bālacarite rākṣasīvadho nāmaviṃśatitamo'dhyāyaḥ
ka uvāca
śaṛṇu dvija mahāścaryaṃ kathyamānaṃ mayā tava |
vināyakasya caritaṃ sarvapāpaharaṃ nṛṇām
||1||शृणु द्विज महाश्चर्यं कथ्यमानं मया तव ।
विनायकस्य चरितं सर्वपापहरं नृणाम्
ambhāsurasya yo mūrdhā sa gato nijamandiram |
bhramarī yā niraikṣiṣṭa sakhī sā tāṃ nyabodhayat
||2||अम्भासुरस्य यो मूर्धा स गतो निजमन्दिरम् ।
भ्रमरी या निरैक्षिष्ट सखी सा तां न्यबोधयत्
prasuptāṃ kāñcane talpe sotthāyāṅgaṇamāyayau |
pautraṃ śiro nirīkṣaiva mūrchitā patitā bhuvi
||3||प्रसुप्तां काञ्चने तल्पे सोत्थायाङ्गणमाययौ ।
पौत्रं शिरो निरीक्षैव मूर्छिता पतिता भुवि
nighnatī nijavakṣaḥ sā karābhyāṃ śokanirbharā |
nipatadbhūṣaṇā khinnā nāgāmṛṣṭeva padminī
||4||निघ्नती निजवक्षः सा कराभ्यां शोकनिर्भरा ।
निपतद्भूषणा खिन्ना नागामृष्टेव पद्मिनी
vibhinnavalayā chinnakūrpā sā tanumadhyamā |
dṛśyādṛśya mahadgātrā luṇṭhatī bhuvi vivhalā
||5||विभिन्नवलया छिन्नकूर्पा सा तनुमध्यमा ।
दृश्यादृश्य महद्गात्रा लुण्ठती भुवि विव्हला
niṣidhyamānā sakhibhirbhrātṛbhiḥ svajanairapi |
trimuhūrtaiḥ prabuddhā sā kiñcid vaktuṃ pracakrame
||6||निषिध्यमाना सखिभिर्भ्रातृभिः स्वजनैरपि ।
त्रिमुहूर्तैः प्रबुद्धा सा किञ्चिद् वक्तुं प्रचक्रमे
utthāya ca karābhyāṃ tu nijaghāna punaḥ śiraḥ |
bhramaryuvāca |
yeneyaṃ pṛthivī sarva trāsitā sāmarāvatī
||7||उत्थाय च कराभ्यां तु निजघान पुनः शिरः ।
भ्रमर्युवाच ।
येनेयं पृथिवी सर्व त्रासिता सामरावती
mūrdhnāṃ sahasraṃ śeṣasya bhrūkaṭākṣeṇa kampitam |
yena rājye'bhiṣiktau tau devāntakanarāntakau
||8||मूर्ध्नां सहस्रं शेषस्य भ्रूकटाक्षेण कम्पितम् ।
येन राज्येऽभिषिक्तौ तौ देवान्तकनरान्तकौ
yasya śveḍitamātreṇa rodasī kampitā bhṛśam |
sa kathaṃ patitaḥ kutra nihataḥ kena vā sutaḥ
||9||यस्य श्वेडितमात्रेण रोदसी कम्पिता भृशम् ।
स कथं पतितः कुत्र निहतः केन वा सुतः
yaṃ dṛṣṭvā kampitaḥ kālaḥ sa kathaṃ nidhanaṃ gataḥ |
evamākrandatī dīnā vivatseva payasvinī
||10||यं दृष्ट्वा कम्पितः कालः स कथं निधनं गतः ।
एवमाक्रन्दती दीना विवत्सेव पयस्विनी
evaṃ vilapatīṃ tāṃ tu nyaṣedhayat sakhījanaḥ |
na dṛṣṭvā sakhi kenāpi mṛtena saha vai mṛtiḥ
||11||एवं विलपतीं तां तु न्यषेधयत् सखीजनः ।
न दृष्ट्वा सखि केनापि मृतेन सह वै मृतिः
atiśokena śoko'nyaḥ prāpyate mūḍhajantubhiḥ |
yadi snehena putraṃ tvaṃ śocase'sya hitaṃ kuru
||12||अतिशोकेन शोकोऽन्यः प्राप्यते मूढजन्तुभिः ।
यदि स्नेहेन पुत्रं त्वं शोचसेऽस्य हितं कुरु
cārān preṣaya vṛttāntagrahaṇāyā'sya sarvataḥ |
dahyatāṃ mastako mantrairevamasya hitaṃ kurū
||13||चारान् प्रेषय वृत्तान्तग्रहणायाऽस्य सर्वतः ।
दह्यतां मस्तको मन्त्रैरेवमस्य हितं कुरू
suhṛdāmaśru patitaṃ pretasya tanmukhe patet |
dahatyenaṃ na tattyājyamityāhuḥ paramarṣayaḥ
||14||सुहृदामश्रु पतितं प्रेतस्य तन्मुखे पतेत् ।
दहत्येनं न तत्त्याज्यमित्याहुः परमर्षयः
evamākarṇya tadvākyaṃ sovāca tāṃ sakhīṃ ruṣā |
ayaṃ mūrdhnā mahābhāge sthāpyatāṃ yatnataḥ sakhi
||15||एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं सोवाच तां सखीं रुषा ।
अयं मूर्ध्ना महाभागे स्थाप्यतां यत्नतः सखि
ānayiṣye'diteḥ putramastakaṃ saha tena ca |
dāhayiṣyāmyamuṃ tasmāt sthāpyatāṃ tailamadhyagaḥ
||16||आनयिष्येऽदितेः पुत्रमस्तकं सह तेन च ।
दाहयिष्याम्यमुं तस्मात् स्थाप्यतां तैलमध्यगः
sā rākṣasī rākṣasavaryayuktā samāyayau rājapurīṃ nihantum |
vināyakaṃ taṃ nijarūpagopinī pataṅgapatnīva dhanañjayāntikam
||17||सा राक्षसी राक्षसवर्ययुक्ता समाययौ राजपुरीं निहन्तुम् ।
विनायकं तं निजरूपगोपिनी पतङ्गपत्नीव धनञ्जयान्तिकम्
āgatā'ditirūpeṇa bhāsayantī diśo daśa |
ati lāvaṇyanilayā sarvālaṅkāra śobhinī
||18||आगताऽदितिरूपेण भासयन्ती दिशो दश ।
अति लावण्यनिलया सर्वालङ्कार शोभिनी
dāḍimī bījadaśanā bimboṣṭhī tanumadhyamā |
vilasat padmanayanā muktādāmalasatkucā
||19||दाडिमी बीजदशना बिम्बोष्ठी तनुमध्यमा ।
विलसत् पद्मनयना मुक्तादामलसत्कुचा
vīrā mumuhire dṛṣṭvā tādṛśīṃ nṛpasadmagām |
manasā kāmayanti sma yadāliṅganacumbane
||20||वीरा मुमुहिरे दृष्ट्वा तादृशीं नृपसद्मगाम् ।
मनसा कामयन्ति स्म यदालिङ्गनचुम्बने
tarkayāmāsurapare rambhā kiṃ nu tilottamā |
menakā vā ghṛtācī vā nāgī yakṣī śivā nu kim
||21||तर्कयामासुरपरे रम्भा किं नु तिलोत्तमा ।
मेनका वा घृताची वा नागी यक्षी शिवा नु किम्
urvaśī vā ratī rājñī kaśyapasyāditirnu kim |
jñātvā tu rājapatnī tāṃ praṇanāmāditiṃ mudā
||22||उर्वशी वा रती राज्ञी कश्यपस्यादितिर्नु किम् ।
ज्ञात्वा तु राजपत्नी तां प्रणनामादितिं मुदा
pūjayāmāsa saubhāgyadravyairbhūṣāṃ śukādibhiḥ |
uvāca ca sucārvaṅgī premagadgadayā girā
||23||पूजयामास सौभाग्यद्रव्यैर्भूषां शुकादिभिः ।
उवाच च सुचार्वङ्गी प्रेमगद्गदया गिरा
mahābhāgyena dṛṣṭāsi tvaṃ devajananī mayā |
vināyaka prāsādena kvā'nyathā darśanaṃ tava
||24||महाभाग्येन दृष्टासि त्वं देवजननी मया ।
विनायक प्रासादेन क्वाऽन्यथा दर्शनं तव
rājñīmevaṃ bruvantī tu sāśrukaṇṭhā'vadad vacaḥ |
aditiruvāca |
mama bālo bahudinaṃ sthāpitaḥ kutra vartate
||25||राज्ञीमेवं ब्रुवन्ती तु साश्रुकण्ठाऽवदद् वचः ।
अदितिरुवाच ।
मम बालो बहुदिनं स्थापितः कुत्र वर्तते
atyutkaṇṭhatayā subhrūrdarśanārthamihāgatā |
srīṇāṃ svabhāvaṃ jānāsi māyāvyākulacetasām
||26||अत्युत्कण्ठतया सुभ्रूर्दर्शनार्थमिहागता ।
स्रीणां स्वभावं जानासि मायाव्याकुलचेतसाम्
śokasantaptagātrā'haṃ tamāliṅgāmi cārbhakam |
tatsaṃsargasuśītāṅgī prāpsye santoṣamuttamam
||27||शोकसन्तप्तगात्राऽहं तमालिङ्गामि चार्भकम् ।
तत्संसर्गसुशीताङ्गी प्राप्स्ये सन्तोषमुत्तमम्
iti tadvacanaṃ śrutvā sādarā sā sasambhramā |
gaveṣituṃ tu taṃ bālaṃ rājñī dūtānacodayat
||28||इति तद्वचनं श्रुत्वा सादरा सा ससम्भ्रमा ।
गवेषितुं तु तं बालं राज्ञी दूतानचोदयत्
anye cakhyuḥ kāśirājaṃ kaśyapastriyamāgatām |
sa snātvā gṛhamāgatya tāṃ dṛṣṭvā harṣamāpa ha
||29||अन्ये चख्युः काशिराजं कश्यपस्त्रियमागताम् ।
स स्नात्वा गृहमागत्य तां दृष्ट्वा हर्षमाप ह
tāṃ praṇamya mahābhavatyā proce baddhāñjalirnṛpaḥ |
me rājyaṃ janma pitarau dhanaṃ dṛṣṭiḥ śrutaṃ tapaḥ
||30||तां प्रणम्य महाभवत्या प्रोचे बद्धाञ्जलिर्नृपः ।
मे राज्यं जन्म पितरौ धनं दृष्टिः श्रुतं तपः
dṛṣṭvā śaktirdevamātā jagajjananakāriṇī |
na śaktirvartate samyag varṇituṃ te guṇān mama
||31||दृष्ट्वा शक्तिर्देवमाता जगज्जननकारिणी ।
न शक्तिर्वर्तते सम्यग् वर्णितुं ते गुणान् मम
bālo vināyakaste'yaṃ śakrādadhikavikramaḥ |
avadānānyanekāni kṛtāni bahudhā'suraiḥ
||32||बालो विनायकस्तेऽयं शक्रादधिकविक्रमः ।
अवदानान्यनेकानि कृतानि बहुधाऽसुरैः
aśakyāni mayā vaktuṃ rakṣasāṃ nidhanāni ca |
tasyāpi varṇituṃ nāsti guṇānāṃ śaktiralpikā
||33||अशक्यानि मया वक्तुं रक्षसां निधनानि च ।
तस्यापि वर्णितुं नास्ति गुणानां शक्तिरल्पिका
viśrāmyatāṃ kṣaṇaṃ mātarmama bhāgyaṃ mahattaram |
yadanena hatā māyābalamāśritya dānavāḥ
||34||विश्राम्यतां क्षणं मातर्मम भाग्यं महत्तरम् ।
यदनेन हता मायाबलमाश्रित्य दानवाः
aparikṣitena vapuṣā bālaste vasate sukham |
tvaṃ kimarthamihāyātā''yātā cet sthīyatāṃ kṣaṇam
||35||अपरिक्षितेन वपुषा बालस्ते वसते सुखम् ।
त्वं किमर्थमिहायाताऽऽयाता चेत् स्थीयतां क्षणम्
nivṛtte'smin vivāhe tu prāpayiṣye ubhāvapi |
sovāca |
kimidaṃ bhāṣase rājan viyogādasya me'bhavat
||36||निवृत्तेऽस्मिन् विवाहे तु प्रापयिष्ये उभावपि ।
सोवाच ।
किमिदं भाषसे राजन् वियोगादस्य मेऽभवत्
mahānkhedo na ca sukhaṃ lebhe kvāpīha kiñcana |
ka uvāca |
evaṃ vadatyāṃ tasyāṃ sa āgato'sau vināyakaḥ
||37||महान्खेदो न च सुखं लेभे क्वापीह किञ्चन ।
क उवाच ।
एवं वदत्यां तस्यां स आगतोऽसौ विनायकः
preṣito bālakaiḥ sarvairāgatā jananī tava |
sā liliṅga tato bālamaśrupūrṇā mudā jagau
||38||प्रेषितो बालकैः सर्वैरागता जननी तव ।
सा लिलिङ्ग ततो बालमश्रुपूर्णा मुदा जगौ
cirakālaṃ sthito'syatra māṃ vihāyātiniṣṭhura |
tvadviyogena santaptā''gatā sarvaṃ vihāya ca
||39||चिरकालं स्थितोऽस्यत्र मां विहायातिनिष्ठुर ।
त्वद्वियोगेन सन्तप्ताऽऽगता सर्वं विहाय च
jīvitāśāṃ parityajya tvadarthe tapa ācaram |
atikleśena labdho'si tāna kleśān vetti ceśvaraḥ
||40||जीविताशां परित्यज्य त्वदर्थे तप आचरम् ।
अतिक्लेशेन लब्धोऽसि तान क्लेशान् वेत्ति चेश्वरः
vinā tvayā kṣaṇo me'to yugakalpasamo'bhavat |
evaṃ lāghavavākyā'sau duṣṭabhāvena bhāminī
||41||विना त्वया क्षणो मेऽतो युगकल्पसमोऽभवत् ।
एवं लाघववाक्याऽसौ दुष्टभावेन भामिनी
atipremabalāt sā taṃ kaṭideśe dadhāra ha |
so'pi tacceṣṭitaṃ jñātvā''gastasyāḥparicintayan
||42||अतिप्रेमबलात् सा तं कटिदेशे दधार ह ।
सोऽपि तच्चेष्टितं ज्ञात्वाऽऽगस्तस्याःपरिचिन्तयन्
gūḍhābhisandhistāṃ proce pūrvaṃ kiṃ me tvayā hṛtam |
evaṃ tasminbruvatyeva laḍḍukaṃ sā tato dadau
||43||गूढाभिसन्धिस्तां प्रोचे पूर्वं किं मे त्वया हृतम् ।
एवं तस्मिन्ब्रुवत्येव लड्डुकं सा ततो ददौ
atte'smin punaranyaṃ sā mahāviṣayutaṃ dadau |
atte'smin punaranyaṃ sa yayāce laḍḍukaṃ balāt
||44||अत्तेऽस्मिन् पुनरन्यं सा महाविषयुतं ददौ ।
अत्तेऽस्मिन् पुनरन्यं स ययाचे लड्डुकं बलात्
kāśirājaśca patnī ca prārthayāmāsatustadā |
uttiṣṭhottiṣṭha mātastvaṃ sabālā bhojanaṃ kurū
||45||काशिराजश्च पत्नी च प्रार्थयामासतुस्तदा ।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ मातस्त्वं सबाला भोजनं कुरू
yāvaduttiṣṭhate sā tu tāvad ruddhā'rbhakeṇa sā |
girīndrasāravapuṣā sā tato vivhalā'bhavat
||46||यावदुत्तिष्ठते सा तु तावद् रुद्धाऽर्भकेण सा ।
गिरीन्द्रसारवपुषा सा ततो विव्हलाऽभवत्
muñca muñceti taṃ prāha mātā'haṃ tava bālaka |
bahukālena dṛṣṭuṃ tvāmāgatā snehapāśataḥ
||47||मुञ्च मुञ्चेति तं प्राह माताऽहं तव बालक ।
बहुकालेन दृष्टुं त्वामागता स्नेहपाशतः
kathaṃ cūrṇayituṃ māṃ tvamudyato'si giriryathā |
karābhyāṃ nunude sā taṃ tāvannidrāṃ yayau ca saḥ
||48||कथं चूर्णयितुं मां त्वमुद्यतोऽसि गिरिर्यथा ।
कराभ्यां नुनुदे सा तं तावन्निद्रां ययौ च सः
prasārya caraṇau hastau śvāsocchvāsaparāyaṇaḥ |
iti rājā nyaṣedhattāṃ vivhalāṃ bhārapīḍitām
||49||प्रसार्य चरणौ हस्तौ श्वासोच्छ्वासपरायणः ।
इति राजा न्यषेधत्तां विव्हलां भारपीडिताम्
mā nidrābhaṅgamasyāśu kuru tvaṃ jananī satī |
uddhartuṃ bālakaṃ keciccakruḥkaruṇayā manaḥ
||50||मा निद्राभङ्गमस्याशु कुरु त्वं जननी सती ।
उद्धर्तुं बालकं केचिच्चक्रुःकरुणया मनः
utthāpituṃ cālituṃ vā sarve nāśaknuvaṃstadā |
prārthayāmāsurapare bālaṃ rājīvalocanam
||51||उत्थापितुं चालितुं वा सर्वे नाशक्नुवंस्तदा ।
प्रार्थयामासुरपरे बालं राजीवलोचनम्
anukrośaṃ kurū śiśo jananī te mariṣyati |
cālayāmāsa caraṇau hastau sā'tha śirodharām
||52||अनुक्रोशं कुरू शिशो जननी ते मरिष्यति ।
चालयामास चरणौ हस्तौ साऽथ शिरोधराम्
kimidaṃ kriyate bāla pitaraṃ kiṃ vadiṣyasi |
evaṃ vadatsu lokeṣu sā mṛtā'tha niśācarī
||53||किमिदं क्रियते बाल पितरं किं वदिष्यसि ।
एवं वदत्सु लोकेषु सा मृताऽथ निशाचरी
daśayojanadehena vyāpitaṃ bhūtalaṃ tayā |
palāyanaparāḥ kecit tāṃ dṛṣṭvā'tibhayānakām
||54||दशयोजनदेहेन व्यापितं भूतलं तया ।
पलायनपराः केचित् तां दृष्ट्वाऽतिभयानकाम्
yayuḥ kecicca tāṃ dṛṣṭuṃ vicitrajanavṛttayaḥ |
rājā ca vismitastatra janaḥ sarvevilokyatām
||55||ययुः केचिच्च तां दृष्टुं विचित्रजनवृत्तयः ।
राजा च विस्मितस्तत्र जनः सर्वेविलोक्यताम्
kathaṃ kapaṭarūpeyamāgatā bālaghātinī |
ṛṣipatnīsvarūpeṇa jñātā na rākṣasīti ca
||56||कथं कपटरूपेयमागता बालघातिनी ।
ऋषिपत्नीस्वरूपेण ज्ञाता न राक्षसीति च
atyadbhūtamaṃ jñānamasya sāmarthyaṃ ca vilokitam |
iti bruvāṇāstu narāstatsamīpaṃ mudā yayuḥ
||57||अत्यद्भूतमं ज्ञानमस्य सामर्थ्यं च विलोकितम् ।
इति ब्रुवाणास्तु नरास्तत्समीपं मुदा ययुः
bālamutthāpya tasyāstu puṣpabhārasamaṃ jaguḥ |
apaneyeti te'pyāhurduṣṭā duṣṭasvarūpiṇī
||58||बालमुत्थाप्य तस्यास्तु पुष्पभारसमं जगुः ।
अपनेयेति तेऽप्याहुर्दुष्टा दुष्टस्वरूपिणी
parasyāniṣṭamicchedyaḥ sa eva nidhanaṃ vrajet |
tuṣṭuvuḥ paripūjyainaṃ kāśirājo janā api
||59||परस्यानिष्टमिच्छेद्यः स एव निधनं व्रजेत् ।
तुष्टुवुः परिपूज्यैनं काशिराजो जना अपि
ṛṣayo lokapālāśca bhaktyā devaṃ vināyakam |
nāthastvamasi devānāṃ manuṣyoragarakṣasām
||60||ऋषयो लोकपालाश्च भक्त्या देवं विनायकम् ।
नाथस्त्वमसि देवानां मनुष्योरगरक्षसाम्
yakṣagandharvaviprāṇāṃ gajāśvarathapakṣiṇām |
bhūtabhavyabhaviṣyasya buddhīndriyagaṇasya ca
||61||यक्षगन्धर्वविप्राणां गजाश्वरथपक्षिणाम् ।
भूतभव्यभविष्यस्य बुद्धीन्द्रियगणस्य च
harṣasya śokaduḥkhasya sukhasya jñānamohavoḥ |
arthasya kāryajātasya lābhahānyostathaiva ca
||62||हर्षस्य शोकदुःखस्य सुखस्य ज्ञानमोहवोः ।
अर्थस्य कार्यजातस्य लाभहान्योस्तथैव च
svargapātālalokānāṃ pṛthivyā jaladherapi |
nakṣatrāṇāṃ grahāṇāṃ ca piśācānāṃ ca vīrudhām
||63||स्वर्गपाताललोकानां पृथिव्या जलधेरपि ।
नक्षत्राणां ग्रहाणां च पिशाचानां च वीरुधाम्
vṛkṣāṇāṃ saritāṃ puṃsāṃ strīṇāṃ bālajanasya ca |
utpattisthiti saṃhārakāriṇe te namo namaḥ
||64||वृक्षाणां सरितां पुंसां स्त्रीणां बालजनस्य च ।
उत्पत्तिस्थिति संहारकारिणे ते नमो नमः
paśūnāṃ pataye tubhyaṃ tattvajñānapradāyine |
namo viṣṇusvarūpāya namaste rudrarūpiṇe
||65||पशूनां पतये तुभ्यं तत्त्वज्ञानप्रदायिने ।
नमो विष्णुस्वरूपाय नमस्ते रुद्ररूपिणे
namaste brahmarūpāya namo'nantasvarūpiṇe |
mokṣaheto namastubhyaṃ namo vighnaharāya te
||66||नमस्ते ब्रह्मरूपाय नमोऽनन्तस्वरूपिणे ।
मोक्षहेतो नमस्तुभ्यं नमो विघ्नहराय ते
namo'bhaktavināśāya namo bhaktapriyāya ca |
adhidaivādhibhūtātman tāpatrayaharāya te
||67||नमोऽभक्तविनाशाय नमो भक्तप्रियाय च ।
अधिदैवाधिभूतात्मन् तापत्रयहराय ते
sarvotpātavighātāya namo līlāsvarūpiṇe |
sarvāntaryāmiṇe tubhyaṃ sarvādhyakṣāya te namaḥ
||68||सर्वोत्पातविघाताय नमो लीलास्वरूपिणे ।
सर्वान्तर्यामिणे तुभ्यं सर्वाध्यक्षाय ते नमः
adityā jaṭharotpanna vināyaka namo'stu te |
parabrahmasvarūpāya namaḥ kaśyapasūnave
||69||अदित्या जठरोत्पन्न विनायक नमोऽस्तु ते ।
परब्रह्मस्वरूपाय नमः कश्यपसूनवे
ameyamāyānvita vikramāya māyāvine māyikamohanāya |
ameyamāyāharaṇāya māyāmahāśrayāyāstu namo namaste
||70||अमेयमायान्वित विक्रमाय मायाविने मायिकमोहनाय ।
अमेयमायाहरणाय मायामहाश्रयायास्तु नमो नमस्ते
evaṃ stutvā tu te sarve yayuḥ svaṃ svaṃ gṛhaṃ mudā |
tyaktvā tāṃ rākṣasīṃ chittvā khaṇḍaśo dūrataḥpurāt
||71||एवं स्तुत्वा तु ते सर्वे ययुः स्वं स्वं गृहं मुदा ।
त्यक्त्वा तां राक्षसीं छित्त्वा खण्डशो दूरतःपुरात्
ya idaṃ paṭhate stotraṃ trisandhyotpātanāśanam |
na bhavanti mahotpātā vighnā bhūtabhayāni ca
||72||य इदं पठते स्तोत्रं त्रिसन्ध्योत्पातनाशनम् ।
न भवन्ति महोत्पाता विघ्ना भूतभयानि च
trisandhyaṃ yaḥ paṭhet stotraṃ sarvān kāmānavāpnuyāt |
vināyakaḥ sadā tasya rakṣaṇaṃ kurate'nagha
||73||त्रिसन्ध्यं यः पठेत् स्तोत्रं सर्वान् कामानवाप्नुयात् ।
विनायकः सदा तस्य रक्षणं कुरतेऽनघ
iti śrīgaṇeśapurāṇe krīḍākhaṇḍe bālacarite rākṣasīvadho nāmaikaviṃśatitamo'dhyāyaḥ || 21 ||