhe |
praviśya tena daityena gṛhīto'sau kathaṃ śiśuḥ
||3||सुगुप्तनगरे रम्ये गुप्तेऽथ सूतिकागृहे ।
प्रविश्य तेन दैत्येन गृहीतोऽसौ कथं शिशुः
na jñāto vāsudevena citrametanmamādbhutam |
jāyate mahadāścaryaṃ citte satyavatīsuta
||4||न ज्ञातो वासुदेवेन चित्रमेतन्ममाद्भुतम् ।
जायते महदाश्चर्यं चित्ते सत्यवतीसुत
brūhi tatkāraṇaṃ brahmanna jñātaṃ keśavena yat |
haraṇaṃ tatrasaṃsthena śiśorvā sūtikāgṛhāt
||5||ब्रूहि तत्कारणं ब्रह्मन्न ज्ञातं केशवेन यत् ।
हरणं तत्रसंस्थेन शिशोर्वा सूतिकागृहात्
vyāsa uvāca
māyā balavatī rājannarāṇāṃ buddhimohinī |
śāmbhavī viśrutā loke ko vā mohaṃ na gacchati
||6||माया बलवती राजन्नराणां बुद्धिमोहिनी ।
शाम्भवी विश्रुता लोके को वा मोहं न गच्छति
mānuṣaṃ janma samprāpya guṇāḥ sarve'pi mānuṣāḥ |
bhavanti dehajā kāmaṃ na devā nāsurāstadā
||7||मानुषं जन्म सम्प्राप्य गुणाः सर्वेऽपि मानुषाः ।
भवन्ति देहजा कामं न देवा नासुरास्तदा
kṣuttṛṇnidrā bhayaṃ tandrā vyāmohaḥ śokasaṃśayaḥ |
harṣaścaivābhimānaśca jarāmaraṇameva ca
||8||क्षुत्तृण्निद्रा भयं तन्द्रा व्यामोहः शोकसंशयः ।
हर्षश्चैवाभिमानश्च जरामरणमेव च
ajñānaṃ glāniraprītirīrṣyāsūyā madaḥ śramaḥ |
ete dehabhavā bhāvāḥ prabhavanti narādhipa
||9||अज्ञानं ग्लानिरप्रीतिरीर्ष्यासूया मदः श्रमः ।
एते देहभवा भावाः प्रभवन्ति नराधिप
yathā hemamṛgaṃ rāmo na bubodha purogatam |
jānakyā haraṇañcaiva jaṭāyumaraṇaṃ tathā
||10||यथा हेममृगं रामो न बुबोध पुरोगतम् ।
जानक्या हरणञ्चैव जटायुमरणं तथा
abhiṣekadine rāmo vanavāsaṃ na veda ca |
tathā na jñātavān rāmaḥ svaśokānmaraṇaṃ pituḥ
||11||अभिषेकदिने रामो वनवासं न वेद च ।
तथा न ज्ञातवान् रामः स्वशोकान्मरणं पितुः
ajñavadvicacārāsau paśyamāno vane vane |
jānakīṃ na vivedātha rāvaṇena hṛtāṃ balāt
||12||अज्ञवद्विचचारासौ पश्यमानो वने वने ।
जानकीं न विवेदाथ रावणेन हृतां बलात्
sahāyān vānarānkṛtvā hatvā śakrasutaṃ balāt |
sāgare setubandhañca kṛtvottīrya saritpatim
||13||सहायान् वानरान्कृत्वा हत्वा शक्रसुतं बलात् ।
सागरे सेतुबन्धञ्च कृत्वोत्तीर्य सरित्पतिम्
preṣayāmāsa sarvāsu dikṣu tānkapikuñjarān |
saṃgrāmaṃ kṛtavānghoraṃ duḥkhaṃ prāpa raṇājire
||14||प्रेषयामास सर्वासु दिक्षु तान्कपिकुञ्जरान् ।
संग्रामं कृतवान्घोरं दुःखं प्राप रणाजिरे
bandhanaṃ nāgapāśena prāpa rāmo mahābalaḥ |
garuḍānmokṣaṇaṃ paścādanvabhūdraghunandanaḥ
||15||बन्धनं नागपाशेन प्राप रामो महाबलः ।
गरुडान्मोक्षणं पश्चादन्वभूद्रघुनन्दनः
ahanadrāvaṇaṃ saṃkhye kumbhakarṇaṃ mahābalam |
meghanādaṃ nikumbhañca kupito raghunandanaḥ
||16||अहनद्रावणं संख्ये कुम्भकर्णं महाबलम् ।
मेघनादं निकुम्भञ्च कुपितो रघुनन्दनः
adūṣyatvañca jānakyā na viveda janārdanaḥ |
divyañca kārayāmāsa jvalite'gnau praveśanam
||17||अदूष्यत्वञ्च जानक्या न विवेद जनार्दनः ।
दिव्यञ्च कारयामास ज्वलितेऽग्नौ प्रवेशनम्
lokāpavādācca paraṃ tatastatyāja tāṃ priyām |
adūṣyāṃ dūṣitāṃ matvā sītāṃ daśarathātmajaḥ
||18||लोकापवादाच्च परं ततस्तत्याज तां प्रियाम् ।
अदूष्यां दूषितां मत्वा सीतां दशरथात्मजः
na jñātau svasutau tena rāmeṇa ca kuśīlavau |
muninā kathitau tau tu tasya putrau mahābalau
||19||न ज्ञातौ स्वसुतौ तेन रामेण च कुशीलवौ ।
मुनिना कथितौ तौ तु तस्य पुत्रौ महाबलौ
pātālagamanaṃ caiva jānakyā jñātavānna ca |
rāghavaḥ kopasaṃyukto bhrātaraṃ hantumudyataḥ
||20||पातालगमनं चैव जानक्या ज्ञातवान्न च ।
राघवः कोपसंयुक्तो भ्रातरं हन्तुमुद्यतः
kālasyāgamanañcaiva na viveda kharāntakaḥ |
mānuṣaṃ dehamāśritya cakre mānuṣaceṣṭitam
||21||कालस्यागमनञ्चैव न विवेद खरान्तकः ।
मानुषं देहमाश्रित्य चक्रे मानुषचेष्टितम्
tathaiva mānuṣānbhāvānnātra kāryā vicāraṇā |
pūrvaṃ kaṃsabhayātprāpto gokule yadunandanaḥ
||22||तथैव मानुषान्भावान्नात्र कार्या विचारणा ।
पूर्वं कंसभयात्प्राप्तो गोकुले यदुनन्दनः
jarāsandhabhayātpaścād dvāravatyāṃ gato hariḥ |
adharmaṃ kṛtavānkṛṣṇo rukmiṇyā haraṇañca yat
||23||जरासन्धभयात्पश्चाद् द्वारवत्यां गतो हरिः ।
अधर्मं कृतवान्कृष्णो रुक्मिण्या हरणञ्च यत्
śiśupālavṛtāyāśca jānandharmaṃ sanātanam |
śuśoca bālakaṃ kṛṣṇaḥ śambareṇa hṛtaṃ balāt
||24||शिशुपालवृतायाश्च जानन्धर्मं सनातनम् ।
शुशोच बालकं कृष्णः शम्बरेण हृतं बलात्
mumoda jānanputraṃ taṃ harṣaśokayutastataḥ |
satyabhāmājñayā yattu yuyudhe svargataḥ kila
||25||मुमोद जानन्पुत्रं तं हर्षशोकयुतस्ततः ।
सत्यभामाज्ञया यत्तु युयुधे स्वर्गतः किल
indreṇa pādapārthaṃ tu strījitatvaṃ prakāśayan |
jahāra kalpavṛkṣaṃ yaḥ parābhūya śatakratum
||26||इन्द्रेण पादपार्थं तु स्त्रीजितत्वं प्रकाशयन् ।
जहार कल्पवृक्षं यः पराभूय शतक्रतुम्
māninīmānarakṣārthaṃ hariścitradharaḥ prabhuḥ |
baddhvā vṛkṣe hariṃ satyā nāradāya dadau patim
||27||मानिनीमानरक्षार्थं हरिश्चित्रधरः प्रभुः ।
बद्ध्वा वृक्षे हरिं सत्या नारदाय ददौ पतिम्
dattvātha kānakaṃ kṛṣṇaṃ mocayāmāsa bhāminī |
dṛṣṭvā putrānpuruguṇānpradyumnapramukhānatha
||28||दत्त्वाथ कानकं कृष्णं मोचयामास भामिनी ।
दृष्ट्वा पुत्रान्पुरुगुणान्प्रद्युम्नप्रमुखानथ
kṛṣṇaṃ jāmbavatī dīnā yayāce santatiṃ śubhām |
sa yayau parvataṃ kṛṣṇastapasyākṛtaniścayaḥ
||29||कृष्णं जाम्बवती दीना ययाचे सन्ततिं शुभाम् ।
स ययौ पर्वतं कृष्णस्तपस्याकृतनिश्चयः
upamanyurmuniryatra śivabhaktaḥ parantapaḥ |
upamanyuṃ guru kṛtvā dīkṣāṃ pāśupato hariḥ
||30||उपमन्युर्मुनिर्यत्र शिवभक्तः परन्तपः ।
उपमन्युं गुरु कृत्वा दीक्षां पाशुपतो हरिः
jagrāha putrakāmastu muṇḍī daṇḍī babhūva ha |
ugraṃ tatra tapastepe māsamekaṃ phalāśanaḥ
||31||जग्राह पुत्रकामस्तु मुण्डी दण्डी बभूव ह ।
उग्रं तत्र तपस्तेपे मासमेकं फलाशनः
jajāpa śivamantraṃ tu śivadhyānaparo hariḥ |
dvitīye tu jalāhārastiṣṭhannekapadā hariḥ
||32||जजाप शिवमन्त्रं तु शिवध्यानपरो हरिः ।
द्वितीये तु जलाहारस्तिष्ठन्नेकपदा हरिः
tṛtīye vāyubhakṣastu pādāṅguṣṭhāgrasaṃsthitaḥ |
ṣaṣṭhe tu bhagavān rudraḥ prasanno bhaktibhāvataḥ
||33||तृतीये वायुभक्षस्तु पादाङ्गुष्ठाग्रसंस्थितः ।
षष्ठे तु भगवान् रुद्रः प्रसन्नो भक्तिभावतः
darśanañca dadau tatra somaḥ somakalādharaḥ |
ājagāma vṛṣārūḍhaḥ surairindrādibhirvṛtaḥ
||34||दर्शनञ्च ददौ तत्र सोमः सोमकलाधरः ।
आजगाम वृषारूढः सुरैरिन्द्रादिभिर्वृतः
brahmaviṣṇuyutaḥ sākṣādyakṣagandharvasevitaḥ |
sambodhayanvāsudevaṃ śaṅkarastamuvāca ha
||35||ब्रह्मविष्णुयुतः साक्षाद्यक्षगन्धर्वसेवितः ।
सम्बोधयन्वासुदेवं शङ्करस्तमुवाच ह
tuṣṭo'smi kṛṣṇa tapasā tavogreṇa mahāmate |
dadāmi vācchitānkāmānbrūhi yādavanandana
||36||तुष्टोऽस्मि कृष्ण तपसा तवोग्रेण महामते ।
ददामि वाच्छितान्कामान्ब्रूहि यादवनन्दन
mayi dṛṣṭe kāmapūre kāmaśeṣo na sambhavet |
vyāsa uvāca |
taṃ dṛṣṭvā śaṅkaraṃ tuṣṭaṃ bhagavāndevakīsutaḥ
||37||मयि दृष्टे कामपूरे कामशेषो न सम्भवेत् ।
व्यास उवाच ।
तं दृष्ट्वा शङ्करं तुष्टं भगवान्देवकीसुतः
papāta pādayostasya daṇḍavatpremasaṃyutaḥ |
stutiṃ cakāra deveśo meghagambhīrayā girā
||38||पपात पादयोस्तस्य दण्डवत्प्रेमसंयुतः ।
स्तुतिं चकार देवेशो मेघगम्भीरया गिरा
sthitastu purataḥ śambhorvāsudevaḥ sanātanaḥ |
śrīkṛṣṇa uvāca |
devadeva jagantātha sarvabhūtārtināśana
||39||स्थितस्तु पुरतः शम्भोर्वासुदेवः सनातनः ।
श्रीकृष्ण उवाच ।
देवदेव जगन्ताथ सर्वभूतार्तिनाशन
viśvayone surārighna namastrailokyakāraka |
nīlakaṇṭha namastubhyaṃ śūline te namo namaḥ
||40||विश्वयोने सुरारिघ्न नमस्त्रैलोक्यकारक ।
नीलकण्ठ नमस्तुभ्यं शूलिने ते नमो नमः
śailajāvallabhāyāśca yajñaghnāya namo'stu te |
dhanyo'haṃ kṛtakṛtyo'haṃ darśanāttava suvrata
||41||शैलजावल्लभायाश्च यज्ञघ्नाय नमोऽस्तु ते ।
धन्योऽहं कृतकृत्योऽहं दर्शनात्तव सुव्रत
janma me saphalaṃ jātaṃ natvā te pādapaṅkajam |
baddho'haṃ strīmayaiḥ pāśaiḥ saṃsāre'smiñjagadguro
||42||जन्म मे सफलं जातं नत्वा ते पादपङ्कजम् ।
बद्धोऽहं स्त्रीमयैः पाशैः संसारेऽस्मिञ्जगद्गुरो
śaraṇaṃ te'dya samprāpto rakṣaṇārthaṃ trilocana |
samprāpya mānuṣaṃ janma khinno'haṃ duḥkhanāśana
||43||शरणं तेऽद्य सम्प्राप्तो रक्षणार्थं त्रिलोचन ।
सम्प्राप्य मानुषं जन्म खिन्नोऽहं दुःखनाशन
trāhi māṃ śaraṇaṃ prāptaṃ bhavabhītaṃ bhavādhunā |
garbhavāse mahadduḥkhaṃ prāptaṃ madanadāhaka
||44||त्राहि मां शरणं प्राप्तं भवभीतं भवाधुना ।
गर्भवासे महद्दुःखं प्राप्तं मदनदाहक
janmataḥ kaṃsabhayajamanubhūtaṃ ca gokule |
jāto'haṃ nandagopālo ballavājñākarastathā
||45||जन्मतः कंसभयजमनुभूतं च गोकुले ।
जातोऽहं नन्दगोपालो बल्लवाज्ञाकरस्तथा
gorajaḥkīrṇakeśastu bhramanvṛndāvane ghane |
mleccharājabhayatrasto gato dvāravatīṃ punaḥ
||46||गोरजःकीर्णकेशस्तु भ्रमन्वृन्दावने घने ।
म्लेच्छराजभयत्रस्तो गतो द्वारवतीं पुनः
tyaktvā pitryaṃ śubhaṃ deśaṃ mādhuraṃ durlabhaṃ vibho |
yayātiśāpabaddhena tasmai dattaṃ bhayādvibho
||47||त्यक्त्वा पित्र्यं शुभं देशं माधुरं दुर्लभं विभो ।
ययातिशापबद्धेन तस्मै दत्तं भयाद्विभो
rājyaṃ supuṣṭamapi ca dharmarakṣāpareṇa ca |
ugrasenasya dāsatvaṃ kṛtaṃ vai sarvadā mayā
||48||राज्यं सुपुष्टमपि च धर्मरक्षापरेण च ।
उग्रसेनस्य दासत्वं कृतं वै सर्वदा मया
rājāsau yādavānāṃ vai kṛto naḥ pūrvajaiḥ kila |
gārhasthyaṃ duḥkhadaṃ śambho strīvaśyaṃ dharmakhaṇḍanam
||49||राजासौ यादवानां वै कृतो नः पूर्वजैः किल ।
गार्हस्थ्यं दुःखदं शम्भो स्त्रीवश्यं धर्मखण्डनम्
pāratantryaṃ sadā bandhamokṣavārtātra durlabhā |
rukyiṇyāstanayāndṛṣṭvā bhāryā jāmbavatī mama
||50||पारतन्त्र्यं सदा बन्धमोक्षवार्तात्र दुर्लभा ।
रुक्यिण्यास्तनयान्दृष्ट्वा भार्या जाम्बवती मम
prerayāmāsa putrārthaṃ tapase madanāntaka |
sakāmena mayā taptaṃ tapaḥ putrārthamadya vai
||51||प्रेरयामास पुत्रार्थं तपसे मदनान्तक ।
सकामेन मया तप्तं तपः पुत्रार्थमद्य वै
lajjā bhavati deveśa prārthanāyāṃ jagadguro |
kastvāmārādhya deveśaṃ muktidaṃ bhaktavatsalam
||52||लज्जा भवति देवेश प्रार्थनायां जगद्गुरो ।
कस्त्वामाराध्य देवेशं मुक्तिदं भक्तवत्सलम्
prasannaṃ yācate mūḍhaḥ phalaṃ tucchaṃ vināśi yat |
so'yaṃ māyāvimūḍhātmā yāce putrasukhaṃ vibho
||53||प्रसन्नं याचते मूढः फलं तुच्छं विनाशि यत् ।
सोऽयं मायाविमूढात्मा याचे पुत्रसुखं विभो
kāminyā preritaḥ śambho muktidaṃ tvāṃ jagatpate |
jānāmi duḥkhadaṃ śambho saṃsāraṃ duḥkhasādhanam
||54||कामिन्या प्रेरितः शम्भो मुक्तिदं त्वां जगत्पते ।
जानामि दुःखदं शम्भो संसारं दुःखसाधनम्
anityaṃ nāśadharmāṇaṃ tathāpi viratirna me |
śāpānnārāyaṇāṃśo'haṃ jāto'smi kṣitimaṇḍale
||55||अनित्यं नाशधर्माणं तथापि विरतिर्न मे ।
शापान्नारायणांशोऽहं जातोऽस्मि क्षितिमण्डले
bhoktuṃ bahutaraṃ duḥkhaṃ māyāpāśena yantritaḥ |
vyāsa uvāca |
ityuktavantaṃ govindaṃ pratyuvāca maheśvaraḥ
||56||भोक्तुं बहुतरं दुःखं मायापाशेन यन्त्रितः ।
व्यास उवाच ।
इत्युक्तवन्तं गोविन्दं प्रत्युवाच महेश्वरः
bahavaste bhaviṣyanti putrāḥ śatruniṣūdana |
strīṇāṃ ṣoḍaśasāhasraṃ bhaviṣyati śatārdhakam
||57||बहवस्ते भविष्यन्ति पुत्राः शत्रुनिषूदन ।
स्त्रीणां षोडशसाहस्रं भविष्यति शतार्धकम्
tāsu putrā daśa daśa bhaviṣyanti mahābalāḥ |
ityuktvopararāmāśu śaṅkaraḥ priyadarśanaḥ
||58||तासु पुत्रा दश दश भविष्यन्ति महाबलाः ।
इत्युक्त्वोपररामाशु शङ्करः प्रियदर्शनः
uvāca girijā devī praṇataṃ madhusūdanam |
kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho saṃsāre'sminnarādhipa
||59||उवाच गिरिजा देवी प्रणतं मधुसूदनम् ।
कृष्ण कृष्ण महाबाहो संसारेऽस्मिन्नराधिप
gṛhasthapravaro loke bhaviṣyati bhavāniha |
tato varṣaśatānte tu dvijaśāpājjanārdana
||60||गृहस्थप्रवरो लोके भविष्यति भवानिह ।
ततो वर्षशतान्ते तु द्विजशापाज्जनार्दन
gāndhāryāśca tathā śāpādbhavitā te kulakṣayaḥ |
parasparaṃ nihatyājau putrāste śāpamohitāḥ
||61||गान्धार्याश्च तथा शापाद्भविता ते कुलक्षयः ।
परस्परं निहत्याजौ पुत्रास्ते शापमोहिताः
gamiṣyanti kṣayaṃ sarve yādavāśca tathāpare |
sānujastvaṃ tathā dehaṃ tyaktvā yāsyasi vai divam
||62||गमिष्यन्ति क्षयं सर्वे यादवाश्च तथापरे ।
सानुजस्त्वं तथा देहं त्यक्त्वा यास्यसि वै दिवम्
śokastatra na kartavyo bhavitavyaṃ prati prabho |
avaśyambhāvibhāvānāṃ pratīkāro na vidyate
||63||शोकस्तत्र न कर्तव्यो भवितव्यं प्रति प्रभो ।
अवश्यम्भाविभावानां प्रतीकारो न विद्यते
tatra śoko na kartavyo nūnaṃ mama mataṃ sadā |
aṣṭāvakrasya śāpena bhāryāste madhusūdana
||64||तत्र शोको न कर्तव्यो नूनं मम मतं सदा ।
अष्टावक्रस्य शापेन भार्यास्ते मधुसूदन
caurebhyo grahaṇaṃ kṛṣṇa gamiṣyanti mṛte tvayi |
vyāsa uvāca |
ityuktvāntardadhe śambhuḥ somaḥ sasuramaṇḍalaḥ
||65||चौरेभ्यो ग्रहणं कृष्ण गमिष्यन्ति मृते त्वयि ।
व्यास उवाच ।
इत्युक्त्वान्तर्दधे शम्भुः सोमः ससुरमण्डलः
upamanyuṃ praṇamyātha kṛṣṇo'pi dvārakāṃ yayau |
yasmād brahmādayo rājan santi yadyapyadhīśvarāḥ
||66||उपमन्युं प्रणम्याथ कृष्णोऽपि द्वारकां ययौ ।
यस्माद् ब्रह्मादयो राजन् सन्ति यद्यप्यधीश्वराः
tathāpi māyākallolayogasaṃkṣubhitāntarāḥ |
tadadhīnāḥ sthitāḥ sarve kāṣṭhaputtalikopamāḥ
||67||तथापि मायाकल्लोलयोगसंक्षुभितान्तराः ।
तदधीनाः स्थिताः सर्वे काष्ठपुत्तलिकोपमाः
yathā yathā pūrvabhavaṃ karma teṣāṃ tathā tathā |
prerayatyaniśaṃ māyā parabrahmasvarūpiṇī
||68||यथा यथा पूर्वभवं कर्म तेषां तथा तथा ।
प्रेरयत्यनिशं माया परब्रह्मस्वरूपिणी
na vaiṣamyaṃ na nairghṛṇyaṃ bhagavatyāṃ kadācana |
kevalaṃ jīvamokṣārthaṃ yatate bhuvaneśvarī
||69||न वैषम्यं न नैर्घृण्यं भगवत्यां कदाचन ।
केवलं जीवमोक्षार्थं यतते भुवनेश्वरी
yadi sā naiva sṛjyeta jagadetaccarācaram |
tadā māyāṃ vinā bhūtaṃ jaḍaṃ syādeva nityaśaḥ
||70||यदि सा नैव सृज्येत जगदेतच्चराचरम् ।
तदा मायां विना भूतं जडं स्यादेव नित्यशः
tasmātkāruṇyamāśritya jagajjīvādikaṃ ca yat |
karoti satataṃ devī prerayatyaniśaṃ ca tat
||71||तस्मात्कारुण्यमाश्रित्य जगज्जीवादिकं च यत् ।
करोति सततं देवी प्रेरयत्यनिशं च तत्
tasmād brahmādimohe'sminkartavyaḥ saṃśayo na hi |
māyāntaḥpātinaḥ sarve māyādhīnāḥ surāsurāḥ
||72||तस्माद् ब्रह्मादिमोहेऽस्मिन्कर्तव्यः संशयो न हि ।
मायान्तःपातिनः सर्वे मायाधीनाः सुरासुराः
svatantrā saiva deveśī svecchācāravihāriṇī |
tasmātsarvātmanā rājan sevanīyā maheśvarī
||73||स्वतन्त्रा सैव देवेशी स्वेच्छाचारविहारिणी ।
तस्मात्सर्वात्मना राजन् सेवनीया महेश्वरी
nātaḥ parataraṃ kiñcidadhikaṃ bhuvanatraye |
etaddhi janmasāphalyaṃ parāśakteḥ padasmṛtiḥ
||74||नातः परतरं किञ्चिदधिकं भुवनत्रये ।
एतद्धि जन्मसाफल्यं पराशक्तेः पदस्मृतिः
mābhūttatra kule janma yatra devī na daivatam |
ahaṃ devī na cānyo'smi brahmaivāhaṃ na śokabhāk
||75||माभूत्तत्र कुले जन्म यत्र देवी न दैवतम् ।
अहं देवी न चान्योऽस्मि ब्रह्मैवाहं न शोकभाक्
ityabhedena tāṃ nityāṃ cintayejjagadambikām |
jñātvā gurumukhādenāṃ vedāntaśravaṇādibhiḥ
||76||इत्यभेदेन तां नित्यां चिन्तयेज्जगदम्बिकाम् ।
ज्ञात्वा गुरुमुखादेनां वेदान्तश्रवणादिभिः
nityamekāgramanasā bhāvayedātmarūpiṇīm |
mukto bhavati tenāśu nānyathā karmakoṭibhiḥ
||77||नित्यमेकाग्रमनसा भावयेदात्मरूपिणीम् ।
मुक्तो भवति तेनाशु नान्यथा कर्मकोटिभिः
śvetāśvatarādayaḥ sarve ṛṣayo nirmalāśayāḥ |
ātmarūpāṃ hṛdā jñātvā vimuktā bhavabandhanāt
||78||श्वेताश्वतरादयः सर्वे ऋषयो निर्मलाशयाः ।
आत्मरूपां हृदा ज्ञात्वा विमुक्ता भवबन्धनात्
brahmaviṣṇvādayastadvad gaurīlakṣmyādayastathā |
tāmeva samupāsante saccidānandarūpiṇīm
||79||ब्रह्मविष्ण्वादयस्तद्वद् गौरीलक्ष्म्यादयस्तथा ।
तामेव समुपासन्ते सच्चिदानन्दरूपिणीम्
iti te kathitaṃ rājan yadyatpuṣṭaṃ tvayānagha |
prapañcatāpatrastena kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
||80||इति ते कथितं राजन् यद्यत्पुष्टं त्वयानघ ।
प्रपञ्चतापत्रस्तेन किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
etatte kathitaṃ rājanmayākhyānamanuttamam |
sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ purāṇaṃ paramādbhutam
||81||एतत्ते कथितं राजन्मयाख्यानमनुत्तमम् ।
सर्वपापहरं पुण्यं पुराणं परमाद्भुतम्
ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ purāṇaṃ vedasammitam |
sarvapāpavinirmukto devīloke mahīyate
||82||य इदं शृणुयान्नित्यं पुराणं वेदसम्मितम् ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो देवीलोके महीयते
sūta uvāca
etanmayā śrutaṃ vyāsātkathyamānaṃ savistaram |
purāṇaṃ pañcamaṃ nūnaṃ śrīmadbhāgavatābhidham
||83||एतन्मया श्रुतं व्यासात्कथ्यमानं सविस्तरम् ।
पुराणं पञ्चमं नूनं श्रीमद्भागवताभिधम्
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthaskandhe parāśakteḥ sarvajñatvakathanaṃ nāma pañcaviṃśo'dhyāyaḥ || 25 ||