Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
indriyagrāmasaṃgrāmasetunā bhavasāgaraḥ .
tīryate netareṇeha kenacinnāma karmaṇā
||1||śāstrasatsaṃgamābhyāsātsaviveko jitendriyaḥ .
atyantābhāvametasya dṛśyasyāpyavagacchati
||2||etatte kathitaṃ sarvaṃ svarūpaṃ rūpiṇāṃ vara .
saṃsārasāgaraśreṇyo yathā yānti prayānti ca
||3||bahunātra kimuktena manaḥkarmadrumāṅkuraḥ .
tasmiṃśchinne jagacchākhī chinnaḥ karmatanurbhavet
||4||manaḥ sarvamidaṃ rāma tasminnantaścikitsite .
cikitsito vai sakalo jagajjālāmayo bhavet
||5||tadetajjāyate loke manomananamākulam .
manaso vyatirekeṇa dehaḥ kva kila dṛśyate
||6||dṛśyātyantāsaṃbhavena ṛte nānyena hetunā .
manaḥpiśācaḥ praśamaṃ yāti kalpaśatairapi
||7||etacca saṃbhavatyeva manovyādhicikitsite .
dṛśyātyantāsaṃbhavātma paramauṣadhamuttamam
||8||mano mohamupādatte mriyate jāyate manaḥ .
tatsvacintāprasādena badhyate mucyate punaḥ
||9||sphuratīdaṃ jagatsarvaṃ citte mananamūrcchite .
śūnyamevāmbare sphāre gandharvāṇāṃ puraṃ yathā
||10||manasīdaṃ jagatkṛtsnaṃ sphāraṃ sphurati cāsti ca .
puṣpaguccha ivāmodastatsthaṃ tasmādivetarat
||11||yathā tilakaṇe tailaṃ guṇo guṇini vā yathā .
yathā dharmiṇi vā dharmastathedaṃ cittake jagat
||12||raśmijālaṃ yathā sūrye yathālokastu tejasi .
yathauṣṇyaṃ citrabhānau ca manasīdaṃ tathā jagat
||13||śaityaṃ yathaiva tuhine yathā nabhasi śūnyatā .
yathā cañcalatā vāyau manasīdaṃ tathā jagat
||14||mano jagajjagadakhilaṃ tathā manaḥ
parasparaṃ tvavirahite sadaiva hi .
tayordvayormanasi nirantaraṃ kṣite
kṣitaṃ jagannatu jagati kṣite manaḥ
||15||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmī0 de0 mo0 sthitiprakaraṇe sthityaṅkurakalanaṃ nāma caturthaḥ sargaḥ .. 4 ..