गणेशयुद्धगणेशशिरश्छेदनवर्णनम्
ब्रह्मोवाच
इति श्रुत्वा महेशानो भक्तानुग्रहकारकः ।
त्वद्वाचा युदकामोभूत्तेन बालेन नारद
॥१॥विष्णुमाहूय संमंत्र्य बलेन महता युतः ।
सामरस्सम्मुखस्तस्याप्यभूद्देवस्त्रिलोचनः
॥२॥देवाश्च युयुधुस्तेन स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् ।
महाबला महोत्साहाश्शिवसद्दृष्टिलोकिताः
॥३॥युयुधेऽथ हरिस्तेन महाबलपराक्रमः ।
महादेव्यायुधो वीरः प्रवणः शिवरूपकः
॥४॥यष्ट्या गणाधिपस्सोथ जघानामरपुङ्गवान् ।
हरिं च सहसा वीरश्शक्तिदत्तमहाबलः
॥५॥सर्वेऽमरगणास्तत्र विकुंठितबला मुने ।
अभूवन् विष्णुना तेन हता यष्ट्या पराङ्मुखाः
॥६॥शिवोपि सह सैन्येन युद्धं कृत्वा चिरं मुने ।
विकरालं च तं दृष्ट्वा विस्मयं परमं गतः
॥७॥छलेनैव च हंतव्यो नान्यथा हन्यते पुनः ।
इति बुद्धिं समास्थाय सैन्यमध्ये व्यवस्थितः
॥८॥शिवे दृष्टे तदा देवे निर्गुणे गुणरूपिणि ।
विष्णौ चैवाथ संग्रामे आयाते सर्वदेवताः
॥९॥गणाश्चैव महेशस्य महाहर्षं तदा ययुः ।
सर्वे परस्परं प्रीत्या मिलित्वा चक्रुरुत्सवम्
॥१०॥अथ शक्तिसुतो वीरो वीरगत्या स्वयष्टितः ।
प्रथम पूजयामास विष्णुं सर्वसुखावहम्
॥११॥अहं च मोहयिष्यामि हन्यतां च त्वया विभो ।
छलं विना न वध्योऽयं तामसोयं दुरासदः
॥१२॥इति कृत्वा मतिं तत्र सुसंमंत्र्य च शंभुना ।
आज्ञां प्राप्याऽभवच्छैवी विष्णुर्मोहपरायणः
॥१३॥शक्तिद्वयं तथा लीनं हरिं दृष्ट्वा तथाविधम् ।
दत्त्वा शक्तिबलं तस्मै गणेशायाभवन्मुने
॥१४॥शक्तिद्वयेऽथ संलीने यत्र विष्णुः स्थितस्स्वयम् ।
परिघं क्षिप्तवांस्तत्र गणेशो बलवत्तरः
॥१५॥कृत्वा यत्नं किमप्यत्र वंचयामास तद्गतिम् ।
शिवं स्मृत्वा महेशानं स्वप्रभुं भक्तवत्सलम्
॥१६॥एकतस्तन्मुखं दृष्ट्वा शंकरोप्याजगाम ह ।
स्वत्रिशूलं समादाय सुक्रुद्धो युद्धकाम्यया
॥१७॥स ददर्शागतं शंभुं शूलह्स्तं महेश्वरम् ।
हंतुकामं निजं वीरश्शिवापुत्रो महाबलः
॥१८॥शक्त्या जघान तं हस्ते स्मृत्वा मातृपदांबुजम् ।
स गणशो महावीरश्शिवशक्तिप्रवर्द्धितः
॥१९॥त्रिशूलं पतितं हस्ताच्छिवस्य परमात्मनः ।
दृष्ट्वा सदूतिकस्तं वै पिनाकं धनुराददे
॥२०॥तमप्यपातयद्भूमौ परिघेण गणेश्वरः ।
हताः पंच तथा हस्ताः पञ्चभिश्शूलमाददे
॥२१॥अहो दुःखतरं नूनं संजातमधुना मम ।
भवेत्पुनर्गणानां किं भवाचारी जगाविति
॥२२॥एतस्मिन्नंतरे वीरः परिघेण गणेश्वरः ।
जघान सगणान् देवान्शक्तिदत्तबलान्वितः
॥२३॥गता दशदिशो देवास्सगणा. परिघार्द्दिताः ।
न तस्थुस्समरे केपि तेनाद्भुतप्रहा रिणा
॥२४॥विष्णुस्तं च गणं दृष्ट्वा धन्योयमिति चाब्रवीत् ।
महाबलो महावीरो महाशूरो रणप्रियः
॥२५॥बहवो देवताश्चैव मया दृष्टास्तथा पुनः ।
दानवा बहवो दैत्या यक्षगंधर्वराक्षसाः
॥२६॥नैतेन गणनाथेन समतां यांति केपि च ।
त्रैलोक्येऽप्यखिले तेजो रूपशौर्यगुणादिभिः
॥२७॥एवं संब्रुवतेऽमुष्मै परिघं भ्रामयन् स च ।
चिक्षेप विष्णवे तत्र शक्तिपुत्रो गणेश्वरः
॥२८॥चक्रं गृहीत्वा हरिणा स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् ।
तेन चक्रेण परिघो द्रुतं खंडीकृतस्तदा
॥२९॥खंडं तु परिघस्यापि हरये प्राक्षिपद्गणः ।
गृहीत्वा गरुडेनापि पक्षिणा विफलीकृतः
॥३०॥एवं विचरितं कालं महावीरावुभावपि ।
विष्णुश्चापि गणश्चैव युयुधाते परस्परम्
॥३१॥पुनर्वीरवरश्शक्तिसुतस्स्मृतशिवो बली ।
गृहीत्वा यष्टिमतुलां तया विष्णुं जघान ह
॥३२॥अविषह्य प्रहारं तं स भूमौ निपपात ह ।
द्रुतमुत्थाय युयुधे शिवापुत्रेण तेन वै
॥३३॥एतदंतरमासाद्य शूलपाणिस्तथोत्तरे ।
आगत्य च त्रिशूलेन तच्छिरो निरकृंतत
॥३४॥छिन्ने शिरसि तस्यैव गणनाथस्य नारद ।
गणसैन्यं देवसैन्यमभवच्च सुनिश्चलम्
॥३५॥नारदेन त्वयाऽऽगत्य देव्यै सर्वं निवेदितम् ।
मानिनि श्रूयतां मानस्त्याज्यो नैव त्वयाधुना
॥३६॥इत्युक्त्वाऽन्तर्हितस्तत्र नारद त्वं कलिप्रियः ।
अविकारी सदा शंभुर्मनोगतिकरो मुनिः
॥३७॥इति श्रीशिवपुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे गणेशयुद्धगणेशशिरश्छेदन वर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः ॥ १६ ॥