mahākālavanavāsavidhivarṇanam
vyāsa uvāca
bhagavankena vidhinā mahākālavane naraiḥ ||
rudralokamabhīpsadbhirvastavyaṃ kṣetravāsibhiḥ
||1||भगवन्केन विधिना महाकालवने नरैः ॥
रुद्रलोकमभीप्सद्भिर्वस्तव्यं क्षेत्रवासिभिः
kiṃ manuṣyairuta strībhiḥ siddhyarthaṃ hyāśramānvitaiḥ ||
vasadbhiḥ kimanuṣṭheyametatsarvaṃ bravīhi naḥ
||2||किं मनुष्यैरुत स्त्रीभिः सिद्ध्यर्थं ह्याश्रमान्वितैः ॥
वसद्भिः किमनुष्ठेयमेतत्सर्वं ब्रवीहि नः
naraiḥ strībhiśca vastavyaṃ varṇaiścāśramavāsibhiḥ ||
svadharmācāraniratairdaṃbhamohavivarjitaiḥ
||3||नरैः स्त्रीभिश्च वस्तव्यं वर्णैश्चाश्रमवासिभिः ॥
स्वधर्माचारनिरतैर्दंभमोहविवर्जितैः
karmaṇā manasā vācā rudrabhaktairyatendriyaiḥ ||
anuśrutibhirakṣudraiḥ sarvabhūta hite rataiḥ ||
kiṃ kurvāṇairnaraiḥ karma rudrabhaktiṃ bravīhi naḥ
||4||कर्मणा मनसा वाचा रुद्रभक्तैर्यतेन्द्रियैः ॥
अनुश्रुतिभिरक्षुद्रैः सर्वभूत हिते रतैः ॥
किं कुर्वाणैर्नरैः कर्म रुद्रभक्तिं ब्रवीहि नः
sanatkumāra uvāca
trividhā kathitā hyatra manovākkāyasaṃbhavā ||
laukikī vaidikī cānyā bhavedādhyātmikī tathā
||5||त्रिविधा कथिता ह्यत्र मनोवाक्कायसंभवा ॥
लौकिकी वैदिकी चान्या भवेदाध्यात्मिकी तथा
dhyānadhāraṇayā buddhyā rudrāṇāṃ smaraṇaṃ hi tat ||
rudrabhaktikarī caiṣā mānasī bhaktiru cyate
||6||ध्यानधारणया बुद्ध्या रुद्राणां स्मरणं हि तत् ॥
रुद्रभक्तिकरी चैषा मानसी भक्तिरु च्यते
vratopavāsaniyamairyatedriyanirodhibhiḥ ||
kāyikā bhaktī rudrasya jñānadhyānasya dharmiṇām
||7||व्रतोपवासनियमैर्यतेद्रियनिरोधिभिः ॥
कायिका भक्ती रुद्रस्य ज्ञानध्यानस्य धर्मिणाम्
goghṛtakṣīradadhibhirgaṃdharaktakuśo dakaiḥ ||
gandhamālyaiśca vividhairdhātubhiścopapāditā
||8||गोघृतक्षीरदधिभिर्गंधरक्तकुशो दकैः ॥
गन्धमाल्यैश्च विविधैर्धातुभिश्चोपपादिता
ghṛtagugguladhūpaiśca kṛṣṇāgarusugaṃdhibhiḥ ||
bhūṣaṇairhemaratnānāṃ citrābhiḥ sragbhireva ca
||9||घृतगुग्गुलधूपैश्च कृष्णागरुसुगंधिभिः ॥
भूषणैर्हेमरत्नानां चित्राभिः स्रग्भिरेव च
vāsapravisarāstotraiḥ patākāvyajanocchritaiḥ ||
nṛtyavāditragītaiśca sarvapratyupahārakaiḥ
||10||वासप्रविसरास्तोत्रैः पताकाव्यजनोच्छ्रितैः ॥
नृत्यवादित्रगीतैश्च सर्वप्रत्युपहारकैः
bhakṣyabhojyānupānaiśca yāvatpūjākṣatairnaraiḥ ||
maheśvaraṃ puraskṛtya bhaktiḥ sā laukikī matā
||11||भक्ष्यभोज्यानुपानैश्च यावत्पूजाक्षतैर्नरैः ॥
महेश्वरं पुरस्कृत्य भक्तिः सा लौकिकी मता
vedamantrahaviryāgairyā kriyā vaidikī matā
||12||वेदमन्त्रहविर्यागैर्या क्रिया वैदिकी मता
darśe ca pūrṇamāsyāṃ vā kartavyaṃ cāgnihotrakam ||
prāśanaṃ dakṣiṇādānaṃ puroḍāśaśca satkriyā
||13||दर्शे च पूर्णमास्यां वा कर्तव्यं चाग्निहोत्रकम् ॥
प्राशनं दक्षिणादानं पुरोडाशश्च सत्क्रिया
iṣṭavṛttiḥ somapānaṃ yājñikaṃ sarvakarma ca ||
ṛgyajuḥsāmajāpyāni saṃhitādhyayanāni ca
||14||इष्टवृत्तिः सोमपानं याज्ञिकं सर्वकर्म च ॥
ऋग्यजुःसामजाप्यानि संहिताध्ययनानि च
kriyate rudramuddiśya sā bhaktirvaidikī smṛtā ||
agnibhūmyanilākāśaniśākaradivākarān
||15||क्रियते रुद्रमुद्दिश्य सा भक्तिर्वैदिकी स्मृता ॥
अग्निभूम्यनिलाकाशनिशाकरदिवाकरान्
samuddiśya kṛtaṃ karma tatsarvaṃ daivikaṃ bhavet ||
ādhyātmikī tu dvividhā rudrabhaktiḥ sthitā mune
||16||समुद्दिश्य कृतं कर्म तत्सर्वं दैविकं भवेत् ॥
आध्यात्मिकी तु द्विविधा रुद्रभक्तिः स्थिता मुने
sāṃkhyākhyā yaugikī cānyā vibhāgaṃ tatra me śṛṇu ||
caturviṃśatitattvāni pradhānādīni saṃkhyayā
||17||सांख्याख्या यौगिकी चान्या विभागं तत्र मे शृणु ॥
चतुर्विंशतितत्त्वानि प्रधानादीनि संख्यया
acetanāni yojyāni puruṣaḥ pañcaviṃśakaḥ ||
cetanaḥ puruṣo bhoktā na kāryaṃ tasya karmaṇaḥ
||18||अचेतनानि योज्यानि पुरुषः पञ्चविंशकः ॥
चेतनः पुरुषो भोक्ता न कार्यं तस्य कर्मणः
rudraḥ ṣaḍviṃśakaḥ kartā sarvajñaścetanaḥ prabhuḥ ||
ajanmā nityamavyaktamadhiṣṭhātā prayojakaḥ
||19||रुद्रः षड्विंशकः कर्ता सर्वज्ञश्चेतनः प्रभुः ॥
अजन्मा नित्यमव्यक्तमधिष्ठाता प्रयोजकः
puruṣo nityavyaktaḥ syātkāraṇaṃ ca maheśvaraḥ ||
tattvasargaṃ bhavetsargaṃ bhūtasargaṃ ca tattvataḥ
||20||पुरुषो नित्यव्यक्तः स्यात्कारणं च महेश्वरः ॥
तत्त्वसर्गं भवेत्सर्गं भूतसर्गं च तत्त्वतः
saṃkhyayā parisargāya pradhānaṃ ca guṇātmakam ||
sādharmyamātmanaiśvaryaṃ pradhānaṃ vai vidharmi ca
||21||संख्यया परिसर्गाय प्रधानं च गुणात्मकम् ॥
साधर्म्यमात्मनैश्वर्यं प्रधानं वै विधर्मि च
kāraṇaṃ tacca rudrasya kāmya tvamidamucyate ||
sarvatra kartṛtā rudre puruṣe cāpyakartṛtā
||22||कारणं तच्च रुद्रस्य काम्य त्वमिदमुच्यते ॥
सर्वत्र कर्तृता रुद्रे पुरुषे चाप्यकर्तृता
acaitanyaṃ pradhāne ca tacca tattvamidaṃ smṛtam ||
tattvāṃtareṇa mucyaṃte kāryaṃ kāraṇameva ca
||23||अचैतन्यं प्रधाने च तच्च तत्त्वमिदं स्मृतम् ॥
तत्त्वांतरेण मुच्यंते कार्यं कारणमेव च
prayojane ca vaijātyaṃ jñātvā tattvamasaṃkhyayā ||
saṃkhyāstītyucyate prājñai rudratattvārthaciṃtakaiḥ
||24||प्रयोजने च वैजात्यं ज्ञात्वा तत्त्वमसंख्यया ॥
संख्यास्तीत्युच्यते प्राज्ञै रुद्रतत्त्वार्थचिंतकैः
iti tasya tattvabhāvaṃ tattvasaṃkhyā ca tattvataḥ ||
rudratattvādhikaṃ cāpi jñānatattvaṃ vidurbudhāḥ
||25||इति तस्य तत्त्वभावं तत्त्वसंख्या च तत्त्वतः ॥
रुद्रतत्त्वाधिकं चापि ज्ञानतत्त्वं विदुर्बुधाः
sāṃkhye kṛtā bhaktireṣā sadbhirādhyātmikī matā ||
yogināmapi me bhaktyā śṛṇu bhaktiṃ mahāsura
||26||सांख्ये कृता भक्तिरेषा सद्भिराध्यात्मिकी मता ॥
योगिनामपि मे भक्त्या शृणु भक्तिं महासुर
prāṇāyāmaparo nityaṃ dhyāyate niyateṃdriyaḥ ||
dhāraṇāṃ hṛdaye dhṛtvā dhyāyate yo maheśvaram
||27||प्राणायामपरो नित्यं ध्यायते नियतेंद्रियः ॥
धारणां हृदये धृत्वा ध्यायते यो महेश्वरम्
hṛtkañjakarṇikāsīnaṃ pañcavaktraṃ trilocanam ||
śaśāṃkajyotijaṭharaṃ vyālavṛttakaṭītaṭam
||28||हृत्कञ्जकर्णिकासीनं पञ्चवक्त्रं त्रिलोचनम् ॥
शशांकज्योतिजठरं व्यालवृत्तकटीतटम्
śvetaṃ daśabhujaṃ bhadraṃ varadābhayahastakam ||
yogajā mānasī vyāsa rudrabhaktiḥ parā smṛtā
||29||श्वेतं दशभुजं भद्रं वरदाभयहस्तकम् ॥
योगजा मानसी व्यास रुद्रभक्तिः परा स्मृता
ya eva bhaktimānrudre rudrabhaktaḥ sa ucyate ||
vidhiṃ tu śṛṇu me vyāsa yaḥ smṛtaḥ kṣetravāsinām
||30||य एव भक्तिमान्रुद्रे रुद्रभक्तः स उच्यते ॥
विधिं तु शृणु मे व्यास यः स्मृतः क्षेत्रवासिनाम्
svayaṃ rudreṇa vihito brahmādīnāṃ samāgame ||
kathito vistarātpūrvaṃ sarveṣāṃ tatra sannidhau
||31||स्वयं रुद्रेण विहितो ब्रह्मादीनां समागमे ॥
कथितो विस्तरात्पूर्वं सर्वेषां तत्र सन्निधौ
nirmamā nirahaṃkārā niḥsaṃgā niṣparigrahāḥ ||
baṃdhuvargeṇa niḥ snehāḥ samaloṣṭāśmakāṃcanāḥ
||32||निर्ममा निरहंकारा निःसंगा निष्परिग्रहाः ॥
बंधुवर्गेण निः स्नेहाः समलोष्टाश्मकांचनाः
bhūtānāṃ karmabhirnityaṃ trividhairabhayapradāḥ ||
sāṃkhyayogavidhijñāśca dharmajñāśchinnasaṃśayāḥ
||33||भूतानां कर्मभिर्नित्यं त्रिविधैरभयप्रदाः ॥
सांख्ययोगविधिज्ञाश्च धर्मज्ञाश्छिन्नसंशयाः
yajaṃto vivi dhairyajñairye viprāḥ kṣetravāsinaḥ ||
mahākālavane teṣāṃ mṛtānāṃ yatphalaṃ śṛṇu
||34||यजंतो विवि धैर्यज्ञैर्ये विप्राः क्षेत्रवासिनः ॥
महाकालवने तेषां मृतानां यत्फलं शृणु
vrajaṃtyeva suduṣprāpyaṃ brahmasāyujyamakṣayam ||
saṃprāpya na puna rjanma labhaṃte mokṣamavyayam
||35||व्रजंत्येव सुदुष्प्राप्यं ब्रह्मसायुज्यमक्षयम् ॥
संप्राप्य न पुन र्जन्म लभंते मोक्षमव्ययम्
punarāvartanaṃ hitvā vidhiṃ māheśvaraṃ sthitāḥ ||
punarāvṛttiranyeṣāṃ prapaṃcāśramavāsinām
||36||पुनरावर्तनं हित्वा विधिं माहेश्वरं स्थिताः ॥
पुनरावृत्तिरन्येषां प्रपंचाश्रमवासिनाम्
gārhasthyaṃ vidhimāsādya ṣaṭkarmaniratāḥ sadā ||
juhvate vidhinā samyaṅmaṃtrastotrairniyaṃtritāḥ
||37||गार्हस्थ्यं विधिमासाद्य षट्कर्मनिरताः सदा ॥
जुह्वते विधिना सम्यङ्मंत्रस्तोत्रैर्नियंत्रिताः
adhikaṃ phalamāyāṃti sarvaduḥkhavivarjitāḥ ||
sarva lokeṣu cānyatra gatistasya na hanyate
||38||अधिकं फलमायांति सर्वदुःखविवर्जिताः ॥
सर्व लोकेषु चान्यत्र गतिस्तस्य न हन्यते
divyenaiśvaryayogena svārūḍhaḥ svaparigrahaḥ ||
bahusūryaprakāśena vimānena suvarcasā
||39||दिव्येनैश्वर्ययोगेन स्वारूढः स्वपरिग्रहः ॥
बहुसूर्यप्रकाशेन विमानेन सुवर्चसा
vṛtaḥ strīṇāṃ sahasraiśca svacchaṃdagamanālayaḥ ||
vicaratyavicāryaiva sarvalokāndivaukasām
||40||वृतः स्त्रीणां सहस्रैश्च स्वच्छंदगमनालयः ॥
विचरत्यविचार्यैव सर्वलोकान्दिवौकसाम्
spṛhaṇīyatamaḥ puṃsāṃ sarvavarṇottamo dhanī ||
svargāccyutaḥ prajāyeta kule mahati rūpavān
||41||स्पृहणीयतमः पुंसां सर्ववर्णोत्तमो धनी ॥
स्वर्गाच्च्युतः प्रजायेत कुले महति रूपवान्
dharmajño rudrabhaktaśca sarvavidyārthapāragaḥ ||
tathaiva brahmacaryeṇa guruśuśrūṣaṇena ca
||42||धर्मज्ञो रुद्रभक्तश्च सर्वविद्यार्थपारगः ॥
तथैव ब्रह्मचर्येण गुरुशुश्रूषणेन च
vedādhyayanasaṃyukto ca bhaikṣavṛttirjiteṃdriyaḥ ||
nityaṃ satyavrate yuktaḥ svadharme ca pramodavān
||43||वेदाध्ययनसंयुक्तो च भैक्षवृत्तिर्जितेंद्रियः ॥
नित्यं सत्यव्रते युक्तः स्वधर्मे च प्रमोदवान्
mṛtaḥ kāle samṛddhena sarvabhogāvalaṃbinā ||
sūryeṇeva dvitīyena vimānena vicāritaḥ
||44||मृतः काले समृद्धेन सर्वभोगावलंबिना ॥
सूर्येणेव द्वितीयेन विमानेन विचारितः
guhyakonāma rudrasya gaṇaḥ paramasaṃmataḥ ||
aprameyabalaiśvaryo devadānavapūjitaḥ
||45||गुह्यकोनाम रुद्रस्य गणः परमसंमतः ॥
अप्रमेयबलैश्वर्यो देवदानवपूजितः
teṣāṃ ca samatāṃ yāti tulyaiśvaryasama nvitaḥ ||
devadānavamartyeṣu sa ca pūjyatamo bhaveta
||46||तेषां च समतां याति तुल्यैश्वर्यसम न्वितः ॥
देवदानवमर्त्येषु स च पूज्यतमो भवेत
varṣakoṭisahasrāṇi varṣakoṭiśatāni ca ||
aivamaiśvaryasaṃyukto rudraloke mahīyate
||47||वर्षकोटिसहस्राणि वर्षकोटिशतानि च ॥
ऐवमैश्वर्यसंयुक्तो रुद्रलोके महीयते
vasitvāsau vibhūtyā vai yadā ca cyavate naraḥ ||
rudralokāccyuto bhūmau vasate nātra saṃśayaḥ
||48||वसित्वासौ विभूत्या वै यदा च च्यवते नरः ॥
रुद्रलोकाच्च्युतो भूमौ वसते नात्र संशयः
mahākālavane kṣetre brahmacaryāśrame sthitaḥ ||
maheśvaraparo nityaṃ vasedvā'tha mriyeta vā
||49||महाकालवने क्षेत्रे ब्रह्मचर्याश्रमे स्थितः ॥
महेश्वरपरो नित्यं वसेद्वाऽथ म्रियेत वा
mṛto'sau yāti divye vai vimāne sūryavarcasi ||
pūrṇacaṃdraprakāśo vai śaśivatpriyadarśanaḥ
||50||मृतोऽसौ याति दिव्ये वै विमाने सूर्यवर्चसि ॥
पूर्णचंद्रप्रकाशो वै शशिवत्प्रियदर्शनः
rudralokaṃ samāsādya guhyakaiḥ saha modate ||
aiśvaryaṃ ca mahadbhuṃkte sarvasya jagataḥ prabhuḥ
||51||रुद्रलोकं समासाद्य गुह्यकैः सह मोदते ॥
ऐश्वर्यं च महद्भुंक्ते सर्वस्य जगतः प्रभुः
bhuktvā yugasahasrāṇi rudraloke mahīyate ||
pracyutastu punastasmādrudralokātkrameṇa tu
||52||भुक्त्वा युगसहस्राणि रुद्रलोके महीयते ॥
प्रच्युतस्तु पुनस्तस्माद्रुद्रलोकात्क्रमेण तु
nityaṃ pramuditastatra bhuktvā lokamanāmayam ||
dvijānāṃ sādhane nityaṃ kule mahati jāyate
||53||नित्यं प्रमुदितस्तत्र भुक्त्वा लोकमनामयम् ॥
द्विजानां साधने नित्यं कुले महति जायते
mānaveṣu ca dharmeṣu vasedbhūyāṃśca rūpavān ||
spṛhaṇīyavapuḥ strīṇāṃ mahābhogapatirbhavet
||54||मानवेषु च धर्मेषु वसेद्भूयांश्च रूपवान् ॥
स्पृहणीयवपुः स्त्रीणां महाभोगपतिर्भवेत्
vānaprasthasamācāro vanauṣadhivivarjitaḥ ||
śīrṇaparṇa samāhāraḥ phalapuṣpāṃbubhojanaḥ
||55||वानप्रस्थसमाचारो वनौषधिविवर्जितः ॥
शीर्णपर्ण समाहारः फलपुष्पांबुभोजनः
kaṇāśano'śmakuṭṭo vā daṃtolūkhalako'tha vā ||
yena kenāpyupāyena jīrṇavalkaladhārakaḥ
||56||कणाशनोऽश्मकुट्टो वा दंतोलूखलकोऽथ वा ॥
येन केनाप्युपायेन जीर्णवल्कलधारकः
jaṭī triṣavaṇasnāyī muktakeśaḥ sudaṃḍavān ||
jalaśāyī paṃcatapā varṣāsvabhrāvakāśakaḥ
||57||जटी त्रिषवणस्नायी मुक्तकेशः सुदंडवान् ॥
जलशायी पंचतपा वर्षास्वभ्रावकाशकः
kīṭakaṃṭakapāṣāṇabhūmyāṃ tu śayanaṃ tathā ||
sthānaṃ vīrāsanarataḥ saṃvibhāgī dṛḍhabataḥ
||58||कीटकंटकपाषाणभूम्यां तु शयनं तथा ॥
स्थानं वीरासनरतः संविभागी दृढबतः
araṇyauṣadhibhoktā ca sarvabhūtābhayapradaḥ ||
nityaṃ dharmaparo maunī jitakrodho jiteṃdriyaḥ
||59||अरण्यौषधिभोक्ता च सर्वभूताभयप्रदः ॥
नित्यं धर्मपरो मौनी जितक्रोधो जितेंद्रियः
rudrabhaktaḥ kṣetravāsī mahākālavane muniḥ ||
sarvasaṃgaparityāgī svārāmo vigataspṛhaḥ
||60||रुद्रभक्तः क्षेत्रवासी महाकालवने मुनिः ॥
सर्वसंगपरित्यागी स्वारामो विगतस्पृहः
yaścātra vasate vyāsa śṛṇu tasya hi yā gatiḥ ||
taruṇārkapradīptena vedikāstaṃbhaśobhinā
||61||यश्चात्र वसते व्यास शृणु तस्य हि या गतिः ॥
तरुणार्कप्रदीप्तेन वेदिकास्तंभशोभिना
rudrabhakto vimānena yāti kāmapracāriṇā ||
virājamāno nabhasi dvitīya iva caṃdramāḥ
||62||रुद्रभक्तो विमानेन याति कामप्रचारिणा ॥
विराजमानो नभसि द्वितीय इव चंद्रमाः
gītavāditraśabdena saṃvṛto'psarasāṃ gaṇai ||
varṣakoṭiśataṃ sāgraṃ rudraloke mahīyate
||63||गीतवादित्रशब्देन संवृतोऽप्सरसां गणै ॥
वर्षकोटिशतं साग्रं रुद्रलोके महीयते
rudralokāccyutaścāpi viṣṇuloke mahīyate ||
viṣṇulokātparibhraṣṭo brahmalokaṃ sa gacchati
||64||रुद्रलोकाच्च्युतश्चापि विष्णुलोके महीयते ॥
विष्णुलोकात्परिभ्रष्टो ब्रह्मलोकं स गच्छति
tasmādapi cyutaḥ sthānāddvīpeṣu sa hi jāyate ||
svargaṣu ca tathānyeṣu bhogānbhuṃkte yathecchayā
||65||तस्मादपि च्युतः स्थानाद्द्वीपेषु स हि जायते ॥
स्वर्गषु च तथान्येषु भोगान्भुंक्ते यथेच्छया
bhuktaiśvaryo narasteṣu martyāmartyeṣu jāyate ||
rājā vā rājatulyo vā jāyate dhanavānsukhī ||
surūpaḥ subhagaḥ kāṃtaḥ kīrtimānrudrabhāvitaḥ
||66||भुक्तैश्वर्यो नरस्तेषु मर्त्यामर्त्येषु जायते ॥
राजा वा राजतुल्यो वा जायते धनवान्सुखी ॥
सुरूपः सुभगः कांतः कीर्तिमान्रुद्रभावितः
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā vā kṣetravāsinaḥ ||
svadharmaniratā vyāsa svabhṛtyā cārajīvinaḥ
||67||ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वा क्षेत्रवासिनः ॥
स्वधर्मनिरता व्यास स्वभृत्या चारजीविनः
sarvātmanā rudrabhaktā bhūtānugrahakāriṇaḥ ||
mahākālavane kṣetre ye vasaṃti mumukṣavaḥ
||68||सर्वात्मना रुद्रभक्ता भूतानुग्रहकारिणः ॥
महाकालवने क्षेत्रे ये वसंति मुमुक्षवः
mṛtāste rudrabhavane vimānairyāṃti śobhanaiḥ ||
apsarogaṇasaṃyuktaiḥ kāmagaiḥ kāmarūpibhiḥ
||69||मृतास्ते रुद्रभवने विमानैर्यांति शोभनैः ॥
अप्सरोगणसंयुक्तैः कामगैः कामरूपिभिः
athavā saṃvidagnau ca śarīraṃ vijuhoti yaḥ ||
rudradhyāyī mahāsattvaḥ sa rudra bhavane vaset
||70||अथवा संविदग्नौ च शरीरं विजुहोति यः ॥
रुद्रध्यायी महासत्त्वः स रुद्र भवने वसेत्
rudraloko'kṣayasteṣāṃ śāśvato guhyakaiḥ saha ||
sarvalokottamo ramyo bhavatīṣṭārthasādhakaḥ
||71||रुद्रलोकोऽक्षयस्तेषां शाश्वतो गुह्यकैः सह ॥
सर्वलोकोत्तमो रम्यो भवतीष्टार्थसाधकः
ye tyajaṃti mahākāle prāṇāna naśanairnarāḥ ||
teṣāmapyakṣayo vyāsa rudraloko mahātmanām
||72||ये त्यजंति महाकाले प्राणान नशनैर्नराः ॥
तेषामप्यक्षयो व्यास रुद्रलोको महात्मनाम्
sāṃkhyāḥ stuvaṃti te rudraṃ sarvaduḥkhavivarjitāḥ ||
sarvāmarayutaṃ devaṃ naṃdidevagaṇai ryutam ||
anāśakamṛtāḥ śūdrā mahākālavane narāḥ
||73||सांख्याः स्तुवंति ते रुद्रं सर्वदुःखविवर्जिताः ॥
सर्वामरयुतं देवं नंदिदेवगणै र्युतम् ॥
अनाशकमृताः शूद्रा महाकालवने नराः
siṃhayuktaistu te yāṃti vimānairarkasannibhaiḥ
||74||सिंहयुक्तैस्तु ते यांति विमानैरर्कसन्निभैः
nānāvarṇasuvarṇāḍhyairhṛṣṭagaṃdhādhivā sitaiḥ |
anaupamyaguṇai ramyairapsarogītavādibhiḥ
||75||नानावर्णसुवर्णाढ्यैर्हृष्टगंधाधिवा सितैः ।
अनौपम्यगुणै रम्यैरप्सरोगीतवादिभिः
patākādhvajavinyastairnānāghaṃṭānināditaiḥ ||
suprabhairguṇasaṃpannairmayūravaracāribhiḥ
||76||पताकाध्वजविन्यस्तैर्नानाघंटानिनादितैः ॥
सुप्रभैर्गुणसंपन्नैर्मयूरवरचारिभिः
rudraloke narā dhīrāḥ sarve cānaśanairmṛtāḥ ||
tatroṣitvā ciraṃ kālaṃ bhogānbhuktvā yathepsitān ||
dhanī viprakule bhogī jāyate martyamāgataḥ
||77||रुद्रलोके नरा धीराः सर्वे चानशनैर्मृताः ॥
तत्रोषित्वा चिरं कालं भोगान्भुक्त्वा यथेप्सितान् ॥
धनी विप्रकुले भोगी जायते मर्त्यमागतः
karīṣaṃ sādhayedyastu mahākālavane naraḥ ||
sarvabhogavinirmukto rudralokaṃ sa gacchati
||78||करीषं साधयेद्यस्तु महाकालवने नरः ॥
सर्वभोगविनिर्मुक्तो रुद्रलोकं स गच्छति
rudraloke vasettāvadyāvatkalpakṣayo bhavet
||79||रुद्रलोके वसेत्तावद्यावत्कल्पक्षयो भवेत्
tatra bhuktvā mahābhogāniha jāto mahīpatiḥ ||
pṛthivyāḥ sakalāyāśca rūpavānsubhago bhavet
||80||तत्र भुक्त्वा महाभोगानिह जातो महीपतिः ॥
पृथिव्याः सकलायाश्च रूपवान्सुभगो भवेत्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe'vantīkṣetramāhātmye mahākālavanavāsavidhivarṇanaṃnāma saptamo'dhyāyaḥ || 7 ||