aśītitamo'dhyāyaḥ
ka uvāca
tatra sā kānanaṃ dṛṣṭvā ramyaṃ puṣpajalānvitam |
tasthau padmāsanagatā nāsāgranyastalocanā
||1||तत्र सा काननं दृष्ट्वा रम्यं पुष्पजलान्वितम् ।
तस्थौ पद्मासनगता नासाग्रन्यस्तलोचना
gaṇeśadhyānaniratā prāṅgamukhī japatatparā |
ekākṣarasya mantrasya śuṣkadruma iva sthitā
||2||गणेशध्याननिरता प्राङ्गमुखी जपतत्परा ।
एकाक्षरस्य मन्त्रस्य शुष्कद्रुम इव स्थिता
na phalaṃ na jalaṃ mūlaṃ parṇaṃ kandaṃ na mārutam |
atti sā niścalā tatra nirvāṇaṃ paramaṃ śritā
||3||न फलं न जलं मूलं पर्णं कन्दं न मारुतम् ।
अत्ति सा निश्चला तत्र निर्वाणं परमं श्रिता
evaṃ sā dvādaśābdāni vyatītāni tato vibhuḥ |
kṛpayā''virabhūtprīto guṇeśo guṇavallabhaḥ
||4||एवं सा द्वादशाब्दानि व्यतीतानि ततो विभुः ।
कृपयाऽऽविरभूत्प्रीतो गुणेशो गुणवल्लभः
kirīṭakuṇḍaladharo daśabāhustriśūlabhṛt |
bhālacandraḥ śaṅkhacakramuktāmālāvibhūṣitaḥ
||5||किरीटकुण्डलधरो दशबाहुस्त्रिशूलभृत् ।
भालचन्द्रः शङ्खचक्रमुक्तामालाविभूषितः
akṣamālāṃ ca kamalaṃ kastūrītilakaṃ dadhat |
madhye nārāyaṇamukho dakṣiṇe ca śivānanaḥ
||6||अक्षमालां च कमलं कस्तूरीतिलकं दधत् ।
मध्ये नारायणमुखो दक्षिणे च शिवाननः
vāme brahmamukhaḥ śeṣe padmāsanagato vibhuḥ |
tatphaṇāmaṇḍalacchāyaḥ kundakarpūrasannibhaḥ
||7||वामे ब्रह्ममुखः शेषे पद्मासनगतो विभुः ।
तत्फणामण्डलच्छायः कुन्दकर्पूरसन्निभः
uvāca jagadambāṃ tāṃ yaṃ dhyāyasi divāniśam |
guṇeśo guṇeśa iti so'haṃ te darśanaṃ gataḥ
||8||उवाच जगदम्बां तां यं ध्यायसि दिवानिशम् ।
गुणेशो गुणेश इति सोऽहं ते दर्शनं गतः
tava niṣṭhāṃ ca bhakti ca tapa ugramavekṣya ca |
mama svarūpaṃ vakṣyāmi prītastava varānane
||9||तव निष्ठां च भक्ति च तप उग्रमवेक्ष्य च ।
मम स्वरूपं वक्ष्यामि प्रीतस्तव वरानने
trayastriṃśatkoṭideveṣvadhiko na ca matparaḥ |
guṇatrayavibhāgācca guṇeśa iti māṃ viduḥ
||10||त्रयस्त्रिंशत्कोटिदेवेष्वधिको न च मत्परः ।
गुणत्रयविभागाच्च गुणेश इति मां विदुः
trideho guṇataścāhaṃ santuṣṭastapasā ca te |
varaṃ varaya mattastvaṃ yatte manasi vartate
||11||त्रिदेहो गुणतश्चाहं सन्तुष्टस्तपसा च ते ।
वरं वरय मत्तस्त्वं यत्ते मनसि वर्तते
asādhyamapi dāsyāmi trailokye'smin maheśvari |
iti tadvacanaṃ śrutvā harṣagadgadaniḥsvanā
||12||असाध्यमपि दास्यामि त्रैलोक्येऽस्मिन् महेश्वरि ।
इति तद्वचनं श्रुत्वा हर्षगद्गदनिःस्वना
unmīlya nayane gaurī paśyati sma puro vibhum |
guṇaśaṃ triguṇeśaṃ ca tritanuṃ praṇanāma sā
||13||उन्मील्य नयने गौरी पश्यति स्म पुरो विभुम् ।
गुणशं त्रिगुणेशं च त्रितनुं प्रणनाम सा
uvāca janmaniṣṭhā ca tapo mantro haro'pi ca |
adya dhanyatamo jāto dṛṣṭvā te padapaṅkajam
||14||उवाच जन्मनिष्ठा च तपो मन्त्रो हरोऽपि च ।
अद्य धन्यतमो जातो दृष्ट्वा ते पदपङ्कजम्
adya siddhiḥ parā prāptā sākṣādṛṣṭo yato bhavān |
na kāṅkṣe'nyavaraṃ kaccit tvadvākyaṃ na ca laṅghaye
||15||अद्य सिद्धिः परा प्राप्ता साक्षादृष्टो यतो भवान् ।
न काङ्क्षेऽन्यवरं कच्चित् त्वद्वाक्यं न च लङ्घये
atastvaṃ putratāṃ yāhi mama prītikaro bhava |
nirantaraṃ darśanaṃ te sevanaṃ pūjanaṃ bhavet
||16||अतस्त्वं पुत्रतां याहि मम प्रीतिकरो भव ।
निरन्तरं दर्शनं ते सेवनं पूजनं भवेत्
iti tasyā vacaḥ śrutvā guṇeśo harṣa nirbharaḥ |
uvāca girijāṃ tāṃ sa bhaviṣyāmi sutastava
||17||इति तस्या वचः श्रुत्वा गुणेशो हर्ष निर्भरः ।
उवाच गिरिजां तां स भविष्यामि सुतस्तव
vāñchitaṃ pūrayiṣyāmi lokānāṃ ca tavāpi ca |
evamuktvā guṇeśastāmantardhānamagātkṣaṇāt
||18||वाञ्छितं पूरयिष्यामि लोकानां च तवापि च ।
एवमुक्त्वा गुणेशस्तामन्तर्धानमगात्क्षणात्
na dadarśa yadā devī guṇeśaṃ taṃ kṣaṇāttadā |
amanyata mayā dṛṣṭaḥ svapnā kiṃ sukhadaḥkṣaṇam
||19||न ददर्श यदा देवी गुणेशं तं क्षणात्तदा ।
अमन्यत मया दृष्टः स्वप्ना किं सुखदःक्षणम्
īśvarasyopadeśena dṛṣṭo devo'khilārthadaḥ |
na soḍhuṃ virahaṃ tasya śaktāsmīti vyadhācchivā
||20||ईश्वरस्योपदेशेन दृष्टो देवोऽखिलार्थदः ।
न सोढुं विरहं तस्य शक्तास्मीति व्यधाच्छिवा
guṇeśapratimāṃ kṛtvā sthāpayāmāsa sādaram |
prāsādaṃ kārayāmāsa caturdvāraṃ suśobhanam
||21||गुणेशप्रतिमां कृत्वा स्थापयामास सादरम् ।
प्रासादं कारयामास चतुर्द्वारं सुशोभनम्
girijātmajeti tannāma sthāpayāmāsa sundaram |
siddhikṣetramiti khyātaṃ bhaviṣyati nṛṇāmiha
||22||गिरिजात्मजेति तन्नाम स्थापयामास सुन्दरम् ।
सिद्धिक्षेत्रमिति ख्यातं भविष्यति नृणामिह
anuṣṭhānavatāṃ siddhirbhaviṣyati na saṃśayaḥ |
iti dattvā varaṃ tatra sampūjya ca yathā vidhi
||23||अनुष्ठानवतां सिद्धिर्भविष्यति न संशयः ।
इति दत्त्वा वरं तत्र सम्पूज्य च यथा विधि
pradakṣiṇā namaskārānkṛtvā ca dvijapūjanam |
dattvā dānāni tebhyaśca gṛhītvāśīrvaco dvijāt |
trisandhyākṣetramagamad yogasthaṃ dadṛśe haram
||24||प्रदक्षिणा नमस्कारान्कृत्वा च द्विजपूजनम् ।
दत्त्वा दानानि तेभ्यश्च गृहीत्वाशीर्वचो द्विजात् ।
त्रिसन्ध्याक्षेत्रमगमद् योगस्थं ददृशे हरम्
tatpādapaṅkaje svīyaṃ śiraḥpadmannyadhācchivā |
uvāca nijavṛttāntamājñāṃ prāpya vibho tava
||25||तत्पादपङ्कजे स्वीयं शिरःपद्मन्न्यधाच्छिवा ।
उवाच निजवृत्तान्तमाज्ञां प्राप्य विभो तव
upadeśaṃ manoścāpi dvādaśābdaṃ kṛtaṃ tapaḥ |
avāyubhakṣayā svāmin tatastuṣṭo guṇeśvaraḥ
||26||उपदेशं मनोश्चापि द्वादशाब्दं कृतं तपः ।
अवायुभक्षया स्वामिन् ततस्तुष्टो गुणेश्वरः
uvāca paramaprīto bhāvaṃ jñātvā paraṃ mama |
tavodare'vatāraṃ tu kariṣyāmyacalātmaje
||27||उवाच परमप्रीतो भावं ज्ञात्वा परं मम ।
तवोदरेऽवतारं तु करिष्याम्यचलात्मजे
vāñchitaṃ ca kariṣyāmi devānāṃ ca tavāpi ca |
evamuktvā kṣaṇenā'sau tatraivā'ntardadhe vibhuḥ
||28||वाञ्छितं च करिष्यामि देवानां च तवापि च ।
एवमुक्त्वा क्षणेनाऽसौ तत्रैवाऽन्तर्दधे विभुः
tato'haṃ paramaprītā mūrtiṃ prāsādameva ca |
vidhāya sthāpayitvā tāṃ tavāntikamupāgatā
||29||ततोऽहं परमप्रीता मूर्तिं प्रासादमेव च ।
विधाय स्थापयित्वा तां तवान्तिकमुपागता
ka uvāca
evaṃ śrutvā priyāvākyaṃ prahṛṣṭamānaso haraḥ |
protphullanayanaḥ prāha dhanyā'si girijātmaje
||30||एवं श्रुत्वा प्रियावाक्यं प्रहृष्टमानसो हरः ।
प्रोत्फुल्लनयनः प्राह धन्याऽसि गिरिजात्मजे
sākṣād dṛṣṭo guṇeśaste gṛhe so'vatariṣyati
||31||साक्षाद् दृष्टो गुणेशस्ते गृहे सोऽवतरिष्यति
haniṣyati mahādaityaṃ bhūbhāraṃ ca hariṣyati |
indrādilokapālānāṃ svapadāni pradāsyati
||32||हनिष्यति महादैत्यं भूभारं च हरिष्यति ।
इन्द्रादिलोकपालानां स्वपदानि प्रदास्यति
etanmama vaco devi na ca vismartumarhasi |
ka uvāca |
evamuktvā śivo deva āliliṅga śivāṃ tadā
||33||एतन्मम वचो देवि न च विस्मर्तुमर्हसि ।
क उवाच ।
एवमुक्त्वा शिवो देव आलिलिङ्ग शिवां तदा
ānandāśrūṇi muñcantau romāñcitatanū ubhau |
tiṣṭhantau paramālhādayutāvambāmaheśvarau
||34||आनन्दाश्रूणि मुञ्चन्तौ रोमाञ्चिततनू उभौ ।
तिष्ठन्तौ परमाल्हादयुतावम्बामहेश्वरौ
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe śrīgaṇeśadarśanaṃ nāma'śītitamo'dhyāyaḥ || 80 ||