bālacarite ḍhuṇḍirājākhyānaṃ nāma tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ
gṛtsamada uvāca
vijite tu gaṇeśena daitye tasmin durāsade |
dikpālā munayaścaiva śaśī sūryo guruḥ kaviḥ
||1||विजिते तु गणेशेन दैत्ये तस्मिन् दुरासदे ।
दिक्पाला मुनयश्चैव शशी सूर्यो गुरुः कविः
praśaśaṃsurdevadevaṃ durāsadaripuṃ vibhum |
śrutismṛtikṛto mārgaḥ sthāpito nihito'suraḥ
||2||प्रशशंसुर्देवदेवं दुरासदरिपुं विभुम् ।
श्रुतिस्मृतिकृतो मार्गः स्थापितो निहितोऽसुरः
sthāpanā ca kṛtā'smākamaśakttānāṃ durāsade |
tvameva sṛjase viśvaṃ tvameva phaladāyakaḥ
||3||स्थापना च कृताऽस्माकमशक्त्तानां दुरासदे ।
त्वमेव सृजसे विश्वं त्वमेव फलदायकः
samaḥ sarveṣu bhūteṣu karmabhirna ca lipyase |
tvadāśrayāścaturvarṇā jantavaśca tvadāśrayāḥ
||4||समः सर्वेषु भूतेषु कर्मभिर्न च लिप्यसे ।
त्वदाश्रयाश्चतुर्वर्णा जन्तवश्च त्वदाश्रयाः
gaveṣayaṃśca nānārthāstattatkarmaṇi yojayan |
gaveṣaṇe ḍhuṇḍhirayaṃ dhāturukto manīṣibhiḥ
||5||गवेषयंश्च नानार्थास्तत्तत्कर्मणि योजयन् ।
गवेषणे ढुण्ढिरयं धातुरुक्तो मनीषिभिः
sa āste ḍhuṇḍhirityeva saṃjñā rājottarā'stu ca |
tava yaddarśanaṃ pūjā dhyānaṃ smaraṇameva ca
||6||स आस्ते ढुण्ढिरित्येव संज्ञा राजोत्तराऽस्तु च ।
तव यद्दर्शनं पूजा ध्यानं स्मरणमेव च
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ sādhanaṃ putrapautradam |
ityutvā pupujuste'muṃ mandāraiśca śamīdalaiḥ
||7||धर्मार्थकाममोक्षाणां साधनं पुत्रपौत्रदम् ।
इत्युत्वा पुपुजुस्तेऽमुं मन्दारैश्च शमीदलैः
durvāṅkurairharidbhiśca śvetaiśca kusumairapi |
nānāpakvānnanaivedyaiḥ phalairbahuvidhairapi
||8||दुर्वाङ्कुरैर्हरिद्भिश्च श्वेतैश्च कुसुमैरपि ।
नानापक्वान्ननैवेद्यैः फलैर्बहुविधैरपि
ratnānāṃ nicayaivaprabhojanastamatoṣayan |
evaṃ te pūjitāḥ sarve saptāvaraṇarūpiṇaḥ
||9||रत्नानां निचयैवप्रभोजनस्तमतोषयन् ।
एवं ते पूजिताः सर्वे सप्तावरणरूपिणः
sthitā vārāṇasīṃ trātuṃ ṣaṭpañcāśadvināyakāḥ |
ekaḥ pañcamukhastatra viśveśadvāri tiṣṭhati
||10||स्थिता वाराणसीं त्रातुं षट्पञ्चाशद्विनायकाः ।
एकः पञ्चमुखस्तत्र विश्वेशद्वारि तिष्ठति
anye ca bhinnanāmāno vyāpya vārāṇasīṃ sthitāḥ |
sthite viśveśvare tatra sarve tatraiva saṃsthitāḥ
||11||अन्ये च भिन्ननामानो व्याप्य वाराणसीं स्थिताः ।
स्थिते विश्वेश्वरे तत्र सर्वे तत्रैव संस्थिताः
ācandraṃ svādhikāreṣu brahmādyā munayo'khilāḥ |
akurvan sarvakarmāṇi sarve lokā yathā purā
||12||आचन्द्रं स्वाधिकारेषु ब्रह्माद्या मुनयोऽखिलाः ।
अकुर्वन् सर्वकर्माणि सर्वे लोका यथा पुरा
iti te sarvamākhyātaṃ kīrte pṛṣṭaṃ hi yattvayā |
ḍhuṇḍhirājasyāvatāro dharmakāmasukhapradaḥ
||13||इति ते सर्वमाख्यातं कीर्ते पृष्टं हि यत्त्वया ।
ढुण्ढिराजस्यावतारो धर्मकामसुखप्रदः
divodāsabahirbhāvaṃ kathayiṣye'dhunā tava
||14||दिवोदासबहिर्भावं कथयिष्येऽधुना तव
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe bālacarite ḍhuṇḍirājastutivarṇanaṃ nāma tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ || 43 ||