devāgamanavarṇanam
vyāsa uvāca
yuddhe nivārite tatra raktasvedajayoḥ purā ||
kiṃ kṛtaṃ brahmaṇā tatra prāyaścittaṃ ca karmaṇām
||1||युद्धे निवारिते तत्र रक्तस्वेदजयोः पुरा ॥
किं कृतं ब्रह्मणा तत्र प्रायश्चित्तं च कर्मणाम्
janārdanena kiṃ karma śaṃkareṇa ca yanmune ||
etatsarvaṃ samākhyāhi prasīda vadatāṃvara
||2||जनार्दनेन किं कर्म शंकरेण च यन्मुने ॥
एतत्सर्वं समाख्याहि प्रसीद वदतांवर
sanatkumāra uvāca
brahmā juhvannagnihotraṃ vanauṣadhiphalacchadaiḥ ||
śastaiḥ kuśasamidbhiśca yathoktaṃ hariṇā purā
||3||ब्रह्मा जुह्वन्नग्निहोत्रं वनौषधिफलच्छदैः ॥
शस्तैः कुशसमिद्भिश्च यथोक्तं हरिणा पुरा
badaryāśramamāsādya naranārāyaṇāvṛṣī ||
tepatustau tapaścograṃ hitārthaṃ sarvadehinām
||4||बदर्याश्रममासाद्य नरनारायणावृषी ॥
तेपतुस्तौ तपश्चोग्रं हितार्थं सर्वदेहिनाम्
kapālapāṇirdeveśaḥ paryaṭanvasudhāmimām ||
kuśasthalīṃ samāsādya praviṣṭastadvanottamam
||5||कपालपाणिर्देवेशः पर्यटन्वसुधामिमाम् ॥
कुशस्थलीं समासाद्य प्रविष्टस्तद्वनोत्तमम्
nānādrumalatākīrṇaṃ nānāpuṣpopaśobhitam ||
nānāpakṣiravākīrṇaṃ nānāmṛgasamākulam
||6||नानाद्रुमलताकीर्णं नानापुष्पोपशोभितम् ॥
नानापक्षिरवाकीर्णं नानामृगसमाकुलम्
drumapuṣpabharāmodavāsitaṃ yatsuvāyunā ||
buddhipūrvamiva nyastaiḥ phalapuṣpaiḥ supūjitam
||7||द्रुमपुष्पभरामोदवासितं यत्सुवायुना ॥
बुद्धिपूर्वमिव न्यस्तैः फलपुष्पैः सुपूजितम्
nānāgaṃdharasāḍhyaiśca pakvāpakvaphalodbhavaiḥ ||
phalaiḥ suvarṇarūpāḍhyairāsamantānmanoramaiḥ
||8||नानागंधरसाढ्यैश्च पक्वापक्वफलोद्भवैः ॥
फलैः सुवर्णरूपाढ्यैरासमन्तान्मनोरमैः
jīrṇapatratṛṇādīni śuṣka kāṣṭhaphalāni ca ||
bahiḥ kṣipaṃti jātāni marutonugrahāṇi ca
||9||जीर्णपत्रतृणादीनि शुष्क काष्ठफलानि च ॥
बहिः क्षिपंति जातानि मरुतोनुग्रहाणि च
nānāpuṣpasamūhānāṃ gandhamādāya mārutaḥ ||
śītalo vāti taṃ bhūmideśaṃ yatra viveśa saḥ
||10||नानापुष्पसमूहानां गन्धमादाय मारुतः ॥
शीतलो वाति तं भूमिदेशं यत्र विवेश सः
haritasnigdhanicchidraiḥ parṇairañchidrakoṭaraiḥ ||
vṛkṣairanekasaṃkhyaiśca bhūṣitaṃ śirasānvitaiḥ
||11||हरितस्निग्धनिच्छिद्रैः पर्णैरञ्छिद्रकोटरैः ॥
वृक्षैरनेकसंख्यैश्च भूषितं शिरसान्वितैः
arogidarśanīyaiśca suvṛttaiḥ kvaci duddhataiḥ ||
kuṭumbairiva viprāṇāṃ siddhirvai bhāti sarvataḥ
||12||अरोगिदर्शनीयैश्च सुवृत्तैः क्वचि दुद्धतैः ॥
कुटुम्बैरिव विप्राणां सिद्धिर्वै भाति सर्वतः
śobhanairvāyusaṃkīrṇairaṃkuraiḥ prāvṛtā drumāḥ ||
kulīnairiva nicchidraiḥ svagaṇaiḥ prāvṛtā narāḥ
||13||शोभनैर्वायुसंकीर्णैरंकुरैः प्रावृता द्रुमाः ॥
कुलीनैरिव निच्छिद्रैः स्वगणैः प्रावृता नराः
pavanoddhūtaśikharaiḥ sparśayaṃti parasparam ||
ārātpavanato'nyonyaspṛṣṭaśākhāvataṃsakāḥ
||14||पवनोद्धूतशिखरैः स्पर्शयंति परस्परम् ॥
आरात्पवनतोऽन्योन्यस्पृष्टशाखावतंसकाः
nāgavṛkṣāḥ kvacitpuṣpairbhramarālīnakesa raiḥ ||
nayanairiva śobhaṃte dhavalaiḥ kṛṣṇatārakaiḥ
||15||नागवृक्षाः क्वचित्पुष्पैर्भ्रमरालीनकेस रैः ॥
नयनैरिव शोभंते धवलैः कृष्णतारकैः
puṣpasannaddhaśikharāḥ karṇikāradrumāḥ kvacit ||
yugmayugmavivāhe ca śobhaṃte sādhu daṃpatīḥ
||16||पुष्पसन्नद्धशिखराः कर्णिकारद्रुमाः क्वचित् ॥
युग्मयुग्मविवाहे च शोभंते साधु दंपतीः
supuṣpavibhavāṭopaiḥ sinduvārasya paṃktayaḥ ||
mūrtimatya ivābhāṃti pūjitā vanadevatāḥ
||17||सुपुष्पविभवाटोपैः सिन्दुवारस्य पंक्तयः ॥
मूर्तिमत्य इवाभांति पूजिता वनदेवताः
kvacitkvacitkundalatāḥ supuṣpābharaṇojjvalāḥ ||
dikṣudikṣu praśobhante bālacandrā ivodyatāḥ
||18||क्वचित्क्वचित्कुन्दलताः सुपुष्पाभरणोज्ज्वलाः ॥
दिक्षुदिक्षु प्रशोभन्ते बालचन्द्रा इवोद्यताः
atividrumaśobhāḍhyā kāsaṃtyo yūthikālatāḥ ||
puṣpitāḥ puṣpaviṭapānvīja yaṃtya ivotthitāḥ
||19||अतिविद्रुमशोभाढ्या कासंत्यो यूथिकालताः ॥
पुष्पिताः पुष्पविटपान्वीज यंत्य इवोत्थिताः
śālārjunāḥ kvacidbhāṃti vanoddeśeṣu puṣpitāḥ ||
dhautakauśeyavāsobhiḥ prāvṛtāḥ puruṣottamāḥ
||20||शालार्जुनाः क्वचिद्भांति वनोद्देशेषु पुष्पिताः ॥
धौतकौशेयवासोभिः प्रावृताः पुरुषोत्तमाः
avimuktaṃ tu vallībhiḥ puṣpitāstu drumāstathā ||
upagūḍhā virājante nārībhiriva supriyā
||21||अविमुक्तं तु वल्लीभिः पुष्पितास्तु द्रुमास्तथा ॥
उपगूढा विराजन्ते नारीभिरिव सुप्रिया
cūtāśca tilakāścaiva mañjarībhiḥ karairiva ||
vāyuprattābhiranyonyaṃ ḍhaukantīva hi sajjanān
||22||चूताश्च तिलकाश्चैव मञ्जरीभिः करैरिव ॥
वायुप्रत्ताभिरन्योन्यं ढौकन्तीव हि सज्जनान्
parasparaṃ ca saṃyuktaistilakāśokapallavaiḥ ||
hastairhastānspṛśaṃtīva suhṛdaścittasaṃgatāḥ
||23||परस्परं च संयुक्तैस्तिलकाशोकपल्लवैः ॥
हस्तैर्हस्तान्स्पृशंतीव सुहृदश्चित्तसंगताः
phalapuṣpanagā namrāḥ peśaleneva sajjanāḥ ||
anyonyamarpayaṃtīva sapuṣpāṇi phalāni ca
||24||फलपुष्पनगा नम्राः पेशलेनेव सज्जनाः ॥
अन्योन्यमर्पयंतीव सपुष्पाणि फलानि च
mārutāśliṣṭasaṃtuṣṭaiḥ pādapāḥ śālivāribhiḥ ||
āryāḥ samāgatā loke prītidāya iva sthitāḥ
||25||मारुताश्लिष्टसंतुष्टैः पादपाः शालिवारिभिः ॥
आर्याः समागता लोके प्रीतिदाय इव स्थिताः
puṣpāṇāmiva vegena svaśobhārthaṃ vrajaṃti vai ||
samasannāhamāsādya puruṣāḥ spardhayeva hi
||26||पुष्पाणामिव वेगेन स्वशोभार्थं व्रजंति वै ॥
समसन्नाहमासाद्य पुरुषाः स्पर्धयेव हि
puṣpaśobhābharanataiḥ śikharaiḥ kaṃpasaṃyutaiḥ ||
nṛtyanti pakṣiṇo mattā yuktāḥ śobhanaśekharaiḥ
||27||पुष्पशोभाभरनतैः शिखरैः कंपसंयुतैः ॥
नृत्यन्ति पक्षिणो मत्ता युक्ताः शोभनशेखरैः
bhṛṃgāḥ pavanavikṣiptāmṛtavallīlatāśritāḥ ||
savallikāḥ pranṛtyanti mānavā iva sapriyāḥ
||28||भृंगाः पवनविक्षिप्तामृतवल्लीलताश्रिताः ॥
सवल्लिकाः प्रनृत्यन्ति मानवा इव सप्रियाः
puṣpābhiḥ kundavallībhiḥ pādapāḥ kvacidāvṛtāḥ ||
bhāti tārāgaṇaiścitraiḥ śaradīva nabhastalam
||29||पुष्पाभिः कुन्दवल्लीभिः पादपाः क्वचिदावृताः ॥
भाति तारागणैश्चित्रैः शरदीव नभस्तलम्
drumā ṇāmapyathāgreṣu puṣpitā mādhavī latā ||
śikharā iva śobhante racitā buddhipūrvakam
||30||द्रुमा णामप्यथाग्रेषु पुष्पिता माधवी लता ॥
शिखरा इव शोभन्ते रचिता बुद्धिपूर्वकम्
haritāḥ kāṃcanacchāyāḥ phalitāḥ puṣpitā drumāḥ ||
sauhṛdaṃ darśayantīva narāḥ sādhusamāgame
||31||हरिताः कांचनच्छायाः फलिताः पुष्पिता द्रुमाः ॥
सौहृदं दर्शयन्तीव नराः साधुसमागमे
puṣpakiṃjalkabahulāḥ kiṃjalkabahulodarāḥ ||
kiṃjalkamattamadhupā viśadā iva śārikā
||32||पुष्पकिंजल्कबहुलाः किंजल्कबहुलोदराः ॥
किंजल्कमत्तमधुपा विशदा इव शारिका
śirīṣa puṣpasaṃkāśāḥ śukā mithunataḥ kvacit ||
kīrtayaṃti giraścitrāḥ pūjitā brāhmaṇā yathā
||33||शिरीष पुष्पसंकाशाः शुका मिथुनतः क्वचित् ॥
कीर्तयंति गिरश्चित्राः पूजिता ब्राह्मणा यथा
saṃyuktāḥ sahacāriṇyā mayūrāścitrabarhiṇaḥ ||
vanāṃtare vyatiṣṭhaṃta ekāṃta iva saṃsthitāḥ
||34||संयुक्ताः सहचारिण्या मयूराश्चित्रबर्हिणः ॥
वनांतरे व्यतिष्ठंत एकांत इव संस्थिताः
kūjaṃti patrisaṃghātā nānādbhutavirāviṇaḥ ||
kurvaṃti ramaṇīyaṃ hi ramaṇīyataraṃ vanam
||35||कूजंति पत्रिसंघाता नानाद्भुतविराविणः ॥
कुर्वंति रमणीयं हि रमणीयतरं वनम्
nānā mṛgagaṇākīrṇaṃ nityaṃ samuditāṃḍajam ||
tadvanaṃ naṃdanasamaṃ manodṛṣṭivivardhanam
||36||नाना मृगगणाकीर्णं नित्यं समुदितांडजम् ॥
तद्वनं नंदनसमं मनोदृष्टिविवर्धनम्
kapālapāṇirbhagavāṃstathārūpaṃ vanottamam ||
dadarśa śaṃkaro dṛṣṭyā saumyayā naṃdanopamam
||37||कपालपाणिर्भगवांस्तथारूपं वनोत्तमम् ॥
ददर्श शंकरो दृष्ट्या सौम्यया नंदनोपमम्
tā vṛkṣapaṃktayaḥ sarvā dṛṣṭvā rudraṃ samāgatam ||
nivedya śaṃbhave bhaktyā mumucuḥ puṣpasaṃpadam
||38||ता वृक्षपंक्तयः सर्वा दृष्ट्वा रुद्रं समागतम् ॥
निवेद्य शंभवे भक्त्या मुमुचुः पुष्पसंपदम्
puṣpapratigrahaṃ kṛtvā pādapānāṃ maheśvaraḥ ||
varaṃ vṛṇīdhvaṃ bhadraṃ vaḥ pādapānityuvāca saḥ
||39||पुष्पप्रतिग्रहं कृत्वा पादपानां महेश्वरः ॥
वरं वृणीध्वं भद्रं वः पादपानित्युवाच सः
evamukte bhagavatā taravo niravagrahāḥ ||
ūcuḥ prāṃjalayaḥ sarve namaskṛtya maheśvaram
||40||एवमुक्ते भगवता तरवो निरवग्रहाः ॥
ऊचुः प्रांजलयः सर्वे नमस्कृत्य महेश्वरम्
varaṃ dadāsi deveśa prasanna janavatsala ||
ihaiva bhagavannitya vane sannihito bhava
||41||वरं ददासि देवेश प्रसन्न जनवत्सल ॥
इहैव भगवन्नित्य वने सन्निहितो भव
eṣa naḥ paramaḥ kāmo devadeva namo'stu te ||
tvaṃ cedvasasi deveśa vane'sminviśvabhāvana
||42||एष नः परमः कामो देवदेव नमोऽस्तु ते ॥
त्वं चेद्वससि देवेश वनेऽस्मिन्विश्वभावन
sarvātmanā prapannā vai yācāmahe varottamam ||
kimanyavarakoṭībhireṣa no dīyatāṃ varaḥ
||43||सर्वात्मना प्रपन्ना वै याचामहे वरोत्तमम् ॥
किमन्यवरकोटीभिरेष नो दीयतां वरः
ityuktaḥ pādapaiḥ sarvaiḥ śaraṇāgatavatsalaḥ ||
varaṃ dadau pādapebhyaḥ procyamānaṃ mayā śṛṇu
||44||इत्युक्तः पादपैः सर्वैः शरणागतवत्सलः ॥
वरं ददौ पादपेभ्यः प्रोच्यमानं मया शृणु
maheśvara uvāca
bāḍhaṃ me manasā vāso nityamatra vanottame ||
varaṃ dadāmi bhūyo vo na vṛthā darśanaṃ mama
||45||बाढं मे मनसा वासो नित्यमत्र वनोत्तमे ॥
वरं ददामि भूयो वो न वृथा दर्शनं मम
nāgnirna vāyurna jalaṃ na sūryakiraṇātapaḥ ||
na vidyudaśaniḥ śītaṃ rujaṃ vo janayiṣyati
||46||नाग्निर्न वायुर्न जलं न सूर्यकिरणातपः ॥
न विद्युदशनिः शीतं रुजं वो जनयिष्यति
nityaṃ puṣpavaropetā nityaṃ susthirayauvanāḥ ||
kāmagāḥ kāmarūpāśca kāmarūpaphalapradāḥ
||47||नित्यं पुष्पवरोपेता नित्यं सुस्थिरयौवनाः ॥
कामगाः कामरूपाश्च कामरूपफलप्रदाः
kāmasaṃdarśanāḥ puṃsāṃ tapaḥsaṃdhyājvaladṛśām ||
śriyā paramayā yuktā matprasādādbhaviṣyatha
||48||कामसंदर्शनाः पुंसां तपःसंध्याज्वलदृशाम् ॥
श्रिया परमया युक्ता मत्प्रसादाद्भविष्यथ
evaṃ sa varadaḥ śaṃbhuranujagrāha pādapān ||
sthitvā varṣasahasraṃ tu kapālaṃ cākṣipadbhuvi
||49||एवं स वरदः शंभुरनुजग्राह पादपान् ॥
स्थित्वा वर्षसहस्रं तु कपालं चाक्षिपद्भुवि
kṣitiṃ nipatatā tena kaṃpate sma rasātalam ||
vivaśāstatyajurvelāṃ sāgarāḥ kṣubhitormayaḥ
||50||क्षितिं निपतता तेन कंपते स्म रसातलम् ॥
विवशास्तत्यजुर्वेलां सागराः क्षुभितोर्मयः
śakrāśanihatānīva vyāghravyālānvitāni ca ||
śikharāṇi vyaśīryaṃta parvatānāṃ sahasraśaḥ
||51||शक्राशनिहतानीव व्याघ्रव्यालान्वितानि च ॥
शिखराणि व्यशीर्यंत पर्वतानां सहस्रशः
devasiddhavimānāni gaṃdharvanagarāṇi ca ||
prasphuranti viniṣpeturvinineśurdharātale
||52||देवसिद्धविमानानि गंधर्वनगराणि च ॥
प्रस्फुरन्ति विनिष्पेतुर्विनिनेशुर्धरातले
kapotameṣāścātyaṃtaṃ punaḥ saṃghātadarśanāḥ ||
jyotirgrahāśchādayaṃto babhūvustīrṇabhāskarāḥ
||53||कपोतमेषाश्चात्यंतं पुनः संघातदर्शनाः ॥
ज्योतिर्ग्रहाश्छादयंतो बभूवुस्तीर्णभास्कराः
mahatā tasya śabdena jaḍāṃdhabadhiraṃ kṛtam ||
babhūva vyākulaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram
||54||महता तस्य शब्देन जडांधबधिरं कृतम् ॥
बभूव व्याकुलं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्
surāsurāṇāṃ sarveṣāṃ śarīrāṇi manāṃsi ca ||
avase duścakaṃpuśca kimetaditi jajñire
||55||सुरासुराणां सर्वेषां शरीराणि मनांसि च ॥
अवसे दुश्चकंपुश्च किमेतदिति जज्ञिरे
dhairyamālaṃbya sarve'pi samāgamyeṃdrapūrvakāḥ ||
brahmalokaṃ samāsādya brahmāṇamidamūcire
||56||धैर्यमालंब्य सर्वेऽपि समागम्येंद्रपूर्वकाः ॥
ब्रह्मलोकं समासाद्य ब्रह्माणमिदमूचिरे
kiṃ nimittaṃ tu bhagavannetadutpātadarśane ||
trailokyaṃ kaṃpitaṃ yena saṃyuktaṃ kālakarmaṇā
||57||किं निमित्तं तु भगवन्नेतदुत्पातदर्शने ॥
त्रैलोक्यं कंपितं येन संयुक्तं कालकर्मणा
jātaṃ kalpāvasānaṃ ca bhinnamaryādasāgaram ||
catvāro diggajāḥ kiṃ nu babhūvuracalāścalāḥ
||58||जातं कल्पावसानं च भिन्नमर्यादसागरम् ॥
चत्वारो दिग्गजाः किं नु बभूवुरचलाश्चलाः
dharā samādhṛtā kasmātsaptasāgaravāriṇā ||
utpattirnāsti sarvasya bhagavanna prayojanam
||59||धरा समाधृता कस्मात्सप्तसागरवारिणा ॥
उत्पत्तिर्नास्ति सर्वस्य भगवन्न प्रयोजनम्
yādṛśo'yaṃ śrutaḥ śabdo na bhūto nāpi viśrutaḥ ||
trailokyamākulaṃ yena cakre raudreṇa bhūyasā
||60||यादृशोऽयं श्रुतः शब्दो न भूतो नापि विश्रुतः ॥
त्रैलोक्यमाकुलं येन चक्रे रौद्रेण भूयसा
evamukto'bravīdbrahmā parameśānubhāvitaḥ ||
tatprasādātprati jñānī jñātvā rudramupasthitam
||61||एवमुक्तोऽब्रवीद्ब्रह्मा परमेशानुभावितः ॥
तत्प्रसादात्प्रति ज्ञानी ज्ञात्वा रुद्रमुपस्थितम्
yatpṛṣṭaṃ marutaḥ sarve śṛṇudhvaṃ tatra kāraṇam ||
niścayenātra vijñeyaṃ śraddadhānairyathāvidhi
||62||यत्पृष्टं मरुतः सर्वे शृणुध्वं तत्र कारणम् ॥
निश्चयेनात्र विज्ञेयं श्रद्दधानैर्यथाविधि
mukhaṃ chittvā nakhāgreṇa maddehātpaṃcamaṃ śiraḥ ||
kapālapāṇirbhagavānviṣṇorāśramamabhyagāt
||63||मुखं छित्त्वा नखाग्रेण मद्देहात्पंचमं शिरः ॥
कपालपाणिर्भगवान्विष्णोराश्रममभ्यगात्
yayāce pātramādāya bhikṣāṃ nārāyaṇaṃ prabhum ||
utpapāta munistatra naronāma dhanurdharaḥ
||64||ययाचे पात्रमादाय भिक्षां नारायणं प्रभुम् ॥
उत्पपात मुनिस्तत्र नरोनाम धनुर्धरः
tataḥ kuśasthalīmetya bhagavāṃstadvanottamam ||
viveśa tarumārgeṇa puṣpāmodābhinaṃditaḥ
||65||ततः कुशस्थलीमेत्य भगवांस्तद्वनोत्तमम् ॥
विवेश तरुमार्गेण पुष्पामोदाभिनंदितः
anugṛhyātha bhagavānvanaṃ tatsarvagāṃḍajam ||
jagato'nugrahārthāya tatra vāsamarocayat
||66||अनुगृह्याथ भगवान्वनं तत्सर्वगांडजम् ॥
जगतोऽनुग्रहार्थाय तत्र वासमरोचयत्
tatkapālaṃ karasthaṃ yannyastaṃ bhagavatā kṣitau ||
tenaiṣā kampitā bhūmiḥ kṛtaṃ trailokyamākulam
||67||तत्कपालं करस्थं यन्न्यस्तं भगवता क्षितौ ॥
तेनैषा कम्पिता भूमिः कृतं त्रैलोक्यमाकुलम्
taddrakṣyatha virūpākṣaṃ prapadyata mayā saha ||
ārādhyamāno bhaga vānpradāsyati varaṃ hi vaḥ
||68||तद्द्रक्ष्यथ विरूपाक्षं प्रपद्यत मया सह ॥
आराध्यमानो भग वान्प्रदास्यति वरं हि वः
ityuktvā bhagavānbrahmā saha tairdevadānavaiḥ ||
jagāma tadvanoddeśaṃ yatrāste vṛṣabhadhvajaḥ
||69||इत्युक्त्वा भगवान्ब्रह्मा सह तैर्देवदानवैः ॥
जगाम तद्वनोद्देशं यत्रास्ते वृषभध्वजः
prahṛṣṭamanasaḥ sarve kokilālāpalāpitām ||
puṣpoccayokṣitāṃ sīmāṃ viviśuḥ śaṃkarepsavaḥ
||70||प्रहृष्टमनसः सर्वे कोकिलालापलापिताम् ॥
पुष्पोच्चयोक्षितां सीमां विविशुः शंकरेप्सवः
saṃprāptaṃ sarvametaistadvanaṃ naṃdanasaṃmitam ||
suvallīgṛhaśobhāḍhyaṃ sudṛḍhaṃ śuśubhe tadā
||71||संप्राप्तं सर्वमेतैस्तद्वनं नंदनसंमितम् ॥
सुवल्लीगृहशोभाढ्यं सुदृढं शुशुभे तदा
dṛṣṭvā tadvanamuttamaṃ tanubhṛtāmāhrādakaṃ cetasāṃ nānāsatphalapuṣpapādapavanairāsevitaṃ sarvataḥ ||
tasminbarhiṇahaṃsasārasakulai rmaṃḍūkamatsyairyute drakṣyāmo haramatra cetasi surāḥ prāpurmudaṃ te tadā
||72||दृष्ट्वा तद्वनमुत्तमं तनुभृतामाह्रादकं चेतसां नानासत्फलपुष्पपादपवनैरासेवितं सर्वतः ॥
तस्मिन्बर्हिणहंससारसकुलै र्मंडूकमत्स्यैर्युते द्रक्ष्यामो हरमत्र चेतसि सुराः प्रापुर्मुदं ते तदा
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtya khaṇḍe'vantīkṣetramāhātmye devāgamanavarṇanaṃnāma paṃcamo'dhyāyaḥ || 5 ||