Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
baliruvāca .
etanme kathitaṃ pūrvaṃ pitrā cāruvicāriṇā .
idānīṃ saṃsmṛtaṃ diṣṭyā saṃprabodhamahaṃ gataḥ
||1||adyeyaṃ mama saṃjātā bhogānpratyaratiḥ sphuṭam .
diṣṭyā śamasukhaṃ svacchaṃ viśāmyamṛtaśītalam
||2||punarāpūrayannāśāṃ punarapyāharandhanam .
punarāvarjayankātāṃ khinno'smi vibhavasthitau
||3||aho nu khalu ramyeyaṃ śamabhūḥ śītalāntarā .
sarvā eva śamaṃ yānti sukhaduḥkhadṛśaḥ śame
||4||śāmyāmi parinirvāmi sukhamāse śame sthitaḥ .
ayamantaḥ prahṛṣyāmi candrabimba ivārpitaḥ
||5||uttāṇḍavanmanoraṃhaḥproṣitoruśarīrakam .
anārataparikṣobhaṃ hā duḥkhaṃ vibhavārjanam
||6||aṅgamaṅgena saṃpīḍya māṃsaṃ māṃsena ca striyaḥ .
purāhamabhavaṃ prīto yattanmohavijṛmbhitam
||7||dṛṣṭāntadṛṣṭayo dṛṣṭā bhuktaṃ bhoktavyamakṣatam .
ākrāntamakhilaṃ bhūtaṃ jātaṃ kimiva śobhanam
||8||punastānyeva tānyeva tatrehānyatra vāpi ca .
itaścetaśca vastūni nāpūrvaṃ nāma kiṃcana
||9||sarvameva parityajya parihṛtya dhiyā svayam .
svastha evāvatiṣṭhe'haṃ pūrṇātpūrṇa ivātmani
||10||pātāle bhūtale svarge striyo ratnopalādayaḥ .
sāraṃ tadapi tucchena kālenāśu nigīryate
||11||etāvantamahaṃ kālaṃ bhṛśaṃ bālo'bhavaṃ purā .
yaḥ kurvandveṣamamaraistucchayā jagadicchayā
||12||manonirmāṇamātreṇa jagannāmnā mahādhinā .
tyaktenānenako'rthaḥ syātko nu rāgomahātmanaḥ
||13||kaṣṭaṃ cirataraṃ kālamanartho'rthadhiyā mayā .
ajñānamadamattena kālena svena sevitaḥ
||14||tarattaralatṛṣṇena kimivāsmiñjagattrayam .
mayā na kṛtamajñena paścāttāpābhivṛddhaye
||15||etayā tadalaṃ me'stu tucchayā pūrvacintayā .
pauruṣaṃ yāti sāphalyaṃ vartamānacikitsayā
||16||adyāparimitākārakāraṇaikatayātmani .
sarvataḥ sukhamabhyeti rasāyanamivārṇave
||17||ko'yaṃ tāvadahaṃ kiṃ syādātmetyātmāvalokanam .
pṛcchāmyauśanasaṃ nāthaṃ nūnamajñānaśāntaye
||18||saṃcintayāmi parameśvaramāśu śukra-
mudyatprasādamatha tena giropadiṣṭe .
tiṣṭhāmyanantavibhave svayamātmanātma-
nyakṣīṇamarthamupadeśagiraḥ phalanti
||19||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mo0 upaśamaprakaraṇe balicintāsiddhāntayogopadeśo nāma pañcaviṃśaḥ sargaḥ .. 25 ..