Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
kumbha uvāca .
iti te kathitaṃ sarvaṃ śikhidhvaja mahīpate .
yathedamutthitaṃ sarvaṃ yathā ca pravilīyate
||1||etacchrutvā ca buddhvā ca matvā ca munināyaka .
yathecchasi tathā tiṣṭha dṛṣṭe spaṣṭe pare pade
||2||svargaṃ gacchāmyahaṃ parvakāle'sminnārado muniḥ .
brahmalokātsamāyāto bhavatyamarasaṃsadi
||3||na māṃ paśyati cettatra tatkopamupagacchati .
nodvejanīyā bhavyena guravo hi kadācana
||4||tyaktasaṃkalpalekhena na kiṃcidabhivāñchatā .
tvayā sadaiva vastavyaṃ dṛṣṭireṣaiva pāvanī
||5||śrīvasiṣṭha uvāca .
iti yāvatprativacaḥ puṣpahastaḥ śikhidhvajaḥ .
praṇāmāya dadātyeṣa tāvadantardhimāyayau
||6||pratibhānagataṃ vastu yathaivānte na dṛśyate .
na dṛṣṭavāṃstathā kumbhamagre rājā śikhidhvajaḥ
||7||gate kumbhe mahīpālaḥ paraṃ vismayamāyayau .
tameva cintayaṃścitraṃ citrārpita ivābhavat
||8||idaṃ saṃcintayāmāsa citraṃ vilasitaṃ vidheḥ .
yatkumbhavyapadeśena bodhito'smi cirodayam
||9||kva nāradasutaḥ kumbhaḥ kvāhaṃ nāma śikhidhvajaḥ .
kevalaṃ kālayuktyaiva so'haṃ saṃparibodhitaḥ
||10||aho nu samyakkathitaṃ devaputreṇa yuktimat .
aho nu saṃprabuddho'smi mohanidrākulaścirāt
||11||kvāhamāsaṃ vinirmagnaḥ kriyājālakukardame .
idaṃ kāryamidaṃ neti mithyā vibhramacakrake
||12||aho nu śītalā śuddhā śānteyaṃ padavī nijā .
rasāyanodbhavākārā sattvaṃ śītayatīha me
||13||śāmyāmi parinirvāmi sukhamāse ca kevalam .
tṛṇāgramapi necchāmi saṃsthito'smi yathāsthitam
||14||evaṃ saṃcintayanrājā nūnaṃ nirvāsanāśayaḥ .
śailādiva samutkīrṇo maunamevāvatasthivān
||15||tasminneva tato maune niḥsaṃkalpe nirāśraye .
pratiṣṭhāṃ niścalāṃ prāpya sa tasthau giriśrṛṅgavat
||16||sa tatra saṃśāntabhayo'cireṇa
cireṇa viśrāntamatiḥ samātmā .
cireṇa saṃprāptanijāmalātmā
yogena suṣvāpa tato'ditātmā
||17||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mo0 nirvāṇaprakaraṇe pū0 cū0 śikhidhvajasamādhānaṃ nāma dvyadhikaśatatamaḥsargaḥ .. 102..