hariścandropākhyāne rājño hutāśanapraveśodyogavarṇanam
sūta uvāca
tato'tha bhūpatiḥ prāha rājñīṃ sthitvā hyadhomukhaḥ |
atropaviśyatāṃ bāle pāpasya purato mama
||1||ततोऽथ भूपतिः प्राह राज्ञीं स्थित्वा ह्यधोमुखः ।
अत्रोपविश्यतां बाले पापस्य पुरतो मम
śiraste chedayiṣyāmi hantuṃ śaknoti cetkaraḥ |
evamuktvā samudyamya khaḍgaṃ hantuṃ gato nṛpaḥ
||2||शिरस्ते छेदयिष्यामि हन्तुं शक्नोति चेत्करः ।
एवमुक्त्वा समुद्यम्य खड्गं हन्तुं गतो नृपः
na jānāti nṛpaḥ patnīṃ sā na jānāti bhūpatim |
abravīd bhṛśaduḥkhārtā svamṛtyumabhikāṅkṣati
||3||न जानाति नृपः पत्नीं सा न जानाति भूपतिम् ।
अब्रवीद् भृशदुःखार्ता स्वमृत्युमभिकाङ्क्षति
stryuvāca
cāṇḍāla śṛṇu me vākyaṃ kiñcittvaṃ yadi manyase |
mṛtastiṣṭhati me putro nātidūre bahiḥ purāt
||4||चाण्डाल शृणु मे वाक्यं किञ्चित्त्वं यदि मन्यसे ।
मृतस्तिष्ठति मे पुत्रो नातिदूरे बहिः पुरात्
taṃ dahāmi hataṃ yāvadānayitvā tavāntikam |
tāvatpratīkṣyatāṃ paścādasinā ghātayasva mām
||5||तं दहामि हतं यावदानयित्वा तवान्तिकम् ।
तावत्प्रतीक्ष्यतां पश्चादसिना घातयस्व माम्
tenātha bāḍhamityuktvā preṣitā bālakaṃ prati |
sā jagāmātiduḥkhārtā vipalantī sudāruṇam
||6||तेनाथ बाढमित्युक्त्वा प्रेषिता बालकं प्रति ।
सा जगामातिदुःखार्ता विपलन्ती सुदारुणम्
bhāryā tasya narendrasya sarpadaṣṭaṃ hi bālakam |
hā putra hā vatsa śiśo ityevaṃ vadatī muhuḥ
||7||भार्या तस्य नरेन्द्रस्य सर्पदष्टं हि बालकम् ।
हा पुत्र हा वत्स शिशो इत्येवं वदती मुहुः
kṛśā vivarṇā malinā pāṃsudhvastaśiroruhā |
śmaśānabhūmimāgatya bālaṃ sthāpyāviśadbhuvi
||8||कृशा विवर्णा मलिना पांसुध्वस्तशिरोरुहा ।
श्मशानभूमिमागत्य बालं स्थाप्याविशद्भुवि
(rājannadya svabālaṃ taṃ paśyasīha mahītale |
ramamāṇaṃ svasakhibhirdaṣṭaṃ duṣṭāhinā mṛtam |
) tasyā vilāpaśabdaṃ tamākarṇya sa narādhipaḥ |
śavasannidhimāgatya vastramasyākṣipattadā
||9||(राजन्नद्य स्वबालं तं पश्यसीह महीतले ।
रममाणं स्वसखिभिर्दष्टं दुष्टाहिना मृतम् ।
) तस्या विलापशब्दं तमाकर्ण्य स नराधिपः ।
शवसन्निधिमागत्य वस्त्रमस्याक्षिपत्तदा
tāṃ tathā rudatīṃ bhāryāṃ nābhijānāti bhūmipaḥ |
cirapravāsasantaptāṃ punarjātāmivābalām
||10||तां तथा रुदतीं भार्यां नाभिजानाति भूमिपः ।
चिरप्रवाससन्तप्तां पुनर्जातामिवाबलाम्
sāpi taṃ cārukeśāntaṃ puro dṛṣṭvā jaṭālakam |
nābhyajānānnṛpavaraṃ śuṣkavṛkṣatvacopamam
||11||सापि तं चारुकेशान्तं पुरो दृष्ट्वा जटालकम् ।
नाभ्यजानान्नृपवरं शुष्कवृक्षत्वचोपमम्
bhūmau nipatitaṃ bālaṃ dṛṣṭvāśīviṣapīḍitam |
narendralakṣaṇopetamacintayadasau nṛpaḥ
||12||भूमौ निपतितं बालं दृष्ट्वाशीविषपीडितम् ।
नरेन्द्रलक्षणोपेतमचिन्तयदसौ नृपः
asya pūrṇenduvadvaktraṃ śubhamunnasamavraṇam |
darpaṇapratimottuṅgakapolayugaśobhitam
||13||अस्य पूर्णेन्दुवद्वक्त्रं शुभमुन्नसमव्रणम् ।
दर्पणप्रतिमोत्तुङ्गकपोलयुगशोभितम्
nīlānkeśānkuñcitāgrān sāndrāndīrghāṃstaraṅgiṇaḥ |
rājīvasadṛśe netre oṣṭhau bimbaphalopamau
||14||नीलान्केशान्कुञ्चिताग्रान् सान्द्रान्दीर्घांस्तरङ्गिणः ।
राजीवसदृशे नेत्रे ओष्ठौ बिम्बफलोपमौ
viśālavakṣā dīrghākṣo dīrghabāhūnnatāṃsakaḥ |
viśālapādo gambhīraḥsūkṣmāṅgulyavanīdharaḥ
||15||विशालवक्षा दीर्घाक्षो दीर्घबाहून्नतांसकः ।
विशालपादो गम्भीरःसूक्ष्माङ्गुल्यवनीधरः
mṛṇālapādo gambhīranābhiruddhatakandharaḥ |
aho kaṣṭaṃ narendrasya kasyāpyeṣa kule śiśuḥ
||16||मृणालपादो गम्भीरनाभिरुद्धतकन्धरः ।
अहो कष्टं नरेन्द्रस्य कस्याप्येष कुले शिशुः
jāto nītaḥ kṛtāntena kālapāśāddurātmanā |
sūta uvāca |
evaṃ dṛṣṭvātha taṃ bālaṃ māturaṅke prasāritam
||17||जातो नीतः कृतान्तेन कालपाशाद्दुरात्मना ।
सूत उवाच ।
एवं दृष्ट्वाथ तं बालं मातुरङ्के प्रसारितम्
smṛtimabhyāgato rājā hāhetyaśrūṇyapātayat |
so'pyuvāca ca vatso me daśāmetāmupāgataḥ
||18||स्मृतिमभ्यागतो राजा हाहेत्यश्रूण्यपातयत् ।
सोऽप्युवाच च वत्सो मे दशामेतामुपागतः
nīto yadi ca ghoreṇa kṛtāntenātmano vaśam |
vicārayitvā rājāsau hariścandrastathā sthitaḥ
||19||नीतो यदि च घोरेण कृतान्तेनात्मनो वशम् ।
विचारयित्वा राजासौ हरिश्चन्द्रस्तथा स्थितः
tato rājñī mahāduḥkhāveśādidamabhāṣata |
rājñyuvāca |
hā vatsa kasya pāpasya tvapadhyānādidaṃ mahat
||20||ततो राज्ञी महादुःखावेशादिदमभाषत ।
राज्ञ्युवाच ।
हा वत्स कस्य पापस्य त्वपध्यानादिदं महत्
duḥkhamāpatitaṃ ghoraṃ tadrūpaṃ nopalabhyate |
hā nātha rājan bhavatā māmapāsya suduḥkhitām
||21||दुःखमापतितं घोरं तद्रूपं नोपलभ्यते ।
हा नाथ राजन् भवता मामपास्य सुदुःखिताम्
kasminsaṃsthīyate sthāne viśrabdhaṃ kena hetunā |
rājyanāśaṃ suhṛttyāgo bhāryātanayavikrayaḥ
||22||कस्मिन्संस्थीयते स्थाने विश्रब्धं केन हेतुना ।
राज्यनाशं सुहृत्त्यागो भार्यातनयविक्रयः
hariścandrasya rājarṣeḥ kiṃ vidhātaḥ kṛtaṃ tvayā |
iti tasyā vacaḥ śrutvā rājā sthānacyutastadā
||23||हरिश्चन्द्रस्य राजर्षेः किं विधातः कृतं त्वया ।
इति तस्या वचः श्रुत्वा राजा स्थानच्युतस्तदा
pratyabhijñāya devīṃ tāṃ putraṃ ca nidhanaṃ gatam |
kaṣṭaṃ mamaiva patnīyaṃ bālakaścāpi me sutaḥ
||24||प्रत्यभिज्ञाय देवीं तां पुत्रं च निधनं गतम् ।
कष्टं ममैव पत्नीयं बालकश्चापि मे सुतः
jñātvā papāta santapto mūrcchāmatijagāma ha |
sā ca taṃ pratyabhijñāya tāmavasthāmupāgatam
||25||ज्ञात्वा पपात सन्तप्तो मूर्च्छामतिजगाम ह ।
सा च तं प्रत्यभिज्ञाय तामवस्थामुपागतम्
mūrcchitā nipapātārtā niśceṣṭā dharaṇītale |
cetanāṃ prāpya rājendro rājapatnī ca tau samam
||26||मूर्च्छिता निपपातार्ता निश्चेष्टा धरणीतले ।
चेतनां प्राप्य राजेन्द्रो राजपत्नी च तौ समम्
vilepatuḥ susantaptau śokabhāreṇa pīḍitau |
rājovāca |
hā vatsa sukumāraṃ te vadanaṃ kuñcitālakam
||27||विलेपतुः सुसन्तप्तौ शोकभारेण पीडितौ ।
राजोवाच ।
हा वत्स सुकुमारं ते वदनं कुञ्चितालकम्
paśyato me mukhaṃ dīnaṃ hṛdayaṃ kiṃ na dīryate |
tāta tāteti madhuraṃ bruvāṇaṃ svayamāgatam
||28||पश्यतो मे मुखं दीनं हृदयं किं न दीर्यते ।
तात तातेति मधुरं ब्रुवाणं स्वयमागतम्
upaguhya kadā vakṣye vatsavatseti sauhṛdāt |
kasya jānupraṇītena piṅgena kṣitireṇunā
||29||उपगुह्य कदा वक्ष्ये वत्सवत्सेति सौहृदात् ।
कस्य जानुप्रणीतेन पिङ्गेन क्षितिरेणुना
mamottarīyamutsaṅgaṃ tathāṅgaṃ malameṣyati |
na vālaṃ mama sambhūtaṃ mano hṛdayanandana
||30||ममोत्तरीयमुत्सङ्गं तथाङ्गं मलमेष्यति ।
न वालं मम सम्भूतं मनो हृदयनन्दन
(mayāsi pitṛmānpitrā vikrīto yena vastuvat |
) gataṃ rājyamaśeṣaṃ me sabāndhavadhanaṃ mahat |
(hīnadaivānnṛśaṃsena dṛṣṭo me tanayastataḥ |
) ahaṃ mahāhidaṣṭasya putrasyānanapaṅkajam
||31||(मयासि पितृमान्पित्रा विक्रीतो येन वस्तुवत् ।
) गतं राज्यमशेषं मे सबान्धवधनं महत् ।
(हीनदैवान्नृशंसेन दृष्टो मे तनयस्ततः ।
) अहं महाहिदष्टस्य पुत्रस्याननपङ्कजम्
nirīkṣannadya ghoreṇa viṣeṇādhikṛto'dhunā |
evamuktvā tamādāya bālakaṃ bāṣpagadgadaḥ
||32||निरीक्षन्नद्य घोरेण विषेणाधिकृतोऽधुना ।
एवमुक्त्वा तमादाय बालकं बाष्पगद्गदः
pariṣvajya ca niśceṣṭo mūrcchayā nipapāta ha |
tatastaṃ patitaṃ dṛṣṭvā śaivyā caivamacintayat
||33||परिष्वज्य च निश्चेष्टो मूर्च्छया निपपात ह ।
ततस्तं पतितं दृष्ट्वा शैव्या चैवमचिन्तयत्
ayaṃ sa puruṣavyāghraḥ svareṇaivopalakṣyate |
vidvajjanamanaścandro hariścandro na saṃśayaḥ
||34||अयं स पुरुषव्याघ्रः स्वरेणैवोपलक्ष्यते ।
विद्वज्जनमनश्चन्द्रो हरिश्चन्द्रो न संशयः
tathāsya nāsikā tuṅgā tilapuṣpopamā śubhā |
dantāśca mukulaprakhyāḥ khyātakīrtermahātmanaḥ
||35||तथास्य नासिका तुङ्गा तिलपुष्पोपमा शुभा ।
दन्ताश्च मुकुलप्रख्याः ख्यातकीर्तेर्महात्मनः
śmaśānamāgataḥ kasmādyadyevaṃ sa nareśvaraḥ |
vihāya putraśokaṃ sā paśyantī patitaṃ patim
||36||श्मशानमागतः कस्माद्यद्येवं स नरेश्वरः ।
विहाय पुत्रशोकं सा पश्यन्ती पतितं पतिम्
prahṛṣṭā vismitā dīnā bhartṛputrārtipīḍitā |
vīkṣatī sā tadāpatanmūrcchayā dharaṇītale
||37||प्रहृष्टा विस्मिता दीना भर्तृपुत्रार्तिपीडिता ।
वीक्षती सा तदापतन्मूर्च्छया धरणीतले
prāpya cetaśca śanakaiḥ sā gadgadamabhāṣata |
dhiktvāṃ daiva hyakaruṇa nirmaryāda jugupsita
||38||प्राप्य चेतश्च शनकैः सा गद्गदमभाषत ।
धिक्त्वां दैव ह्यकरुण निर्मर्याद जुगुप्सित
yenāyamamaraprakhyo nīto rājā śvapākatām |
rājyanāśaṃ suhṛttyāgaṃ bhāryātanayavikrayam
||39||येनायममरप्रख्यो नीतो राजा श्वपाकताम् ।
राज्यनाशं सुहृत्त्यागं भार्यातनयविक्रयम्
prāpayitvāpi yenādya cāṇḍālo'yaṃ kṛto nṛpaḥ |
nādya paśyāmi te chatraṃ siṃhāsanamathāpi vā
||40||प्रापयित्वापि येनाद्य चाण्डालोऽयं कृतो नृपः ।
नाद्य पश्यामि ते छत्रं सिंहासनमथापि वा
cāmaravyajane vāpi ko'yaṃ vidhiviparyayaḥ |
yasyāsya vrajataḥ pūrvaṃ rājāno bhṛtyatāṃ gatāḥ
||41||चामरव्यजने वापि कोऽयं विधिविपर्ययः ।
यस्यास्य व्रजतः पूर्वं राजानो भृत्यतां गताः
svottarīyaiḥ prakurvanti virajaskaṃ mahītalam |
so'yaṃ kapālasaṃlagne ghaṭīpaṭanirantare
||42||स्वोत्तरीयैः प्रकुर्वन्ति विरजस्कं महीतलम् ।
सोऽयं कपालसंलग्ने घटीपटनिरन्तरे
mṛtanirmālyasūtrāntarlagnakeśasudāruṇe |
vasāniṣpandasaṃśuṣkamahāpaṭalamaṇḍite
||43||मृतनिर्माल्यसूत्रान्तर्लग्नकेशसुदारुणे ।
वसानिष्पन्दसंशुष्कमहापटलमण्डिते
bhasmāṅgārārdhadagdhāsthimajjāsaṃghaṭṭabhīṣaṇe |
gṛdhragomāyunādārte puṣṭakṣudravihaṅgame
||44||भस्माङ्गारार्धदग्धास्थिमज्जासंघट्टभीषणे ।
गृध्रगोमायुनादार्ते पुष्टक्षुद्रविहङ्गमे
citādhūmāyatapaṭe nīlīkṛtadigantare |
kuṇapāsvādanamudā samprakṛṣṭaniśācare
||45||चिताधूमायतपटे नीलीकृतदिगन्तरे ।
कुणपास्वादनमुदा सम्प्रकृष्टनिशाचरे
caratyamedhye rājendraḥ śmaśāne duḥkhapīḍitaḥ |
evamuktvātha saṃśliṣya kaṇṭhe rājño nṛpātmajā
||46||चरत्यमेध्ये राजेन्द्रः श्मशाने दुःखपीडितः ।
एवमुक्त्वाथ संश्लिष्य कण्ठे राज्ञो नृपात्मजा
kaṣṭaṃ śokasamāviṣṭā vilalāpārtayā girā |
rājan svapno'tha tathyaṃ vā yadetanmanyate bhavān
||47||कष्टं शोकसमाविष्टा विललापार्तया गिरा ।
राजन् स्वप्नोऽथ तथ्यं वा यदेतन्मन्यते भवान्
tatkathyatāṃ mahābhāga mano vai muhyate mama |
yadyetadeva dharmajña nāsti dharme sahāyatā
||48||तत्कथ्यतां महाभाग मनो वै मुह्यते मम ।
यद्येतदेव धर्मज्ञ नास्ति धर्मे सहायता
tathaiva vipradevādipūjane satyapālane |
nāsti dharmaḥ kutaḥ satyaṃ nārjavaṃ nānṛśaṃsatā
||49||तथैव विप्रदेवादिपूजने सत्यपालने ।
नास्ति धर्मः कुतः सत्यं नार्जवं नानृशंसता
yatra tvaṃ dharmaparamaḥ svarājyādavaropitaḥ |
sūta uvāca |
iti tasyā vacaḥ śrutvā niḥśvasyoṣṇaṃ sagadgadaḥ
||50||यत्र त्वं धर्मपरमः स्वराज्यादवरोपितः ।
सूत उवाच ।
इति तस्या वचः श्रुत्वा निःश्वस्योष्णं सगद्गदः
kathayāmāsa tanvaṅgyai yathā prāptaḥ śvapākatām |
ruditvā sā tu suciraṃ niḥśvasyoṣṇaṃ suduḥkhitā
||51||कथयामास तन्वङ्ग्यै यथा प्राप्तः श्वपाकताम् ।
रुदित्वा सा तु सुचिरं निःश्वस्योष्णं सुदुःखिता
svaputramaraṇaṃ bhīruryathāvattaṃ nyavedayat |
śrutvā rājā tathā vākyaṃ nipapāta mahītale
||52||स्वपुत्रमरणं भीरुर्यथावत्तं न्यवेदयत् ।
श्रुत्वा राजा तथा वाक्यं निपपात महीतले
mṛtaputraṃ samānīya jihvayā vilihanmuhuḥ |
hariścandramatho prāha śaivyā gadgadayā girā
||53||मृतपुत्रं समानीय जिह्वया विलिहन्मुहुः ।
हरिश्चन्द्रमथो प्राह शैव्या गद्गदया गिरा
kuruṣva svāminaḥ preṣyaṃ chedayitvā śiro mama |
svāmidroho na te'stvadya māsatyo bhava bhūpate
||54||कुरुष्व स्वामिनः प्रेष्यं छेदयित्वा शिरो मम ।
स्वामिद्रोहो न तेऽस्त्वद्य मासत्यो भव भूपते
māsatyaṃ tava rājendra paradrohastu pātakam |
etadākarṇya rājā tu papāta bhuvi mūrcchitaḥ
||55||मासत्यं तव राजेन्द्र परद्रोहस्तु पातकम् ।
एतदाकर्ण्य राजा तु पपात भुवि मूर्च्छितः
kṣaṇena cetanāṃ prāpya vilalāpātiduḥkhitaḥ |
rājovāca |
kathaṃ priye tvayā proktaṃ vacanaṃ tvatiniṣṭhuram
||56||क्षणेन चेतनां प्राप्य विललापातिदुःखितः ।
राजोवाच ।
कथं प्रिये त्वया प्रोक्तं वचनं त्वतिनिष्ठुरम्
yadaśakyaṃ bhavedvaktuṃ tatkarma kriyate katham |
patnyuvāca |
mayā ca pūjitā gaurī devā viprāstathaiva ca
||57||यदशक्यं भवेद्वक्तुं तत्कर्म क्रियते कथम् ।
पत्न्युवाच ।
मया च पूजिता गौरी देवा विप्रास्तथैव च
bhaviṣyasi patistvaṃ me hyanyasmiñjanmani prabho |
śrutvā rājā tadā vākyaṃ nipapāta mahītale
||58||भविष्यसि पतिस्त्वं मे ह्यन्यस्मिञ्जन्मनि प्रभो ।
श्रुत्वा राजा तदा वाक्यं निपपात महीतले
mṛtasya putrasya tadā cucumba duḥkhito mukham |
rājovāca |
priye na rocate dīrghaṃ kālaṃ kleśaṃ mayāśitum
||59||मृतस्य पुत्रस्य तदा चुचुम्ब दुःखितो मुखम् ।
राजोवाच ।
प्रिये न रोचते दीर्घं कालं क्लेशं मयाशितुम्
nātmāyatto'haṃ tanvaṅgi paśya me mandabhāgyatām |
cāṇḍālenānanujñātaḥ pravekṣye jvalanaṃ yadi
||60||नात्मायत्तोऽहं तन्वङ्गि पश्य मे मन्दभाग्यताम् ।
चाण्डालेनाननुज्ञातः प्रवेक्ष्ये ज्वलनं यदि
cāṇḍāladāsatāṃ yāsye punarapyanyajanmani |
narakaṃ ca varaṃ prāpya khedaṃ prāpsyāmi dāruṇam
||61||चाण्डालदासतां यास्ये पुनरप्यन्यजन्मनि ।
नरकं च वरं प्राप्य खेदं प्राप्स्यामि दारुणम्
tāpaṃ prāpsyāmi samprāpya mahārauravaraurave |
magnasya duḥkhajaladhau varaṃ prāṇairviyojanam
||62||तापं प्राप्स्यामि सम्प्राप्य महारौरवरौरवे ।
मग्नस्य दुःखजलधौ वरं प्राणैर्वियोजनम्
eko'pi bālako yo'yamāsīdvaṃśakaraḥ sutaḥ |
mama daivānuyogena mṛto so'pi balīyasā
||63||एकोऽपि बालको योऽयमासीद्वंशकरः सुतः ।
मम दैवानुयोगेन मृतो सोऽपि बलीयसा
kathaṃ prāṇānvimuñcāmi parāyatto'smi durgataḥ |
tathāpi duḥkhabāhulyāttyakṣyāmi tu nijāṃ tanum
||64||कथं प्राणान्विमुञ्चामि परायत्तोऽस्मि दुर्गतः ।
तथापि दुःखबाहुल्यात्त्यक्ष्यामि तु निजां तनुम्
trailokye nāsti tadduḥkhaṃ nāsipatravane tathā |
vaitaraṇyāṃ kutastadvadyādṛśaṃ putraviplave
||65||त्रैलोक्ये नास्ति तद्दुःखं नासिपत्रवने तथा ।
वैतरण्यां कुतस्तद्वद्यादृशं पुत्रविप्लवे
so'haṃ sutaśarīreṇa dīpyamāne hutāśane |
nipatiṣyāmi tanvaṅgi kṣantavyaṃ tanmamādhunā
||66||सोऽहं सुतशरीरेण दीप्यमाने हुताशने ।
निपतिष्यामि तन्वङ्गि क्षन्तव्यं तन्ममाधुना
na vaktavya tvayā kiñcidataḥ kamalalocane |
mama vākyaṃ ca tanvaṅgi nibodhāhatamānasā
||67||न वक्तव्य त्वया किञ्चिदतः कमललोचने ।
मम वाक्यं च तन्वङ्गि निबोधाहतमानसा
anujñātātha gaccha tvaṃ vipraveśma śucismite |
yadi dattaṃ yadi hutaṃ guravo yadi toṣitāḥ
||68||अनुज्ञाताथ गच्छ त्वं विप्रवेश्म शुचिस्मिते ।
यदि दत्तं यदि हुतं गुरवो यदि तोषिताः
saṅgamaḥ paraloke me nijaputreṇa cettvayā |
ihaloke kutastvetadbhaviṣyati samīpsitam
||69||सङ्गमः परलोके मे निजपुत्रेण चेत्त्वया ।
इहलोके कुतस्त्वेतद्भविष्यति समीप्सितम्
yanmayā hasatā kiñcidrahasi tvāṃ śucismite |
aśeṣamuktaṃ tatsarvaṃ kṣantavyaṃ mama yāsyataḥ
||70||यन्मया हसता किञ्चिद्रहसि त्वां शुचिस्मिते ।
अशेषमुक्तं तत्सर्वं क्षन्तव्यं मम यास्यतः
rājapatnīti garveṇa nāvajñeyaḥ sa me dvijaḥ |
sarvayatnena toṣyaṃ syātsvāmī daivatavacchubhe
||71||राजपत्नीति गर्वेण नावज्ञेयः स मे द्विजः ।
सर्वयत्नेन तोष्यं स्यात्स्वामी दैवतवच्छुभे
rājñyuvāca
ahamapyatra rājarṣe nipatiṣye hutāśane |
duḥkhabhārāsahā deva saha yāsyāmi vai tvayā
||72||अहमप्यत्र राजर्षे निपतिष्ये हुताशने ।
दुःखभारासहा देव सह यास्यामि वै त्वया
tvayā saha mama śreyo gamanaṃ nānyathā bhavet |
saha svargaṃ ca narakaṃ tvayā bhokṣyāmi mānada |
śrutvā rājā tadovāca evamastu pativrate
||73||त्वया सह मम श्रेयो गमनं नान्यथा भवेत् ।
सह स्वर्गं च नरकं त्वया भोक्ष्यामि मानद ।
श्रुत्वा राजा तदोवाच एवमस्तु पतिव्रते
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptamaskandhe hariścandropākhyāne rājño hutāśanapraveśodyogavarṇanaṃ nāma ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ || 26 ||