dvādaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ
ka uvāca
śikhaṇḍinaṃ samāruhya mayūreśaḥ pare dine |
āyudhāni ca catvāri pragṛhya karapaṅkaje
||1||शिखण्डिनं समारुह्य मयूरेशः परे दिने ।
आयुधानि च चत्वारि प्रगृह्य करपङ्कजे
jagarja ghanavad ghoraṃ yayau raṇacikīrṣayā |
śivo'pi garjan sahasā vṛṣārūḍho yayau tadā
||2||जगर्ज घनवद् घोरं ययौ रणचिकीर्षया ।
शिवोऽपि गर्जन् सहसा वृषारूढो ययौ तदा
saptakoṭigaṇāḥ paścātsannaddhā yayurojasā |
tato nandī prāha tatra na gantuṃ sahasā'rhatha
||3||सप्तकोटिगणाः पश्चात्सन्नद्धा ययुरोजसा ।
ततो नन्दी प्राह तत्र न गन्तुं सहसाऽर्हथ
gaṇānāṃ nāyake vīrabhadre ca mayi tiṣṭhati |
pramathe vā vidyamāne śakte hantuṃ suradviṣāma
||4||गणानां नायके वीरभद्रे च मयि तिष्ठति ।
प्रमथे वा विद्यमाने शक्ते हन्तुं सुरद्विषाम
paśyantu sevakamahastato yāntu susaṃyugam |
ka uvāca |
bhāratīmevamākarṇya devo nandīritāṃ tadā
||5||पश्यन्तु सेवकमहस्ततो यान्तु सुसंयुगम् ।
क उवाच ।
भारतीमेवमाकर्ण्य देवो नन्दीरितां तदा
uvāca paramaprītaḥ sādhu sādhu tvayoditam |
parākramavataḥ sindhordraṣṭavyastu parākramaḥ
||6||उवाच परमप्रीतः साधु साधु त्वयोदितम् ।
पराक्रमवतः सिन्धोर्द्रष्टव्यस्तु पराक्रमः
iti yāmi puro nandin yūyaṃ yāntu sahaiva naḥ |
tatastu bhūtarājo'tha puṣpadanto'pi vīryavān
||7||इति यामि पुरो नन्दिन् यूयं यान्तु सहैव नः ।
ततस्तु भूतराजोऽथ पुष्पदन्तोऽपि वीर्यवान्
īyatuḥ puratastasya koṭisaṅkhyāyutā gaṇāḥ |
vīryaśriyā dīpyamānāḥ sarve vīrā madānvitāḥ
||8||ईयतुः पुरतस्तस्य कोटिसङ्ख्यायुता गणाः ।
वीर्यश्रिया दीप्यमानाः सर्वे वीरा मदान्विताः
ākramanto digantān vai garjanto ghanavad bhṛśam |
bhāreṇa śeṣaśīrṣāṇi nāmayanto dharāmapi
||9||आक्रमन्तो दिगन्तान् वै गर्जन्तो घनवद् भृशम् ।
भारेण शेषशीर्षाणि नामयन्तो धरामपि
krodhānalaṃ vamantaste prāpustāṃ gaṇḍakīṃ purīm |
daityagulme nipetuste daśakoṭayasurairyute
||10||क्रोधानलं वमन्तस्ते प्रापुस्तां गण्डकीं पुरीम् ।
दैत्यगुल्मे निपेतुस्ते दशकोटयसुरैर्युते
tatastatrābhavadyuddhaṃ tumulaṃ romaharṣaṇam |
śastrāstrairbāṇanicayairbhiṇḍipālaparaśvaghaiḥ
||11||ततस्तत्राभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
शस्त्रास्त्रैर्बाणनिचयैर्भिण्डिपालपरश्वघैः
keṣāñcinmastakā bhinnāḥ pādā hastāstathoravaḥ |
jānujaṅghāśca gulphāśca bhagnāḥ ke'pi gatāsavaḥ
||12||केषाञ्चिन्मस्तका भिन्नाः पादा हस्तास्तथोरवः ।
जानुजङ्घाश्च गुल्फाश्च भग्नाः केऽपि गतासवः
nipatya punarutthāya prāyudhyan svaparaiḥ saha |
evaṃ nipatitā daityā asaṅkhyātā gatāsavaḥ
||13||निपत्य पुनरुत्थाय प्रायुध्यन् स्वपरैः सह ।
एवं निपतिता दैत्या असङ्ख्याता गतासवः
palāyya nirgatāḥ kecidācakhyuḥ sindhave'khilam |
sabhāmadhye vīragaṇairupaviṣṭāya kecana
||14||पलाय्य निर्गताः केचिदाचख्युः सिन्धवेऽखिलम् ।
सभामध्ये वीरगणैरुपविष्टाय केचन
śastrāghataiḥ sravadraktāḥ puṣpitā iva kiṃśukāḥ |
tatrāgatya mṛtāḥ kecit kecit dhairyāttamabruvan
||15||शस्त्राघतैः स्रवद्रक्ताः पुष्पिता इव किंशुकाः ।
तत्रागत्य मृताः केचित् केचित् धैर्यात्तमब्रुवन्
nagaradvāragulme tu daśakoṭiniśācarāḥ |
nivṛttāḥ śastrasaṅghātairyuddhaṃ kṛtvā parasparam
||16||नगरद्वारगुल्मे तु दशकोटिनिशाचराः ।
निवृत्ताः शस्त्रसङ्घातैर्युद्धं कृत्वा परस्परम्
yadā śailabhido yuddhamabhūttatra jayo'bhavat |
upaviṣṭo'si kiṃ tūṣṇīṃ sindho svahitamācara
||17||यदा शैलभिदो युद्धमभूत्तत्र जयोऽभवत् ।
उपविष्टोऽसि किं तूष्णीं सिन्धो स्वहितमाचर
ārāmā ripubhirdagdhā gṛhāṇi ca pratolikāḥ |
andhakāre dhūlikṛte prāpalanvahnitejasā
||18||आरामा रिपुभिर्दग्धा गृहाणि च प्रतोलिकाः ।
अन्धकारे धूलिकृते प्रापलन्वह्नितेजसा
bhuñjanto nidritāḥ kecinniryayurnagarādbahiḥ |
bālānādāya papalustyaktvā bhogaṃ ca kecana
||19||भुञ्जन्तो निद्रिताः केचिन्निर्ययुर्नगराद्बहिः ।
बालानादाय पपलुस्त्यक्त्वा भोगं च केचन
visrastavasanāḥ keciddhyānasthā vahninā hutāḥ |
tatrāpi nidhanaṃ jagmurnānāśastraprahārataḥ
||20||विस्रस्तवसनाः केचिद्ध्यानस्था वह्निना हुताः ।
तत्रापि निधनं जग्मुर्नानाशस्त्रप्रहारतः
dhanañjayaṃ sarvadikṣu vīkṣya paurā bhayāturāḥ |
menire pralayaṃ prāptaṃ dahyate sakalā purī
||21||धनञ्जयं सर्वदिक्षु वीक्ष्य पौरा भयातुराः ।
मेनिरे प्रलयं प्राप्तं दह्यते सकला पुरी
ka uvāca
evaṃ dūtamukhācchutvā sindhurjṛmbhāmathākarot |
khādanniva mṛgānsiṃhaḥ parvatendravinirgataḥ
||22||एवं दूतमुखाच्छुत्वा सिन्धुर्जृम्भामथाकरोत् ।
खादन्निव मृगान्सिंहः पर्वतेन्द्रविनिर्गतः
uvāca durdharā senā dṛśyate kiṃ bhaviṣyati |
didīpe krodhānalato grasanniva triviṣṭapam
||23||उवाच दुर्धरा सेना दृश्यते किं भविष्यति ।
दिदीपे क्रोधानलतो ग्रसन्निव त्रिविष्टपम्
siṃhasyāgre kiṃ śaśakaḥ kariṣyati parākramam |
meroḥ kiṃ śalabhaḥ kuryāccālanaṃ jambuko'pi vā
||24||सिंहस्याग्रे किं शशकः करिष्यति पराक्रमम् ।
मेरोः किं शलभः कुर्याच्चालनं जम्बुकोऽपि वा
kālasya mama kiṃ kuryādbālo'yaṃ tu mayūrarāṭ |
ityuktvā kṣveḍitenāsau nādayanvidiśo diśaḥ
||25||कालस्य मम किं कुर्याद्बालोऽयं तु मयूरराट् ।
इत्युक्त्वा क्ष्वेडितेनासौ नादयन्विदिशो दिशः
cintāturaḥ kṣaṇaṃ tasthau munirmaunamivāsthitaḥ |
tato vīrā sindhudaityaṃ prābruvankrodhamūrchitāḥ
||26||चिन्तातुरः क्षणं तस्थौ मुनिर्मौनमिवास्थितः ।
ततो वीरा सिन्धुदैत्यं प्राब्रुवन्क्रोधमूर्छिताः
ājñāṃ dehi mayūreśa jeṣyāmaḥ kṣaṇamātrataḥ |
tava pratāpāttrailokyaṃ vaśaṃ neṣyāma sāmpratama
||27||आज्ञां देहि मयूरेश जेष्यामः क्षणमात्रतः ।
तव प्रतापात्त्रैलोक्यं वशं नेष्याम साम्प्रतम
sindhuruvāca
samyaguktaṃ mahāvīrā mamāpi ripudarśane |
mana utkaṇṭhitaṃ yasmātsainyena yuddhayatāmiha
||28||सम्यगुक्तं महावीरा ममापि रिपुदर्शने ।
मन उत्कण्ठितं यस्मात्सैन्येन युद्धयतामिह
tataḥ sarve puro yātā garjanto vīrasattamāḥ |
asaṅkhyātāḥ śastradharāścaturaṅgabalānvitāḥ
||29||ततः सर्वे पुरो याता गर्जन्तो वीरसत्तमाः ।
असङ्ख्याताः शस्त्रधराश्चतुरङ्गबलान्विताः
hayārūḍhaḥ sindhudaityaḥ krodhaharṣasamanvitaḥ |
vamankrodhānalaṃ vaktrānnetrābhyāṃ raṇadurmadaḥ
||30||हयारूढः सिन्धुदैत्यः क्रोधहर्षसमन्वितः ।
वमन्क्रोधानलं वक्त्रान्नेत्राभ्यां रणदुर्मदः
yayāvaśvaṃ purodhāya manovegaṃ mahādhanam
||31||ययावश्वं पुरोधाय मनोवेगं महाधनम्
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe dvādaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 112 ||