athānyatsaṃpravakṣyāmi devaṃ tridaśapūjitam
sanatkumāra uvāca
athānyatsaṃpravakṣyāmi devaṃ tridaśapūjitam ||
hanumatkeśvaraṃnāma bhuktimuktiphalapradam
||1||अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि देवं त्रिदशपूजितम् ॥
हनुमत्केश्वरंनाम भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
śaive sarasi yaḥ snātvā paśyeddhanumatkeśvaram ||
kalpakoṭisahasrāṇi vāyuloke sa modate
||2||शैवे सरसि यः स्नात्वा पश्येद्धनुमत्केश्वरम् ॥
कल्पकोटिसहस्राणि वायुलोके स मोदते
vyāsa uvāca
hanumatkeśvaro yastu hyuktaḥ pūrvaṃ tvayā'nagha ||
kathāṃ kathaya hyetasya vṛttapūrvāṃ sanātanīm
||3||हनुमत्केश्वरो यस्तु ह्युक्तः पूर्वं त्वयाऽनघ ॥
कथां कथय ह्येतस्य वृत्तपूर्वां सनातनीम्
sanatkumāra uvāca
trailokyakaṇṭakaḥ pūrvaṃ rāvaṇo nāma rākṣasaḥ ||
viṣṇunā rāmarūpeṇa laṃkāyāṃ vinipātitaḥ
||4||त्रैलोक्यकण्टकः पूर्वं रावणो नाम राक्षसः ॥
विष्णुना रामरूपेण लंकायां विनिपातितः
ghātayitvā tu taṃ duṣṭaṃ sītāmādāya jānakīm ||
vānaraiḥ saha ṛkṣaiśca nagarīṃ svāmupāgataḥ
||5||घातयित्वा तु तं दुष्टं सीतामादाय जानकीम् ॥
वानरैः सह ऋक्षैश्च नगरीं स्वामुपागतः
tatra rājyamanuprāpya ṛṣibhiḥ parivāritaḥ ||
kathāvasāne rāmeṇa hyagastyo munisattamaḥ
||6||तत्र राज्यमनुप्राप्य ऋषिभिः परिवारितः ॥
कथावसाने रामेण ह्यगस्त्यो मुनिसत्तमः
papraccha ca dvayorvīryaṃ śaṃbhuvātajayostadā ||
tadā dāśarathiṃ prāha aga stirmunisattamaḥ
||7||पप्रच्छ च द्वयोर्वीर्यं शंभुवातजयोस्तदा ॥
तदा दाशरथिं प्राह अग स्तिर्मुनिसत्तमः
anaupamyo yathā devo yuddhe śauryaṃ? maheśvaraḥ ||
jñeyo vāyusutastadvatsatyametadbravīmi te
||8||अनौपम्यो यथा देवो युद्धे शौर्यं? महेश्वरः ॥
ज्ञेयो वायुसुतस्तद्वत्सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
etacchutvātha hanumānyaddhareṇo pamā mama ||
kṛtā munivareṇeha pratyakṣaṃ rāghavasya ha
||9||एतच्छुत्वाथ हनुमान्यद्धरेणो पमा मम ॥
कृता मुनिवरेणेह प्रत्यक्षं राघवस्य ह
gamiṣye nagarīṃ laṃkāṃ liṃgamekaṃ prayācitum ||
rākṣasendraṃ mahābhāgaṃ vibhīṣaṇamakalma ṣam
||10||गमिष्ये नगरीं लंकां लिंगमेकं प्रयाचितुम् ॥
राक्षसेन्द्रं महाभागं विभीषणमकल्म षम्
tato gataḥ sa laṃkāyāṃ vibhīṣaṇamuvāca ha ||
dehi me tvaṃ mahābhāga liṃgamekaṃ ca śobhanam
||11||ततो गतः स लंकायां विभीषणमुवाच ह ॥
देहि मे त्वं महाभाग लिंगमेकं च शोभनम्
uktaṃ ca rākṣasendreṇa gṛhāṇaitadyathā ruci ||
etāni ṣaṭ ca liṃgāni rāvaṇasthāpitāni vai
||12||उक्तं च राक्षसेन्द्रेण गृहाणैतद्यथा रुचि ॥
एतानि षट् च लिंगानि रावणस्थापितानि वै
trailokyavijayātpūrvaṃ mama bhrātrā mahātmanā ||
eteṣu yadabhīṣṭaṃ te liṃgaṃ kathaya suvrata ||
tatprayacchāmi te'dyaiva satyametatplavaṃgama
||13||त्रैलोक्यविजयात्पूर्वं मम भ्रात्रा महात्मना ॥
एतेषु यदभीष्टं ते लिंगं कथय सुव्रत ॥
तत्प्रयच्छामि तेऽद्यैव सत्यमेतत्प्लवंगम
tato jagrāha hanumām̐lliṃgaṃ mauktikasaṃnibham ||
yadetaddṛśyate vīra tatprayaccha mamānagha
||14||ततो जग्राह हनुमाँल्लिंगं मौक्तिकसंनिभम् ॥
यदेतद्दृश्यते वीर तत्प्रयच्छ ममानघ
śrutvā hanumato vākyamathovāca vibhīṣaṇaḥ ||
dattametanmahāvīra liṃgaṃ yaddhṛtavānasi
||15||श्रुत्वा हनुमतो वाक्यमथोवाच विभीषणः ॥
दत्तमेतन्महावीर लिंगं यद्धृतवानसि
śrūyate hi purāvṛttaṃ liṃgametaddhaneśvaraḥ ||
rudra bhaktyā samāyuktastrikālamapyapūjayat
||16||श्रूयते हि पुरावृत्तं लिंगमेतद्धनेश्वरः ॥
रुद्र भक्त्या समायुक्तस्त्रिकालमप्यपूजयत्
rāvaṇena yadā baddhastadānīṃ hi dhaneśvaraḥ ||
liṃgasyāsya prabhāvena vimuktaḥ samapadyata
||17||रावणेन यदा बद्धस्तदानीं हि धनेश्वरः ॥
लिंगस्यास्य प्रभावेन विमुक्तः समपद्यत
prasādāttasya liṃgasya dhaneśo dhanarakṣakaḥ ||
gṛhītvā tanmahāliṃgaṃ svastho jāto'tha vānaraḥ
||18||प्रसादात्तस्य लिंगस्य धनेशो धनरक्षकः ॥
गृहीत्वा तन्महालिंगं स्वस्थो जातोऽथ वानरः
sanatkumāra uvāca
gṛhītvā tu tato liṃgaṃ prasthito vimaleṃ'bare ||
saptame divase caiva saṃprāpto'vaṃtikāṃ purīm
||19||गृहीत्वा तु ततो लिंगं प्रस्थितो विमलेंऽबरे ॥
सप्तमे दिवसे चैव संप्राप्तोऽवंतिकां पुरीम्
tatra rudrasarastīre sthāpya snānamathākarot ||
mahākālasya pūjārthaṃ gamanaṃ pratyaciṃtayat
||20||तत्र रुद्रसरस्तीरे स्थाप्य स्नानमथाकरोत् ॥
महाकालस्य पूजार्थं गमनं प्रत्यचिंतयत्
uddhartukāmastalligamuddhartuṃ na śaśāka saḥ
||21||उद्धर्तुकामस्तल्लिगमुद्धर्तुं न शशाक सः
tato vyavasthito devaḥ prāha taṃ vāyunandanam ||
asminkṣetre hanūmanmāṃ tvannāmnaiva pratiṣṭhāpaya
||22||ततो व्यवस्थितो देवः प्राह तं वायुनन्दनम् ॥
अस्मिन्क्षेत्रे हनूमन्मां त्वन्नाम्नैव प्रतिष्ठापय
hanumatkeśvaraṃ cātha loke khyātaṃ bhaviṣyati ||
śailavacconnataṃ liṃgaṃ sthāpitaṃ vāyusūnunā
||23||हनुमत्केश्वरं चाथ लोके ख्यातं भविष्यति ॥
शैलवच्चोन्नतं लिंगं स्थापितं वायुसूनुना
śanau paśyennaro yastu hanumatkeśvaraṃ śivam ||
tasya śatrubhayaṃ nāsti saṃgrāme jayamāpnuyāt
||24||शनौ पश्येन्नरो यस्तु हनुमत्केश्वरं शिवम् ॥
तस्य शत्रुभयं नास्ति संग्रामे जयमाप्नुयात्
na ca caurabhayaṃ tasya na dāridryaṃ na durgatiḥ ||
tailābhiṣekaṃ yaḥ kuryāddhanumatkeśvare śive
||25||न च चौरभयं तस्य न दारिद्र्यं न दुर्गतिः ॥
तैलाभिषेकं यः कुर्याद्धनुमत्केश्वरे शिवे
tasya rogāḥ pralīyante grahapīḍā na jāyate ||
ye drakṣyaṃti narāḥ bhaktyā teṣāṃ mokṣo bhaviṣyati
||26||तस्य रोगाः प्रलीयन्ते ग्रहपीडा न जायते ॥
ये द्रक्ष्यंति नराः भक्त्या तेषां मोक्षो भविष्यति
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe'vantīkṣetramāhātmye hanumatkeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmai kaviṃśo'dhyāyaḥ || 21 ||