devīpīṭhavarṇanam
vyāsa uvāca
tataste tu vanoddeśe himācalataṭāśrayāḥ |
māyābījajapāsaktāstapaśceruḥ samāhitāḥ
||1||ततस्ते तु वनोद्देशे हिमाचलतटाश्रयाः ।
मायाबीजजपासक्तास्तपश्चेरुः समाहिताः
dhyāyatāṃ paramāṃ śaktiṃ lakṣavarṣāṇyabhūnnṛpa |
tataḥ prasannā devī sā pratyakṣyaṃ darśanaṃ dadau
||2||ध्यायतां परमां शक्तिं लक्षवर्षाण्यभून्नृप ।
ततः प्रसन्ना देवी सा प्रत्यक्ष्यं दर्शनं ददौ
pāśāṅkuśavarābhīticaturbāhustrilocanā |
karuṇārasasampūrṇā saccidānandarūpiṇī
||3||पाशाङ्कुशवराभीतिचतुर्बाहुस्त्रिलोचना ।
करुणारससम्पूर्णा सच्चिदानन्दरूपिणी
dṛṣṭvā tāṃ sarvajananīṃ tuṣṭuvurmunayo'malāḥ |
namaste viśvarūpāyai vaiśvānarasumūrtaye
||4||दृष्ट्वा तां सर्वजननीं तुष्टुवुर्मुनयोऽमलाः ।
नमस्ते विश्वरूपायै वैश्वानरसुमूर्तये
namastejasarūpāyai sutrātmavapuṣe namaḥ |
yasminsarve liṅgadehā otaprotā vyavasthitāḥ
||5||नमस्तेजसरूपायै सुत्रात्मवपुषे नमः ।
यस्मिन्सर्वे लिङ्गदेहा ओतप्रोता व्यवस्थिताः
namaḥ prājñasvarūpāyai namo'vyākṛtamūrtaye |
namaḥ pratyaksvarūpāyai namaste brahmamūrtaye
||6||नमः प्राज्ञस्वरूपायै नमोऽव्याकृतमूर्तये ।
नमः प्रत्यक्स्वरूपायै नमस्ते ब्रह्ममूर्तये
namaste sarvarūpāyai sarva lakṣyātmamūrtaye |
iti stutvā jagaddhātrīṃ bhaktigadgadayā girā
||7||नमस्ते सर्वरूपायै सर्व लक्ष्यात्ममूर्तये ।
इति स्तुत्वा जगद्धात्रीं भक्तिगद्गदया गिरा
praṇemuścaraṇāṃbhojaṃ dakṣādyā munayo'malāḥ |
tataḥ prasannā sā devī provāca pikabhāṣiṇī
||8||प्रणेमुश्चरणांभोजं दक्षाद्या मुनयोऽमलाः ।
ततः प्रसन्ना सा देवी प्रोवाच पिकभाषिणी
varaṃ brūta mahābhāgā varadāhaṃ sadā matā |
tasyāstu vacanaṃ śrutvā haraviṣṇvostanoḥ śamam
||9||वरं ब्रूत महाभागा वरदाहं सदा मता ।
तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा हरविष्ण्वोस्तनोः शमम्
tayostacchaktilābhaṃ ca vavrire nṛpasattama |
dakṣo'tha punarapyāha janma devi kule mama
||10||तयोस्तच्छक्तिलाभं च वव्रिरे नृपसत्तम ।
दक्षोऽथ पुनरप्याह जन्म देवि कुले मम
bhavettavāmba yenāhaṃ kṛtakṛtyo bhave iti |
japaṃ dhyānaṃ tathā pūjāṃ sthānāni vividhāni ca
||11||भवेत्तवाम्ब येनाहं कृतकृत्यो भवे इति ।
जपं ध्यानं तथा पूजां स्थानानि विविधानि च
vada me parameśāni svamukhenaiva kevalam |
devyuvāca |
macchaktyoravamānācca jātāvasthā tayordvayoḥ
||12||वद मे परमेशानि स्वमुखेनैव केवलम् ।
देव्युवाच ।
मच्छक्त्योरवमानाच्च जातावस्था तयोर्द्वयोः
naitādṛśaḥ prakartavyo me'parādhaḥ kadācana |
adhunā matkṛpāleśāccharīre svasthatā tayoḥ
||13||नैतादृशः प्रकर्तव्यो मेऽपराधः कदाचन ।
अधुना मत्कृपालेशाच्छरीरे स्वस्थता तयोः
bhaviṣyati ca te śaktī tvadgṛhe kṣīrasāgare |
janiṣyatastatra tābhyāṃ prāpsyataḥ prerite mayā
||14||भविष्यति च ते शक्ती त्वद्गृहे क्षीरसागरे ।
जनिष्यतस्तत्र ताभ्यां प्राप्स्यतः प्रेरिते मया
māyābījaṃ hi mantro me mukhyaḥ priyakaraḥ sadā |
dhyānaṃ virāṭsvarūpaṃ me'thavā tvatpurataḥ sthitam
||15||मायाबीजं हि मन्त्रो मे मुख्यः प्रियकरः सदा ।
ध्यानं विराट्स्वरूपं मेऽथवा त्वत्पुरतः स्थितम्
saccidānaṃdarūpaṃ vā sthānaṃ sarvaṃ jaganmama |
yuṣmābhiḥ sarvadā cāhaṃ pūjyā dhyeyā ca sarvadā
||16||सच्चिदानंदरूपं वा स्थानं सर्वं जगन्मम ।
युष्माभिः सर्वदा चाहं पूज्या ध्येया च सर्वदा
vyāsa uvāca
ityuktvāntardadhe devī maṇidvīpādhivāsinī |
dakṣādyā munayaḥ sarve brahmāṇaṃ punarāyayuḥ
||17||इत्युक्त्वान्तर्दधे देवी मणिद्वीपाधिवासिनी ।
दक्षाद्या मुनयः सर्वे ब्रह्माणं पुनराययुः
brahmaṇe sarvavṛtāntaṃ kathayāmāsurādarāt |
haro hariśca svasthau tau svasvakāryakṣamau nṛpa
||18||ब्रह्मणे सर्ववृतान्तं कथयामासुरादरात् ।
हरो हरिश्च स्वस्थौ तौ स्वस्वकार्यक्षमौ नृप
jātau parāmbākṛpayā garveṇa rahitau tadā |
kadācitadatha kāle tu mahaḥ śāktamavātarat
||19||जातौ पराम्बाकृपया गर्वेण रहितौ तदा ।
कदाचितदथ काले तु महः शाक्तमवातरत्
dakṣadehe mahārāja trailokye'pyutsavo'bhavat |
devāḥ pramuditāḥ sarve puṣpavṛṣṭiṃ ca cakrire
||20||दक्षदेहे महाराज त्रैलोक्येऽप्युत्सवोऽभवत् ।
देवाः प्रमुदिताः सर्वे पुष्पवृष्टिं च चक्रिरे
nedurdundubhayaḥ svarge karakoṇāhatā nṛpa |
manāṃsyāsanprasannāni sādhūnāmamalātmanām
||21||नेदुर्दुन्दुभयः स्वर्गे करकोणाहता नृप ।
मनांस्यासन्प्रसन्नानि साधूनाममलात्मनाम्
sarito mārgavāhinyaḥ suprabho'bhūddivākaraḥ |
maṅgalāyāṃ tu jātāyāṃ jātaṃ sarvatra maṅgalam
||22||सरितो मार्गवाहिन्यः सुप्रभोऽभूद्दिवाकरः ।
मङ्गलायां तु जातायां जातं सर्वत्र मङ्गलम्
tasyā nāma satīṃ cakre satyatvātparasaṃvidaḥ |
dadau punaḥ śivāyātha tasya śaktistu yābhavat
||23||तस्या नाम सतीं चक्रे सत्यत्वात्परसंविदः ।
ददौ पुनः शिवायाथ तस्य शक्तिस्तु याभवत्
sā punarjvalane dagdhā daivayogānmanornṛpa |
janamejaya uvāca |
anarthakarametatte śrāvitaṃ vacanaṃ mune
||24||सा पुनर्ज्वलने दग्धा दैवयोगान्मनोर्नृप ।
जनमेजय उवाच ।
अनर्थकरमेतत्ते श्रावितं वचनं मुने
etādṛśaṃ mahadvastu kathaṃ dagdhaṃ hutāśane |
yannāmasmaraṇānnṛṇāṃ saṃsārāgnibhayaṃ na hi
||25||एतादृशं महद्वस्तु कथं दग्धं हुताशने ।
यन्नामस्मरणान्नृणां संसाराग्निभयं न हि
kena karmavipākena manordagdhaṃ tadeva hi |
vyāsa uvāca |
śṛṇu rājan purā vṛttaṃ satīdāyasya kāraṇam
||26||केन कर्मविपाकेन मनोर्दग्धं तदेव हि ।
व्यास उवाच ।
शृणु राजन् पुरा वृत्तं सतीदायस्य कारणम्
kadācidatha durvāsā gato jāmbūnadeśvarīm |
dadarśa devīṃ tatrāsau māyābījaṃ jajāpa saḥ
||27||कदाचिदथ दुर्वासा गतो जाम्बूनदेश्वरीम् ।
ददर्श देवीं तत्रासौ मायाबीजं जजाप सः
tataḥ prasannā deveśī nijakaṇṭhagatāṃ srajam |
bhramadbhramarasaṃsaktāṃ makarandamadākulām
||28||ततः प्रसन्ना देवेशी निजकण्ठगतां स्रजम् ।
भ्रमद्भ्रमरसंसक्तां मकरन्दमदाकुलाम्
dadau prasādabhūtāṃ tāṃ jagrāha śirasā muniḥ |
tato nirgatya tarasā vyomamārgeṇa tāpasaḥ
||29||ददौ प्रसादभूतां तां जग्राह शिरसा मुनिः ।
ततो निर्गत्य तरसा व्योममार्गेण तापसः
ājagāma sa yatrāste dakṣaḥ sākṣātsatīpitā |
sandarśanārthamambāyā nanāma ca satīpade
||30||आजगाम स यत्रास्ते दक्षः साक्षात्सतीपिता ।
सन्दर्शनार्थमम्बाया ननाम च सतीपदे
pṛṣṭo dakṣeṇa sa munirmālā kasyāstyalaukikī |
kathaṃ labdhā tvayā nātha durlabhā bhuvi mānavaiḥ
||31||पृष्टो दक्षेण स मुनिर्माला कस्यास्त्यलौकिकी ।
कथं लब्धा त्वया नाथ दुर्लभा भुवि मानवैः
tacchrutvā vacanaṃ tasya provācāśruyutekṣaṇaḥ |
devyāḥ prasādamatulaṃ premagadgaditāntaraḥ
||32||तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य प्रोवाचाश्रुयुतेक्षणः ।
देव्याः प्रसादमतुलं प्रेमगद्गदितान्तरः
prārthayāmāsa tāṃ mālāṃ taṃ muniṃ sa satīpitā |
adeyaṃ śaktibhaktāya nāsti trailokyamaṇḍale
||33||प्रार्थयामास तां मालां तं मुनिं स सतीपिता ।
अदेयं शक्तिभक्ताय नास्ति त्रैलोक्यमण्डले
iti buddhyā tu tāṃ mālāṃ manave sa samarpayat |
gṛhītā śirasā mālā manunā nijamandire
||34||इति बुद्ध्या तु तां मालां मनवे स समर्पयत् ।
गृहीता शिरसा माला मनुना निजमन्दिरे
sthāpitā śayanaṃ yatra dampatyoratisundaram |
paśukarmarato rātrau mālāgandhena moditaḥ
||35||स्थापिता शयनं यत्र दम्पत्योरतिसुन्दरम् ।
पशुकर्मरतो रात्रौ मालागन्धेन मोदितः
abhavatsa mahīpālastena pāpena śaṅkare |
śive dveṣamatirjāto devyāṃ satyāṃ tathā nṛpa
||36||अभवत्स महीपालस्तेन पापेन शङ्करे ।
शिवे द्वेषमतिर्जातो देव्यां सत्यां तथा नृप
rājaṃstenāparādhena tajjanyo deha eva ca |
satyā yogāgninā dagdhaḥ satīdharmadidṛkṣayā
||37||राजंस्तेनापराधेन तज्जन्यो देह एव च ।
सत्या योगाग्निना दग्धः सतीधर्मदिदृक्षया
punaśca himavatpṛṣṭhe prādurāsīttu tanmahaḥ |
janamejaya uvāca |
dahyamāne satīdehe jāte kimakarocchivaḥ
||38||पुनश्च हिमवत्पृष्ठे प्रादुरासीत्तु तन्महः ।
जनमेजय उवाच ।
दह्यमाने सतीदेहे जाते किमकरोच्छिवः
prāṇādhikā satī tasya tadviyogena kātaraḥ |
vyāsa uvāca |
tataḥ paraṃ tu yajjātāṃ mayā vaktuṃ na śakyate
||39||प्राणाधिका सती तस्य तद्वियोगेन कातरः ।
व्यास उवाच ।
ततः परं तु यज्जातां मया वक्तुं न शक्यते
trailokyapralayo jātaḥ śivakopāgninā nṛpa |
vīrabhadraḥ samutpanno bhadrakālīgaṇānvitaḥ
||40||त्रैलोक्यप्रलयो जातः शिवकोपाग्निना नृप ।
वीरभद्रः समुत्पन्नो भद्रकालीगणान्वितः
trailokyanāśanodyukto vīrabhadro yadābhavat |
brahmādayastadā devāṃ śaṅkaraṃ śaraṇaṃ yayuḥ
||41||त्रैलोक्यनाशनोद्युक्तो वीरभद्रो यदाभवत् ।
ब्रह्मादयस्तदा देवां शङ्करं शरणं ययुः
jāte sarvasvanāśe'pi karuṇānidhirīśvaraḥ |
abhayaṃ dattavāṃstebhyo bastavakreṇa taṃ manum
||42||जाते सर्वस्वनाशेऽपि करुणानिधिरीश्वरः ।
अभयं दत्तवांस्तेभ्यो बस्तवक्रेण तं मनुम्
ajīvayanmahātmāsau tataḥ khinno maheśvaraḥ |
yajñavāṭamupāgamya ruroda bhṛśaduḥkhitaḥ
||43||अजीवयन्महात्मासौ ततः खिन्नो महेश्वरः ।
यज्ञवाटमुपागम्य रुरोद भृशदुःखितः
apaśyattāṃ satīṃ vahnau dahyamānāṃ tu citkalām |
skandhe'pyāropayāmāsa hā satīti vadanmuhuḥ
||44||अपश्यत्तां सतीं वह्नौ दह्यमानां तु चित्कलाम् ।
स्कन्धेऽप्यारोपयामास हा सतीति वदन्मुहुः
babhrāma bhrāntacittaḥ sannānādeśeṣu śaṅkaraḥ |
tadā brahmādayo devāścintāmāpuranuttamām
||45||बभ्राम भ्रान्तचित्तः सन्नानादेशेषु शङ्करः ।
तदा ब्रह्मादयो देवाश्चिन्तामापुरनुत्तमाम्
viṣṇustu tvarayā tatra dhanurudyamya mārgaṇaiḥ |
cicchedāvayavānsatyāstattatsthāneṣu te'patan
||46||विष्णुस्तु त्वरया तत्र धनुरुद्यम्य मार्गणैः ।
चिच्छेदावयवान्सत्यास्तत्तत्स्थानेषु तेऽपतन्
tattatsthāneṣu tatrāsīnnānāmūrtidharo haraḥ |
uvāca ca tato devānsthāneṣveteṣu ye śivām
||47||तत्तत्स्थानेषु तत्रासीन्नानामूर्तिधरो हरः ।
उवाच च ततो देवान्स्थानेष्वेतेषु ये शिवाम्
bhajanti parayā bhaktyā teṣāṃ kiñcinna durlabham |
nityaṃ sannihitā yatra nijāṅgeṣu parāmbikā
||48||भजन्ति परया भक्त्या तेषां किञ्चिन्न दुर्लभम् ।
नित्यं सन्निहिता यत्र निजाङ्गेषु पराम्बिका
sthāneṣveteṣu ye martyāḥ puraścaraṇakarmiṇaḥ |
teṣāṃ mantrāḥ prasiddhyanti māyābījaṃ viśeṣataḥ
||49||स्थानेष्वेतेषु ये मर्त्याः पुरश्चरणकर्मिणः ।
तेषां मन्त्राः प्रसिद्ध्यन्ति मायाबीजं विशेषतः
ityuktvā śaṅkarasteṣu sthāneṣu virahāturaḥ |
kālaṃ ninye nṛpaśreṣṭha japadhyānasamādhibhiḥ
||50||इत्युक्त्वा शङ्करस्तेषु स्थानेषु विरहातुरः ।
कालं निन्ये नृपश्रेष्ठ जपध्यानसमाधिभिः
janamejaya uvāca
kāni sthānāni tāni syuḥ siddhapīṭhāni cānagha |
kati saṃkhyāni nāmāni kāni teṣāṃ ca me vada
||51||कानि स्थानानि तानि स्युः सिद्धपीठानि चानघ ।
कति संख्यानि नामानि कानि तेषां च मे वद
tatra sthitānāṃ devīnāṃ nāmāni ca kṛpākara |
kṛtārtho'haṃ bhave yena tadvadāśu mahāmune
||52||तत्र स्थितानां देवीनां नामानि च कृपाकर ।
कृतार्थोऽहं भवे येन तद्वदाशु महामुने
vyāsa uvāca
śṛṇu rājanpravakṣyāmi devepīṭhāni sāmptatam |
yeṣāṃ śravaṇamātreṇa pāpahīno bhavennaraḥ
||53||शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि देवेपीठानि साम्प्ततम् ।
येषां श्रवणमात्रेण पापहीनो भवेन्नरः
yeṣu yeṣu ca pīṭheṣūpāsyeyaṃ siddhikāṅkṣibhiḥ |
bhūtikāmairabhidhyeyā tāni vakṣyāmi tattvataḥ
||54||येषु येषु च पीठेषूपास्येयं सिद्धिकाङ्क्षिभिः ।
भूतिकामैरभिध्येया तानि वक्ष्यामि तत्त्वतः
vārāṇasyāṃ viśālākṣī gaurīmukhanivāsinī |
kṣetre vai naimiṣāraṇye proktā sā liṅgadhāriṇī
||55||वाराणस्यां विशालाक्षी गौरीमुखनिवासिनी ।
क्षेत्रे वै नैमिषारण्ये प्रोक्ता सा लिङ्गधारिणी
prayāge lalitā proktā kāmukī gandhamādane |
mānase kumudā proktā dakṣiṇe cottare tathā
||56||प्रयागे ललिता प्रोक्ता कामुकी गन्धमादने ।
मानसे कुमुदा प्रोक्ता दक्षिणे चोत्तरे तथा
viśvakāmā bhagavatī viśvakāmaprapūraṇī |
gomante gomatī devī mandare kāmacāriṇī
||57||विश्वकामा भगवती विश्वकामप्रपूरणी ।
गोमन्ते गोमती देवी मन्दरे कामचारिणी
madotkaṭā caitrarathe jayantī hastināpure |
gaurī proktā kānyakubje rambhā tu malayācale
||58||मदोत्कटा चैत्ररथे जयन्ती हस्तिनापुरे ।
गौरी प्रोक्ता कान्यकुब्जे रम्भा तु मलयाचले
ekāmrapīṭhe samproktā devī sā kīrtimatyapi |
viśve viśveśvarīṃ prāhuḥ puruhūtāṃ ca puṣkare
||59||एकाम्रपीठे सम्प्रोक्ता देवी सा कीर्तिमत्यपि ।
विश्वे विश्वेश्वरीं प्राहुः पुरुहूतां च पुष्करे
kedārapīṭhe samproktā devī sanmārgadāyinī |
mandā himavataḥ pṛṣṭhe gokarṇe bhadrakarṇikā
||60||केदारपीठे सम्प्रोक्ता देवी सन्मार्गदायिनी ।
मन्दा हिमवतः पृष्ठे गोकर्णे भद्रकर्णिका
sthāneśvare bhavānī tu bilvale bilvapatrikā |
śrīśaile mādhavī proktā bhadrā bhadreśvare tathā
||61||स्थानेश्वरे भवानी तु बिल्वले बिल्वपत्रिका ।
श्रीशैले माधवी प्रोक्ता भद्रा भद्रेश्वरे तथा
varāhaśaile tu jayā kamalā kamalālaye |
rudrāṇī rudrakoṭyāṃ tu kālī kālañjare tathā
||62||वराहशैले तु जया कमला कमलालये ।
रुद्राणी रुद्रकोट्यां तु काली कालञ्जरे तथा
śālagrāme mahādevī śivaliṅge jalapriyā |
mahāliṅge tu kapilā mākoṭe mukuṭeśvarī
||63||शालग्रामे महादेवी शिवलिङ्गे जलप्रिया ।
महालिङ्गे तु कपिला माकोटे मुकुटेश्वरी
māyāpuryāṃ kumārī syātsantāne lalitāmbikā |
gaṃyāyāṃ maṅgalā proktā vimalā puruṣottame
||64||मायापुर्यां कुमारी स्यात्सन्ताने ललिताम्बिका ।
गंयायां मङ्गला प्रोक्ता विमला पुरुषोत्तमे
utpalāṣī sahasrākṣe hiraṇyākṣe mahotpalā |
vipāśāyāmamoghākṣī pāḍalā puṇḍravardhane
||65||उत्पलाषी सहस्राक्षे हिरण्याक्षे महोत्पला ।
विपाशायाममोघाक्षी पाडला पुण्ड्रवर्धने
nārāyaṇī supārśve tu trikuṭe rudrasundarī |
vipule vipulā devī kalyāṇī malayācale
||66||नारायणी सुपार्श्वे तु त्रिकुटे रुद्रसुन्दरी ।
विपुले विपुला देवी कल्याणी मलयाचले
sahyādrāvakavīrā tu hariścandre tu candrikā |
ramaṇā rāmatīrthe tu yamunāyāṃ mṛgāvatī
||67||सह्याद्रावकवीरा तु हरिश्चन्द्रे तु चन्द्रिका ।
रमणा रामतीर्थे तु यमुनायां मृगावती
koṭavī koṭatīrthe tu sugandhā mādhave vane |
godāvaryāṃ trisandhyā tu gaṅgādvāre ratipriyā
||68||कोटवी कोटतीर्थे तु सुगन्धा माधवे वने ।
गोदावर्यां त्रिसन्ध्या तु गङ्गाद्वारे रतिप्रिया
śivakuṇḍe śubhānandā nandinī devikātaṭe |
rukmiṇī dvāravayāṃ tu rādhā vṛndāvane vane
||69||शिवकुण्डे शुभानन्दा नन्दिनी देविकातटे ।
रुक्मिणी द्वारवयां तु राधा वृन्दावने वने
devakī mathurāyāṃ tu pātāle parameśvarī |
citrakūṭe tathā sītā vindhye vindhyādhivāsinī
||70||देवकी मथुरायां तु पाताले परमेश्वरी ।
चित्रकूटे तथा सीता विन्ध्ये विन्ध्याधिवासिनी
karavīre mahālakṣīrumā devī vināyake |
ārogyā vaidyanāthe tu mahākāle maheśvarī
||71||करवीरे महालक्षीरुमा देवी विनायके ।
आरोग्या वैद्यनाथे तु महाकाले महेश्वरी
abhayetyuṣṇatīrtheṣu nitambā vindhyaparvate |
māṇḍavye māṇḍavī nāma svāhā māheśvarīpure
||72||अभयेत्युष्णतीर्थेषु नितम्बा विन्ध्यपर्वते ।
माण्डव्ये माण्डवी नाम स्वाहा माहेश्वरीपुरे
chagalaṇḍe pracaṇḍā tu caṇḍīkāmarakaṇṭake |
someśvare varārohā prabhāse puṣkarāvatī
||73||छगलण्डे प्रचण्डा तु चण्डीकामरकण्टके ।
सोमेश्वरे वरारोहा प्रभासे पुष्करावती
devamātā sarasvatyāṃ pārāvārā taṭe smṛtā |
mahālaye mahābhāgā payoṣṇyāṃ piṅgaleśvarī
||74||देवमाता सरस्वत्यां पारावारा तटे स्मृता ।
महालये महाभागा पयोष्ण्यां पिङ्गलेश्वरी
siṃhikā kṛtaśauce tu kārtike tvatiśāṅkarī |
utpalāvartake lolā subhadrā śoṇasaṅgame
||75||सिंहिका कृतशौचे तु कार्तिके त्वतिशाङ्करी ।
उत्पलावर्तके लोला सुभद्रा शोणसङ्गमे
mātā siddhavane lakṣmīranaṅgā bharatāśrame |
jālandhare viśvamukhī tārā kiṣkindhaparvate
||76||माता सिद्धवने लक्ष्मीरनङ्गा भरताश्रमे ।
जालन्धरे विश्वमुखी तारा किष्किन्धपर्वते
devadāruvane puṣṭirmedhā kāśmīramaṇḍale |
bhīmā devī himādrau tu tuṣṭirviśveśvare tathā
||77||देवदारुवने पुष्टिर्मेधा काश्मीरमण्डले ।
भीमा देवी हिमाद्रौ तु तुष्टिर्विश्वेश्वरे तथा
kapālamocane śuddhirmātā kāmāvarohaṇe |
śaṅkhoddhāre dharā nāma dhṛtiḥ piṇḍārake tathā
||78||कपालमोचने शुद्धिर्माता कामावरोहणे ।
शङ्खोद्धारे धरा नाम धृतिः पिण्डारके तथा
kalā tu candrabhāgāyāmacchode śivadhāriṇī |
veṇāyāmamṛtā nāma badaryāmurvaśī tathā
||79||कला तु चन्द्रभागायामच्छोदे शिवधारिणी ।
वेणायाममृता नाम बदर्यामुर्वशी तथा
auṣadhiścottarakurau kuśadvīpe kuśodakā |
manmathā hemakūṭe tu kumude satyavādinī
||80||औषधिश्चोत्तरकुरौ कुशद्वीपे कुशोदका ।
मन्मथा हेमकूटे तु कुमुदे सत्यवादिनी
aśvatthe vandanīyā tu nidhirvaiśravaṇālaye |
gāyatrī vedavadane pārvatī śivasannidhau
||81||अश्वत्थे वन्दनीया तु निधिर्वैश्रवणालये ।
गायत्री वेदवदने पार्वती शिवसन्निधौ
devaloke tathendrāṇī brahmāsyeṣu sarasvatī |
sūryabimbe prabhā nāma mātṝṇāṃ vaiṣṇavī matā
||82||देवलोके तथेन्द्राणी ब्रह्मास्येषु सरस्वती ।
सूर्यबिम्बे प्रभा नाम मातॄणां वैष्णवी मता
arundhatī satīnāṃ tu rāmāsu ca tilottamā |
citte brahmakalā nāma śaktiḥ sarvaśarīriṇām
||83||अरुन्धती सतीनां तु रामासु च तिलोत्तमा ।
चित्ते ब्रह्मकला नाम शक्तिः सर्वशरीरिणाम्
imānyaṣṭa śatāni syuḥ pīṭhāni janamejaya |
tatsaṃkhyākāyastadīśānyo devyaśca parikīrtitāḥ
||84||इमान्यष्ट शतानि स्युः पीठानि जनमेजय ।
तत्संख्याकायस्तदीशान्यो देव्यश्च परिकीर्तिताः
satīdevyaṅgabhūtāni pīṭhāni kathitāni ca |
anyānyapi prasaṅgena yāni mukhyāni bhūtale
||85||सतीदेव्यङ्गभूतानि पीठानि कथितानि च ।
अन्यान्यपि प्रसङ्गेन यानि मुख्यानि भूतले
yaḥ smarecchṛṇuyādvāpi nāmāṣṭaśatamuttamam |
sarvapāpavinirmukto devīlokaṃ paraṃ vrajet
||86||यः स्मरेच्छृणुयाद्वापि नामाष्टशतमुत्तमम् ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो देवीलोकं परं व्रजेत्
eteṣu sarvapīṭheṣu gacchedyātrāvidhānataḥ |
santarpayecca pitrādīñchrāddhādīni vidhāya ca
||87||एतेषु सर्वपीठेषु गच्छेद्यात्राविधानतः ।
सन्तर्पयेच्च पित्रादीञ्छ्राद्धादीनि विधाय च
kuryācca mahatīṃ pūjāṃ bhagavatyā vidhānataḥ |
kṣamāpayejjagadhātrīṃ jagadambāṃ muhurmuhuḥ
||88||कुर्याच्च महतीं पूजां भगवत्या विधानतः ।
क्षमापयेज्जगधात्रीं जगदम्बां मुहुर्मुहुः
kṛtakṛtyaṃ svamātmānaṃ jānīyājjanamejaya |
bhakṣyabhojyādibhiḥ sarvānbrāhmaṇānbhojayettataḥ
||89||कृतकृत्यं स्वमात्मानं जानीयाज्जनमेजय ।
भक्ष्यभोज्यादिभिः सर्वान्ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः
suvāsinīḥ kumārīśca baṭukādīṃstathā nṛpa |
tasminkṣetre sthitā ye tu cāṇḍālādyā api prabho
||90||सुवासिनीः कुमारीश्च बटुकादींस्तथा नृप ।
तस्मिन्क्षेत्रे स्थिता ये तु चाण्डालाद्या अपि प्रभो
devīrūpāḥ smṛtāḥ sarve pūjanīyāstato hi te |
pratigrahādikaṃ sarvaṃ teṣu kṣetreṣu varjayet
||91||देवीरूपाः स्मृताः सर्वे पूजनीयास्ततो हि ते ।
प्रतिग्रहादिकं सर्वं तेषु क्षेत्रेषु वर्जयेत्
yathāśakti puraścaryāṃ kuryānmantrasya sattamaḥ |
māyābījena deveśīṃ tattatpīṭhādhivāsinīm
||92||यथाशक्ति पुरश्चर्यां कुर्यान्मन्त्रस्य सत्तमः ।
मायाबीजेन देवेशीं तत्तत्पीठाधिवासिनीम्
pūjayedaniśaṃ rājan puraścaraṇakṛdbhavet |
vittaśāṭhyaṃ na kurvīta devībhaktiparo naraḥ
||93||पूजयेदनिशं राजन् पुरश्चरणकृद्भवेत् ।
वित्तशाठ्यं न कुर्वीत देवीभक्तिपरो नरः
ya evaṃ kurute yātrāṃ śrīdevyāḥ prītamānasaḥ |
sahasrakalpaparyantaṃ brahmaloke mahattare
||94||य एवं कुरुते यात्रां श्रीदेव्याः प्रीतमानसः ।
सहस्रकल्पपर्यन्तं ब्रह्मलोके महत्तरे
vasanti pitarastasya so'pi devīpure tathā |
ante labdhvā paraṃ jñānaṃ bhavenmukto bhavāmbudheḥ
||95||वसन्ति पितरस्तस्य सोऽपि देवीपुरे तथा ।
अन्ते लब्ध्वा परं ज्ञानं भवेन्मुक्तो भवाम्बुधेः
nāmāṣṭaśatajāpena bahavaḥ siddhatāṃ gatāḥ |
yatraitallikhitaṃ sākṣātpustake vāpi tiṣṭhati
||96||नामाष्टशतजापेन बहवः सिद्धतां गताः ।
यत्रैतल्लिखितं साक्षात्पुस्तके वापि तिष्ठति
grahamārībhayādīni tatra naiva bhavanti hi |
saubhāgyaṃ vardhate nityaṃ yathā parvaṇi vāridhiḥ
||97||ग्रहमारीभयादीनि तत्र नैव भवन्ति हि ।
सौभाग्यं वर्धते नित्यं यथा पर्वणि वारिधिः
na tasya durlabhaṃ kiñcinnāmāṣṭaśatajāpinaḥ |
kṛtakṛtyo bhavennūnaṃ devībhaktiparāyaṇaḥ
||98||न तस्य दुर्लभं किञ्चिन्नामाष्टशतजापिनः ।
कृतकृत्यो भवेन्नूनं देवीभक्तिपरायणः
namanti devatāstaṃ vai devīrūpo hi sa smṛtaḥ |
sarvathā pūjyante devaiḥ kiṃ punarmanujottamaiḥ
||99||नमन्ति देवतास्तं वै देवीरूपो हि स स्मृतः ।
सर्वथा पूज्यन्ते देवैः किं पुनर्मनुजोत्तमैः
śrāddhakāle paṭhedetannāmāṣṭaśatamuttamam |
tṛptāstatpitaraḥ sarve prayānti paramāṃ gatim
||100||श्राद्धकाले पठेदेतन्नामाष्टशतमुत्तमम् ।
तृप्तास्तत्पितरः सर्वे प्रयान्ति परमां गतिम्
imāni muktikṣetrāṇi sākṣātsaṃvinmayāni ca |
siddhapīṭhāni rājendra saṃśrayenmatimānnaraḥ
||101||इमानि मुक्तिक्षेत्राणि साक्षात्संविन्मयानि च ।
सिद्धपीठानि राजेन्द्र संश्रयेन्मतिमान्नरः
pṛṣṭaṃ yattattvayā rājannuktaṃ sarvaṃ maheśituḥ |
rahasyātirahasyaṃ ca kiṃ bhūyaḥ sahrotumicchasi
||102||पृष्टं यत्तत्त्वया राजन्नुक्तं सर्वं महेशितुः ।
रहस्यातिरहस्यं च किं भूयः सह्रोतुमिच्छसि
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśa sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptamaskandhe devīpīṭhavarṇanaṃ nāma triṃśo'dhyāyaḥ || 30 ||