keśavādityamāhātmyavarṇanam
sanatkumāra uvāca
nārāyaṇo'pi saṃsthāpya śaṃkhaṃ dadhmau prayatnataḥ ||
tuṣṭāva prayato bhūtvā stotreṇā nena bhāskaram
||1||नारायणोऽपि संस्थाप्य शंखं दध्मौ प्रयत्नतः ॥
तुष्टाव प्रयतो भूत्वा स्तोत्रेणा नेन भास्करम्
śrīkṛṣṇa uvāca
ādityaṃ bhāskaraṃ bhānuṃ raviṃ sūryaṃ divākaram ||
divākaraṃ divānāthaṃ tapanaṃ tapatāṃ varam
||2||आदित्यं भास्करं भानुं रविं सूर्यं दिवाकरम् ॥
दिवाकरं दिवानाथं तपनं तपतां वरम्
vareṇyaṃ varadaṃ viṣṇumanaghaṃ vāsavānujam ||
balavīryaṃ sahasrāṃśuṃ sahasrakiraṇadyutim
||3||वरेण्यं वरदं विष्णुमनघं वासवानुजम् ॥
बलवीर्यं सहस्रांशुं सहस्रकिरणद्युतिम्
mayūkhamālinaṃ viśvaṃ mārtaṃḍaṃ caṃḍarociṣam ||
sadātītaṃ subhāsvaṃtaṃ saptasaptiṃ sukhodayam
||4||मयूखमालिनं विश्वं मार्तंडं चंडरोचिषम् ॥
सदातीतं सुभास्वंतं सप्तसप्तिं सुखोदयम्
devadevamahirbudhnyaṃ dhāmnāṃ nidhimanuttamam ||
tapobrahmamayālokaṃ lokapālamapāṃpatim
||5||देवदेवमहिर्बुध्न्यं धाम्नां निधिमनुत्तमम् ॥
तपोब्रह्ममयालोकं लोकपालमपांपतिम्
jagatprabodhajanakaṃ jagadbījaṃ jagatprabhum ||
arkaṃ niḥśreyasaparaṃ kāraṇaṃ śreyasāṃ param
||6||जगत्प्रबोधजनकं जगद्बीजं जगत्प्रभुम् ॥
अर्कं निःश्रेयसपरं कारणं श्रेयसां परम्
inaṃ prabhāviṇaṃ puṇyaṃ pataṃgaṃ pavageśvaram ||
dātāraṃ vāṃchitārthānāṃ dṛṣṭādṛṣṭa- phalapradam
||7||इनं प्रभाविणं पुण्यं पतंगं पवगेश्वरम् ॥
दातारं वांछितार्थानां दृष्टादृष्ट- फलप्रदम्
gṛhaṃ gṛhakaraṃ haṃsaṃ haridaśvaṃ hutāśanam ||
maṃgalyaṃ maṃgalaṃ geyaṃ dhruvaṃ dharmaprabodhanam
||8||गृहं गृहकरं हंसं हरिदश्वं हुताशनम् ॥
मंगल्यं मंगलं गेयं ध्रुवं धर्मप्रबोधनम्
bhavasaṃbhāvita bhāvaṃ bhūtabhavyabhavātmakam ||
durgamaṃ durgatiharaṃ haranetraṃ trayīmayam
||9||भवसंभावित भावं भूतभव्यभवात्मकम् ॥
दुर्गमं दुर्गतिहरं हरनेत्रं त्रयीमयम्
trailokyatilakaṃ tīrthaṃ taraṇiṃ sarvatomukham ||
tejorāśisunirvāṇaṃ viśveśaṃ dhāma sāṃpratam
||10||त्रैलोक्यतिलकं तीर्थं तरणिं सर्वतोमुखम् ॥
तेजोराशिसुनिर्वाणं विश्वेशं धाम सांप्रतम्
kalpaṃ kalpānalaṃ kālaṃ kālacakraṃ kratupriyam ||
bhūṣaṇaṃ marutaṃ sūryaṃ maṇiratnaṃ sulocanam
||11||कल्पं कल्पानलं कालं कालचक्रं क्रतुप्रियम् ॥
भूषणं मरुतं सूर्यं मणिरत्नं सुलोचनम्
tvaṣṭāraṃ viṣṭaraṃ viśvaṃ sadasatkarmasākṣikam ||
savitāraṃ sahasrākṣaṃ prajāpālamadhokṣajam
||12||त्वष्टारं विष्टरं विश्वं सदसत्कर्मसाक्षिकम् ॥
सवितारं सहस्राक्षं प्रजापालमधोक्षजम्
brahmāṇaṃ vāsarāraṃbhe raktavarṇaṃ mahādyutim ||
śuklaṃ madhyaṃdine rudraṃ śyāmaṃ viṣṇuṃ dinakṣaye
||13||ब्रह्माणं वासरारंभे रक्तवर्णं महाद्युतिम् ॥
शुक्लं मध्यंदिने रुद्रं श्यामं विष्णुं दिनक्षये
nāmnāmaṣṭaśataṃ divyaṃ viṣṇunā samudāhṛtam ||
ya idaṃ prayato bhūtvā paṭhedbhaktyā samāhitaḥ
||14||नाम्नामष्टशतं दिव्यं विष्णुना समुदाहृतम् ॥
य इदं प्रयतो भूत्वा पठेद्भक्त्या समाहितः
na tasya vipadaḥ kvāpi sarvatrāpi śubhā gatiḥ ||
dhanadhānyasukhāvāptiḥ putralābhaśca jāyate
||15||न तस्य विपदः क्वापि सर्वत्रापि शुभा गतिः ॥
धनधान्यसुखावाप्तिः पुत्रलाभश्च जायते
tejaḥ prajñāṃ paraṃ lābhaṃ jñānaṃ ca labhate gatim ||
etacchrutvā jagannātho jagāmādarśanaṃ tataḥ
||16||तेजः प्रज्ञां परं लाभं ज्ञानं च लभते गतिम् ॥
एतच्छ्रुत्वा जगन्नाथो जगामादर्शनं ततः
keśavārkamukhaṃ dṛṣṭvā padmarāgasamaprabham ||
vimuktaḥ sarvapāpebhyaḥ sūryaloke mahīyate
||17||केशवार्कमुखं दृष्ट्वा पद्मरागसमप्रभम् ॥
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः सूर्यलोके महीयते
keśavārkasamīpe tu reṇutīrthaṃ pracakṣate ||
taddṛṣṭvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ
||18||केशवार्कसमीपे तु रेणुतीर्थं प्रचक्षते ॥
तद्दृष्ट्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe' vantīkṣetramāhātmye keśavādityamāhātmyavarṇanaṃnāma trayastriṃśo'dhyāyaḥ || 33 ||