रभद्रयुद्धवर्णनम्
ब्रह्मोवाच
देवदेव गुह स्वामिञ्शांकरे पार्वतीसुत ।
न शोभते रणो विष्णु तारकासुरयोर्वृथा
॥१॥विष्णुना न हि वध्योऽसौ तारको बलवानति ।
मया दत्तवरस्तस्मात्सत्यं सत्यं वदाम्यहम्
॥२॥नान्यो हंतास्य पापस्य त्वां विना पार्वतीसुत ।
तस्मात्त्वया हि कर्तव्यं वचनं मे महाप्रभो
॥३॥सन्नद्धो भव दैत्यस्य वधायाशु परंतप ।
तद्वधार्थं समुत्पन्नः शंकरात्त्वं शिवासुत
॥४॥रक्ष रक्ष महावीर त्रिदशान्व्यथितान्रणे ।
न बालस्त्वं युवा नैव किं तु सर्वेश्वरः प्रभुः
॥५॥शक्रं पश्य तथा विष्णुं व्याकुलं च सुरान् गणान् ।
एवं जहि महादैत्यं त्रैलोक्यं सुखिनं कुरु
॥६॥अनेन विजितश्चेन्द्रो लोकपालैः पुरा सह ।
विष्णुश्चापि महावीरो तर्जितस्तपसो बलात्
॥७॥त्रैलोक्यं निर्जितं सर्वमसुरेण दुरात्मना ।
इदानीं तव सान्निध्यात्पुनर्युद्धं कृतं च तैः
॥८॥तस्मात्त्वया निहंतव्यस्तारकः पापपूरुषः ।
अन्यवध्यो न चैवायं मद्वराच्छंकरात्मज
॥९॥ब्रह्मोवाच
इति श्रुत्वा मम वचः कुमारः शंकरात्मजः ।
विजहास प्रसन्नात्मा तथास्त्विति वचोऽब्रवीत्
॥१०॥विनिश्चित्यासुरवधं शांकरिस्स महा प्रभुः ।
विमानादवतीर्याथ पदातिरभवत्तदा
॥११॥पद्भ्यां तदासौ परिधावमानो रेजेऽतिवीरः शिवजः कुमारः ।
करे समादाय महाप्रभां तां शक्तिं महोल्कामिव दीप्तिदीप्ताम्
॥१२॥दृष्ट्वा तमायातमतिप्रचंडमव्याकुलं षण्मुखमप्रमेयम् ।
दैत्यो बभाषे सुरसत्तमान्स कुमार एष द्विषतां प्रहंता
॥१३॥अनेन साकं ह्यहमेकवीरो योत्स्ये च सर्वानहमेव वीरान् ।
गणांश्च सर्वानपि घातयामि सलोकपालान्हरिनायकांश्च
॥१४॥इत्येवमुक्त्वा स तदा महाबलः कुमारमुद्दिश्य ययौ च योद्धुम् ।
जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको देववरान्बभाषे
॥१५॥तारक उवाच
कुमारो मेऽग्रतश्चाद्य भवद्भिश्च कथं कृतः ।
यूयं गतत्रपा देवा विशेषाच्छक्रमेश्वरौ
॥१६॥पुरैताभ्यां कृतं कर्म विरुद्धं वेदमार्गतः ।
तच्छृणुध्वं मया प्रोक्तं वर्णयामि विशेषतः
॥१७॥तत्र विष्णुश्छली दोषी ह्यविवेकी विशे षतः ।
बलिर्येन पुरा बद्धश्छलमाश्रित्य पापतः
॥१८॥तेनैव यत्नतः पूर्वमसुरौ मधुकैटभौ ।
शिरौहीनौ कृतौ धौर्त्याद्वेदमार्गो विवर्जितः
॥१९॥मोहिनीरूपतोऽनेन पंक्तिभेदः कृतो हि वै ।
देवासुरसुधापाने वेदमार्गो विगर्हितः
॥२०॥रामो भूत्वा हता नारी वाली विध्वंसितो हि सः ।
पुनर्वैश्रवणो विप्रौ हतो नीतिर्हता श्रुतेः
॥२१॥पापं विना स्वकीया स्त्री त्यक्ता पापरतेन यत् ।
तत्रापि श्रुतिमार्गश्च ध्वंसितस्स्वार्थहेतवे
॥२२॥स्वजनन्याश्शिरश्छिन्नमवतारे रसाख्यके ।
गुरुपुत्रापमानश्च कृतोऽनेन दुरात्मना
॥२३॥कृष्णो भूत्वान्यनार्यश्च दूषिताः कुलधर्मतः ।
श्रुतिमार्गं परित्यज्य स्वविवाहाः कृतास्तथा
॥२४॥पुनश्च वेदमार्गो हि निंदितो नवमे भवे ।
स्थापितं नास्तिकमतं वेदमार्गविरोधकृत्
॥२५॥एवं येन कृतं पापं वेदमार्गं विसृज्य वै ।
स कथं विजयेद्युद्धे भवेद्धर्मवतांवरः
॥२६॥भ्राता ज्येष्ठश्च यस्तस्य शक्रः पापी महान्मतः ।
तेन पापान्यनेकानि कृतानि निजहेतुतः
॥२७॥निकृत्तो हि दितेर्गर्भस्स्वार्थ हेतोर्विशेषतः ।
धर्षिता गौतमस्त्री वै हतो वृत्रश्च विप्रजः
॥२८॥विश्वरूपद्विजातेर्वै भागिनेयस्य यद्गुरोः ।
निकृत्तानि च शीर्षाणि तदध्वाध्वंसितश्श्रुतेः
॥२९॥कृत्वा बहूनि पापानि हरिश्शक्रः पुनःपुनः ।
तेजोभिर्विहतावेव नष्टवीर्यौ विशेषतः
॥३०॥तयोर्बलेन नो यूयं संग्रामे जयमाप्स्यथ ।
किमर्थं मूढतां प्राप्य प्राणांस्त्यक्तुमिहागताः
॥३१॥जानन्तौ धर्ममेतौ न स्वार्थलंपटमानसौ ।
धर्मं विनाऽमराः कृत्यं निष्फलं सकलं भवेत्
॥३२॥महाधृष्टाविमौ मेद्य कृतवंतौ पुरश्शिशुम् ।
अहं बालं वधिष्यामि तयोस्सोऽपि भविष्यति
॥३३॥किं बाल इतो यायाद्दूरं प्राणपरीप्सया ।
इत्युक्तोद्दिश्य च हरी वीरभद्रमुवाच सः
॥३४॥पुरा हतास्त्वया विप्रा दक्षयज्ञे ह्यनेकशः ।
तत्कर्मणः फलं चाद्य दर्शयिष्यामि तेऽनघ
॥३५॥ब्रह्मोवाच
इत्येवमुक्त्वा तु विधूय पुण्यं निजं स तन्निंदनकर्मणा वै ।
जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको युद्धवतां वरिष्ठः
॥३६॥तं बालान्तिकमायातं तारकासुरमोजसा ।
आजघान च वज्रेण शक्रो गुहपुरस्सरः
॥३७॥तेन वज्रप्रहारेण तारको जर्जरीकृतः ।
भूमौ पपात सहसा निंदाहतबलः क्षणम्
॥३८॥पतितोऽपि समुत्थाय शक्त्या तं प्राहरद्रुषा ।
पुरंदरं गजस्थं हि पातयामास भूतले
॥३९॥हाहाकारो महानासीत्पतिते च पुरंदरे ।
सेनायां निर्जराणां हि तद्दृष्ट्वा क्लेश आविशत्
॥४०॥तारकेणाऽपि तत्रैव यत्कृतं कर्म दुःखदम् ।
स्वनाशकारणं धर्मविरुदं तन्निबोध मे
॥४१॥पतितं च पदाक्रम्य हस्ताद्वज्रं प्रगृह्य वै।
पुनरुद्वज्रघातेन शक्रमाताडयद्भृशम्
॥४२॥एवं तिरस्कृतं दृष्ट्वा शक्रविष्णुप्रतापवान् ।
चक्रमुद्यस्य भगवांस्तारकं स जघान ह
॥४३॥चक्रप्रहाराभितो निपपात क्षितौ हि सः ।
पुनरुत्थाय दैत्येन्द्रशक्त्या विष्णुं जघान तम्
॥४४॥तेन शक्तिप्रहारेण पतितो भुवि चाच्युतः ।
करो महानासीच्चुक्रुशुश्चाऽतिनिर्जराः
॥४५॥निमेषेण पुनर्विष्णुर्यावदुत्तिष्ठते स्वयम् ।
तावत्स वीरभद्रो हि तत्क्षणादागतोऽसुरम्
॥४६॥त्रिशूलं च समुद्यम्य वीरभद्रः प्रतापवान् ।
तारकं दितिजाधीशं जघान प्रसभं बली
॥४७॥तत्त्रिशूलप्रहारेण स पपात क्षितौ तदा ।
पतितोऽपि महातेजास्तारकः पुनरुत्थितः
॥४८॥कृत्वा क्रोधं महावीरस्सकलासुरनायकः ।
जघान परया शक्त्या वीरभद्रं तदोरसि
॥४९॥वीरभद्रोऽपि पतितो भूतले मूर्छितः क्षणम् ।
तच्छक्त्या परया क्रोधान्निहतो वक्षसि धुवम्
॥५०॥सगणश्चैव देवास्ते गंधर्वोरगराक्षसाः ।
हाहाकारेण महता चुक्रुशुश्च मुहुर्मुहुः
॥५१॥निमेषमात्रात्सहसा महौजास्स वीरभद्रो द्विषतां निहंता ।
त्रिशूलमुद्यम्य तडित्प्रकाशं जाज्वल्यमानं प्रभया विरेजे
॥५२॥स्वरोचिषा भासितदिग्वितानं सूर्येन्दुबिम्बाग्निसमानमंडलम् ।
महाप्रभं वीरभयावहं परं कालाख्यमत्यंतकरं महोज्ज्वलम्
॥५३॥यावत्त्रिशूलेन तदा हंतुकामो महाबलः ।
वीरभद्रोऽसुरं यावत्कुमारेण निवारितः
॥५४॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे तारकवाक्यशक्रविष्णुवी रभद्रयुद्धवर्णनं नाम नवमोऽध्यायः ॥ ९ ॥