मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Nirvāṇaprakaraṇam — Uttarārdham — Sarga 77

3
Yoga Vāsiṣṭham · Nirvāṇaprakaraṇam — Uttarārdham · 77

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīvasiṣṭha uvāca .

athāvanipayastejaḥpavanānāṃ yugakṣaye .

jāte paramasaṃkṣobhe babhūvāsmiñjagattrayam

||1||

tāpicchavipinoḍḍītinibhabhasmābhrabhāsuram .

mahārṇavamahāvartavṛtti dhūmavivartanam

||2||

nīlajvālālavollāsahelāṭimiṭimāraṭi .

kṛtabhasmābhrasaṃbhārapūrṇalokāntarāntaram

||3||

ucchaladdīrgharutkāraiśchamacchamamayātmakaiḥ .

tūryamunnamadāsāravisārijayaghoṣaṇam

||4||

bhramadbhasmābhradhūmrābhraṃ bṛhatkalpābhrasaṃbhramam .

bāṣpābhravibhramodbhrāntasīkarogrābhravṛndavat

||5||

brahmāṇḍabhittibhāṃkārabhīṣaṇairmātariśvanaḥ .

prasarairambaroḍḍīnadagdhendrādipurotkaram

||6||

jalānalānilollāsasphuṭatkoṭigatāśmanām .

pravighaṭṭanaṭaṃkārairjaḍībhūtākṣakaśruti

||7||

nabhaḥstambhanibhābandhadhārānīrandhravarṣaṇaiḥ .

karṣaṇaiḥ kalpavahnīnāṃ chamacchamaghanadhvani

||8||

gaṅgā taraṅgikā yeṣāṃ tādṛśaiḥ saritāṃ gaṇaiḥ .

abhrairiva nabhobhīmaiḥ pūryamāṇākhilārṇavam

||9||

tāpicchapatravṛndasthapuṣpagucchasamopamaiḥ .

tapadbhirarkairālīḍhapīṭhakalpābhramaṇḍalam

||10||

vahadgirisaridvyūhaśikharidvīpapattanam .

kalpānilaghanakṣobhakṛtaparvatakuṭṭanam

||11||

grahatārāgaṇairugrairvyagrairvigrahadurgrahaiḥ .

patadbhirdviguṇālātalatāmāvartapātibhiḥ

||12||

āvahotthajalādrīndrasaṃghaṭṭāsphoṭaghaṭṭitam .

mahāpralayaparyastaparvataprāntakuṭṭimam

||13||

ghanasīkṛtabāṣpābhraiḥ kalpābhrairapi meduraiḥ .

andhīkṛtārkajālāṃśutamoniviḍamantharam

||14||

viśīrṇavasudhāpīṭhakhaṇḍakhaṇḍairgalattaṭaiḥ .

uhyamānairluṭhacchailapatanaiḥ saṃkaṭārṇavam

||15||

ūrmyudyadupalacchinnaghanairghesmaramārutaiḥ .

samudraghoṣairnirghātagambhīrairbhagnadiktaṭam

||16||

brahmāṇḍakuḍyakroḍāgrakuṭṭakaiḥ kaṭuṭāṃkṛtaiḥ .

kalpābhraviṭapāsphoṭairghaṭṭitaikārṇavāraṭi

||17||

svargapātālabhūrlokakhaṇḍakhaṇḍairvimiśritaiḥ .

yathāsvabhāvaṃ tiṣṭhadbhirmarubudhnairvṛtāmbaram

||18||

mṛtārdhamṛtadagdhārdhadagdhāṅgairdevadānavaiḥ .

anyonyadarśanādvātavellitairbhrāmitāyudham

||19||

kalpāntapavanodbhrāntairlokāntarajarattṛṇaiḥ .

ārabdhārjunavātākhyāstambhamudbhūtabhasmabhiḥ

||20||

uhyamānaśilājālaprahāraviluṭhattaṭaiḥ .

patallokāntaraiḥ sphāraduṣkālakaṭuṭāṃkṛtam

||21||

vātodvyūhagirivrātaguhābhāṃkārabhāsuram .

patadbhirvihitāvartalokapālapurīpuraiḥ

||22||

kṛtakarkaśanirhrādairasuṃrairiva mārutaiḥ .

uhyamānavanavyūhaprotavātāyanairvṛtam

||23||

puramaṇḍaladaityāgnisuranāgavivasvatām .

nikurambaṃ dadhadvyomni maśakānāmivoccayam

||24||

naśyannagavarābhogairbhāgairbhagnasurālayaiḥ .

āvartaghargharārāvairjalamūrdhvamadhonalam

||25||

kurvajjalādriniṣpeṣairdikpālapurakuṭṭanam .

nipataddevadaityendrasiddhagandharvapattanam

||26||

kuṭṭanaṃ parvatādīnāṃ praśāntāṅgārarūpiṇām .

vātaiḥ kurvatpadārthānāmasāraṃ rajasāmiva

||27||

purāṇyamaradaityānāṃ bhramadbhittīni śātayat .

ratnaiḥ khaṇakhaṇāyanti payāṃsīva payasvatām

||28||

pūrṇāmbaraṃ patallokalokasaptakamandiraiḥ .

cakrāvṛttyā bhramadrūpairamaraiḥ sāgarairiva

||29||

ḍīnoḍḍīnaiḥ parivṛtaṃ vicaladvātavellitaiḥ .

dagdhādagdhaiḥ padārthaiḥ khe śīrṇaparṇagaṇairiva

||30||

hemasphaṭikavaidūryasusāramaṇimandiraiḥ .

divaḥ patadbhirākīrṇamudyajjhaṇajhaṇasvanaiḥ

||31||

utpeturdhūmabhasmābdāḥ peturvārā purotkarāḥ .

unmamajjustaraṅgaughā mamajjurbhūtalādrayaḥ

||32||

āvartaghargharārāvā mitho vidalanodyatāḥ .

jughūrṇurarṇavākīrṇaparṇavatprauḍhaparvatāḥ

||33||

krandacchiṣṭāmaragaṇaṃ calatsajjīvabhūtakam .

bhramatketuśatotpātaṃ duṣprekṣyamabhavajjagat

||34||

mṛtārdhamṛtayā bhūtasaṃtatyānilalolayā .

abhūnnīrandhramākāśaṃ jīrṇaparṇasavarṇayā

||35||

jagadāsītpatacchṛṅgasthūladhāraudhanirbharam .

vahadvahadgiripuravātapūrṇasaricchatam

||36||

śāmyacchamaśamāśabdaśataśākhahutāśanam .

calābdhivalanāndolalolaśailalasattaṭam

||37||

tṛṇarāśisarinyāyamiśradvīpārṇavotkaṭam .

atyantadūracidvyomakṣaṇajvālāsahāvanam

||38||

varṣaśāmyadhutāśotthabhasmāmodapatatsuram .

bhūtapūrvajagadbhūtaṃ parivismṛtasargakam

||39||

nirargalollasannādaṃ sargalopaśamakramam .

sargalopollasaccheṣaṃ sargalopavivarjitam

||40||

anārataviparyāsakārimārutanirvṛtam .

bījarāśirivājasraṃ pūryamāṇaṃ punaḥpunaḥ

||41||

ulmukānyonyaniṣpeṣavahnicūrṇasuvarṇajaiḥ .

rajobhirvivṛtairhemakuṭṭimākāśakoṭaram

||42||

bhūmaṇḍalabṛhatkhaṇḍairbhraṣṭaiḥ sadvīpasāgaraiḥ .

pūrṇasaptamapātālaṃ luṭhatpātālamaṇḍalaiḥ

||43||

āsaptamasutālāntamāmahītalaparvatam .

āvyomaikārṇavībhūtaṃ pūrṇaṃ pralayavāyubhiḥ

||44||

ekārṇavo'tha vavṛdhe śanai śīghraṃ saricchataiḥ .

bhuvane jalakallolaiḥ kopo mūrkhāśaye yathā

||45||

musalopamayā pūrvaṃ tataḥ stambhanibhāṅgayā .

tatastāladrumākāradhārayāsārasārayā

||46||

tato nadīpravāhograjalapātaikapātayā .

saptadvīpamahīpīṭhasamamedurameghayā

||47||

vahnirvidāhakṛdṛṣṭyā śamamabhyāyayau tathā .

śāstrasajjanasaṃgatyā gāḍhamāpatpadaṃ yathā

||48||

ūrdhvādharasthaparivṛttapadārthajāta-

mantaḥkaṇaiḥ khaṇakhaṇāyitaśailamajjam .

brahmāṇḍakoṭaramabhūdvidhuraṃ kubāla-

līlāvilolamivabilvaphalaṃ viśuddham

||49||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 de0 mo0 ni0 u0 pāṣā0 puṣkarāvartavṛṣṭivisaṃnnulajagadvarṇanaṃ nāma saptasaptatitamaḥ sargaḥ ..77..