Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
kusumāpūrṇakalpābhrakuntale tasya mūrdhani .
kalpāṅgamahamadrākṣaṃ śākhācakramiva sthitam
||1||puṣpareṇvabhravalitaṃ ratnastabakadanturam .
utsedhanirjitākāśaṃ śṛṅge śṛṅgamivārpitam
||2||tārādviguṇapuṣpaughaṃ meghadviguṇapallavam .
raśmidviguṇareṇvabhraṃ taḍiddviguṇamañjarīm
||3||skandheṣu kinnarīgītadviguṇabhramarasvanam .
dolālolāpsarolokadviguṇīkṛtapallavam
||4||siddhagandharvasaṃghātadviguṇotthavihaṃgamam .
ratnakāntyacchanīhāradviguṇatvagvṛtāṃśukam
||5||candrabimbasamāśleṣadviguṇāṅgabṛhatphalam .
mūlasaṃlīnakalpābhradviguṇīkṛtaparvakam
||6||surasaṃvalitaskandhaṃ patraviśrāntakinnaram .
nikuñjakuñjajīmūtaṃ kacchasuptasurādikam
||7||svākāravipulaṃ bhṛṅgānutsārya valayasvanaiḥ .
apsarobhramarībhiśca gṛhītakusumāntaram
||8||surakiṃnaragandharvavidyādharavarānvitam .
jagajjālamivānantadaśāśākāśapūrakam
||9||nīrandhrakalikājālaṃ nīrandhramṛdupallavam .
nīrandhravikasatpuṣpaṃ nīrandhravanamālitam
||10||nīrandhramañjarīpuñjaṃ nīrandhramaṇigucchakam .
nīrandhrāṃśukaratnāḍhyaṃ latāvilasanākulam
||11||sarvatra kusumāpūraiḥ sarvatra phalapallavaiḥ .
sarvāmodarajaḥpuñjaiḥ paraṃ vaicitryamāgatam
||11||tasya kakṣeṣu kuñjeṣu latāpatreṣu parvasu .
puṣpeṣvālayasaṃlīnānvihagāndṛṣṭavānaham
||13||niśānāthakalākhaṇḍamṛṇālaśakalaidhitān .
arjunāmbhojinīkandakavalānbrahmasārasān
||14||viraṃceratha haṃsānāṃ potakānsāmagāyinaḥ .
oṃkāravedasuhṛdo brahmavidyānuśāsanān
||15||udgīrṇamantranicayānsvāhākāranibhasvanān .
asthinaikataḍitpuñjanīlameghasamopamān
||16||devairnirīkṣitānnityaṃ yajñavedilatādalān .
śukānkārśānavāñchayāmāñchiśūñchikhiśikhāśikhān
||17||gaurīrakṣitabarhaughānkaumārānvarabarhiṇaḥ .
skandopanyastaniḥśeṣaśaivavijñānakovidān
||18||vyomnaiva jātanaṣṭānāṃ mahatāṃ vyomapakṣiṇām .
bandhūnābaddhanilayāñcharadabhrasamākṛtīn
||19||viraṃcihaṃsajānanyānanyānagniśukodbhavān .
kaumārabarhijānanyānanyānambarapakṣijān
||20||dvituṇḍāṃśca bharadvājānhemacūḍānvihaṃgamān .
kalaviṅkabalāngṛdhrānkokilānkrauñcakukkuṭān
||21||bhāsacāṣabalākādīnbahūnanyāṃśca rāghava .
bhūtaughaṃ jagatīvāhaṃ dṛṣṭavāṃstatra pakṣiṇaḥ
||22||dakṣiṇaskandhaśākhāyāṃ sthitāyāṃ vai davīyasi .
athāhaṃ dṛṣṭavānpuṣṭapatrāyāmambarasthitaḥ
||23||kāle kākolavalayaṃ mañjarījālamālitam .
lokālokācale'raṇye kalpābhraughamiva sthitam
||24||tatra paśyāmyahaṃ yāvadekānte skandhakoṭare .
vicitrakusumāstīrṇe vividhāmodaśālini
||25||puṇyakṛdyoṣitāṃ svarge priyastabakavāsitāḥ .
aparikṣubhitākārāḥ sabhāyāṃ vāyasāḥ sthitāḥ
||26||vibhedyameghā vātena samenevāpasāritāḥ .
teṣāṃ madhye sthitaḥ śrīmānbhuśuṇḍaḥ pronnatākṛtiḥ
||27||madhye ca kācakhaṇḍānāmindranīla ivonnataḥ .
paripūrṇamanā mānī samaḥ sarvāṅgasundaraḥ
||28||prāṇaspandāvadhānena nityamantarmukhaḥ sukhī .
ciraṃjīvīti vikhyātaścirajīvitayā tayā
||29||jagadviditadīrghāyurbhuśuṇḍa iti viśrutaḥ .
yugāgamāpāyadaśādaśanaprauḍhamānasaḥ
||30||pratikalpaṃ ca gaṇayankhinnaścakraparamparām .
janmanāṃ lokapālānāṃ śarvaśakramarutvatām
||31||saṃsmartā samatītānāṃ surāsuramahībhṛtām .
prasannagambhīramanāḥ peśalaḥ snigdhamugdhavāk
||32||avyaktavaktā vijñātā nirmamo nirahaṃkṛtiḥ .
suhṛdbandhustathā mitraṃ mṛtyuputro guruprabhuḥ .
sarvadā sarvathā satyaṃ sarvaṃ sarvasya saṃstave
||33||saumyaḥ prasannamadhuro rasavānmahātmā
hṛdyaḥ sarovara ivāntarakhaṇḍaśaityaḥ .
hṛtpuṇḍarīkakuharaṃ vyavahāravettā
gāmbhīryamacchamajahātprakaṭāśayaśrīḥ
||34||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 de0 mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū0 bhuśuṇḍopākhyāne bhuśuṇḍadarśanaṃ nāma pañcadaśaḥ sargaḥ .. 15 ..