मुख्यं गम्यताम्

उदाहरणानि

शीघ्र मार्गाः

पूर्ण पृष्ठसूची

शिवपुराणम् — कैलाससंहिता, अध्याय २३

3
कैलाससंहिता · 23

द्वादशाहकृत्यवर्णनपूर्व्वकव्यासादिशिष्यवर्गकथनम्

सुब्रह्मण्य उवाच

द्वादशाहे समुत्थाय प्रातः स्नात्वा कृताह्निकः ।

शिवभक्तान्यतीन्वापि ब्राह्मणान्वा शिवप्रियान्

॥१॥

विमन्त्र्य तान्समाहूय मध्याह्न चाप्लुताञ्छुचीन् ।

विधिवद्भोजयेद्भक्त्या स्वाद्वन्नैर्विविधैश्शुभैः

॥२॥

सन्निधौ परमेशस्य पंचावरणमार्गतः ।

पूजयेत्तस्य संस्थाप्य प्राणानायम्य वाग्यतः

॥३॥

महासंकल्पमार्गेण संकल्प्यास्मद्गुरोरिह ।

पूजां करिष्य इत्युक्त्वा ततो दर्भानुस्पपृशेत्

॥४॥

पादौ प्रक्षाल्य चाचम्य स्वयं कर्ता च वाग्यतः ।

स्थापयेदासने तान्वै प्राङ्मुखान्भस्मभूषितान्

॥५॥

सदाशिवादिक्रमतो ध्यायेदष्टौ च तत्र तान् ।

परया सम्भावनयेतरानपि मुने द्विजान् ।

परमेष्ठिगुरुं ध्यायेत्सांबबुद्ध्या स्वनामतः ।

गुरुश्च परमन्तस्मात्परापरगुरुं ततः

॥६॥

इदमासनमित्युक्त्वा चासनानि प्रकल्पयेत् ।

प्रणवादिद्वितीयांते स्वस्य नाम समुच्चरन्

॥७॥

आवाहयामि नम इत्यावाह्यार्घोदकेन तु ।

पाद्यमाचमनं चार्घ्यं वस्त्रगन्धाक्षतानपि

॥८॥

दत्त्वा पुष्पैरलंकृत्य प्रणवाद्यष्टनामभिः ।

सचतुर्थौंनमोऽन्तैश्च सुगन्धकुसुमैस्ततः ।

धूपदीपौ हि दत्त्वा च सकलाराधनं कृतम् ।

सम्पूर्णमस्त्विति प्रोच्य नमस्कुर्यात्समुत्थितः

॥१०॥

पात्राणि कदलीपत्राण्यास्तीर्याद्भिविशोध्य च ।

शुद्धान्नपायसापूपसूपव्यञ्जनपूर्वकम्

॥११॥

दत्त्वा पदार्थान्कदलीनालिकेरगुडान्वितान् ।

पात्रासनानि च पृथग्दद्यात्सम्प्रोच्य च क्रमात्

॥१२॥

परिषिच्य च सम्प्रोक्ष्य विष्णोर्हव्यमिति ब्रुवन् ।

रक्षस्वेति करस्पर्शं कारयित्वा समुत्थितः

॥१३॥

आपोशनं समर्प्याथ प्रार्थयेत्तानिदम्प्रति ।

सदाशिवादयः प्रीता वरदाश्च भवन्तु मे

॥१४॥

ये देवा इति च ततो जप्त्वेदं साक्षतं त्यजेत् ।

नमस्कृत्य समुत्थाय सर्वत्रामृतमस्त्विति

॥१५॥

उक्त्वा प्रसाद्य च जपन्गणानांत्वेत्युप क्रमात् ।

वेदादीन् रुद्रचमकौ रुद्रसूक्तं च पंच च

॥१६॥

ब्रह्माणि भोजनान्ते तु यावन्मन्त्रांश्च साक्षतान् ।

दत्त्वोत्तरापोशनं च हस्तांघ्रिमुखशोधनम्

॥१७॥

कृत्वा चान्तान्स्वासनेषु स्थापयित्वा यथासुखम् ।

शुद्धोदकम्प्रदायाथ कर्प्पूरादि यथोदितम्

॥१८॥

मुखवासं दक्षिणां च पादुकासनपत्रकम् ।

व्यजनं फलकान्दण्डं वैणवं च प्रदाय तान्

॥१९॥

प्रदक्षिणनमस्कारैस्संतोष्याशिषमा वहेत ।

पुनः प्रणम्य सम्प्रार्थ्य गुरुभक्तिमचंचलाम्

॥२०॥

सदाशिवादयः प्रीता गच्छन्तु च यथासुखम् ।

इत्युद्वास्य द्वारदेशावधि सम्यगनुव्रजन्

॥२१॥

निरुद्धस्तः परावृत्य द्वास्थैर्विप्रैश्च बन्धुभिः ।

दीनानाथैश्च सहितो भुक्त्वा तिष्ठेद्यथासुखम्

॥२२॥

विकृतं न भवेत्क्वापि सत्यं सत्यं पुनः पुनः ।

प्रत्यब्दमेव कुर्वाणो गुर्वाराधनमुत्तमम् ।

इह भुक्त्वा महाभोगाञ्छिवलोकमवाप्नुयात्

॥२३॥

सूत उवाच

एवं कृतानुग्रहमात्मशिष्यं श्रीवामदेवं मुनिवर्य्यमुक्त्वा ।

प्रसन्नधीर्ज्ञानिवरो महात्मा कृत्वा परानुग्रहमाशु देवः

॥२४॥

यन्नैमिषारण्यमुनीश्वराणां प्रोक्तं पुरा व्यासमुनीश्वरेण ।

तस्मादसावादिगुरुर्भवांस्तु द्वितीय आर्य्यो भुवने प्रसिद्धः

॥२५॥

श्रुत्वा मुनीन्द्रो भवतो मुखाज्जात्सनत्कुमारः शिवभक्तिपूर्णः ।

व्यासाय वक्ता स च शैववर्य्यश्शुकाय वक्ता भविता च पूर्णः

॥२६॥

प्रत्येकं मुनिशार्दूलं शिष्यवर्गचतुष्टयम् ।

वेदाध्ययनसंवृत्तं धर्मस्थापनपूर्वकम्

॥२७॥

वैशम्पायन एव स्यात्पैलो जैमिनिरेव च ।

सुमन्तुश्चेति चत्वारो व्यासशिष्या महौजसः

॥२८॥

अगस्त्यश्च पुलस्त्यश्च पुलहः क्रतुरेव च ।

तव शिष्या महात्मानो वामदेव महामुने

॥२९॥

सनकश्च सनन्दश्च सनातनमुनिस्ततः ।

सनत्सुजात इत्येते योगिवर्याः शिवप्रियाः

॥३०॥

सनत्कुमारशिष्यास्ते सर्ववेदार्थवित्तमाः ।

गुरुश्च परमश्चैव परात्परगुरुस्ततः ।

परमेष्ठिगुरुश्चैते पूज्यास्स्युश्शुकयोगिनः

॥३१॥

इदं प्रणवविज्ञानं स्थितं वर्गचतुष्टये ।

सर्वोत्कृष्टनिदानं च काश्यां सन्मुक्तिकारणम्

॥३२॥

एतन्मण्डलमद्भुतं परशिवाधिष्ठान रूपं सदावेदान्तार्थविचारपूर्णमतिभिः पूज्यं यतीन्द्रैः परम् ।

वेदादिप्रविभागकल्पितमहाकाशादिनाप्यावृतन्त्वत्संतोषकरं तथास्तु जगतां श्रेयस्करं श्रीप्रदम्

॥३३॥

इदं रहस्यम्परमं शिवोदितं वेदान्तसिद्धातविनिश्चितम्परम् ।

मत्तश्श्रुतं यद्भवता ततो मुने भवन्मतम्प्राज्ञतमा वदंति

॥३४॥

तस्मादनेनैव पथा गतश्शिवं शिवोहमस्मीति शिवो भवेद्यतिः ।

पितामहादिप्रविभागमुक्तये नद्यो यथासिन्धुमिमाः प्रयान्ति

॥३५॥

श्रीसूत उवाच

एवम्मुनीश्वरायैतदुपदिश्य सुरेश्वरः ।

संस्मृत्य चरणाम्भोजे पित्रो स्सर्व्वसुरार्चिते

॥३६॥

कैलासशिखरम्प्राप कुमारश्शिखरावृतम् ।

राजितम्परमाश्चर्य्यदिव्यज्ञानप्रदो गुरुः

॥३७॥

वामदेवोऽपि सच्छिष्यैस्संवृतश्शिखिवाहनम् ।

सम्प्रणम्य जगामाशु कैलासम्परमाद्भुतम्

॥३८॥

गत्वा कैलासशिखरम्प्राप्येशनिकटम्मुनिः ।

ददर्श मोक्षदम्मायानाशञ्चरणमीशयोः

॥३९॥

भक्त्या चार्पितसर्वांगो विस्मृत्य स्वकलेवरम् ।

पपात सन्निधौ भूयो भूयो नत्वा समु त्थितः

॥४०॥

ततो बहुविधैः स्तोत्रैर्वेदागमरसोत्कटैः ।

तुष्टाव परमेशानं सांबिकं ससुतं मुनिः

॥४१॥

निधाय चरणत्म्भोजन्देव देव्योस्स्वमूर्द्धनि ।

पूर्णानुग्रहमासाद्य तत्रैव न्यवसत्सुखम्

॥४२॥

भवन्तोऽपि विदित्वैवम्प्रणवार्थम्महेश्वरम् ।

वेदगुह्यं च सर्वस्वन्तार कम्ब्रह्म मुक्तिदम्

॥४३॥

अत्रैव सुखमासीनाः श्रीविश्वेश्वरपादयोः ।

सायुज्यरूपामतुलाम्भजध्वम्मुक्तिमुत्तमाम्

॥४४॥

अहं गुरुपदाम्भोजसेवायै बादराश्रमम् ।

गमिष्ये भवताम्भूयस्सत्सम्भाषणमस्तु मे

॥४५॥

इति श्रीशिवमहापुराणे षष्ठ्यां कैलाससंहितायां द्वादशाहकृत्यवर्णनपूर्व्वकव्यासादिशिष्यवर्गकथनन्नाम त्रयोविंशोऽध्यायः ॥ २३ ॥

इति कैलाससंहिता षष्ठी समाप्तिमगमत् ॥ ॐ नमश्शिवाय