मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham — Sarga 15

3
Yoga Vāsiṣṭham · Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham · 15

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīvasiṣṭha uvāca .

kusumāpūrṇakalpābhrakuntale tasya mūrdhani .

kalpāṅgamahamadrākṣaṃ śākhācakramiva sthitam

||1||

puṣpareṇvabhravalitaṃ ratnastabakadanturam .

utsedhanirjitākāśaṃ śṛṅge śṛṅgamivārpitam

||2||

tārādviguṇapuṣpaughaṃ meghadviguṇapallavam .

raśmidviguṇareṇvabhraṃ taḍiddviguṇamañjarīm

||3||

skandheṣu kinnarīgītadviguṇabhramarasvanam .

dolālolāpsarolokadviguṇīkṛtapallavam

||4||

siddhagandharvasaṃghātadviguṇotthavihaṃgamam .

ratnakāntyacchanīhāradviguṇatvagvṛtāṃśukam

||5||

candrabimbasamāśleṣadviguṇāṅgabṛhatphalam .

mūlasaṃlīnakalpābhradviguṇīkṛtaparvakam

||6||

surasaṃvalitaskandhaṃ patraviśrāntakinnaram .

nikuñjakuñjajīmūtaṃ kacchasuptasurādikam

||7||

svākāravipulaṃ bhṛṅgānutsārya valayasvanaiḥ .

apsarobhramarībhiśca gṛhītakusumāntaram

||8||

surakiṃnaragandharvavidyādharavarānvitam .

jagajjālamivānantadaśāśākāśapūrakam

||9||

nīrandhrakalikājālaṃ nīrandhramṛdupallavam .

nīrandhravikasatpuṣpaṃ nīrandhravanamālitam

||10||

nīrandhramañjarīpuñjaṃ nīrandhramaṇigucchakam .

nīrandhrāṃśukaratnāḍhyaṃ latāvilasanākulam

||11||

sarvatra kusumāpūraiḥ sarvatra phalapallavaiḥ .

sarvāmodarajaḥpuñjaiḥ paraṃ vaicitryamāgatam

||11||

tasya kakṣeṣu kuñjeṣu latāpatreṣu parvasu .

puṣpeṣvālayasaṃlīnānvihagāndṛṣṭavānaham

||13||

niśānāthakalākhaṇḍamṛṇālaśakalaidhitān .

arjunāmbhojinīkandakavalānbrahmasārasān

||14||

viraṃceratha haṃsānāṃ potakānsāmagāyinaḥ .

oṃkāravedasuhṛdo brahmavidyānuśāsanān

||15||

udgīrṇamantranicayānsvāhākāranibhasvanān .

asthinaikataḍitpuñjanīlameghasamopamān

||16||

devairnirīkṣitānnityaṃ yajñavedilatādalān .

śukānkārśānavāñchayāmāñchiśūñchikhiśikhāśikhān

||17||

gaurīrakṣitabarhaughānkaumārānvarabarhiṇaḥ .

skandopanyastaniḥśeṣaśaivavijñānakovidān

||18||

vyomnaiva jātanaṣṭānāṃ mahatāṃ vyomapakṣiṇām .

bandhūnābaddhanilayāñcharadabhrasamākṛtīn

||19||

viraṃcihaṃsajānanyānanyānagniśukodbhavān .

kaumārabarhijānanyānanyānambarapakṣijān

||20||

dvituṇḍāṃśca bharadvājānhemacūḍānvihaṃgamān .

kalaviṅkabalāngṛdhrānkokilānkrauñcakukkuṭān

||21||

bhāsacāṣabalākādīnbahūnanyāṃśca rāghava .

bhūtaughaṃ jagatīvāhaṃ dṛṣṭavāṃstatra pakṣiṇaḥ

||22||

dakṣiṇaskandhaśākhāyāṃ sthitāyāṃ vai davīyasi .

athāhaṃ dṛṣṭavānpuṣṭapatrāyāmambarasthitaḥ

||23||

kāle kākolavalayaṃ mañjarījālamālitam .

lokālokācale'raṇye kalpābhraughamiva sthitam

||24||

tatra paśyāmyahaṃ yāvadekānte skandhakoṭare .

vicitrakusumāstīrṇe vividhāmodaśālini

||25||

puṇyakṛdyoṣitāṃ svarge priyastabakavāsitāḥ .

aparikṣubhitākārāḥ sabhāyāṃ vāyasāḥ sthitāḥ

||26||

vibhedyameghā vātena samenevāpasāritāḥ .

teṣāṃ madhye sthitaḥ śrīmānbhuśuṇḍaḥ pronnatākṛtiḥ

||27||

madhye ca kācakhaṇḍānāmindranīla ivonnataḥ .

paripūrṇamanā mānī samaḥ sarvāṅgasundaraḥ

||28||

prāṇaspandāvadhānena nityamantarmukhaḥ sukhī .

ciraṃjīvīti vikhyātaścirajīvitayā tayā

||29||

jagadviditadīrghāyurbhuśuṇḍa iti viśrutaḥ .

yugāgamāpāyadaśādaśanaprauḍhamānasaḥ

||30||

pratikalpaṃ ca gaṇayankhinnaścakraparamparām .

janmanāṃ lokapālānāṃ śarvaśakramarutvatām

||31||

saṃsmartā samatītānāṃ surāsuramahībhṛtām .

prasannagambhīramanāḥ peśalaḥ snigdhamugdhavāk

||32||

avyaktavaktā vijñātā nirmamo nirahaṃkṛtiḥ .

suhṛdbandhustathā mitraṃ mṛtyuputro guruprabhuḥ .

sarvadā sarvathā satyaṃ sarvaṃ sarvasya saṃstave

||33||

saumyaḥ prasannamadhuro rasavānmahātmā

hṛdyaḥ sarovara ivāntarakhaṇḍaśaityaḥ .

hṛtpuṇḍarīkakuharaṃ vyavahāravettā

gāmbhīryamacchamajahātprakaṭāśayaśrīḥ

||34||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 de0 mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū0 bhuśuṇḍopākhyāne bhuśuṇḍadarśanaṃ nāma pañcadaśaḥ sargaḥ .. 15 ..