संग्रामस्तुमुलोऽतीव तत्प्रभ्वो शृणु नारद
ब्रह्मोवाच
इति ते वर्णितस्तात देवदानव सेनयोः ।
संग्रामस्तुमुलोऽतीव तत्प्रभ्वो शृणु नारद
॥१॥एवं युद्धेऽतितुमुले देवदानवसंक्षये ।
तारकेणैव देवेन्द्रश्शक्त्या रमया सह
॥२॥सद्यः पपात नागाश्च धरण्यां मूर्च्छितोऽभवत् ।
परं कश्मलमापेदे वज्रधारी सुरेश्वरः
॥३॥तथैव लोकपास्सर्वेऽसुरैश्च बलवत्तरैः ।
पराजिता रणे तात महारणविशारदैः
॥४॥अन्येऽपि निर्जरा दैत्यैर्युद्ध्यमानाः पराजिताः ।
असहंतो हि तत्तेजः पलायनपरायणाः
॥५॥जगर्जुरसुरास्तत्र जयिनस्सुकृतोद्यमाः ।
सिंहनादं प्रकुर्वन्तः कोलाहलपरायणाः
॥६॥एतस्मिन्नंतरे तत्र वीरभद्रो रुषान्वितः ।
आससाद गणैर्वीरैस्तारकं वीरमानिनम्
॥७॥निर्जरान् पृष्ठतः कृत्वा शिवकोपोद्भवो बली ।
तत्सम्मुखो बभूवाथ योद्धुकामो गणाग्रणीः
॥८॥तदा ते प्रमथास्सर्वे दैत्याश्च परमोत्सवाः ।
युयुधुस्संयुगेऽन्योन्यं प्रसक्ताश्च महारणे
॥९॥त्रिशूलैर्ऋष्टिभिः पाशैः खड्गैः परशुपट्टिशैः ।
निजघ्नुस्समरेऽन्योन्यं रणे रणविशारदाः
॥१०॥तारको वीरभद्रेण स त्रिशूलाहतो भृशम् ।
पपात सहसा भूमौ क्षणं मूर्छापरिप्लुतः
॥११॥उत्थाय स द्रुतं वीरस्तारको दैत्यसत्तमः ।
लब्धसंज्ञो बलाच्छक्त्या वीरभद्रं जघान ह
॥१२॥वीरभद्रस्तथा वीरो महातेजा हि तारकम् ।
जघान त्रिशिखेनाशु घोरेण निशितेन तम्
॥१३॥सोपि शक्त्या वीरभद्रं जघान समरे ततः ।
तारको दितिजाधीशः प्रबलो वीरसंमतः
॥१४॥एवं संयुद्ध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् ।
नानास्त्रशस्त्रैस्समरे रणविद्याविशारदौ
॥१५॥तयोर्महात्मनोस्तत्र द्वन्द्वयुद्धमभूत्तदा ।
सर्वेषां पश्यतामेव तुमुलं रोमहर्षणम्
॥१६॥ततो भेरीमृदंगाश्च पटहानकगोमुखाः ।
विनेदुर्विहता वीरैश्शृण्वतां सुभयानकाः
॥१७॥युयुधातेतिसन्नद्धौ प्रहारैर्जर्जरीकृतौ ।
अन्योन्यमतिसंरब्धौ तौ बुधांगारकाविव
॥१८॥एवं दृष्ट्वा तदा युद्धं वीरभद्रस्य तेन च ।
तत्र गत्वा वीरभद्रमवोचस्त्वं शिवप्रियः
॥१९॥नारद उवाच
वीरभद्र महावीर गणानामग्रणीर्भवान् ।
निवर्तस्व रणादस्माद्रोचते न वधस्त्वया
॥२०॥एवं निशम्य त्वद्वाक्यं वीरभद्रो गणाग्रणीः ।
अवदत्स रुषाविष्टस्त्वां तदा तु कृतांजलिः
॥२१॥वीरभद्र उवाच
मुनिवर्य महाप्राज्ञ शृणु मे परमं वचः ।
तारकं च वधिष्यामि पश्य मेऽद्य पराक्रमम्
॥२२॥आनयंति च ये वीरास्स्वामिनं रणसंसदि ।
ते पापिनो महाक्लीबा विनश्यन्ति रणं गताः
॥२३॥असद्गतिं प्राप्नुवन्ति तेषां च निरयो धुवम् ।
वीरभद्रो हि विज्ञेयो न वाच्यस्ते कदाचन
॥२४॥शस्त्रास्त्रैर्भिन्नगात्रा ये रणं कुर्वंति निर्भयाः ।
इहामुत्र प्रशंस्यास्ते लभ्यन्ते सुखमद्भुतम्
॥२५॥शृण्वन्तु मम वाक्यानि देवा हरिपुरोगमाः ।
अतारकां महीमद्य करिष्ये स्वामिवर्जिताम्
॥२६॥इत्युक्त्वा प्रमर्थैस्सार्द्धं वीरभद्रो हि शूलधृक् ।
विचिंत्य मनसा शंभुं युयुधे तारकेण हि
॥२७॥वृषारूढैरनेकैश्च त्रिशूलवरधारिभिः ।
महावीरस्त्रिनेत्रैश्च स रेजे रणसंगतः
॥२८॥कोलाहलं प्रकुर्वंतो निर्भयाश्शतशो गणाः ।
वीरभद्रं पुरस्कृत्य युयुधुर्दानवैस्सह
॥२९॥असुरास्तेऽपि युयुधुस्तारकासुरजीविनः ।
बलोत्कटा महावीरा मर्दयन्तो गणान् रुषा
॥३०॥पुनः पुनश्चैव बभूव संगरो महोत्कटो दैत्यवरैर्गणानाम् ।
प्रहर्षमाणाः परमास्त्रकोविदास्तदा गणास्ते जयिनो बभूवुः
॥३१॥गणैर्जितास्ते प्रबलैरसुरा विमुखा रणे ।
पलायनपरा जाता व्यथिता व्यग्रमानसाः
॥३२॥एवं भ्रष्टं स्वसैन्यं तद्दृष्ट्वा तत्पालकोऽसुरः ।
तारको हि रुषाविष्टो हंतुं देवगणान् ययौ
॥३३॥भुजानामयुतं कृत्वा सिंहमारुह्य वेगतः ।
पातयामास तान्देवान्गणांश्च रणमूर्द्धनि
॥३४॥स दृष्ट्वा तस्य तत्कर्म वीरभद्रो गणाग्रणीः ।
चकार सुमहत्कोपं तद्वधाय महाबली
॥३५॥स्मृत्वा शिवपदांभोजं जग्राह त्रिशिखं परम् ।
जज्वलुस्तेजसा तस्य दिशः सर्वा नभस्तथा
॥३६॥एतस्मिन्नन्तरे स्वामी वारयामास तं रणम् ।
वीरबाहुमुखान्सद्यो महाकौतुकदर्शकः
॥३७॥तदाज्ञया वीरभद्रो निवृत्तोऽभूद्रणात्तदा ।
कोपं चक्रे महावीरस्तारकोऽसुरनायकः
॥३८॥चकार बाणवृष्टिं च सुरोपरि तदाऽसुरः ।
तप्तोऽह्वासीत्सुरान्सद्यो नानास्त्ररणकोविदः
॥३९॥एवं कृत्वा महत्कर्म तारकोऽसुरपालकः ।
सर्वेषामपि देवानामशक्यो बलिनां वरः
॥४०॥एवं निहन्यमानांस्तान् दृष्ट्वा देवान् भयाकुलान् ।
कोपं कृत्वा रणायाशु संनद्धोऽभवदच्युतः
॥४१॥चक्रं सुदर्शनं शार्ङ्गं धनुरादाय सायुधः ।
अभ्युद्ययौ महादैत्यं रणाय भगवान् हरिः
॥४२॥ततस्समभवद्युद्धं हरितारकयोर्महत् ।
लोमहर्षणमत्युग्रं सर्वेषां पश्यतां मुने
॥४३॥गदामुद्यम्य स हरिर्जघानासुरमोजसा ।
द्विधा चकार तां दैत्यस्त्रिशिखेन महाबली
॥४४॥ततस्स क्रुद्धो भगवान्देवानामभयंकरः ।
शार्ङ्गच्युतैश्शरव्यूहैर्जघानासुरनायकम्
॥४५॥सोऽपि दैत्यो महावीरस्तारकः परवीरहा ।
चिच्छेद सकलान्बाणान्स्वशरैर्निशितैर्द्रुतम्
॥४६॥अथ शक्त्या जघानाशु मुरारिं तारकासुरः ।
भूमौ पपात स हरिस्तत्प्रहारेण मूर्च्छितः
॥४७॥जग्राह स रुषा चक्रमुत्थितः क्षणतोऽच्युतः ।
सिंहनादं महत्कृत्वा ज्वलज्ज्वालासमाकुलम्
॥४८॥तेन तञ्च जघानासौ दैत्यानामधिपं हरिः ।
तत्प्रहारेण महता व्यथितो न्यपतद्भुवि
॥४९॥पुनश्चोत्थाय दैत्येन्द्रस्तारकोऽसुरनायकः ।
चिच्छेद त्वरितं चक्रं स्वशक्त्यातिबलान्वितः
॥५०॥पुनस्तया महाशक्त्या जघानामरवल्लभम् ।
अच्युतोऽपि महावीरा नन्दकेन जघान तम्
॥५१॥एवमन्योन्यमसुरो विष्णुश्च बलवानुभौ ।
युयुधाते रणे भूरि तत्राक्षतबलौ मुने
॥५२॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे देव दैत्यसामान्ययुद्धवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥