bālacarite śamīmandāramāhātmyaṃ nāma saptatriṃśo'dhyāyaḥ
kīrtiruvāca
kathaṃ stutiḥ kṛtā tābhistāṃ me vada mahāmune |
muniruvāca |
śrūyatāṃ sā stutiḥ kīrte śaṛṇuṣvāvahitā ca tām
||1||कथं स्तुतिः कृता ताभिस्तां मे वद महामुने ।
मुनिरुवाच ।
श्रूयतां सा स्तुतिः कीर्ते शृणुष्वावहिता च ताम्
tā ūcuḥ
namaste sarvarūpāya sarvāntaryāmiṇe namaḥ |
namaḥ sarvakṛte tubhyaṃ sarvadātre kṛpālave
||2||नमस्ते सर्वरूपाय सर्वान्तर्यामिणे नमः ।
नमः सर्वकृते तुभ्यं सर्वदात्रे कृपालवे
namaḥ sarva vināśāya namaste'nantaśaktaye |
namaḥ sarvaprabodhāya sarvapātre'khilādaye
||3||नमः सर्व विनाशाय नमस्तेऽनन्तशक्तये ।
नमः सर्वप्रबोधाय सर्वपात्रेऽखिलादये
parabrahmasvarūpāya nirguṇāya namo namaḥ |
cidānandasvarūpāya vedānāmapyagocara
||4||परब्रह्मस्वरूपाय निर्गुणाय नमो नमः ।
चिदानन्दस्वरूपाय वेदानामप्यगोचर
māyāśrayāyāmeyāya guṇātītāya te namaḥ |
satyāyāsatyarūpāya guṇāvikṣobhakāriṇe
||5||मायाश्रयायामेयाय गुणातीताय ते नमः ।
सत्यायासत्यरूपाय गुणाविक्षोभकारिणे
śaraṇāgatapālāya daityadānavabhedine |
namo nānāvatārāya viśvarakṣaṇatatpara
||6||शरणागतपालाय दैत्यदानवभेदिने ।
नमो नानावताराय विश्वरक्षणतत्पर
anekāyudhahastāya sarvaśatrunibarhaṇa |
anekavaradātre te bhaktānnā hitakāraka
||7||अनेकायुधहस्ताय सर्वशत्रुनिबर्हण ।
अनेकवरदात्रे ते भक्तान्ना हितकारक
ka uvāca
evaṃ stutvā punarnatvā yācanti sma varān bahūn |
devānāṃ jalarūpāṇāṃ svarūpāṇi prayaccha bhoḥ
||8||एवं स्तुत्वा पुनर्नत्वा याचन्ति स्म वरान् बहून् ।
देवानां जलरूपाणां स्वरूपाणि प्रयच्छ भोः
nāsmṛtiḥ sarvadā te syāttathā kartumihārhasi |
gaṇeśa uvāca |
dadāmi vāñchitaṃ vo'hamanuṣṭhānavaśīkṛtaḥ
||9||नास्मृतिः सर्वदा ते स्यात्तथा कर्तुमिहार्हसि ।
गणेश उवाच ।
ददामि वाञ्छितं वोऽहमनुष्ठानवशीकृतः
stutyā'nayāśu santuṣṭastathā'stu vacanaṃ tu vaḥ |
sāvitryā vacanājjātā jalabhūtāḥsurāḥ śubhāḥ
||10||स्तुत्याऽनयाशु सन्तुष्टस्तथाऽस्तु वचनं तु वः ।
सावित्र्या वचनाज्जाता जलभूताःसुराः शुभाः
tadvākyamanyathā kartuṃ na hi śaktaḥ pitāmahaḥ |
nijaṃ svarūpaṃ yāsyanti sthitvāṃśena tathāvidhān
||11||तद्वाक्यमन्यथा कर्तुं न हि शक्तः पितामहः ।
निजं स्वरूपं यास्यन्ति स्थित्वांशेन तथाविधान्
svādhikārān prapatsyante nānyathā bhāṣitaṃ mama |
śamīpatraiḥ pūjayantu yūyaṃ devāstu māmiha
||12||स्वाधिकारान् प्रपत्स्यन्ते नान्यथा भाषितं मम ।
शमीपत्रैः पूजयन्तु यूयं देवास्तु मामिह
yenārpitaṃ śamīpatraṃ bhuvanaṃ tena cārpitam |
suvarṇaśatabhārāṇāṃ phalaṃ prāptaṃ na saṃśayaḥ
||13||येनार्पितं शमीपत्रं भुवनं तेन चार्पितम् ।
सुवर्णशतभाराणां फलं प्राप्तं न संशयः
ka uvāca
evaṃ bruvati vighneśe svarūpadhāriṇaḥ surāḥ |
sthitā aṃśānnadīrūpā dadṛśuste vināyakam
||14||एवं ब्रुवति विघ्नेशे स्वरूपधारिणः सुराः ।
स्थिता अंशान्नदीरूपा ददृशुस्ते विनायकम्
te'pi samprārthayāmāsurnatvā stutvā gajānanam |
kṣamāparādhaṃ no deva buddhimohavyapāśrayāt
||15||तेऽपि सम्प्रार्थयामासुर्नत्वा स्तुत्वा गजाननम् ।
क्षमापराधं नो देव बुद्धिमोहव्यपाश्रयात्
tyaktvā jyeṣṭhāṃ bhavantaṃ ca prārabhāmo yajiṃ ca tām |
dṛṣṭaṃ tu tatphalaṃ sadyaḥ prasādāt te punarnavāḥ
||16||त्यक्त्वा ज्येष्ठां भवन्तं च प्रारभामो यजिं च ताम् ।
दृष्टं तु तत्फलं सद्यः प्रसादात् ते पुनर्नवाः
jātāḥ sma paramānandaṃ prāptāḥ sma kṛpayā tava |
evamuktvā pupūjūste śamīpatrairvināyakam
||17||जाताः स्म परमानन्दं प्राप्ताः स्म कृपया तव ।
एवमुक्त्वा पुपूजूस्ते शमीपत्रैर्विनायकम्
so'pi tānpratinandyā'tha pidadhe vighnanāśanaḥ |
tataste sundarāṃ mūrtiṃ kṛtvā pāṣāṇataḥ śubhām
||18||सोऽपि तान्प्रतिनन्द्याऽथ पिदधे विघ्ननाशनः ।
ततस्ते सुन्दरां मूर्तिं कृत्वा पाषाणतः शुभाम्
caturbhujāṃ karikarānanāṃ herambanāmataḥ |
prāsādaṃ paramaṃ kṛtvā sthāpayāmāsurādarāt
||19||चतुर्भुजां करिकराननां हेरम्बनामतः ।
प्रासादं परमं कृत्वा स्थापयामासुरादरात्
ūcuśca sarvalokānāmupakārāya te surāḥ |
imaṃ yaḥ pūjayedbhaktyā vidyādhīśaṃ supattane
||20||ऊचुश्च सर्वलोकानामुपकाराय ते सुराः ।
इमं यः पूजयेद्भक्त्या विद्याधीशं सुपत्तने
tasya prasanno bhagavān sarvānkāmānpradāsyati |
vandanātsmaraṇādvāpi namanānnātra saṃśayaḥ
||21||तस्य प्रसन्नो भगवान् सर्वान्कामान्प्रदास्यति ।
वन्दनात्स्मरणाद्वापि नमनान्नात्र संशयः
yā tatrāsīnmahāmūrtirmandāratarunirmitā |
tāṃ gṛhītvā yayāvindraḥ svapuraṃ paramarddhimat
||22||या तत्रासीन्महामूर्तिर्मन्दारतरुनिर्मिता ।
तां गृहीत्वा ययाविन्द्रः स्वपुरं परमर्द्धिमत्
sapatnīkaḥ pūjayate bhaktyedānīmapi prabhuḥ |
sarve devāḥ svasvapade tato mandāravṛkṣajām
||23||सपत्नीकः पूजयते भक्त्येदानीमपि प्रभुः ।
सर्वे देवाः स्वस्वपदे ततो मन्दारवृक्षजाम्
kṛtvā mūrtiṃ gaṇeśasya śamīpatrairapūjayan |
mudaṃ prāpuḥ svayoṣidbhirāpuḥ kāmānanuttamān
||24||कृत्वा मूर्तिं गणेशस्य शमीपत्रैरपूजयन् ।
मुदं प्रापुः स्वयोषिद्भिरापुः कामाननुत्तमान्
brahmā dvādaśavarṣāṇi tapaḥ kṛtvā mahattaram |
kṛtvā prasannaṃ vighneśaṃ punaryāgamakārayat
||25||ब्रह्मा द्वादशवर्षाणि तपः कृत्वा महत्तरम् ।
कृत्वा प्रसन्नं विघ्नेशं पुनर्यागमकारयत्
so'pi mandārajāṃ mūrtiṃ pupūje paramādarāt |
vighnarājasya varadāṃ śamīpatrairanekadhā
||26||सोऽपि मन्दारजां मूर्तिं पुपूजे परमादरात् ।
विघ्नराजस्य वरदां शमीपत्रैरनेकधा
svarṇapatraiśca dūrvābhirmandāraiḥ ketakairapi |
śvetadūrvāṅkuraiścāpi sarvakāmaphalapradām
||27||स्वर्णपत्रैश्च दूर्वाभिर्मन्दारैः केतकैरपि ।
श्वेतदूर्वाङ्कुरैश्चापि सर्वकामफलप्रदाम्
gṛtsamada uvāca
evaṃ te varṇito mātarmahimā leśataḥ śubhe |
mandārasya ca śamyāśca śravaṇātpāpanāśanaḥ
||28||एवं ते वर्णितो मातर्महिमा लेशतः शुभे ।
मन्दारस्य च शम्याश्च श्रवणात्पापनाशनः
tataḥprabhṛti devasya priyā'tyantaṃ śamī śubhā |
apūji sa tvayā'jñānāttenāsau putra utthitaḥ
||29||ततःप्रभृति देवस्य प्रियाऽत्यन्तं शमी शुभा ।
अपूजि स त्वयाऽज्ञानात्तेनासौ पुत्र उत्थितः
mandārasyāpi mahimā mayā samyaṅnirūpitaḥ |
idānīmanujānīhi gamiṣye nijamandiram
||30||मन्दारस्यापि महिमा मया सम्यङ्निरूपितः ।
इदानीमनुजानीहि गमिष्ये निजमन्दिरम्
ka uvāca
śrutvā ca mahimānaṃ sā śamīmandārasambhavam |
praṇipatya muniṃ putrajīvanaṃ visasarja ha
||31||श्रुत्वा च महिमानं सा शमीमन्दारसम्भवम् ।
प्रणिपत्य मुनिं पुत्रजीवनं विससर्ज ह
śrutvedamākhyānavaraṃ gaṇeśaprītivarddhanam |
na sa saṅkaṣṭamāpnoti sarvāṅkāmām̐llabhennaraḥ
||32||श्रुत्वेदमाख्यानवरं गणेशप्रीतिवर्द्धनम् ।
न स सङ्कष्टमाप्नोति सर्वाङ्कामाँल्लभेन्नरः
yaḥ smaretprātarutthāya śamīṃ mandārameva ca |
gaṇeśaṃ ca sadā bhaktyā niṣpāpaḥ sa sukhī bhavet
||33||यः स्मरेत्प्रातरुत्थाय शमीं मन्दारमेव च ।
गणेशं च सदा भक्त्या निष्पापः स सुखी भवेत्
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe bālacarite śamīmandāramāhātmyaṃ nāma saptatriṃśo'dhyāyaḥ || 37 ||