Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvālmīkiruvāca .
tasyaivaṃprāyayā tatra tatayodāracintayā .
sā vyatīyāya rajanī padmasyevārkakāṅkṣiṇaḥ
||1||kiṃcittamaḥkaḍārāsu kiṃcidapyaruṇāsu ca .
nabhoviralatārāsu dikṣu saṃmārjitāsviva
||2||prabhātatūryaghoṣeṇa samamindusamānanaḥ .
uttasthau rāghavaḥ śrīmānpadmaḥ padmakarādiva
||3||prātaḥsnānavidhiṃ kṛtvā saṃpādya bhrātṛbhiḥ punaḥ .
prahitālpaparīvāro vasiṣṭhasadanaṃ yayau
||4||samādhisaṃsthamekānte munimātmaparāyaṇam .
dūra evānanāmāsau rāmo vinatakandharaḥ
||5||taṃ praṇamyāṅgaṇe tasthustasmiṃste vinayānvitāḥ .
yāvattamaḥ samālūnaṃ vyaktaṃ diṅmukhamaṇḍalam
||6||rājāno rājaputrāśca ṛṣayo brāhmaṇāstataḥ .
āyayuḥ sadanaṃ maunaṃ brahmalokamivāmarāḥ
||7||tadvasiṣṭhasya sadanaṃ babhūva janasaṃkulam .
hastyaśvarathasaṃbādhaṃ pārthivācāraśobhanam
||8||kṣaṇādvasiṣṭho bhagavānvirarāma samādhitaḥ .
ācāreṇopacāreṇa jagrāha praṇataṃ janam
||9||tathānuyāto munibhirviśvāmitrānvito muniḥ .
āruroha rathaṃ śrīmānsahasābjamivābjajaḥ
||10||yayau gṛhaṃ dāśarathaṃ sainyena mahatā vṛtaḥ .
brahmeva śakranagaraṃ samastasuramālitaḥ
||11||viveśāvanatāṃ tatra ramyāṃ dāśarathīṃ sabhām .
haṃsayūthānuvalito rājahaṃsa ivābjinīm
||12||trīṇi tatra padānyāśu tadā daśaratho nṛpaḥ .
nirjagāma mahāvīraḥ siṃhāsanasamutthitaḥ
||13||viviśustatra te sarve nṛpā daśarathādayaḥ .
vasiṣṭhādyāśca munayo ṛṣayo brāhmaṇāstathā
||14||mantriṇaśca sumantrādyāḥ saumyādyāśca vipaścitaḥ .
rājaputrāśca rāmādyā mantriputrāḥ śubhādayaḥ
||15||amātyādyāḥ prakṛtayaḥ suhotrādyāśca nāgarāḥ .
mālavādyāstathā bhṛtyāḥ paurādyāścaiva mālinaḥ
||16||atha teṣūpaviṣṭeṣu sveṣu sveṣvāsaneṣu ca .
sarveṣvevopaviṣṭeṣu vasiṣṭhonmukhadṛṣṭiṣu
||17||sabhākalakale śānte maunasaṃstheṣu bandiṣu .
vṛttāsu sthitivārtāsu saumye tasminsabhāntare
||18||sphuratpavanamālāsu viśatsvambhojakoṭarāt .
parāgeṣu viloleṣu muktādāmasu cañcalam
||19||bṛhatkusumadolābhyaḥ prasṛtābhyaḥ samaṃtataḥ .
vāti māṃsalamāmodamādāya madhurānile
||20||vātāyaneṣu mṛduṣu kusumākīrṇabhūmiṣu .
paryaṅkeṣūpaviṣṭāsu paśyantīṣu puraṃdhriṣu
||21||jālāgatārkakaralolavilocanāsu ratnaprabhānikarapiṅgalakomalāsu .
saṃtyaktacāpalalavaṃ capalāsu tāsu maunasthitāsu sitacāmaradhāriṇīṣu
||22||muktāphalapratiphalapratimārkaraśmirāgodarāsvajirabhūmiṣu puṣpakaugham .
nāsādayatyabhinavātapabimbabuddhyā bhrānte bhramatyalikule nabhasīva meghe
||23||puṇyairvasiṣṭhavadanaprasṛtaṃ śrutaṃ ya-ttatsaṃtatiprasṛtavismayamāryaloke .
satsaṃgame mṛdupadākṣaramugdhavākya-manyonyamīpsitamanalpaguṇābhirāmam
||24||digbhyaḥ purācca gaganācca vanācca siddha-vidyādharāryamunivipragaṇe vasiṣṭham .
maunapraprāṇamabhitaḥ praviśatyaśabdaṃ sopāṃśu gauravavatā saha jātavākye
||25||unnidrakokanadakomalakośakṛṣṭa-magnālijālamakarandasuvarṇarāgaiḥ .
āpiṅgale maruti vāti vilolaghaṇṭā-ṭāṃkāragītavinipītaniśāntagīte
||26||agurutagaradhūme candanāmodamiśre sarasakusumadāmoddāmagandhāṅkitābhre .
sarati sati vitānāmbhoruhāmodaleśai-ścalakusumarajoṅke śabdavijñātabhṛṅgam
||27||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 de0 mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe sabhāsaṃsthānavarṇanaṃ nāma tṛtīyaḥ sargaḥ .. 3 ..