मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Nirvāṇaprakaraṇam — Uttarārdham — Sarga 124

3
Yoga Vāsiṣṭham · Nirvāṇaprakaraṇam — Uttarārdham · 124

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīrāma uvāca .

ekasaṃvinmayāḥ sarva evaikavapuṣo'pi te .

vividhecchāḥ kathaṃ brahmansaṃpannā ekadehinaḥ

||1||

śrīvasiṣṭha uvāca .

ekasaṃviddhanākāśamapyanānaiva sarvagam .

svayaṃ nāneva saṃpannaṃ supte cittamivātmani

||2||

tasyācchatvāttathābhūtamātmaivātmani bimbati .

tādṛśasya tathābhūtau mukurasyeva nirmalā

||3||

ekalohamayā eva yathādarśāḥ parasparam .

tathaite pratibimbanti padārthāḥ pāramārthikāḥ

||4||

tena yasya yadā yadyatpuro bhavati vastvasau .

yadarthaṃ yujyate tena ciddhanaikasvabhāvataḥ

||5||

ityanānaiva nānedaṃ nānānānā ca vastutaḥ .

na ca nānā na cānānā nānānānātmakaṃ tataḥ

||6||

tena yasya yadāyātaṃ puro vastu vipaścitaḥ .

sa tena saṃvinmayatāmetya tadvaśamāgataḥ

||7||

ekadeśagatā viṣvagvyāpya karmāṇi kurvate .

yoginastriṣu kāleṣu sarvāṇyanubhavantyapi

||8||

abdo'pi vyāptimānekastulyakālaṃ pṛthakkriyāḥ .

āhlādastena pādena karotyanubhavatyapi

||9||

tulyakālamasaṃkhyātamīśvarapratiyoginaḥ .

karmajālaṃ jagajjātaṃ kurvantyanubhavanti ca

||10||

eko viṣṇuścaturbhiḥ svairbāhubhirvā śarīrakaiḥ .

pṛthakkurvankriyāḥ pāti jagadbhuṃkte varāṅganāḥ

||11||

bahubāhuryadā dvābhyāṃ hastābhyāṃ hyarthasaṃgraham .

karoti bahubhirbhūyaḥ saṃgrāmaṃ satataṃ karaiḥ

||12||

tathaiva tairvipaścidbhiḥ sarvadikkaṃ tathā sthitaiḥ .

tathā vyavahṛtaṃ prāptamekasaṃvinmayairapi

||13||

suptaṃ tairbhūmiśayyāsu bhuktaṃ dvīpāntareṣu ca .

vihṛtaṃ vanalekhāsu prakrāntaṃ marubhūmiṣu

||14||

uṣitaṃ girimālāsu bhrāntaṃ sāgarakukṣiṣu .

viśrāntaṃ dvīpalekhāsu nilīnaṃ ghanamāliṣu

||15||

rūḍhamarṇavamālāsu vātyāsu jalavīciṣu .

krīḍitaṃ bhūbhṛdabdhīnāṃ taṭīṣu nagarīṣu ca

||16||

śākadvīpodayagiritaṭe saptavarṣāṇi suptaṃ

pūrveṇāntarvidalagahane yakṣasaṃmohitena .

pāṣāṇāmbu prasabhamamunaivātra pītvā dṛṣattā-

māgatyāntaḥ sthitamatha samāḥ sapta jātyena bhūmeḥ

śākadvīpe'staśailasya śirasyabhraguhāgṛhe .

piśācāpsarasā māsaṃ pāścātyaḥ kāmukīkṛtaḥ

||18||

yatra śāntabhaye varṣe jaladhāre mahāgirau .

harītakīvane varṣaṃ pūrvo'ntardhānamāyayau

||19||

atra raivatake śaile varṣe śiśiranāmani .

daśarātramabhūtsiṃhaḥ pūrvo yakṣavaśīkṛtaḥ

||20||

atra kāñcanaśailādidarīdarduratāṃ gataḥ .

piśācamāyāchalito daśavarṣāṇyuvāsa saḥ

||21||

kaumāraṃ varṣamāsādya śyāmādreruttarastaṭam .

śākadvīpe'ndhakūpe'ndho nyavasaccharadāṃ śatam

||22||

marībake'karodvarṣe varṣāṇyatra caturdaśa .

vidyādharatvaṃ pāścātyaḥ sa vidyādharavidyayā

||23||

rataklamaklāntapurārilakṣmī-

calāṅgalekhākramaśīkarāktam .

elālatāliṅganalabdhagandha-

mālambya velāvanagandhavāham

||24||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 de0 mo0 nirvā0 u0 avi0 vi0 dvīpāntaravarṇanaṃ nāma caturviṃśatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ .. 124..