Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
manuruvāca .
yāvadviṣayabhogāśā jīvākhyā tāvadātmanaḥ .
avivekena saṃpannā sāpyāśā hi na vastutaḥ
||1||vivekavaśato yātā kṣayamāśā yadā tadā .
ātmā jīvatvamutsṛjya brahmatāmetyanāmayaḥ
||2||ūrdhvādadhastathādhastātpunarūrdhvaṃ vrajaṃściram .
mā saṃsārāraghaṭṭasya cintārajjvāṃ ghaṭībhava
||3||idaṃ mamāhamasyeti vyavahāraghanabhramam .
ye mohātparisevante adhastādyāntyadhaḥ śaṭhāḥ
||4||asyāhameṣa me so'yamahamevaṃ tu yaiḥ kila .
moho buddhyā parityakta ūrdhvādūrdhvaṃ prayānti te
||5||svaprakāśaṃ svamātmānamavalambyāvilambitam .
āssva saṃpūritākāśaṃ jaganti nṛpa paśya he
||6||yadaivaivaṃ cito rūpaṃ tataṃ buddhamakhaṇḍitam .
tadaiva tīrṇaḥ saṃsāraḥ parameśvaratāṃ gataḥ
||7||brahmendraviṣṇuvaruṇā yadyatkartuṃ samudyatāḥ .
tadahaṃ cidvapuḥ sarvaṃ karomītyeva bhāvayet
||8||yeṣu yeṣu yadā yadyaddarśaneṣu nigadyate .
sarvamevāṅga tatsatyaṃ cidvilāso hyanaṅkuśaḥ
||9||cinmātratvaṃ prayātasya tīrṇamṛtyoracetasaḥ .
yo bhavetparamānandaḥ kenāsāvupamīyate
||10||nāpyaśūnyaṃ na śūnyaṃ ca nācidrūpaṃ na cinmayam .
nātmarūpaṃ nānyarūpaṃ bhuvanaṃ bhāvayanbhava
||11||etatsvarūpamāsādya prakṛtiḥ pariśāmyati .
na deśo mokṣanāmāsti na kālo netarā sthitiḥ
||12||ahaṃkṛtervimohasya kṣayeṇeyaṃ vilīyate .
prakṛtirbhāvanānāmnī mokṣaḥ syādeṣa eva saḥ
||13||praśāntaśāstrārthavicāracāpalo
nivṛttanānārasakāvyakautukaḥ .
nirastaniḥśeṣavikalpaviplavaḥ
samaḥ sukhaṃ tiṣṭhati śāśvatātmakaḥ
||14||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 de0 mo0 nirvāṇaprakaraṇe pū0 ikṣvākumanusaṃvādo nāmaikaviṃśatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ ..121 ..