मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Upaśamaprakaraṇam — Sarga 79

3
Yoga Vāsiṣṭham · Upaśamaprakaraṇam · 79

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīrāma uvāca .

yogayuktasya cittasya śama eva nirūpitaḥ .

samyagjñānamidānīṃ me kathayānugrahātprabho

||1||

śrīvasiṣṭha uvāca .

anādyantāvabhāsātmā paramātmeha vidyate .

ityeko niścayaḥ sphāraḥ samyagjñānaṃ vidurbudhāḥ

||2||

imā ghaṭapaṭākārāḥ padārthaśatapaṅktayaḥ .

ātmaiva nānyadastīti niścayaḥ samyagīkṣaṇam

||3||

asamyagvedanājjanma mokṣaḥ samyagavekṣaṇāt .

asamyagvedanādrajjuḥ sarpo no samyagīkṣaṇāt

||4||

saṃkalpāṃśavinirmuktā saṃvitsaṃvedyavarjitā .

saṃvittyābhisamākhyātā muktāvastīha netarat

||5||

sā śuddharūpā vijñātā paramātmeti kathyate .

śuddhā tvaśuddharūpāntaravidyetyucyate budhaiḥ

||6||

saṃvittireva saṃvedyaṃ nānayordvitvakalpanā .

cinotyātmānamātmaiva rāmaivaṃ nānyadasti hi

||7||

yathābhūtātmadarśitvametāvadbhuvanatraye .

yadātmaiva jagatsarvamiti niścitya pūrṇatā

||8||

sarvamātmaiva kau diṣṭau bhāvābhāvau kva ca sthitau .

kva bandhamokṣakalane kimanyadrāma śocyate

||9||

na cetyamanyanno cittaṃ brahmaivedaṃ vijṛmbhate .

sarvamekaṃ paraṃ vyoma ko mokṣaḥ kasya bandhatā

||10||

brahmedaṃ bṛṃhitākāraṃ vṛhadbṛhadavasthitam .

jñānādastamitadvitvaṃ bhavātmaiva tvamātmanā

||11||

samyagālokite rūpe kāṣṭhapāṣāṇavāsasām .

manāgapi na bhedo'sti kvāsi saṃkalpanonmukhaḥ

||12||

ādāvante ca saṃśāntaṃ svarūpamavināśi yat .

vastu nāmātmanaścaiva tanmayo bhava rāghava

||13||

paraṃ vyomedamakhilaṃ jagatsthāvarajaṅgamam .

sukhaduḥkhakramaḥ kutra vijvaro bhava rāghava

||14||

dvaitādvetasamudbhūtairjarāmaraṇavibhramaiḥ .

sphuratyātmabhirātmaiva citrairambviva vīcibhiḥ

||15||

śuddhamātmānamāliṅgya nityamantasthayā dhiyā .

yaḥ sthitastaṃ ka ātmehaṃ bhogā bandhayituṃ kṣamāḥ

||16||

kṛtasphāravicārasya manobhogādayo'rayaḥ .

manāgapi na bhindanti śailaṃ mandānilā iva

||17||

avicāriṇamajñānaṃ mūḍhamāśāparāyaṇam .

nigirantīha duḥkhāni bakā matsyamivājalam

||18||

jagadātmaiva sakalamavidyā nāsti kutracit .

iti dṛṣṭimavaṣṭabhya samyagrūpaḥ sthiro bhava

||19||

nānātvamasti kalanāsu na vastuto'nta-

rnānāvidhāsu sarasīṣu jalādi nānyat .

ityekaniścayamayaḥ puruṣo vimukta

ityucyate samavalokitasamyagarthaḥ

||20||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe samyagjñānalakṣaṇanirūpaṇaṃ nāmaikonāśītitamaḥ sargaḥ ..79..