कैलासगमनम्
ब्रह्मोवाच
नारद त्वं शृणु मुने शिवागमनसत्तमम् ।
कैलासे पर्वतश्रेष्ठे कुबेरस्य तपोबलात्
॥१॥निधिपत्व वरं दत्त्वा गत्वा स्वस्थानमुत्तमम् ।
विचिन्त्य हृदि विश्वेशः कुबेरवरदायकः
॥२॥विध्यंगजस्स्वरूपो मे पूर्णः प्रलयकार्यकृत् ।
तद्रूपेण गमिष्यामि कैलासं गुह्यकालयम्
॥३॥रुद्रो हृदयजो मे हि पूर्णांशो ब्रह्मनिष्फलः ।
हरि ब्रह्मादिभिस्सेव्यो मदभिन्नो निरंजन
॥४॥तत्स्वरूपेण तत्रैव सुहृद्भूवा विलास्यहम् ।
कुबेरस्य च वत्स्यामि करिष्यामि तपो महत्
॥५॥इति संचिंत्य रुद्रोऽसौ शिवेच्छां गंतुमुत्सुकः ।
ननाद तत्र ढक्कां स्वां सुगतिं नादरूपिणीम्
॥६॥त्रैलोक्यामानशे तस्या ध्वनिरुत्साहकारकः ।
आह्वानगतिसंयुक्तो विचित्रः सांद्रशब्दकः
॥७॥तच्छ्रुत्वा विष्णुब्रह्माद्याः सुराश्च मुनयस्तथा ।
आगमा निगमामूर्तास्सिद्धा जग्मुश्च तत्र वै
॥८॥सुरासुराद्यास्सकलास्तत्र जग्मुश्च सोत्सवाः ।
सर्वेऽपि प्रमथा जग्मुर्यत्र कुत्रापि संस्थिताः
॥९॥गणपाश्च महाभागास्सर्वलोक नमस्कृताः ।
तेषां संख्यामहं वच्मि सावधानतया शृणु
॥१०॥अभ्ययाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः ।
दशभिः केकराक्षश्च विकृतोऽष्टाभिरेव च
॥११॥चतुःषष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रकः ।
षड्भिः सर्वान्तकः श्रीमान्दुन्दुभोऽष्टाभिरेव च
॥१२॥जालंको हि द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः ।
सप्तभिस्समदः श्रीमाँस्तथैव विकृताननः
॥१३॥पंचभिश्च कपाली हि षड्भिः सन्दारकश्शुभः ।
कोटिकोटिभिरेवेह कण्डुकः कुण्डकस्तथा
॥१४॥विष्टंभोऽष्टाभिरगमदष्टभिश्चन्द्रतापनः
॥१५॥महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः
॥१६॥कुण्डी द्वादशभिर्वाहस्तथा पर्वतकश्शुभः ।
कालश्च कालकश्चैव महाकालः शतेन वै
॥१७॥अग्निकश्शतकोट्या वै कोट्याभिमुख एव च ।
आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव धनावहः
॥१८॥सन्नाहश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्तथा ।
अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमंत्रकः
॥१९॥काकपादोऽपरः षष्ट्या षष्ट्या संतानकः प्रभुः ।
महाबलश्च नवभिर्मधु पिंगश्च पिंगलः
॥२०॥नीलो नवत्या देवेशं पूर्णभद्रस्तथैव च ।
कोटीनां चैव सप्तानां चतुर्वक्त्रो महाबलः
॥२१॥कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृतः ।
तत्राजगाम सर्वेशः कैलासगमनाय वै
॥२२॥काष्ठागूढश्चतुष्षष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा ।
कोटिभिस्सप्तभिश्चैत्रो नकुलीशस्त्वयं प्रभुः
॥२३॥लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यांतकः प्रभुः ।
देवो भृंगी रिटिः श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा
॥२४॥अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सनातनः ।
नंदीश्वरो गणाधीशः शतकोट्या महाबलः
॥२५॥एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलः ।
सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः
॥२६॥सर्वे चंद्रावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः ।
हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः
॥२७॥ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशा अणिमादि गणैर्वृताः ।
सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः
॥२८॥एते गणाधिपाश्चान्ये महान्मानोऽमलप्रभाः ।
जग्मुस्तत्र महाप्रीत्या शिवदर्शनलालसाः
॥२९॥गत्वा तत्र शिवं दृष्ट्वा नत्वा चक्रुः परां नुतिम् ।
सर्वे साञ्जलयो विष्णुप्रमुखा नतमस्तकाः
॥३०॥इति विष्ण्वादिभिस्सार्द्धं महेशः परमेश्वरः ।
कैलासमगमत्प्रीत्या कुबेरस्य महात्मनः
॥३१॥कुबेरोप्यागतं शंभुं पूजयामास सादरम् ।
भक्त्या नानोपहारैश्च परिवारसमन्वितः
॥३२॥ततो विष्ण्वादिकान्देवान्गणांश्चान्यानपि ध्रुवम् ।
शिवानुगान्समानर्च शिवतोषणहेतवे
॥३३॥अथ शम्भुस्तमालिंग्य कुबेरं प्रीतमानसः ।
मूर्ध्निं चाघ्राय संतस्थावलकां निकषाखिलैः
॥३४॥शशास विश्वकर्माणं निर्माणार्थं गिरौ प्रभुः ।
नानाभक्तैर्निवासाय स्वपरेषां यथोचितम्
॥३५॥विश्वकर्मा ततो गत्वा तत्र नानाविधां मुने ।
रचनां रचयामास द्रुतं शम्भोरनुज्ञया
॥३६॥अथ शम्भुः प्रमुदितो हरिप्रार्थनया तदा
॥३७॥कुबेरानुग्रहं कृत्वा ययौ कैलासपर्वतम् ।
सुमुहूर्ते प्रविश्यासौ स्वस्थानं परमेश्वरः
॥३८॥अकरोदखिलान्प्रीत्या सनाथान्भक्तवत्सलः ।
अथ सर्वे प्रमुदिता विष्णुप्रभृतयस्सुराः ।
मुनयश्चापरे सिद्धा अभ्यषिंचन्मुदा शिवम्
॥३९॥समानर्चुः क्रमात्सर्वे नानोपायनपाणयः ।
नीराजनं समाकार्षुर्महोत्सवपुरस्सरम्
॥४०॥तदासीत्सुमनोवृष्टिर्मंगलायतना मुने ।
सुप्रीता ननृतुस्तत्राप्सरसो गानतत्पराः
॥४१॥जयशब्दो नमश्शब्दस्तत्रासीत्सर्वसंस्कृतः ।
तदोत्साहो महानासीत्सर्वेषां सुखवर्धनः
॥४२॥स्थित्वा सिंहासने शंभुर्विराजाधिकं तदा ।
सर्वैस्संसेवितोऽभीक्ष्णं विष्ण्वाद्यैश्च यथोचितम्
॥४३॥अथ सर्वे सुराद्याश्च तुष्टुवुस्तं पृथक्पृथक् ।
अर्थ्याभिर्वाग्भिरिष्टाभिश्शकरं लोकशंकरम्
॥४४॥प्रसन्नात्मा स्तुतिं श्रुत्वा तेषां कामान्ददौ शिवः ।
मनोभिलषितान्प्रीत्या वरान्सर्वेश्वरः प्रभुः
॥४५॥शिवाज्ञयाथ ते सर्वे स्वंस्वं धाम ययुर्मुने ।
प्राप्तकामाः प्रमुदिता अहं च विष्णुना सह
॥४६॥उपवेश्यासने विष्णुं माञ्च शम्भुरुवाच ह ।
बहु सम्बोध्य सुप्रीत्यानुगृह्य परमेश्वरः
॥४७॥शिव उवाच
हे हरे हे विधे तातौ युवां प्रियतरौ मम ।
सुरोत्तमौ त्रिजगतोऽवनसर्गकरौ सदा
॥४८॥गच्छतं निर्भयन्नित्यं स्वस्थानश्च मदाज्ञया ।
सुखप्रदाताहं वै वाम्विशेषात्प्रेक्षकस्सदा
॥४९॥इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोस्सुप्रणम्य तदाज्ञया ।
अहं हरिश्च स्वं धामागमाव प्रीतमानसौ
॥५०॥तदानीमेव सुप्रीतश्शंकरो निधिपम्मुदा ।
उपवेश्य गृहीत्वा तं कर आह शुभं वचः
॥५१॥शिव उवाच
तव प्रेम्णा वशीभूतो मित्रतागमनं सखे ।
स्वस्थानङ्गच्छ विभयस्सहायोहं सदानघ
॥५२॥इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोः कुबेरः प्रीतमानसः ।
तदाज्ञया स्वकं धाम जगाम प्रमुदान्वितः
॥५३॥स उवाच गिरौ शम्भुः कैलासे पर्वतोत्तमे ।
सगणो योगनिरतस्स्वच्छन्दो ध्यान तत्परः
॥५४॥क्वचिद्दध्यौ स्वमात्मानं क्वचिद्योगरतोऽभवत् ।
इतिहासगणान्प्रीत्यावादीत्स्वच्छन्दमानसः
॥५५॥क्वचित्कैलास कुधरसुस्थानेषु महेश्वरः ।
विजहार गणैः प्रीत्या विविधेषु विहारवित्
॥५६॥इत्थं रुद्रस्वरूपोऽसौ शंकरः परमेश्वरः ।
अकार्षीत्स्वगिरौ लीला नाना योगिवरोऽपि यः
॥५७॥नीत्वा कालं कियन्तं सोऽपत्नीकः परमेश्वरः ।
पश्चादवाप स्वाम्पत्नीन्दक्षपत्नीसमुद्भवाम्
॥५८॥विजहार तया सत्या दक्षपुत्र्या महेश्वरः ।
सुखी बभूव देवर्षे लोकाचारपरायणः
॥५९॥इत्थं रुद्रावतारस्ते वर्णितोऽयं मुनीश्वर ।
कैलासागमनञ्चास्य सखित्वान्निधिपस्य हि
॥६०॥तदन्तर्गतलीलापि वर्णिता ज्ञानवर्धिनी ।
इहामुत्र च या नित्यं सर्वकामफलप्रदा
॥६१॥इमां कथाम्पठेद्यस्तु शृणुयाद्वा समाहितः ।
इह भुक्तिं समासाद्य लभेन्मुक्तिम्परत्र सः
॥६२॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे कैलासोपाख्याने शिवस्य कैलासगमनं नाम विंशोऽध्यायः ॥ २० ॥