Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
bhuśuṇḍa uvāca .
abuddhyamānaścetyādicidrūpamapi cānagha .
śāntaciddhana evāsva nirmalāpsvantaraṃśuvat
||1||acetanaṃ cetanāntaścetanādeva vidyate .
sve'sādṛśye'pi sadṛśaṃ payorāśau yathānalaḥ
||2||sacetanācetanayorhetuścittvāttathaiva cit .
vināśotpādayorvahnijvālāyāḥ pavano yathā
||3||nāhamastīti cidrūpaṃ citi viśrāntirastu te .
tato yathā yādṛśena bhūyate tādṛśo bhava
||4||cidrūpaḥ sarvabhāvānāmantarbahirasi sthitaḥ .
prasannāmbubharasyāntarbahiścaiva yathā payaḥ
||5||nāhamastīti cidrūpaṃ citau cellagnamaṅga te .
na cānyaccetitaṃ brahma rūpaṃ kenopamīyate
||6||sasurāsurapātālabhūviṣṭapamivoṣitam .
nānābhāvājavībhāvakriyākālamivākulam
||7||yathā raṅgamayaṃ kuḍye jaganmaunamiva sthitam .
tathā ciccitrakacitaṃ khe kuḍye cātmasaṃsthitam
||8||tenaiva bhūyate bhūri yaccittaṃ kacitaṃ svataḥ .
acetanaṃ cetanaṃ vā yathecchasi tathā kuru
||9||ciccamatkṛtayo vyomni sphurantyetā jagattayā .
arkāṃśuvadarodhinyaḥ svacchā viditavedinām
||10||timirākrāntadṛṣṭīnāṃ yathā keśoṇḍrakādi khe .
sphuratyevaṃ jagadrūpamanātmanyeva tiṣṭhatām
||11||evaṃ jagattvamahamityavabodharūpamābhāsamātramuditaṃ na ca noditaṃ ca .
arkāṃśujālaracanānagarābhamatra kuḍyādi satyamidamasti na khe lateva
||12||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe u0 vi0 citkacanayogopadeśo nāma navamaḥ sargaḥ ..9..